Wyrok z 27 listopada 2024, sygn. I C 342/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 listopada 2024 r.

Sąd Rejonowy w Dębicy, Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Beata Kozik

Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Woźniak

po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. w Dębicy na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko M. O.

o zapłatę kwoty 1.655,61 zł

I.  Oddala powództwo.

II.  Zasądza od powoda (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz pozwanego M. O. kwotę 934,00 (słownie: dziewięćset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 342/24 upr.

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 27 listopada 2024 r.

Powód (...) S.A. wytoczył powództwo przeciwko pozwanemu (...) w T. M. O. o zapłatę kwoty 1.655,61 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty.

Na uzasadnienie powód podał, że powód jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa realizującą zadania między innymi doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzenia, leasingu finansowego oraz działalności wspomagającej usługi finansowe.

Pozwany zwrócił się do powoda z wnioskiem o udzielenie Subwencji Finansowej w ramach (...), składając wymagane oświadczenia oraz dokumenty. Powód po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego, podjął decyzję o zawarciu umowy subwencji oraz wypłacie subwencji na rzecz pozwanego. Umowa subwencji została zawarta w dniu 30 lipca 2020 r., a następnie powód wypłacił pozwanemu subwencję w kwocie 33.000,00 zł. Pozwany naruszył warunki udzielenia subwencji, wobec czego zobowiązany jest do jej zwrotu. Zgodnie z treścią § 11 ust. 13 Regulaminu „w przypadku gdy beneficjent otrzymał subwencję finansową na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, od których uzależnione było udzielenie subwencji finansowej lub wysokość subwencji finansowej, beneficjent zobowiązany jest do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji finansowej, zwrotu subwencji finansowej lub jej części na wyodrębniony rachunek techniczny banku”. Roszczenie powoda o zwrot kwoty subwencji stało się wymagalne w dniu 20 sierpnia 2020 r.

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) w T. M. O. wniósł o oddalenie powództwa w całości.

Na uzasadnienie pozwany podniósł następujące zarzuty:

1)  Powód nie wykazał roszczenia dochodzonego pozwem, oparcie powództwa na § 11 ust. 13 Regulaminu nie zasługuje na uwzględnienie;

2)  Zgodnie z § 2 ust. 4 Regulaminu program (...) miał być realizowany zgodnie z ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju, a przedmiotowa ustawa przy ustaleniu definicji przedsiębiorcy, nie odsyła do artykułu 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, natomiast definicja wynikająca z regulacji UE – Rozporządzenie Komisji Unii Europejskiej Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z dnia 26 czerwca 2014 r., str. 1 z późn. zm.) w związku z zaleceniem Komisji z dnia 6 maja 2023 r. dot. definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich wskazuje, że za przedsiębiorstwo wskazuje się każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne prowadzące działalność rzemieślniczą lub inne rodzaje działalności oraz spółki cywilne lub stowarzyszenia regularnie prowadzące działalność gospodarczą. Tym samym przytoczona definicja nie zawęża tylko do wąskiego rozumienia tego pojęcia, na to wskazuje zdanie drugie przytoczonej definicji, zatem nie ma podstaw do przyjmowania pojęcia przedsiębiorcy w znaczeniu zawężonym do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, wbrew powyższej ustawie o systemie instytucji rozwoju i przepisom wynikającym z regulacji UE, w tym rozporządzenia Komisji (UE) numer 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., mające bezpośrednie zastosowanie w państwie członkowskim UE;

3)  Pismo zalegające przy pozwie z dnia 9 grudnia 2020 r. nie jest decyzją; nadawcą tego pisma nie jest powód, a (...)Sp. z o.o., która nie wykazała właściwego umocowania do działania na rzecz powoda;

4)  Pozwany spełniał kryteria programowe na potrzeby uzyskania subwencji, co wynika z praktyki działania powoda wobec komorników sądowych, powód uznał pozwanego jako przedsiębiorcę, beneficjenta programu i miał świadomość, że zawiera umowę subwencji z (...) w T. M. O.;

5)  Na moment zawarcia umowy o charakterze cywilno-prawnym, zamiar stron w zakresie spełnienia przez komornika sądowego kryterium przedsiębiorcy na potrzeby programu był zgodny, powód doskonale wiedział, że zawiera umowę z (...) w T. M. O.”, że wydaje decyzję przyznającą subwencję (...) w T., że wypłaca wsparcie na konto komornika sądowego. Złożenie wniosku i zawarcie umowy nie gwarantowało uzyskania wsparcia, powód zweryfikował podane przez pozwanego dane i oświadczenia i na tej podstawie wydał decyzję częściowo pozytywną;

6)  Powód uznał pozwanego za przedsiębiorcę – beneficjenta programu decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. na podstawie § 12 ust. 3, 4 Regulaminu (...) wobec pozwanego wydał decyzję o charakterze potwierdzenia w całości spełnienia przez beneficjenta warunków programowych na podstawie oświadczeń i wiedzy beneficjenta zawartych w umowie subwencji finansowej i danych oraz informacji, które (...) mógł uzyskać od osób trzecich i organów administracji, w tym między innymi od ZUS/MF/KAS w celu weryfikacji prawdziwości oświadczeń, zatem uznał pozwanego za beneficjenta programu (wobec czego wydał wobec niego decyzję częściowo pozytywną); decyzja ta pozostaje nadal w obrocie prawnym, nie została zniesiona poprzez decyzję o zwrocie subwencji w całości, o której literalnie mowa w § 3 ust. 6 umowy;

7)  Powód wydał decyzję o przyznaniu subwencji finansowej, a po ponownej ocenie prawnej statusu pozwanego dokonanej po wypłacie subwencji, wskazał że pozwany jest komornikiem sądowym i tym razem w jego ocenie nie jest przedsiębiorcą, jednakże powód nie posiadał uprawnień do dokonywania tej oceny prawnej w wyniku kontroli prawdziwości oświadczeń wiedzy i informacji, ponieważ fakt że pozwany był komornikiem sądowym wynikał wprost z umowy, gdzie pozwanego – komornika sądowego określono „przedsiębiorcą” oraz decyzji, a ponowna ocena prawna powoda, o odmiennych wnioskach niż przy przyznawaniu subwencji pozwanemu, skłoniła powoda zakwestionowania wypłaty subwencji, przy arbitralnym wykorzystaniu przepisów Regulaminu, niejako w wyniku kontroli prawdziwości oświadczeń wiedzy i informacji pozwanego, natomiast stan faktyczny dotyczący działalności gospodarczej pozwanego, w sensie funkcjonalnym nie uległ zmianie od chwili złożenia wniosku do dnia dzisiejszego, zmianie uległa jedynie ocena prawna powoda, to jednak nie oznacza, że powód prawidłowo wykazał materialną podstawę żądań w pozwie;

8)  Na podstawie wyraźnego zapisu § 2 ust. 7-10 umowy łączącej strony z dnia 30 lipca 2020 r. oraz § 12 ust. 4 Regulaminu powód miał obowiązek weryfikacji oświadczeń jak i danych podanych przez pozwanego we wniosku i w umowie subwencji. Powód sam przyznał, że wydał decyzję przyznającą wsparcie pozwanemu po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego. Ewentualne zaniechania, czy też błędy powoda nie mogą w żaden sposób skutkować obciążająco wobec pozwanego, tym bardziej, że (...) miał zagwarantowaną współpracę z partnerami programu, tj. między innymi Ministrem Rozwoju zarządzającym rejestrem CEIDG oraz z KRS;

9)  Umowa subwencji i regulamin nie zawierały definicji działalności gospodarczej, nadto regulamin nie był dostępny w kanale bankowym pozwanego w zakładce (...), mógł się zmieniać bez wiedzy i zgody pozwanego i faktycznie ulegał zmianom. Strony zawarły umowę, która ma pierwszeństwo nad regulaminem;

10)  Powód traktował branże komorniczą jako taką, która może skorzystać ze wsparcia finansowego i o tym fakcie informował komorników przed uruchomieniem programu, jak i w czasie jego trwania;

11)  Treść wpisu w KRS powodowej spółki prowadzi do wniosku, że powód jest niejako spółką Skarbu Państwa, a w konsekwencji biorąc pod uwagę jego status nie mógł nie znać treści prawa i specyfiki ustawy o komornikach sądowych. Nadto powoda obowiązywała niezwykła, a podwyższona staranność w działaniu – dysponował środkami „publicznymi”, co ma szczególne znaczenie jeśli zważyć, że był informowany na piśmie bezpośrednio przez komorników sądowych o tym, że wypłaca subwencję tym podmiotom oraz o tym jaki jest status komorników sądowych i jakim przepisom podlegają, jednak nie uznawał tych informacji za istotne na moment udzielenia wsparcia komornikom sądowym, nie udzielił, żadnej odpowiedzi komornikom: A. C., K. S., M. K., M. S., mając wiedzę o powyższym wydał wobec pozwanego decyzję przyznającą subwencję. Zatem należy uznać, że powód w tamtym okresie traktował komorników sądowych jako beneficjentów programu, po czym po wypłacie subwencji pozwanemu dokonał ponownej oceny prawnej statusu pozwanego jako beneficjenta programu i zakwestionował fakt wypłaty wsparcia;

12)  Pozwany nie złożył nieprawdziwych oświadczeń:

- oświadczenia złożone przez pozwanego nie poddają się testowi prawda/fałsz, ponieważ nie można uzyskać jednoznacznej obiektywnej odpowiedzi na przedstawione pytanie, czy informacje podane przez pozwanego we wniosku są prawdziwe, czy też nie,

- pozwany nie oświadczył, że jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców;

- umowa zawierająca oświadczenie pozwanego odwołuje się do pojęcia mikro przedsiębiorcy jedynie przez pryzmat ilości zatrudnionych pracowników i wielkości obrotu,

- regulamin oraz umowa były sprzeczne w zakresie definicji beneficjenta i oświadczeń, które trzeba było złożyć chcąc skorzystać z programu;

13) oświadczenie dotyczące, czy pozwany prowadzi działalność gospodarczą jako przedsiębiorca w rozumieniu z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców nie jest oświadczeniem wiedzy, a oświadczenie beneficjenta, czy prowadzi działalność gospodarczą nie można poddać ocenie prawda/fałsz, a jedynie ocenie prawnej, ponieważ, czy dany podmiot prowadzący działalność posiada status przedsiębiorcy, wynikający z art. 4 ust. 1 i 2 w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców nie jest oświadczeniem wiedzy poddającym się kontroli prawdziwości, a jest oceną prawną, którą to ocenę pozwany poczynił korzystając z opinii prawnej z dnia 21 maja 2020 r. oraz z treści pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2020 r. oraz korespondencji email komornika M. W.. Powód przy zawarciu umowy z dnia 30 lipca 2020 r. oraz przy podjęciu decyzji o przyznaniu subwencji finansowej z dnia 31 lipca 2020 r. musiał dokonać oceny prawnej czy pozwany – komornik sądowy, posiada status przedsiębiorcy jako beneficjent programu, następnie po wypłacie subwencji powód ponownie dokonywał oceny prawnej, w konsekwencji doszedł do przekonania, że pozwany pierwotnie nie posiadał statusu przedsiębiorcy jako beneficjent programu i zakwestionował wypłatę wsparcia. Ustalenie czy komornik sądowy prowadzi działalność gospodarczą, nie jest oświadczeniem wiedzy poddającym się kontroli prawdziwości, tylko oceną prawną;

14) powód nie wskazał jakie oświadczenia złożone przez pozwanego zakwestionował po wypłacie subwencji i na jakiej podstawie wynikającej z umowy dokonał ponownej oceny statusu pozwanego jako beneficjenta programu, wskazał przy tym wyraźnie, że wydał decyzję po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego do czego powód był zobowiązany na podstawie umowy łączącej strony. Powód miał również pełne możliwości pozyskania niezbędnych narzędzi do przeprowadzenia właściwej weryfikacji aplikujących o subwencję, w tym uzyskania dostępu do bazy danych CEIDG oraz KRS albowiem miał zagwarantowaną współpracę między innymi z KIR, bankami, instytucjami finansowymi, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Ministrem Rozwoju, Ministrem Finansów, Krajowym Rejestrem Sądowym i mógł pozyskiwać informacje od tych instytucji i organów. Pozwany nie ponosi odpowiedzialności za błędnie opracowany algorytm sztucznej inteligencji przez powoda służący do realizacji programu, ani za to że powód nie współpracował z partnerami programu;

15) roszczenie powoda stoi w sprzeczności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, szczególnie jeśli zważyć, na samo zróżnicowanie pomocy państwa w zakresie objęcia Tarczą 1.0 tylko i wyłącznie podmiotów – przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców, a nie podmiotów zatrudniających pracowników, skoro podstawowym kryterium uzyskania wsparcia było zatrudnienie przez przedsiębiorcę co najmniej 1 pracownika i głównym celem programu było zabezpieczenie miejsc pracy w czasie ogromnego, nagłego, masowego kryzysu. Odmówienie komornikom sądowym wsparcia w ramach programu narusza zasady Konstytucji RP. Pozwany jako komornik sądowy subwencję przeznaczył na utrzymanie miejsc pracy, a pracownicy zatrudnieni u pozwanego świadczyli pracę w sektorze prywatnym, zatem byli zagrożeni zwolnieniami, to pracownicy pozwanego byli wtórnymi beneficjentami subwencji – pozwany nie skorzystał z tego wsparcia, następnie zgodnie z zawartą umową pozwany utrzymał zatrudnienie. Zaznaczyć należy, że niedopuszczalne jest nierówne traktowanie podmiotów prowadzących działalność w warunkach działalności gospodarczej, tak samo dotkniętych skutkami wystąpienia epidemii COVID-19 oraz skutkami działań ustawodawcy, który zakreślił przesłanki Tarczy 1.0 w tak wyjątkowym czasie. Dodatkowo uwzględnienie powództwa stanowiłoby w realiach sprawy naruszenie zasady demokratycznego państwa, czyli art. 2 Konstytucji, w zakresie pojęcia demokratycznego państwa prawa mieści się zasada zaufania obywateli do państwa, ale też do prawa przez państwo stanowionego oraz zasada bezpieczeństwa prawnego obywateli. Fundamentalne znaczenie w tej sprawie ma okoliczność, że ochronie prawnej, ochronie konstytucyjnej podlega nie tylko zaufanie obywateli do litery prawa, ale też do uzasadnionego sposobu jego interpretacji o czym wypowiedział się w wyroku z dnia 9 października 2001 r. Trybunał Konstytucyjny, sygn. akt SK 8/00. Zmiana interpretacji przepisów – zapatrywania – oceny powoda było dla pozwanego zaskoczeniem i tym samym naruszono wobec niego art. 2 Konstytucji RP. Pozwany działał w sytuacji nadzwyczajnej, wyjątkowej, niepewnej i kształtował swoje stosunki życiowe, w tym pracownicze opierając się na przyjętej interpretacji, na praktyce działania powoda, działał w zaufaniu do kontraktu był przekonany, że może skorzystać ze wsparcia, był przekonany, że jego wniosek będzie weryfikowany. A zmiana interpretacji prawa, niejasność tej interpretacji spowodowała arbitralne wkroczenie w sytuację życiową jednostki z brakiem poszanowania wobec pozwanego zasady zaufania do państwa. Wniosek pozwanego był weryfikowany – otrzymał subwencję w niższej wysokości, pozwany miał prawo twierdzić, że jego kontrola, jego weryfikacja była kompleksowa i był uprawniony do spożytkowania kwoty subwencji jaką otrzymał, że skoro ochronił miejsca pracy i wydał subwencję zgodnie z celami programu. Zatem pozwany jako obywatel został wykorzystany, bo proces przyznawania subwencji był niejasny, niejednoznaczny, a okres, w którym była ona przyznawana był okresem, w którym panowało powszechne zagrożenie dla życia i zdrowia. Sposób skonstruowania dokumentów programowych dotyczących (...) przez Radę Ministrów i sposób realizacji Tarczy był sprzeczny z zasadą jednoznaczności prawa związaną z jasnością i precyzją przepisów, to nieostrość tworzonych aktów prawnych i niechlujności legislacji daje podstawę do procesów sądowych dotyczących realizacji programu i udzielenia wsparcia finansowego całej grupie zawodowej komorników sądowych, przy czym ta niejednoznaczność przepisów nie może skutkować obciążająco wobec pozwanego;

17) roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a jego dochodzenie należy traktować jako przejaw rażącego nadużycia prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c., zwłaszcza jeśli zważyć na celowość programu, to jest między innymi przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym panującej epidemii, a tym samym realizacja podstawowego interesu ekonomicznego Rzeczypospolitej Polskiej w postaci zapewnienia stabilności przedsiębiorstw i gospodarki w szczególności poprzez zapewnienie płynności i stabilności finansowej oraz ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli. Pozwany złożył wniosek i zawarł umowę subwencji przy aprobacie swojego organu nadzoru, tj. Ministra Sprawiedliwości, a zatem członka Rady Ministrów, która ustanowiła program. (...) wprowadził praktykę zapraszania komorników sądowych do programu prezentując stanowisko, że branża komornicza może skorzystać ze wsparcia finansowego w ramach programu, dalej powód uznał pozwanego za przedsiębiorcę na potrzeby programu, wypłacił subwencję finansową komornikowi sądowemu, którego w znacznym stopniu dotknęły negatywne skutki pandemii. Powód był doskonale zorientowany, że hurtowo udziela wsparcia komornikom sądowym, albowiem w dniu 10 lipca 2020 r. otrzymał pismo M. S. (...) w B., w którym powiadomił (...) S.A., że złożył oświadczenia konieczne we wniosku jak i w umowie, ponieważ wymagał od niego tego system i nie miał żadnych możliwości załączenia załączników oraz dodatkowych wyjaśnień. Nadto M. S. w tej korespondencji poinformował szczegółowo powoda jaką działalność prowadzi i jaki posiada status, a także wskazał, że jego oświadczenia złożone na piśmie stanowią integralną część wniosku o subwencję oraz zwrócił się z prośbą do (...) o uwzględnienie ich treści przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie subwencji. Komornik nadto poinformował powoda jakie przepisy się do niego stosuje, jak też wskazywał na treść pisma Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastiana Kalety, tj. stanowiska Ministra Sprawiedliwości odnośnie objęcia komorników sądowych programem rządowym, które załączył do pisma. Pozwany podobnie jak inni komornicy wnioskując o subwencje finansowe w okresie od maja 2020 r. do sierpnia 2020 r. był przeświadczony o przysługującym mu uprawnieniu do skorzystania ze wsparcia w ramach programu i posiadał podstawy do takiego stanowiska, zwłaszcza jeśli zważyć na praktykę działania (...). Powód ponadto nie przedstawia żadnych faktów, ani nie przytacza żadnych twierdzeń na jakiej podstawie po wypłacie subwencji między innymi ustalił, że pozwany jest komornikiem sądowym i nie spełnia kryteriów przedsiębiorcy w rozumieniu programu i z jakich powodów nie mógł tych okoliczności ustalić w dniach 30 lipca 2020 r. – 3 sierpnia 2020 r. Zaznaczyć trzeba, że pozwany po otrzymaniu kwoty wsparcia w ramach programu wydatkował subwencję zgodnie z jej przeznaczeniem, a następnie musiał zgromadzić całą kwotę udzielonej mu subwencji, aby ją zwrócić. Pozwany zwrócił na rzecz (...) kwotę 33.000,00 zł w dniu 9 lipca 2021 r. Zrobił to ze względu na swoją ówczesną sytuację życiową, rodzinną, chciał minimalizować ryzyko prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Po wykonaniu przelewu na rzecz powoda pozwany powiadomił powoda za pośrednictwem wiadomości email z dnia 9 lipca 2021 r., że zwrócił kwotę 33.000,00 zł na rzecz (...) i następnie otrzymał informację w zakładce bankowości elektronicznej (...), że „formularz oświadczenia o rozliczeniu nie jest udostępniany, ponieważ umowa subwencji finansowej wygasła wskutek całkowitej spłaty subwencji finansowej”. Dodatkowo (...) wskazał, że saldo subwencji wynosi 0,00 zł. Takie oświadczenia powoda są zamieszczone do chwili obecnej w kanale bankowym pozwanego. Dodatkowo pozwany podnosi, że brak profesjonalizmu i ewentualnego niewłaściwego procedowania przez powoda w zakresie przyznawania subwencji, środków publicznych nie może stanowić podstawy roszczenia o odsetki, od przyznanej i wpłaconej subwencji, ryzyko ewentualnych błędów powoda nie może skutkować dochodzeniem wobec pozwanego jakichkolwiek roszczeń. Pozwany zwrócił całą kwotę subwencji – nie dał żadnych podstaw do wytoczenia powództwa.

18) powód nie przedstawił wniosku aplikacyjnego o udzielenie subwencji finansowej do umowy z dnia 30 lipca 2020 r., numer (...)RP – zatem nie wykazał treści złożonych przez pozwanego oświadczeń jakie pozwany złożył ubiegając się o wsparcie w ramach Tarczy 1.0.

Pozwany ustosunkowując się do twierdzeń pozwu przyznał, że:

- pozwany w dniu 30 lipca 2020 r. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie subwencji finansowej;

- po weryfikacji oświadczeń złożonych przez pozwanego powód zawarł umowę z pozwanym z dnia 30 lipca 2020 r., która wiąże strony oraz podjął decyzję o wypłacie subwencji w wysokości 33.000,00 zł w dniu 31 lipca 2020 r.;

- wydał decyzję częściowo pozytywną wobec pozwanego – przyznał pozwanemu wsparcie w niższej wysokości aniżeli pozwany wnioskował, wydał w dniu 31 lipca 2020 r. decyzję, która potwierdzała spełnienie przez beneficjenta warunków programu na podstawie oświadczeń wiedzy beneficjenta zawartych w umowie subwencji i danych oraz informacji;

- pozwany otrzymał pismo(...) Sp. j. z dnia 18 kwietnia 2023 r. i 15 września 2023 r.;

- pozwany ustosunkowując się do twierdzeń zawartych w pozwie zaprzeczył twierdzeniom podanym przez powoda, że:

a) pozwany nie był uprawniony do otrzymania subwencji finansowej, złożone przez pozwanego oświadczenia nie polegały na prawdzie, w szczególności w zakresie dotyczącym statusu przedsiębiorcy pozwanego jak i faktu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej – pozwany złożył oświadczenia we wniosku z dnia 30 lipca 2020 r. identycznej treści w zakresie dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej, jak komornik K. S., albowiem pozwany dysponując opinią prawną z dnia 21 maja 2020 r., stanowiskiem Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2020 r. oraz mailem z dnia 18 kwietnia 2020 r. Komornika M. W. dokonał oceny prawnej swoje statusu, uznał że złoży wniosek albowiem bardzo dużo komorników skorzystało już ze wsparcia finansowego w ramach (...). Ponadto uznał, że zgodnie z treścią zawartej z (...) umowy, powód będzie weryfikował wszelkie podane przez niego dane i oświadczenia zgodnie z postanowieniami kontraktu wówczas podejmie stosowną decyzję w zakresie spełnienia przez niego warunków programowych – pozwany wiedział, że zawarcie umowy nie gwarantuje otrzymania subwencji. Pozwany był przeświadczony, że powód będzie szczegółowo weryfikował go jako podmiot ubiegający się o subwencję i zgodnie z przyjętym stanowiskiem (...) S.A. wobec komorników sądowych, prezentowanym jeszcze przed uruchomieniem tarczy – w kwietniu 2020 r. uzna komornika sądowego za przedsiębiorcę w rozumieniu beneficjenta programu stosując wykładnię funkcjonalną. Powód uznał pozwanego za przedsiębiorcę, co wprost wynika z umowy z dnia 30 lipca 2020 r., jak i z decyzji subwencji finansowej z dnia 31 lipca 2020 r. Oświadczeń pozwanego o prowadzeniu działalności gospodarczej nie można traktować jako nieprawdziwych, nie można ich poddać testowi prawdy – fałszu, ponieważ pojęcia nie poddają się takowej ocenie, przedmiotowe oświadczenia nie są oświadczeniami wiedzy. Są wynikiem oceny prawnej jakiej dokonał pozwany aplikując o subwencję. Powód doskonale wiedział z kim zawiera umowę, a także posiadał informacje na piśmie wprost od komorników sądowych w których wskazywali oni na funkcjonalny status przedsiębiorcy, jak i swoją motywację w celu zwrócenia się o udzielenie wsparcia finansowego, o czym świadczy pismo M. S., które wpłynęło do (...) w dniu 10 lipca 2020 r., a więc przed wydaniem decyzji o przyznaniu subwencji pozwanemu oraz pisma M. K., A. C. i K. S., które wpłynęło do (...) w dniu wypłaty środków pozwanemu, tj. w dniu 3 sierpnia 2020 r. Komornik sądowy jest przedsiębiorcą w znaczeniu funkcjonalnym i spełniał kryteria programowe, jako beneficjent w ramach programu, albowiem prowadzi zorganizowane przedsiębiorstwo podlega obowiązkom wynikającym z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, czyli przepisy stricte dotyczące osób prowadzących działalność gospodarczą, komornika sądowego jako przedsiębiorcę wskazuje Ministerstwo Finansów oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, komornik sądowy organizuje i prowadzi kancelarię komorniczą, komornicy sądowi zatrudniają pracowników na podstawie umowy o pracę, zlecenia, o dzieło lub świadczenie usług, a koszty działalności egzekucyjnej pokrywają z uzyskiwanych prowizji w postaci opłat egzekucyjnych, zatem prowadzą działalność gospodarczą. Powód uznał komornika sądowego jako beneficjenta programu również ze względu na stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości, które zostało wyrażone na piśmie w dniu 19 czerwca 2020 r. Reasumując pozwany nie był zobowiązany do zwrotu subwencji w całości, tym bardziej roszczenie o należności odsetkowe jest niezasadne.

b) pozwany zaprzeczył, że podstawę do zwrotu subwencji stanowi treść § 11 ust. 13 Regulaminu – strony ułożyły wiążące je uprawnienia i obowiązki wedle umowy z dnia 30 lipca 2020 r. Należy zaznaczyć, że wykreowana umowa według własnego uznania przez (...) S.A. i jej treść i cel stosunku umownego nie był sprzeczny z jego właściwością, obowiązującym prawem, ani zasadami współżycia społecznego. Treść i cel umowy zawartej pomiędzy stronami były zgodne z prawem, poczuciem słuszności i sprawiedliwości. Natomiast pozostałe kwestie wykreował w umowie (...) S.A., a warunki te uznał pozwany podpisując umowę. Strony sporu łączył stosunek cywilno-prawny, który zgodnie z oświadczeniem powoda wygasł, co potwierdza informacja jaką powód zamieścił w przestrzeni bankowości elektronicznej pozwanego w zakładce (...). w PKO Bank Polski S.A, w którym prowadzony był rachunek pozwanego w kanale bankowym, który służył do całej procedury obsługi subwencji finansowej.

c) powód wykazał wysokość dochodzonego pozwem roszczenia.

d) pozwany zaprzecza, aby posiadał jakiekolwiek zobowiązania wobec powoda z tytułu zawartej w dniu 30 lipca 2020 r. umowy o udzielenie subwencji finansowej, tj. w kwocie objętej pozwem – strony zawarły umowę z dnia 30 lipca 2020 r., która ma prym nad regulaminem, a dodatkowo stosunek zobowiązaniowy nadal wiąże strony, roszczenie oparte na zasadzie § 11 ust. 13 Regulaminu nie może stanowić podstawy do jego zasądzenia, albowiem strony wiąże umowa, a powód nie wskazał, aby istniała w umowie podstawa do wytoczenia powództwa.

W piśmie procesowym z dnia 14 października 2024 r. (k. 381) powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Na uzasadnienie podał, że pozwany naruszył warunki udzielenia subwencji i zobowiązany jest do jej zwrotu na podstawie § 11 ust. 3 Regulaminu. Przedsiębiorca w rozumieniu Regulaminu oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców pod warunkiem uznania, że podmiot ten spełnia warunki przyznania mu statusu mikro przedsiębiorcy lub MŚP, wnioskującego do (...) o udzielenie subwencji finansowej lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej. Jak stanowi art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zgodnie z § 1 Regulaminu mikro przedsiębiorca oznacza beneficjenta, który na dzień 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki (i) zatrudnia co najmniej jednego pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników (z wyłączeniem właściciela) oraz (ii) jego roczny obrót za 2019 r. lub suma bilansowa w 2019 r. nie przekracza kwoty 2 milionów Euro. Ponadto MŚP zgodnie z § 1 Regulaminu oznacza beneficjenta, który na dzień 31 grudnia 2019 r. a) zatrudnia do 249 pracowników (z wyłączeniem właściciela), a jego roczny obrót za 2019 r. nie przekroczył 50 milionów euro lub suma bilansowa za 2019 r. nie przekroczyła 43 miliony Euro, b) nie jest mikro przedsiębiorcą oraz (c) nie jest beneficjentem finansowania udzielonego w ramach programu rządowego pt. (...). Pozwany nie spełnia warunków przemawiających za uznaniem go za mikro przedsiębiorcę lub małego lub średniego przedsiębiorcę, co spowodowało, iż nie był on uprawniony do otrzymania subwencji finansowej, a wypłacona kwota podlegała zwrotowi. Powód wydał decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej zgodnie z którą pozwany zobowiązany pozostał do zwrotu całej udzielonej subwencji finansowej. Pozwany uiścił należność w wysokości 33.000,00 zł w dniu 13 lipca 2021 r. W związku z czym powód uprawniony był do naliczania odsetek za opóźnienie na podstawie Regulaminu. Niewątpliwie pozwany posiadał opóźnienie w spłacie, bowiem zobowiązany był do zwrotu subwencji w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania subwencji finansowej zgodnie z Regulaminem. Otrzymanie subwencji nastąpiło w dniu 31 lipca 2020 r., zatem roszczenie powoda stało się wymagalne z dniem 20 sierpnia 2020 r. Powód dokonał rozksięgowania wpłaty pozwanego zaliczając ją w pierwszej kolejności na spłatę roszczenia odsetkowego stosownie do art. 451 § 1 zd. 2 k.c. zgodnie z którym wszelkie wpłaty zaliczane będą w pierwszej kolejności na spłatę należności ubocznych. Kwota 33.000,00 zł została zaliczona na spłatę zaległych odsetek powstałych na dzień 3 lipca 2021 r. oraz wpłatę zwrotu subwencji w pozostałej kwocie. Tym samym pozwanemu pozostaje do zapłaty kwota dochodzona pozwem stanowiąca część subwencji podlegającej zwrotowi.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

Pozwany (...) w T. M. O. zwrócił się z wnioskiem do powoda (...) S.A. z siedzibą w Warszawie o udzielenie subwencji finansowej w ramach (...) składając wymagane oświadczenia oraz dokumenty.

Powód po weryfikacji oświadczeń składanych przez pozwanego podjął decyzję o zawarciu umowy subwencji oraz wypłacie subwencji na rzecz pozwanego. Powód zawarł z pozwanym umowę w dniu 30 lipca 2020 r. oraz podjął decyzję o wypłacie subwencji w kwocie 33.000,00 zł w dniu 31 lipca 2020 r. wydając decyzję częściowo pozytywną wobec pozwanego, przyznał wsparcie w niższej wysokości aniżeli pozwany wnioskował.

Dowód:

- umowa subwencji finansowej numer (...) z dnia 30 lipca 2020 r., k. 39-58,

- regulamin ubiegania się o udział w(...), k. 18-38,

- decyzja powoda w sprawie umowy subwencji finansowej z dnia 31 lipca 2020 r., k. 59-60,

- potwierdzenie przelewu subwencji na rzecz strony pozwanej, k. 61,

Złożenie wniosku przez pozwanego (...) w T. M. O. poprzedzało stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości skierowane do Prezesa Krajowej Rady Komorniczej z dnia 19 czerwca 2020 r., numer (...), iż komornicy sądowi powinni korzystać z pomocy podobnej do tej którą otrzymują inni pracodawcy w okresie pandemii koronawirusa.

Dowód:

- pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastiana Kaleta z dnia 19 czerwca 2020 r., k. 200.

Pismem z dnia 9 grudnia 2020 r. powód wezwał pozwanego do zwrotu całej otrzymanej subwencji finansowej wraz z odsetkami.

Dowód:

- pismo powoda do pozwanego z dnia 9 grudnia 2020 r., k. 62-64,

- potwierdzenie doręczenia korespondencji, k. 65.

W dniu 9 lipca 2021 r. pozwany (...)w T. M. O. dokonał zwrotu na rzecz powoda kwoty subwencji w wysokości 33.000,00 zł. W wiadomości email z dnia 9 lipca 2021 r. poinformował powoda o zwrocie kwoty subwencji na rachunek, z którego pozwany pierwotnie otrzymał subwencję.

Powód dokonał rozksięgowania wpłaty pozwanego zaliczając ją w pierwszej kolejności na spłatę roszczenia odsetkowego wobec uznania przez powoda, że roszczenie stało się wymagalne z dniem 20 sierpnia 2020 r., a pozostałą część tej kwoty na spłatę zwrotu subwencji.

Dowód:

- potwierdzenie przelewu z rachunku bankowego z dnia 9 lipca 2021 r., k. 130,

- wiadomość email z dnia 9 lipca 2021 r., k. 131,

- wniosek o umorzenie subwencji (...), k. 134,

- zrzut z ekranu ze strony ipkobiznes.pl, k. 135.

Powód (...)S.A. nie wypowiedział zawartej w dniu 30 lipca 2020 r. umowy subwencji, natomiast złożył oświadczenie z dnia 22 lipca 2021 r. w bankowości elektronicznej pozwanego w zakładce (...) o treści: „Umowa subwencji wygasła wobec całkowitej spłaty”, „Salda subwencji wynosi 0,00 PLN”.

Dowód:

- wydruk ze strony ipkobiznes.pl, k. 133.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. poinformowano pozwanego, że od dnia 27 marca 2023 r. (...) Sp. j. na mocy udzielonego przez (...) S.A. ((...)) pełnomocnictwa przejmuje obsługę umowy subwencji finansowej numer (...) z dnia 30 lipca 2020 r. na kwotę 33.000,00 zł. W piśmie wskazano, że na dzień 18 kwietnia 2023 r. zadłużenie pozwanego wynosi 1.941,55 zł.

Dowód:

- pismo z dnia 18 kwietnia 2023 r., k. 66-67,

- pełnomocnictwo z dnia 27 października 2021 r., k. 72-73,

- pełnomocnictwo z dnia 12 października 2022 r., k. 74,

- elektroniczne potwierdzenie odbioru, k. 75.

Pismem z dnia 15 września 2023 r. pozwany M. O. został wezwany do zapłaty kwoty 2.024,63 zł (k. 76-77).

Dowód:

- ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 15 września 2023 r., k. 76-77,

- elektroniczne potwierdzenie odbioru, k. 78.

Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o przedstawione dokumenty, prawdziwości których nie kwestionowała żadna ze stron procesu.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie.

Powód jako podstawę prawną swojego roszczenia wobec pozwanego wskazywał § 11 ust. 13 Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym (...)

W ocenie powoda pozwany w złożonym wniosku o przyznanie pomocy finansowej złożył nieprawdziwe oświadczenia w przedmiocie posiadania statusu przedsiębiorcy oraz prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż w ocenie powoda przedsiębiorca w rozumieniu regulaminu oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców pod warunkiem uznania, że podmiot ten spełnia warunki przyznania mu statusu mikro przedsiębiorcy lub MŚP, wnioskującego do (...) S.A. o udzielenie subwencji finansowej lub któremu(...) udzielił subwencji finansowej.

Stosownie do art. 21a ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju ( Dz. U. .2024 poz. 923 t.j.), Rada Ministrów, w związku ze skutkami COVID-19, może powierzyć (...) realizację rządowego programu udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego, w szczególności w formach, o których mowa w art. 13 ust. 1, lub w formach bezzwrotnych. Z kolei zgodnie z ustępem 2 tego przepisu, program rządowy określa w szczególności warunki i okres udzielania przedsiębiorcom wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, sposób przygotowania i elementy rocznych planów udzielania tego finansowania oraz sprawozdawczości z ich realizacji. Jak wynika z art. 21a ust. 2b ustawy, w celu uzyskania wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, przedsiębiorca zobowiązany jest do złożenia (...) oświadczeń wymaganych do ustalenia przez (...) możliwości objęcia przedsiębiorcy wsparciem finansowym.

Powód upatrywał roszczenia o zwrot wypłaconego pozwanemu świadczenia pieniężnego w zapisach umowy o subwencję (§ 3 ust. 6 umowy) i Regulaminu ubiegania się o dział w programie rządowym(...) (§ 11 ust. 13). Przepisy te przyznają powodowi uprawnienia do żądania zwrotu subwencji od beneficjenta w przypadku złożenia przez wnioskującego o przyznanie pomocy finansowej nieprawdziwych oświadczeń bądź nieprawdziwych informacji. Powód zarzuca więc, że pozwany składając wniosek podał informacje nieprawdziwe lub złożył nieprawdziwe oświadczenia w zakresie tego, iż jest przedsiębiorcą oraz prowadzi działalność gospodarczą. Natomiast po dokonanej analizie umowy powód ustalił, że pozwany jest komornikiem sądowym i nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r., poz. 236 z późn. zm.). Zatem w jego ocenie pozwany nie spełniał podstawowego warunku przystąpienia do Programu Tarczy Finansowej.

Sąd Rejonowy zauważa, że informacja, iż pozwany M. O. jest komornikiem sądowym została wpisana wprost do umowy subwencji z dnia 30 lipca 2020 r. punkt (2) wyraźnym drukiem i drukowaną czcionką. Zatem w momencie zawierania umowy powód znał charakter działalności pozwanego. Powód określał jednostronnie wszystkie postanowienia umowy bez możliwości jej modyfikacji przez wnioskującego o pomoc finansową. Wszelkie zatem wątpliwości wynikające z niejasnych postanowień umowy, niedających się usunąć w drodze wykładni powinna ponieść strona, która ją zredagowała.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy pozwany składając wniosek o przyznanie subwencji złożył nieprawdziwe oświadczenie lub podał nieprawdziwą informację.

Zdaniem Sądu nie można zastosować testu prawdy – fałszu do złożonego przez pozwanego w umowie oświadczenia, że jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą. Niewątpliwie pozwany, jak i inni komornicy sądowi składając wniosek o subwencję kierowali się także stanowiskiem wyrażonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z dnia 19 czerwca 2020 r. kierowanym do Krajowej Rady Komorniczej. Reasumując składane przez komornika sądowego oświadczenia, co do jego statusu i prowadzonej działalności nie mogą być kwalifikowane jako oświadczenia nieprawdziwe. Zarówno w umowie, jak i w decyzji wyraźnie wskazano, że pozwany jest komornikiem sądowym. Zatem powód znał powyższe okoliczności dokonując weryfikacji wniosku i statusu komornika sądowego jako potencjalnego beneficjenta. Roszczenie powoda oparte na § 3 ust. 6 umowy subwencji i regulaminu nie dawało podstaw do uwzględnienia powództwa. Powód i pozwany zawarli kontrakt cywilny do którego w pierwszej kolejności mają zastosowanie zasady prawa cywilnego odnoszące się do umów. Przy czym strony nie korzystały z zasady swobody kontraktowej, gdyż pozwany zaakceptował wzorzec umowy opracowany przez powoda. Zgodnie z brzmieniem § 11 ust. 5 umowy strony przyznały prymat umowie na podstawie § 12 ust. 3 i 4 Regulaminu. Powód wydał wobec pozwanego decyzję z dnia 31 lipca 2020 r. o charakterze potwierdzenia spełnienia przez beneficjenta warunków programowych na podstawie oświadczeń wiedzy beneficjenta zawartych w umowie subwencji finansowej i danych oraz informacji, które (...) mógł uzyskać od osób trzecich i organów administracji, w tym między innymi od ZUS, Ministerstwa Finansów, Krajowej Administracji Skarbowej w celu weryfikacji prawdziwości oświadczeń. Zatem uznał pozwanego za beneficjenta programu i wydał wobec niego decyzję częściowo pozytywną. Decyzja ta pozostaje nadal w obrocie prawnym i nie została zniesiona poprzez decyzję o zwrocie subwencji w całości, o której literalnie mowa w § 3 ust. 6 umowy, § 3 ust. 6 regulaminu.

Na podstawie postanowienia § 2 ust. 7-10 umowy z dnia 30 lipca 2020 r. oraz § 12 ust. 4 Regulaminu powód miał obowiązek weryfikacji oświadczeń jak i danych podanych przez pozwanego we wniosku i w umowie subwencji, przy czym obowiązku tego nie dopełnił, nie dokonał sprawdzenia pozwanego w publicznej bazie CEiDG, a te zaniechania, czy też błędy powoda nie mogą obciążać pozwanego. W szczególności, że to powód narzucił pozwanemu wzorzec umowy. Nie bez znaczenia pozostaje także pozycja powoda jako strony tego kontraktu. Powód jest spółką handlową, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, na mocy upoważnienia Skarbu Państwa dysponował środkami publicznymi. Pozwany mógł więc liczyć na to, że powód dokona odpowiedniej weryfikacji jego wniosku zgodnie z zawartą umową subwencji i w razie pozytywnego rozpatrzenia wniosku i przyznania środków nie będzie następnie żądał ich zwrotu w całości. Pozwany działał więc w zaufaniu, że otrzymaną subwencję będzie mógł rozliczyć zgodnie z umową, w określonych częściach, a po spełnieniu warunków dotyczących utrzymania zatrudnienia będzie zobowiązany do zwrotu jedynie 1/4 subwencji.

Dodatkowo na podstawie § 2 ust. 10 i 11 umowy - powód miał obowiązek i możliwość odmowy przyznania subwencji w sytuacji stwierdzenia, że przedsiębiorca nie spełnia warunków wypłaty subwencji finansowej lub oświadczenia złożone w związku z zawarciem niniejszej umowy będą nieprawdziwe. Powód wydał decyzję przyznając wsparcie pozwanemu w dniu 31 lipca 2020 r., a po wypłacie subwencji i jej wydatkowaniu, następnie wezwał pismem z dnia 9 grudnia 2020 r. (k. 62) do niezwłocznego, nie później niż w terminie 14 dni roboczych od otrzymania pisma zwrotu całej otrzymanej kwoty subwencji finansowej wraz z odsetkami, gdyż dokonał ponownej oceny prawnej statusu pozwanego i uznał, że pozwany jest komornikiem sądowym i w jego ocenie nie jest „przedsiębiorcą” na warunkach programu. Powód nie mógł dokonać powtórnej oceny prawnej w wyniku kontroli prawdziwości oświadczeń wiedzy i informacji, z uwagi na to, że fakt, iż pozwany był komornikiem sądowym wynikał wprost z umowy, gdzie pozwanego - komornika sądowego określono jako „przedsiębiorcę”.

Sąd zaznacza, że status komorników sądowych jako potencjalnych beneficjentów subwencji był co najwyżej przedmiotem rozbieżnych wykładni, a w związku z tym oświadczenia ubiegających się o subwencję komorników sądowych, co do ich statusu i prowadzonej działalności nie mogą być kwalifikowane jako oświadczenia nieprawdziwe.

Pozwany składając wniosek nie złożył nieprawdziwych oświadczeń, ponieważ oświadczenia złożone przez pozwanego nie poddają się ocenie prawda/fałsz, nie można bowiem dać jednoznacznej odpowiedzi, czy informacje podane przez pozwanego dotyczące jego statusu przedsiębiorcy są prawdziwe czy też nie. Pozwany nie oświadczył we wniosku, że jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo przedsiębiorców, wniosek odwołuje się do pojęcia mikro przedsiębiorcy jedynie przez pryzmat ilości zatrudnionych pracowników i wielkości obrotu, które to wymogi pozwany spełniał. Należy zauważyć, że zgodnie z § 2 ust. 4 Regulaminu Program: (...), miał być realizowany zgodnie z ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju, a przedmiotowa ustawa przy ustaleniu definicji przedsiębiorcy, nie odsyła do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, natomiast definicja wynikająca z regulacji UE - rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz.UE.L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.) w związku z zaleceniem Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dot. definicji przedsiębiorstw mikro, małych i średnich, wskazuje, że "Za przedsiębiorstwo uznaje się każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne prowadzące działalność rzemieślniczą lub inne rodzaje działalności, oraz spółki cywilne lub stowarzyszenia regularnie prowadzące działalność gospodarczą", tym samym przytoczona definicja nie zawęża tylko do wąskiego rozumienia tego pojęcia, na co wskazuje zdanie drugie przytoczonej definicji. Zatem nie ma podstaw do przyjmowania pojęcia przedsiębiorcy w znaczeniu zawężonym do art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, wbrew powyższej ustawie o systemie instytucji rozwoju i przepisom wynikającym z regulacji UE, w tym i rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., mające bezpośrednie zastosowanie w państwie członkowskim UE.

Nadto należy mieć na względzie, że mimo, iż komornik sądowy od 1 stycznia 2019 r. nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej i nie prowadzi działalności gospodarczej zgodnie z art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, to jednak zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 226 z późn. zm.), ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497 z późn. zm.) oraz ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Powyższe oznacza, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych komornik sądowy jest traktowany jak przedsiębiorca, a jego dochód jak dochód z działalności gospodarczej. Od 1 stycznia 2019 r. działalność komornika sądowego, tj. zakres czynności bieżących w ramach jego aktywności zawodowej nie uległ zasadniczym zmianom, nie uwzględniając unowocześnienia oraz zmianom proceduralnym w ramach postępowania egzekucyjnego. Prowadzenie egzekucji odbywa się w oparciu o generowane koszty i osiągane dochody, zatrudnionych pracowników.

Umowa pomiędzy stronami została zawarta w wyjątkowym czasie pandemii COVID19 i towarzyszyły jej wyjątkowe okoliczności, których nie można pominąć. Pozwany zaaplikował o subwencję po uzyskaniu informacji, iż stanowisko (...) S.A. jest takie, że komornicy mogą skorzystać ze wsparcia finansowego, a także po zapoznaniu się ze stanowiskiem swojego organu nadzorczego, tj. Ministerstwa Sprawiedliwości RP, które wskazywało, że komornicy mogą skorzystać ze wsparcia. Zatem pozwany działał w dobrej wierze i miał prawo oczekiwać, że jego wniosek zostanie odpowiednio procedowany, tym bardziej, że mógł wystąpić o subwencję jako mikroprzedsiębiorca.

Należy podkreślić, że akceptacja umowy nie gwarantowała wypłaty subwencji finansowej. Zgodnie z jej postanowieniami zawartymi w § 2 ust. 7, 8 umowy subwencji (...) miał zweryfikować dane przedstawione przez pozwanego, miał również zweryfikować oświadczenia przez niego złożone i wówczas podjąć decyzję o wypłacie subwencji finansowej, przy założeniu, że przedstawione dane przez wnioskującego znajdą potwierdzenie w informacjach uzyskanych przez (...) S.A. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów oraz oświadczenia będą prawdziwe. (...) S.A. był zobowiązany podjąć decyzję o odmowie wypłaty subwencji finansowej, jeśli na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Ministerstwa Finansów stwierdzi, że wnioskujący nie spełnia warunków wypłaty subwencji finansowej lub oświadczenia złożone w związku z zawarciem umowy będą nieprawdziwe (§ 2 ust. 10 umowy).

Kwestie weryfikacji wniosku uszczegóławiał również Regulamin, w tym § 12 ust. 1, w którym znalazło się postanowienie, że (...) miał rozpatrywać wniosek w celu weryfikacji spełnienia warunków programowych, które oznaczały wszelkie warunki, oświadczenia, wymogi lub kryteria, determinujące jakiekolwiek uprawnienia lub obowiązki beneficjenta związane z finansowaniem programowym, w tym, w szczególności, warunki determinujące (a) możliwość ubiegania się przez beneficjenta o udział w programie, (b) wysokość subwencji finansowej, którą mógł otrzymać beneficjent, (c) zwolnienie beneficjenta z obowiązku zwrotu całości lub części subwencji finansowej, w każdym przypadku określone w dokumentach programowych i przepisach bezwzględnie obowiązującego prawa polskiego i prawa Unii Europejskiej. Zgodnie z § 12 ust. 6 Regulaminu, w przypadku stwierdzenia na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Ministerstwa Finansów, że beneficjent nie spełniał warunków wypłaty subwencji finansowej lub oświadczenia złożone w związku z zawarciem umowy byłyby nieprawdziwe, Fundusz podejmował decyzję o odmowie przyznania subwencji finansowej.

Nawet gdyby uznać, że zaistniały przewidziane w umowie przesłanki do zwrotu kwoty subwencji (co zdaniem Sądu nie miało miejsca), roszczenie powoda należałoby uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. Klauzula zawarta w tym przepisie ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób prowadzący do skutków nieetycznych lub rozmijających się w sposób zasadniczy z celem danej regulacji prawnej. Pozwany wydatkował subwencję zgodnie z celami programu, skorzystali z niej przede wszystkim wtórni beneficjenci programu, czyli pracownicy jakich zatrudniał pozwany, zatem żądanie zwrotu udzielonego wsparcia po wydatkowaniu środków jest zachowaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego i przejawem nadużycia prawa podmiotowego, tym bardziej że pozwany od momentu złożenia wniosku działał w dobrej wierze, w zaufaniu do powoda, a pozyskanie wsparcia finansowego pozwoliło mu na utrzymanie zatrudnienia w okresie masowego kryzysu gospodarczego.

O kosztach sądowych orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. na które złożyły się opłaty skarbowe od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, od pełnomocnictwa substytucyjnego w kwocie 17,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pozwanego w kwocie 900,00 zł.

Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, będącego adwokatem ustalono w stawce minimalnej na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z. 2015 r., poz. 1800) w brzmieniu obowiązującym w chwili wniesienia pozwu.

Art. 98 § 1 ¹ k.p.c. stanowi, iż od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.