Postanowienie z 4 grudnia 2024, sygn. I Ns 246/23

POSTANOWIENIE

G., 9 października 2024 roku

Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny
w składzie następujący:

Przewodniczący: asesor sądowy Wojciech Frela
Protokolant: stażysta Joanna Bakun

po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 roku w Grudziądzu na rozprawie
sprawy z wniosku R. S. (1) i H. S.
z udziałem (...) G.
o zasiedzenie nieruchomości

postanawia:

I. stwierdzić, że H. S. i R. S. (1) w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej z dniem 1 października 2005 roku nabyli przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości stanowiącej część działki ewidencyjnej nr (...), o powierzchni 0,0168 ha, obręb ewidencyjny (...), położonej w G. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadzi Księgę Wieczystą numer (...), oznaczonej na mapie do zasiedzenia
z projektem podziału nieruchomości (k.144) sporządzonej przez biegłego sądowego mgr inż. P. P. numerem (...), która to stanowi integralną cześć niniejszego postanowienia;

II. stwierdzić, że wnioskodawcy i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane z swoim udziałem w sprawie;

III. nakazuje pobrać od wnioskodawców łącznie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego
w G. kwotę 4.520,40 zł (cztery tysiące pięćset dwadzieścia złotych 40/100) tytułem wydatków postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

Sygn. akt I Ns 246/23

UZASADNIENIE

Postanowienia z dnia 9 października 2024 roku

Wnioskodawcy R. S. (1) i H. S. reprezentowani
przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli o stwierdzenie, że wnioskodawcy nabyli przez zasiedzenie w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej prawo własności nieruchomości stanowiącej część działki ewidencyjnej numer (...), obręb (...), obręb ewidencyjny (...) G., dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą
o numerze (...) zaznaczoną na załączonej do wniosku mapie według przebiegu ogrodzenia. W uzasadnieniu wniosku zakreślono podstawę faktyczną wniosku oraz argumenty przemawiające za uwzględnieniem wniosku (k.4-8). Na mapie stanowiącej załącznik do wniosku (k.14) przedstawiono graficznie fragment nieruchomości mający podlegać zasiedzeniu.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik gmina miasto G. wniósł o oddalenie wniosku,
|a także zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestników kosztów postepowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnik przedstawił argumenty za oddaleniem wniosku (k.60-61).

Sąd ustalił, co następuje:

Nieruchomość położona przy ul. (...) stanowiła własność państwową.
Decyzją z dnia 22 sierpnia 1964 roku ustanowiono na rzecz F. B. użytkowanie wieczyste na okres 99 lat nieruchomości gruntowej o powierzchni (...) położonej
w G. przy ul. (...) stanowiącej działkę nr (...). W dniu 10 grudnia 1964 roku
w formie aktu notarialnego ustanowiono na rzecz F. B. użytkowanie wieczyste
na okres 99 lat wyżej opisanej nieruchomości.

Dowód: decyzja z dnia 22 sierpnia 1964 roku k.23-24, akt notarialny z dnia 10 grudnia 1964 roku
k. 25-26, akta księgi wieczystej (...), akta księgi wieczystej (...), akta księgi wieczystej (...)

Nieruchomość F. B. od chwili ustanowienia prawa użytkowania wieczystego graniczy z nieruchomością gruntową położoną przy ul. (...) obejmującą działkę numer (...),obręb (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadzi księgę wieczystą (...), na której to znajduje się cmentarz garnizonowy. W chwili ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz F. B. cmentarz garnizonowy stanowił własność Skarbu Państwa. W wyniku komunalizacji nieruchomość gruntowa, na której znajduje się cmentarz stała się własnością gminy miasta G.. Cmentarz garnizonowy z 1875 roku włączony został do wojewódzkiej ewidencji zabytków dniu sporządzenia dla niego pierwszej karty ewidencyjnej
tj. 25 września 1987 roku. Aktualna karta ewidencyjna została sporządzona w dniu
30 stycznia 1995 roku. Cmentarz garnizonowy nie jest wpisany do rejestru zabytków województwa (...) i nie jest objęty żadną z form ochrony wymienionych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z karty ewidencyjnej z 1995 roku granica cmentarza wytyczona jest wzdłuż przebiegu ogrodzenia cmentarza.

Dowód: pismo z (...) Konserwatora Zabytków k. 90-96

Nieruchomość państwa S. oraz cmentarz garnizonowy oddziela wspólny płot. Jest to płot z siatki. Płot znajduje się w tym samym miejscu od lat 60 tych dwudziestego wieku.
Gdy państwo B. wznosili własne ogrodzenie to płot cmentarza garnizonowego już stał. Państwo B. wznosząc własne ogrodzenie działki zajęli fragment terenu przy płocie cmentarza dostawiając do własne ogrodzenia do płotu cmentarza. Ogrodzenia cmentarza garnizonowego nie było przesuwane w inne miejsce. Na fragmencie gruntu przy płocie cmentarza garnizonowego znajduje się kopiec, który ogranicza możliwość wykorzystania tego fragmentu gruntu. Na spornym fragmencie gruntu znajdował się budynek gospodarczy, a w przeszłości F. B. hodował na nim kury. Na spornym fragmencie gruntu państwo B. oraz wnioskodawcy uprawiali owoce, warzywa,
a także inne rośliny. Granicę działki i jej przebieg nie uległy zmianie od lat 60-tych poprzedniego wieku. Aktualnie wnioskodawcy uprawiają na sporny fragmencie gruntu owoce i warzywa. Wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni od chwili ustanowienia użytkowania wieczystego do chwili obecnej posiadali sporny fragment nieruchomości z wyłączeniem innych osób. Wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni kosili trawę na sporny fragmencie nieruchomości. Wnioskodawcy i gmina miasto G. nie wykonywali żadnych prac dotyczących istniejącego ogrodzenia.
Zdarzało się, że R. S. (2) kosił trawę po stronie cmentarza, aby nie przechodziła ona na stronę wnioskodawców. Przebieg ogrodzenia cmentarza garnizonowego nie pokrywa się
z granicami innych działek między innymi z granicami działki A. W..

Dowód: zeznania świadków I. A. protokół skrócony k. 101v-102, zeznania świadka J. M. protokół skrócony k. 102-102v, zeznania świadka K. S. protokół skrócony k. 102v-103, zeznania świadka A. W. protokół skrócony k.120,

W dniu 28 stycznia 1997 roku F. B. darował prawo użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości na rzecz swojego wnuka R. S. (1). Na podstawie decyzji z dnia 24 kwietnia 1998 roku prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. (...), działka (...) uległo przekształceniu w prawo własności.

Dowód: akt notarialny z dnia 28 stycznia 1997 roku k. 27-29, decyzja (...) G. z dnia
24 kwietnia 1998 roku k. 30-31

Obszar do zasiedzenia oznaczony kolorem czerwonym na mapie biegłego (k.143) pokrywa się
z obszarem wskazanym przez wnioskodawców na karcie 14 akt oraz przebiegiem granic cmentarza oznaczanym na mapie cmentarza (...) w T. (k.94). Obszar zasiedzenia oznaczony przez biegłego numerem (...) ma powierzchnię 0,0168 ha.

Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji k.137-144

Sąd zważył, co następuje:

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dowody z dokumentów załączonych do akt sprawy, zeznania świadków J. M., I. A., K. S., A. W., przesłuchania wnioskodawców, a także dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji mgr inż. P. P..

Sąd dał wiarę przesłuchanym w sprawie świadkom, ponieważ świadkowie od wielu lat zamieszkują w pobliżu nieruchomości wnioskodawców, a więc dysponowali oni wiarygodnymi informacjami dotyczącego spornego fragmentu gruntu. Zeznania świadków były spójne i wzajemnie się uzupełniały. Podobnie potraktować należało zeznania wnioskodawców, z tymże R. S. (1) z racji relacji rodzinnych i przebywaniem na nieruchomości swojego dziadka dysponował większym zasobem informacji.

Sąd dał wiarę opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji, ponieważ jest ona jasna, logiczna
i pozbawiona wewnętrznych sprzeczności. Opinia biegłego nie była kwestionowana przez wnioskodawców oraz uczestnika.

W myśl art 172 § 1 i 2 kc posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
W myśl art. 336 k.c. posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą włada jak właściciel.
W orzecznictwie wskazuje się, że samoistne posiadanie polega na faktycznym wykonywaniu tych uprawnień, które składają się na treść prawa własności. Dla istnienia samoistnego posiadania konieczne jest zatem faktyczne władanie rzeczą, czyli dostrzegalny fakt wykonywania fizycznego władztwa, oraz czynnik psychiczny w postaci zamiaru władania rzeczą dla siebie ( cum animo rem sibi habendi) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2013 r., III CSK 54/12,
LEX nr (...)).

W realiach niniejszej sprawy znaczenia ma fakt, że na mocy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r.
o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.) okres niezbędny do zasiedzenia nieruchomości został wydłużony z 10 lat do 20 lat w przypadku posiadania w dobrej wierze oraz z 20 lat do 30 lat w przypadku posiadania w złej wierze. W chwili objęcia spornego fragmentu gruntu w posiadanie przez F. B. stanowił on własność Skarbu Państwa,
a zatem na mocy art. 177 kc wyłączona była możliwość jej zasiedzenia. Art. 177 kc został uchylony na mocy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321
z późn. zm.). W myśl art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
(Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.) jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę.

Stosownie do art. 176 § 1 kc jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.

W ocenie sądu wnioskodawcy oraz ich poprzednik prawny byli posiadaczami samoistnymi spornego fragmentu nieruchomości. Wykonywali oni władztwo faktyczne na fragmentem nieruchomości z wyłączeniem innych osób. F. B. zawładnął fragmentem nieruchomości grodząc sporny fragment gruntu. W ocenie sądu taki sposób postępowania stanowi dostateczną manifestacją woli zachowania rzeczy dla siebie i posiadania jej z wyłączeniem innych osób.
W kolejnych lata F. B. korzystał z fragmentu nieruchomości w ten sposób, że uprawiał na niej rośliny oraz hodował kury. W podobny sposób z spornego fragmentu nieruchomości korzystali również wnioskodawcy traktując go jako część ogrodu i uprawiając na nim rośliny.
Sposób wykorzystania spornego fragmentu nieruchomości jest adekwatny do istniejących warunków, z uwagi na kopiec posadowiony na spornym fragmencie nieruchomości, który ogranicza możliwości jego wykorzystania. Sąd miał na uwadze, że F. B. jak również wnioskodawcy kosili trawę i dbali o zapewnienie porządku na części nieruchomości podlegającej zasiedzeniu. Sąd przyjął,
że F. B. był posiadaczem z złej wierze. Sąd miał na uwadze, że F. B. podczas wydania nieruchomości mógł określić jej granice korzystając z usług geodety i tym samym pozyskać wiedzę co do zakresu swego prawa w przestrzeni. Poprzednik prawny wnioskodawców zdaniem sądu nie zachował należytej staranności, zatem należało go traktować jako osobę,
która z łatwością mogła dowiedzieć się, że nie przysługuje mu jakikolwiek tytuł prawny do spornego fragmentu gruntu. Stąd należało przyjąć, że wymagany był okres 30 lat posiadania samoistnego do zasiedzenia spornej nieruchomości. Zdaniem sądu wnioskodawcy wykazali, że do objęcia spornego fragmentu gruntu doszło w drugiej połowie lata 60-tych ubiegłego wieku. Na podstawie
art. 10 w/w ustawy wnioskodawcy byli uprawnieni do doliczenia do czasu swego posiadania maksymalnego 15 letniego okresu posiadania samoistnego. Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.) weszła w życie w dniu 1 października 1990 roku. Doliczając dalsze 15 lat posiadania samoistnego posiadania od wymienionej daty okres wymagany do zasiedzenia nieruchomości upłynął w dniu 1 października 2005 roku. Sąd miał na uwadze, że wnioskodawcy w dniu upływu terminu zasiedzenia pozostawali w ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, stąd też orzeczono, że zasiedzenie nastąpiło do majątku wspólnego.
Sąd dostrzega, że na rzecz F. B. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, które następnie zostało przekształcone w prawo własności. Jednakże co do spornego fragmentu nieruchomości w ocenie sądu należało przyjąć posiadanie o charakterze właścicielskim (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2015 r., IV CSK 85/15, LEX nr (...)). Zdaniem sądu fakt ten nie stanowi przeszkody do stwierdzenia zasiedzenia prawa własności. Projekt podziału nieruchomości zawierający część nieruchomości podlegającą zasiedzeniu, został opracowany przez biegłego sądowego z zakresu geodezji, a mapa do zasiedzenia stanowi integralną część orzeczenia.

Zdaniem sądu nietrafne były zarzuty uczestnika. Sąd miał na uwadze, że zgodnie z informacją udzieloną przez (...) w T. granica cmentarza wytyczona jest wzdłuż przebiegu ogrodzenia, a nie zgodnie z przebiegiem geodezyjnym, na który powołuje się uczestnik. Sąd miał na uwadze, że jak wskazał biegły obszar zasiedzenia pokrywa się, z przebiegiem granicy oznaczonym na mapie cmentarza przedstawionym przez (...). Zdaniem sądu prowadzi to do wniosku, że w rzeczywistości obszar, który zasiedzieli wnioskodawcy znajduje się poza granicami cmentarza garnizonowego i nigdy nie był objęty ochroną zabytków. Stąd brak było podstaw, aby uznać, że sporny fragment nieruchomości nie może być przedmiotem zasiedzenia z uwagi na swój zabytkowy charakter. Sąd miał na uwadze, że w chwili rozpoczęcia terminu zasiedzenia fragment nieruchomości nie był objęty żadną z form ochrony zabytków. Aktualnie cmentarz garnizonowy objęty jest ochroną zabytków poprzez wpis do ewidencji zabytków (...) G.. Zdaniem sądu nie wyłącza to jednak możliwości zasiedzenia spornego fragmentu gruntu. Sąd podziela w tym zakresie twierdzenia wnioskodawców, iż brak jest
w systemie prawnym przepisu, który wyłączałby możliwość zasiedzenia części nieruchomości z uwagi na jej zabytkowy charakter. Sąd miał również na uwadze, że sporny fragment nieruchomości nie był wykorzystywany do grzebania zmarłych od wielu lat (por. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia
31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. (...))., zatem nie może być on traktowany jako rzecz wyjęta spod obrotu, co wyłączałoby możliwość jej zasiedzenia.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc. Sąd miał na uwadze sporny charakter sprawy. Mimo to zdaniem sądu zasiedzenie fragmentu nieruchomości pozostawało w interesie wnioskodawców, którzy dążyli w ten sposób do uregulowania stanu prawnego ich nieruchomości.
Sąd dostrzegł również, że wnioskodawcy uzyskali korzyść względem uczestnika. Mając na uwadze
te argumenty o kosztach orzeczono z ogólną zasadą postępowania nieprocesowego.

O wydatkach postępowania orzeczono na podstawie art 83 ust. 2 uksc
w zw. z art. 520 § 1 kpc. Wydatki związane z opinią biegłego zostały poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa z inicjatywy wnioskodawców oraz w ich interesie. W związku z tym nieuiszczonymi wydatkami obciążono w całości wnioskodawców.