Wyrok z 6 grudnia 2024, sygn. I C 1267/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Michał Kleeberg

Protokolant: protokolant sądowy Agata Karwot

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. w Rybniku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w W.

przeciwko K. D.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. w W. na rzecz powódki K. D. kwotę 917,00 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia Michał Kleeberg

Sygn. akt I C 1267/24

UZASADNIENIE

Powód (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniósł przeciwko pozwanej K. D. pozew o zapłatę kwoty 2.812,50 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 2 października 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że łączyła go z pozwaną umowa pożyczki z dnia 1 sierpnia 2023 r. o nr (...). W związku z tą umową pozwana wybrała jedną z usług świadczonych przez powoda, korzystając z korepetycji z języka obcego poprzez udostępnioną jej aplikację. Koszt tej usługi wyniósł 70 zł brutto. Pozwana zobowiązała się do spłaty pożyczki wraz z kosztami jej udzielenia do 30 września 2023 r., jednakże nie wywiązała się z zaciągniętego zobowiązania. Na kwotę dochodzoną pozwem złożyły się zatem: 2.500 zł tytułem kapitału, 42,12 zł tytułem odsetek umownych i 270,38 zł tytułem prowizji (k. 2-5).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 14 sierpnia 2024 r. uwzględniono powództwo w całości (k. 50).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Pozwana zakwestionowała roszczenie powoda zarówno co do zasady, jak i wysokości podnosząc, że przedłożona umowa pożyczki stanowi jedynie niepodpisany przez pozwaną wydruk. Pozwana zakwestionowała tym samym fakt zawarcia umowy, jak i otrzymania jakichkolwiek środków z tego tytułu. Podniosła nadto, iż nie wykazano, aby wyraziła wolę zawarcia umowy pożyczki na odległość. Zarzuciła także brak weryfikacji klienta jako osoby, która chce zawrzeć taką umowę i wskazała, że przedstawione potwierdzenie wypłaty środków nie jest dowodem przelewu bankowego, gdyż pochodzi z systemu transakcyjnego powoda (k. 55).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 1 sierpnia 2023 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (pożyczkodawca) sporządził dwa wydruki, z których wynikało, że zawarł z K. D. ramową umowę pożyczki o numerze (...) za pomocą elektronicznych środków porozumiewania się na odległość, a następnie zawarł umowę pożyczki o numerze (...), na podstawie której miał udzielić pozwanej pożyczki w kwocie 2.500 zł z prowizją wynoszącą 270,38 zł i odsetkami 42,12 zł, a jej spłata miała nastąpić do 31 sierpnia 2023 r. Ustalono, iż całkowita kwota do zapłaty wyniesie 2.812,50 zł.

W celu złożenia wniosku o udzielenie pożyczki koniecznym była rejestracja pożyczkobiorcy poprzez utworzenie konta na stronie internetowej pożyczkodawcy, a także dokonanie opłaty weryfikacyjnej lub skorzystanie z usługi szybkiej weryfikacji za pomocą usługi (...) lub(...) (§ 3 ramowej umowy).

Pożyczkodawca wygenerował wydruk potwierdzenia wykonania operacji, z którego wynikało, że K. D. wykonała przelew weryfikacyjny na kwotę 0,00 zł, a także, że wypłacono na jej rzecz kwotę 2.430 zł.

Dowód: ramowa umowa pożyczki z załącznikami k. 9-24, umowa pożyczki k. 25, formularz informacyjny k. 26-30, potwierdzenia wykonania operacji k. 31-32

W dniu 1 sierpnia 2023 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. sporządził również wydruk, z którego wynikało, że zawarł z K. D. umowę sprzedaży kursów językowych, a opłata za kurs językowy miała wynosić 70 zł. Dostęp do kursu klient miał uzyskać po uiszczeniu opłaty za kurs i aktywacji konta w serwisie pożyczkodawcy.

Dowód: potwierdzenie zawarcia umowy sprzedaży kursów językowych k. 33, regulamin k. 34-44

Powód (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. w dniach 10 października 2023 r. i 26 czerwca 2024 r. wzywał pozwaną do zapłaty należności z tytułu przedmiotowej umowy pożyczki.

Dowód: wezwania do zapłaty k. 45-47

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone i wskazane powyżej dokumenty. Sąd na zasadzie art. 233 k.p.c. ocenia wiarygodność i moc dowodów wobec własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Oceniając walor dowodowy poszczególnych dokumentów, Sąd doszedł do wniosku, że nie każdy z powołanych dokumentów umożliwiał stwierdzenie okoliczności, dla wykazania których został powołany w sprawie.

Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie, Sąd wykorzystał również w części dowody w postaci wydruków komputerowych. Podkreślić należy, że wydruki te mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym. Przyjmuje się bowiem, że stanowią one „inny środek dowodowy”, o którym mowa w art. 308 k.p.c. i art. 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty. Jakkolwiek nie można przyjąć, że oświadczenie zawarte w wydruku komputerowym jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, to należy przyjąć, że przedmiotowy środek dowodowy świadczy o istnieniu zapisu komputerowego określonej treści w chwili dokonywania wydruku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 8 lutego 2013r.,(...) postanowienie SA we Wrocławiu z 12 października 2012r.,(...)

Powód przedłożył do akt dokument prywatny - wygenerowaną ramową umowę pożyczki, umowę pożyczki oraz formularz informacyjny, z których wynikało, że miał zawrzeć z pozwaną umowę pożyczki na kwotę 2.500 zł.

W niniejszym postępowaniu należało jednak mieć na uwadze, że pozwana kwestionowała prawdziwość dokumentów przedkładanych przez stronę powodową. Podkreślenia wymaga, że wyżej przytoczona argumentacja judykatury, choć nie odmawia wiarygodności dowodom stanowiącym wydruki komputerowe, to czyni to z uwagi na założenie, że podstawą sporządzenia wydruku był określony zapis w systemie komputerowym. Z powyższego zaś jednoznacznie wynika w sposób logiczny założenie, że powód powinien posiadać i być w stanie przedstawić dane w formacie plików komputerowych, których odczytanie byłoby możliwe. Niewątpliwie dowód taki miałby większą wiarygodność, aniżeli sporządzone wydruki zakwestionowane przez pozwaną. Pomimo jednak zarzutów strony pozwanej, powód nie przedłożył dokumentów innych od znajdujących się w aktach sprawy wydruków.

Za niewiarygodne Sąd w szczególności uznał dokumenty zatytułowane jako „ramowa umowa pożyczki”, czy „umowa pożyczki”, sporządzone wyłącznie w formie wydruku. Skoro sam powód wskazywał, iż zostały one zawarte na odległość, oznacza to, iż winien on dysponować odpowiednimi danymi, na podstawie których wydruk przedłożony do akt został sporządzony. Danych takowych jednakże powód nie przedłożył, pomimo bezpośredniego zarzutu strony pozwanej, zaś same wygenerowane przez niego potwierdzenia wykonania operacji - w świetle zarzutów strony pozwanej - okazały się niewystarczające dla wykazania faktu zawarcia umowy.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód oparł swoje żądanie na przepisie art. 720 k.c., w myśl którego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W niniejszej sprawie zastosowanie do przedłożonej przez powoda umowy pożyczki mają również przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, która dopuszcza zawieranie umowy o kredyt konsumencki (w tym umowy pożyczki) za pomocą środków porozumiewania się na odległość.

W tym miejscu należy nadmienić, że zgodnie z treścią art. 6 k.c. powód zobowiązany był do przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, dotyczących w niniejszej sprawie m.in. zawarcia umowy pożyczki oraz wypłacenia kwoty pożyczki na rzecz pozwanej. Powołany przepis nakłada na stronę powodową, jako wywodzącą ze swych twierdzeń skutki prawne obowiązek wykazania swoich racji. Przepis art. 232 k.p.c. normuje natomiast jedną z podstawowych zasad procesu cywilnego, jaką jest zasada kontradyktoryjności. W myśl tej zasady przygotowanie, gromadzenie i dostarczanie materiału dowodowego należy do stron, do sądu należy zaś jedynie ocena tego materiału i wydanie na jej podstawie rozstrzygnięcia. Zasada ta oznacza odstąpienie od odpowiedzialności sądu orzekającego za rezultat postępowania dowodowego, którego dysponentem są strony. To właśnie na stronach spoczywa obowiązek przytaczania dowodów na poparcie swych twierdzeń. Oczywiście zasada ta nie wyłącza możliwości dopuszczenia przez sąd z urzędu dowodu niewskazanego przez strony, zastrzega jednak takie uprawnienie do wyjątkowych wypadków, nie może zaś prowadzić do zastępowania strony w spełnianiu jej obowiązków, w szczególności jeśli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku sporu dotyczącego roszczenia o zwrot pożyczki, zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 720 § 1 k.c. na powodzie spoczywa ciężar wykazania faktu zawarcia umowy pożyczki, jej treści, wykonania przez pożyczkodawcę świadczenia w postaci wypłaty na rzecz pożyczkobiorcy kwoty pożyczki oraz aktualizacji roszczenia o jej zwrot. Z kolei pozwanego obciąża ciężar udowodnienia, że przedmiot pożyczki zwrócił (por. wyrok SA w Szczecinie z 1 października 2019 r.,(...)).

Odnosząc się do zarzutu braku zawarcia umowy podnoszonego przez pozwaną, w judykaturze wskazuje się, że dokument mieszczący się w kategorii, o której mowa w art. 243 ¹ k.p.c. lub 308 k.p.c., lecz nie spełniający cech dokumentu prywatnego o których mowa w art. 245 k.p.c. (tj. pozbawiony podpisu - jak dokument załączony przez powoda) nie korzysta z domniemania prawdziwości i pochodzenia, co prawnie przekłada się na ciężary w zakresie dowodzenia w przypadku zakwestionowania autentyczności lub pochodzenia dokumentu (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2020 r. (...)).

Analiza okoliczności sprawy i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazywała na to, iż trafny okazał się zarzut nieudowodnienia roszczenia. Odnosząc się do samej umowy pożyczki, podnieść trzeba, że w tym zakresie powód nie wykazał, iż pozwana zawarła z nim najpierw umowę pożyczki ramowej o nr (...), a następnie umowę pożyczki nr (...). Słusznie pozwana podniosła, że umowa pożyczki oraz ramowa umowa pożyczki stanowią jedynie niepodpisane wydruki komputerowe. Wprawdzie nie budzi wątpliwości Sądu możliwość zawarcia tego typu umowy za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, jednakże powód nie wykazał, aby to właśnie w taki sposób miało dojść do zawarcia spornej umowy.

W ocenie Sądu, przedłożony do niniejszej sprawy materiał dowodowy nie był w żadnym stopniu wystarczający do uznania, że strony rzeczywiście łączyła umowa pożyczki. Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.) przewiduje możliwość zawarcia umowy bez jednoczesnej obecności stron umowy. Określa jednak warunki odnoszące się do przyjęcia za skuteczne oświadczeń woli stron umowy. Warunkiem koniecznym dla skuteczności usługi zawartej drogą elektroniczną jest indywidualne żądanie usługobiorcy art. 2 ust. 4. W niniejszej sprawie powód nie wykazał takiego żądania strony pozwanej. Powód przedłożył jedynie wydruk ramowej umowy pożyczki oraz umowy pożyczki - bez podpisu pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Wszystkie te wydruki nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda, będącego radcą prawnym, bądź przez notariusza. Umowa (nawet ta zawarta na odległość) dla swego istnienia wymaga wymiany zgodnych oświadczeń woli każdej ze stron, co w przypadku umowy pożyczki wymaga oświadczenia biorącego pożyczkę, że zobowiązuje się do zwrotu takiej samej ilości pieniędzy lub rzeczy (art. 720 k.c.). Oświadczenia woli pozwanej co do zawarcia umowy pożyczki nie można wywieść z przedłożonych do sprawy wydruków dokumentów. Wobec zakwestionowania przez pozwaną faktu zawarcia umowy pożyczki, powód powinien za pomocą wszelkich środków dowodowych wykazać, że pozwana złożyła wniosek o zawarcie umowy, a następnie doszło do jej zawarcia. Wprawdzie brak podpisu pozwanej pod sporną umową nie przesądza jeszcze o tym, że między stronami nie doszło do jej zawarcia, jednakże w świetle postawy procesowej pozwanej, która konsekwentnie przeczyła, aby strony zawarły umowę pożyczki, powód był obowiązany w toku tego postępowania wykazać w jakikolwiek inny sposób, że pozwana złożyła oświadczenie woli, wyrażające zgodę na zawarcie umowy pożyczki na warunkach wynikających z przedłożonego wydruku umowy. Powód nie podołał jednak takiemu obowiązkowi.

Zgodnie z umową udzielenie pożyczki miało nastąpić po dokonaniu rejestracji przez konsumenta na portalu prowadzonym przez pożyczkodawcę. Warunkiem było także posiadanie aktywnego konta klienta na platformie pożyczkowej, a nadto niezbędne było dokonanie weryfikacji osoby ubiegającej się o pożyczkę (§3.1 umowy ramowej) czy to przez przelew weryfikacyjny czy to przez skorzystanie z usługi szybka weryfikacja. Strona powodowa nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na fakt dopełnienia tej procedury przez pozwaną. Na dowód skutecznego zawarcia umowy powód przedstawił jedynie sporządzony na własne potrzeby wydruk potwierdzenia wykonania transakcji na kwotę 2.430 zł na rzecz K. D. oraz wydruk potwierdzenia wykonania przelewu weryfikacyjnego na kwotę 0,00 zł (k. 31-32). W ocenie Sądu słusznie pozwana zarzuciła , iż dokumenty te nie mają tej samej mocy dowodowej co przelew bankowy, dlatego nie poddają się żadnej miarodajnej weryfikacji. Skoro pozwana zaprzeczyła samej okoliczności zawarcia umowy pożyczki, powód powinien był przedstawić takie dokumenty, które niewątpliwie potwierdzałyby podnoszone przez niego okoliczności, w tym zaciągnięcie zobowiązania przez pozwaną, a w szczególności rejestrację pozwanej na platformie pożyczkowej, weryfikację wskazanych przez nią danych poprzez przelew weryfikacyjny czy usługę szybkiej weryfikacji, czy wreszcie złożenie wniosku o zawarcie umowy pożyczki oraz potwierdzenie wypłaty środków w drodze przelewu zgodnie z § 9.3 umowy ramowej. Również dowód istnienia zobowiązania pozwanej nie mógł stanowić wydruk potwierdzenia zawarcia sprzedaży kursów językowych, która miała być zawarta w związku z umową pożyczki. W tym przypadku również nie wykazano, aby pozwana w ogóle wyraziła wolę zawarcia takiej umowy i skorzystania z usług świadczonych przez pożyczkodawcę poprzez kurs językowy. Ponadto należy wskazać, że powyższy dokument, w ocenie Sądu, sam w sobie nie przesądzał jeszcze o zawarciu spornej umowy pożyczki. Raz jeszcze należy podkreślić, iż to na powodzie spoczywał obowiązek przedłożenia dokumentu lub innego dowodu, mogącego wykazać iż pozwana złożyła oświadczenie woli o zawarciu umowy. Powód, znając zarzuty zgłoszone przez pozwaną i będąc reprezentowanym przez zawodowego pełnomocnika, zdaniem Sądu nie sprostał obowiązkowi wykazania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, mimo że został zobowiązany przez Sąd do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie od nakazu zapłaty.

Reasumując, w ocenie Sądu, przedstawione przez powoda dokumenty, w szczególności w postaci umowy pożyczki, ramowej umowy pożyczki i potwierdzenia wykonania transakcji wypłaty środków, nie pozwalają jednoznacznie potwierdzić faktu zawarcia umowy pożyczki oraz otrzymania przez pozwaną kwoty z tego tytułu. Niewątpliwie nie doszło zatem do wykazania roszczenia co do zasady. Z tych względów powództwo należało oddalić, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Skoro powód w całości przegrał sprawę, jest on zobowiązany do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez pozwaną, na które złożyła się kwota 900 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. W oparciu o przepis art. 98 § 1 ¹ k.p.c. powyższą kwotę zasądzono wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

Sędzia