Wyrok z 28 października 2024, sygn. VIII GC 665/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 października 2024 roku

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy

w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia Przemysław Kociński

Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Dąbrowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2024 roku w Bydgoszczy

w postępowaniu gospodarczym

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. w restrukturyzacji

z udziałem nadzorcy sądowego pozwanego – T. S.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 0,20 zł (dwadzieścia groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 lipca 2023 roku do dnia zapłaty,

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie od następujących kwot:

a.  1.619,18 zł od dnia 24 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty,

b.  348,74 zł od dnia 20 lipca 2023 roku do dnia zapłaty,

c.  16,78 zł od dnia 22 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

II.  oddala powództwo w zakresie żądania obejmującego odsetki, w wysokości ponad odsetki ustawowe za opóźnienie,

III.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie ,

IV.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 917,00 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami, w wysokości ustawowych odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się postanowienia o kosztach zawartego w niniejszym wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Przemysław Kociński

UZASADNIENIE

W sprawie wartość przedmiotu sporu nie przekroczyła czterech tysięcy złotych, zatem uzasadnienie wyroku ograniczać się będzie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 ⁸ § 4 k.p.c.). W ocenie Sądu, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, nie zachodzi konieczność rozszerzenia uzasadnienia o pozostałą treść określoną w art. 327 ¹ § 1 k.p.c., poza tą która znajduje się w uzasadnieniu wyroku. W niniejszej sprawie pełne przytaczanie faktów ustalonych przez Sąd należy uznać za zbyteczne, mając na względzie, że w przedmiotowo istotnym zakresie były one między stronami bezsporne. Powód i pozwany różnili się jedynie w ocenie wpływu prowadzonego wobec pozwanego postępowania restrukturyzacyjnego na wierzytelności objęte żądaniem pozwu, które nie miały charakteru spornego co do zasady oraz wysokości.

Sąd zważył, co następuje:

Jak podniesiono wyżej zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia nie budziła wątpliwości. Powód wykonał umowę z dnia 26 lutego 2015 r., a jednocześnie nie otrzymał za to wynagrodzenia. Z tego tytułu wystawił w stosunku do pozwanego cztery faktury, odpowiednio na kwoty 505,80 zł, 510,39 zł, 602,99 zł oraz 348,94 zł, które nie zostały opłacone. Nadto w przypadku trzech pierwszych faktur dokonał kapitalizacji odsetek na dzień 22 czerwca 2023 r. – z tego tytułu powstała należność w kwocie 16,78 zł.

W sprawie nie było spornym, iż wobec pozwanego prowadzone było postępowanie restrukturyzacyjne, które zostało otwarte w dniu 23 czerwca 2023 r., a więc przed dniem wniesienia pozwu (22 marca 2024 r.). Nadto jasnym było, iż rzeczone zostało zakończone w dniu 25 stycznia 2024 r. postanowieniem o zatwierdzeniu spisu wierzytelności. Bezspornie doszło również do umieszczenia w rzeczonym spisie wierzytelności dochodzonych przez pozwanego w ramach niniejszego postępowania, jednakże w kwocie odmiennej od tej, która została wskazana w żądaniu pozwu. Jak zostało ustalone na mocy pisma procesowego pełnomocnika pozwanego, w ramach spisu wierzytelności uwzględniono w całości należności powoda objęte fakturami nr: (...) (505,80 zł), (...) (510,39 zł), (...) (602,99 zł), a także należność objętą fakturą (...) lecz w kwocie o 0,20 zł niższej od ta, która wynikała z dokumentu księgowego – 348,74 zł. Nadto uwzględniono skapitalizowane odsetki w kwocie 16,95 zł, a więc o 0,17 zł więcej niż żądanie zakreślone przez stronę powodową w ramach niniejszego procesu.

W świetle powyższego nie ulegało wątpliwości, iż w sprawie istniał na dzień zamknięcia rozprawy tytuł egzekucyjny przysługujących powodowi w stosunku do przeważającej części wierzytelności objętych niniejszym procesem, ponieważ w myśl art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1428) po prawomocnym zatwierdzeniu układu wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności, łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ, stanowi tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi oraz temu, kto udzielił zabezpieczenia wykonania układu, jeżeli został w sądzie złożony dokument stwierdzający udzielenie zabezpieczenia, a także przeciwko zobowiązanemu do dopłaty, jeżeli układ przewiduje dopłaty między wierzycielami.

Tym samym w ocenie Sądu należało umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym wierzytelność powoda objętą spisem wierzytelności – dotyczącą więc w całości faktury o nr: (...) (505,80 zł), (...) (510,39 zł), (...) (602,99 zł), fakturę nr (...) w kwocie 348,74 zł oraz całość żądanych w ramach niniejszego procesu skapitalizowanych odsetek (16,78 zł). W myśl bowiem powszechnie akceptowanego poglądu Sądu Najwyższego, uzyskanie przez powoda po wszczęciu postępowania tytułu egzekucyjnego w postaci wyciągu z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. (Uchwała SN z 18.1.2019 r., III CZP 55/18). Wydanie wyroku staje się w rzeczonym zakresie zbędne – zapobiega bowiem powstania w systemie prawnym dwóch, odrębnych tytułów egzekucyjnych, obejmujących tę samą wierzytelność. Przy istnieniu dwóch ważnych tytułów egzekucyjnych istniałoby niebezpieczeństwo, nadużywania uprawnień przez wierzycieli, co z kolei rodziłoby konieczność prowadzenia zarówno procesów opartych na przepisie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., jak i procesów odszkodowawczych, jeśli wierzyciel uzyskałby zaspokojenie wierzytelności w pierwotnej wysokości albo nawet zaspokojenie na podstawie obydwu tytułów egzekucyjnych. Byłoby to więc „mnożenie procesów ponad niezbędną potrzebę", sprzeczne z podstawowymi zasadami racjonalnego działania.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie ulegało wątpliwości, iż w sporządzonym i zatwierdzonym spisie wierzytelności nie została ujęta część wierzytelności powoda w kwocie 0,20 zł z tytułu faktury nr (...). Oczywiście Sąd miał na uwadze, iż powyższe wynikało wyłącznie z omyłki pozwanego w określaniu spisu wierzytelności jak również i to, że w ramach rzeczonego zgłoszenia powstała swoista nadwyżka (z racji błędnego określenia wysokości skapitalizowanych odsetek), jednakże mając na uwadze precyzyjnie określony zakres uznanych wierzytelności w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, brak było podstaw do dokonywania jakichkolwiek rozliczeń analizowanej nadwyżki w toku niniejszego procesu. Powyższe wymagało więc przyjęcia, iż roszczenie powoda nie było objętej spisem wierzytelności (tym samym nie istniał w stosunku do niego tytuł egzekucyjny) w części obejmującej kwotę 0,20 zł wynikającą z w/w faktury. Konsekwencją powyższego była więc konieczność zasądzenia rzeczonej należności w punkcie I wyroku.

Odnosząc się do kwestii odsetek, które również były przedmiotem żądania strony powodowej, należało zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie.

Po pierwsze w myśl art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1790) przepisów ustawy nie stosuje się do długów objętych postępowaniami prowadzonymi na podstawie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825) oraz ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) odpowiednio od dnia ogłoszenia upadłości albo od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Tym samym, skoro wierzytelności dochodzone przez powoda co do zasady objęte były postępowaniem restrukturyzacyjnym, brak było podstaw do uwzględnienia żądania powoda w zakresie zasądzenia od dochodzonych należności odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, czego wyrazem było oddalenie powództwa w tym zakresie. Cały zakres żądania powoda w tej części obejmował okres po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego.

Po drugie, zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne, odsetki od wierzytelności pieniężnej umieszcza się w spisie wierzytelności w kwocie naliczonej do dnia poprzedzającego dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego włącznie. Tym samym uznać należało, iż w niniejszym przypadku spis wierzytelności nie obejmował roszczenia powoda w postaci dalszych odsetek, należnych od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Zasadnym więc było zasądzenie ich w ramach niniejszego procesu. Powyższe w zakresie kwoty 1.619,18 zł (będącej sumą należności z faktur (...)) przyznano od dnia 23 czerwca 2023 r. Zaznaczyć w tym miejscu należało, iż w tym zakresie doszło do oczywistej omyłki w treści wyroku – pomimo jednoznacznego powołania się na w/w przepis błędnie wskazano jako datę początkową dzień 24 czerwca 2023 r. Powyższe zostało następnie sprostowane postanowieniem z dnia 30 października 2024 r., w związku z czym prawidłową datą początkową ich naliczania jest 23 czerwca 2023 r. W odniesieniu natomiast do kwoty 0,20 zł oraz 348,74 zł odsetki te zasądzono zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 20 lipca 2023 r. Podobnie w przypadku kwoty 16,78 zł – przyznano je od dnia wytoczenia powództwa (mając na uwadze art. 482 k.c.), a więc od dnia 22 marca 2024 r.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu Sąd oparł na podstawie art. art. 276 ustawy Prawo restrukturyzacyjne. Zgodnie z powyższym otwarcie postępowania układowego nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Koszty postępowania obciążają wszczynającego postępowanie, jeżeli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności.

Jak przyjmuje się w doktrynie przepis ten znajduje zastosowanie do sytuacji, w której postępowanie sądowe – procesowe zostało wszczęte po wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego (czyli tak jak w rozpoznawanej sprawie, gdyż pozew złożono 22 marca 2024 roku, a postępowania układowe otwarto 23 czerwca 2023 roku). Koszty procesu obciążają wszczynającego postępowanie, nawet jeżeli dłużnik przegra sprawę, jeżeli nie było przeszkód do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności.

W ocenie Sądu strona powodowa miała możliwość zgłoszenia swej wierzytelności w postępowaniu układowym i nie zachodziły przeszkody do umieszczenia jej wierzytelności w spisie wierzytelności. Co więcej, w okolicznościach niniejszej sprawy zdecydowana większość należności znalazła się w spisie wierzytelności wraz z odsetkami. W konsekwencji musiał mieć zastosowanie art. 276 Prawa restrukturyzacyjnego, a zatem to strona powodowa obowiązana jest do poniesienia kosztów procesu w niniejszym postępowaniu.

Warto w tym miejscu podkreślić, iż wpisana w w/w przepisie dyrektywa skierowana jest do sądu lub innego organu prowadzącego postępowanie, który przy rozstrzyganiu o kosztach tego postępowania musi rozważyć w okolicznościach faktycznych danej sprawy, czy były przeszkody do ujęcia dochodzonej w tym postępowaniu wierzytelności w całości w spisie wierzytelności. Okoliczność ta powinna być ustalona na podstawie informacji o przebiegu postępowania układowego, a w szczególności informacji o ustalonym w tym postępowaniu spisie wierzytelności.

W tym kontekście, mają na uwadze podnoszone przez powoda kwestie, w zakresie odsetek Sąd wskazuje, iż w uwagi na brzmienie art. 79 ust. 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne (który wskazuje, iż odsetki od wierzytelności pieniężnej umieszcza się w spisie wierzytelności w kwocie naliczonej jedynie do dnia poprzedzającego dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego włącznie) teoretycznie zawsze będą istniały przeszkody do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności (oczywiście dotyczy to wyłącznie sytuacji, gdy wierzyciel w postępowaniu dochodzi wierzytelności głównej wraz z odsetkami do dnia zapłaty). Uwzględniając racjonalność ustawodawcy, należy jednak uznać, że dyspozycja art. 276 zdanie drugie p.r., stanowiąc o przeszkodach do ujęcia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności, nie obejmuje dalszych odsetek, tj. odsetek za okres po dniu otwarcia postępowania układowego, gdyż w przeciwnym wypadku mogłoby to oznaczać, że dyspozycja ta nigdy nie znajdzie zastosowania (tak. A. Hrycaj [w:] Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, wyd. III, red. P. Filipiak, LEX/el. 2023, art. 276).

Tym samym, uwzględniając konieczność wydania postanowienia odnoszącego się do żądania zwrotu kosztów procesu Sąd orzekł jak w pkt V wyroku, zasądzają na rzecz pozwanego od powoda kwotę 917,00 zł obejmującą koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. W okolicznościach niniejszej sprawy powód uznany został za podmiot wygrywający jedynie w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach I i II wyroku – w pozostałej części, która miała charakter zdecydowanie przeważający, w ocenie Sądu, mając na uwadze przywołane wyżej rozważania, to pozwanemu przysługiwał zwrot kosztów procesu. Tym samym, uwzględniając treść art. 100 zd. 2 k.p.c. zasadnym było obciążenie powoda całością rzeczonych kosztów.

Sędzia Przemysław Kociński