Wyrok z 13 grudnia 2024, sygn. I C 949/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Andrzej Antkiewicz
Protokolant:	Starszy sekretarz sądowy Monika Kopczyńska

po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. w Grudziądzu

na rozprawie

sprawy z powództwa M. K.

przeciwko (...) Bank Spółka Akcyjna we W.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na pozwanego kwotę 3.617,00 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 949/24

UZASADNIENIE

wyroku

W pozwie z (...) r. M. K. domagał się zasądzenia od (...) Banku S.A. we W. kwoty 18.379,41 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 25 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Nadto żądał zasądzenia zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Z pozwu wynikało, że na dochodzone roszczenie składały się: pobrana przez pozwanego kwota 8.676,75 zł tytułem prowizji za udzielenie kredytu oraz kwota 9.702,66 zł zapłacona przez powoda na rzecz pozwanego tytułem odsetek umownych naliczonych od udzielonego kredytu, wynikające z pisma pozwanego z 15 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strony w dniu 28 listopada 2022 r. zawarły umowę kredytu gotówkowego wraz z umową ubezpieczenia, jednakże w piśmie z dnia 18 marca 2024 r. powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W uzasadnieniu tego pisma podał, że pozwany wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania kredytu, a ponadto naliczył odsetki nie tylko od całkowitej kwoty kredytu, lecz również od kwoty pobranej prowizji za udzielenie kredytu oraz wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty. Powód wskazał także w tym piśmie, że korzystając z sankcji kredytu darmowego zwraca kredyt w wysokości nominalnej, tj. bez odsetek i innych kosztów. W piśmie tym wezwał pozwanego do zwrotu pobranych przez kredytodawcę kwot oraz uiszczonych przez kredytobiorcę kosztów (k. 9-19v akt).

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Kwestionował zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia. Zaprzeczył, aby:

- umowa kredytu nie zawierała wszelkich elementów i informacji wymaganych przepisami art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy lub informacje te były podane w nieprawidłowy sposób,

- umowa nie była sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały,

- istniał ustawowy zakaz naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu,

- bank w sposób nieprawidłowy wyliczył i przedstawił RRSO,

- doliczenie do rat kredytu odsetek od kredytowanych kosztów kredytu świadczyło o wadliwym obliczeniu RRSO,

- zastosowanie sankcji kredytu darmowego odpowiadało w realiach sprawy zasadzie proporcjonalności,

- umowa nie określała procedury spłaty kredytu przed terminem,

- powód wykazał, że rzekome naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych miało istotny wpływ na świadomość i decyzję kredytobiorcy co do zawarcia umowy lub ustalenia zakresu zaciąganego przez niego zobowiązania kredytowego.

Odnośnie wysokości roszczenia pozwany nie kwestionował, że do dnia 9 kwietnia 2024 r. kredytobiorca uiścił na rzecz banku 9.702,66 zł z tytułu odsetek, podniósł natomiast, że do tego dnia spłacił jedynie 13% kwoty kredytu, a skoro prowizja była spłacana proporcjonalnie do spłacanego kapitału, to spłacona prowizja w objętym pozwem okresie wyniosła 1.127,97 zł, a zatem maksymalna dochodzona pozwem kwota mogłaby wynieść 10.830,63 zł, gdyby nie fakt, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania sankcji kredytu darmowego (k. 44-49 akt).

W piśmie z dnia 19 listopada 2024 r. powód złożył replikę na odpowiedź na pozew (k. 63-72 akt).

Sprawa została rozpoznana w postepowaniu uproszczonym (k. 1 akt).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 28 listopada 2022 r. M. K. złożył do pozwanego wniosek kredytowy, w którym wnioskował o udzielenie mu kredytu o następujących parametrach i warunkach:

- środki przeznaczone na cele konsumpcyjne – 6.400 zł,

- środki przeznaczone na spłatę zobowiązań wobec pozwanego – 22.786,12 zł,

- środki przeznaczone na sfinansowanie składki ubezpieczeniowej – 0,177% kwoty udzielonego kredytu x liczba rat,

- środki przeznaczone na sfinansowanie prowizji za udzielenie kredytu – 8.676,75 zł,

- środki przeznaczone na sfinansowanie opłaty za przekazanie środków na cel konsumpcyjny – 10,99 zł.

Według wniosku powoda kredyt wraz z odsetkami miał być spłacany w 72 ratach, poczynając od 20 stycznia 2023 r.

Przy wniosku kredytowym sporządzono formularz informacyjny dotyczący kredytu, w którym podano warunki udzielenie kredytu, w tym: całkowitą kwotę kredytu, czyli środków, które miały być udostępnione kredytobiorcy, koszty, które konsument będzie zobowiązany ponieść w związku z umową (prowizja, odsetki, opłata za wybrany przez kredytobiorcę sposób przekazania środków konsumpcyjnych, składka z tytułu ubezpieczenia indywidualnego) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta. Wskazano w nim również stopę oprocentowania kredytu i warunki jej zmiany oraz wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania wraz z założeniami przyjętymi do jej obliczenia. Powód we wniosku kredytowym potwierdził, że otrzymał informacje i wyjaśnienia do zgłaszanych wątpliwości niezbędne do podjęcia decyzji w zakresie zaciąganego zobowiązania kredytowego i że jest świadomy ryzyka związanego z zaciąganym zobowiązaniem kredytowym.

Wniosek powoda został zaakceptowany przez pozwany bank i w dniu 28 listopada 2022 roku została podpisana umowa kredytu gotówkowego, na mocy której bank udzielił powodowi kredytu w kwocie 43.405,35 zł, na który składały się: środki przeznaczone na cele konsumpcyjne 6.400,00 zł, środki na spłatę zobowiązań finansowych kredytobiorcy w (...) Bank S.A. w wysokości 22.786,12 zł, środki na sfinansowanie składki z tytułu ubezpieczenia indywidualnego 5.531,59 zł, środki na sfinansowanie prowizji z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 8.676,75 zł oraz środki na sfinansowanie opłaty za wybrany przez kredytobiorcę sposób przekazania środków przeznaczonych na cele konsumpcyjne (wypłata w kasie oddziału) – 10,99 zł. Oprocentowanie kredytu było stałe i wynosiło 17,00 % w stosunku rocznym. W dniu zawarcia umowy odsetki z tytułu udzielonego kredytu wyniosły ogółem 26.828,01 zł. Całkowity koszt kredytu wynosił 41.047,34 zł, a rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyniosła 39,86%. Stanowiła ona całkowity koszt kredytu ponoszony przez kredytobiorcę wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu wynoszącej 29.186,12 zł w stosunku rocznym przy założeniach wskazanych w punkcie I podpunkt 6 umowy. Na całkowity koszt kredytu składały się: prowizja 8.676,75 zł, składka na ubezpieczenie 5.531,59 zł, odsetki przez cały okres kredytowania 26.828,01 zł i opłata za wybrany sposób wypłaty środków – 10,99 zł.

Całkowita kwota do spłaty wynosiła na dzień zawarcia umowy 70.233,46 zł i składały się na nią:

- całkowita kwota kredytu 29.186,12 zł,

- prowizja z tytułu udzielenia kredytu 8.676,75 zł,

- składka na ubezpieczenie indywidualne 5.531,59 zł,

- odsetki umowne z tytułu udzielonego kredytu 26.828,01 zł,

- opłata za wybrany przez kredytobiorcę sposób przekazania środków – 10,99 zł.

Kredyt miał być spłacany w 72 ratach miesięcznych do 20 każdego miesiąca, począwszy od miesiąca stycznia 2023 r. Wysokość 71 rat wynosiła 975,47 zł, a ostatniej raty korygującej 975,09 zł.

Dowody: umowa kredytowa – k. 23-27 akt

umowa ubezpieczenia – k. 28-29 akt

wniosek o udzielenie kredytu – k. 53-53v akt

formularz informacyjny dotyczący kredytu – k. 54-55 akt

tabela opłat dla kredytów gotówkowych, kredytów konsolidacyjnych S.

(...) Bank S.A. – k. 56 akt

Pozwany spłacał raty do 9 kwietnia 2024 r. i w tym czasie wpłacił na rzecz banku 15.607,52 zł, z czego 5.904,86 zł tytułem spłaty kapitału kredytu (zdefiniowanego w punkcie I podpunkt 1 umowy) i 9.702,66 zł tytułem spłaty odsetek umownych.

W piśmie z 18 marca 2024 r. M. K. złożył oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na podstawie umowy kredytu gotówkowego z 28 listopada 2022 r., z uwagi na naruszenie przez bank obowiązków wynikających z art. 45 ust. 1 ustawy, w szczególności poprzez wadliwe wyliczenie i wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, a także brak podania wszystkich założeń do wyliczenia RRSO, naliczanie odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu, co skutkowało tym, że nie został poinformowany we właściwy sposób o RRSO, wysokości całkowitej kwoty do zapłaty i wysokości odsetek dziennych od udzielonego kredytu. W związku z tym powód wezwał pozwanego do zwrotu wszystkich nienależnie pobranych kwot z tytułu umowy. Pismo z 18 marca 2024 r. pozwany odebrał 20 marca 2024 r.

W piśmie z 15 kwietnia 2024 r. bank odpowiedział na pismo powoda z 18 marca 2024 roku stwierdzając, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie może być uznane za uzasadnione, a umowa kredytowa jest zgodna z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim i bank wymagane przez tą ustawę elementy ujął w umowie. W drugim piśmie z tego samego dnia bank przedstawił warunki finansowe umowy i wpłaty na umowę w okresie od 5 stycznia 2023 r. do 9 kwietnia 2024 r.

Dowody: oświadczenie powoda z 18.03.2024 r. – k. 30 akt

potwierdzenie odbioru oświadczenia – k. 31 akt

dwa pisma pozwanego z 15.04.2024 r. z zestawieniem wpłat – k. 32-34 akt

Sąd zważył, co następuje:

Dokumenty przedłożone do pozwu i odpowiedzi na pozew zasługiwały na uwzględnienie, gdyż wzajemnie się uzupełniały i można było na ich podstawie odtworzyć w pełni stan faktyczny.

Okoliczności sprawy nie były w sprawie sporne, a spór między stronami wynikał z odmiennej oceny prawnej zawartej umowy kredytowej.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu powoda błędnego wyliczenia w umowie kredytowej RRSO, co wg powoda wynikać miało z tego, że bank naliczył odsetki nie tylko od całkowitej kwoty kredytu, ale i jego kosztów: prowizji i środków przeznaczonych na sfinansowanie składki ubezpieczeniowej.

Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:

a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz

b) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach.

Według art. 5 pkt 7 tej ustawy całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, stosownie zaś do art. 5 pkt 8 powołanej ustawy całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu.

W ocenie Sądu rację ma pozwany, że z przywołanej definicji całkowitej kwoty kredytu wynika, że dana wartość może zostać uwzględniona w całkowitej kwocie kredytu, jeżeli jest udostępniona kredytobiorcy na podstawie umowy o kredyt. Użycie w art. 5 pkt 7 ustawy zwrotu ,,nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu" oznacza, że ustawodawca dopuszcza ich kredytowanie, a zatem i oprocentowanie. W związku z wyraźnym wnioskiem kredytobiorcy możliwe było zatem zastrzeżenie w umowie zawartej między stronami, że bank w ramach kredytu sfinansuje również koszty obejmujące prowizję za udzielenie kredytu i składkę na ubezpieczenie indywidualne, wybrane przez kredytobiorcę. Skoro zatem powód nie pokrył tych kosztów z własnych środków, pozwany uprawniony był do ich oprocentowania z uwagi na ich kredytowanie. Słusznie zatem pozwany wskazał, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Przepisy nakazują natomiast rozróżnianie w umowach kosztów kredytu od całkowitej kwoty kredytu, a zatem prowizja – nawet jeśli jest kredytowana – nie może być wykazywana w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. Wymóg ten spełnił pozwany, wskazując wyraźnie w umowie, co składa się na koszty kredytu oraz nie ujmując w całkowitej kwocie kredytu 29.186,12 zł (pkt I podpunkt 6 umowy) kosztów kredytu. Pozwany prawidłowo podał także całkowitą kwotę do zapłaty jako sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu.

Zgodnie z przepisami pozwany w umowie kredytowej wyróżnił wszystkie wymagane elementy wskazane w art. 5 punkty od 6 do 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o których wyraźnie udzielił informacji kredytobiorcy przed podpisaniem umowy, co wynika z formularza informacyjnego dotyczącego kredytu, dołączonego do odpowiedzi na pozew.

Zgodnie z art. 5 pkt 12 powołanej wyżej ustawy rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Pozwany w umowie kredytowej określił RRSO na 39,86% w stosunku rocznym, odnosząc ją do całkowitej kwoty kredytu (bez kosztów), a więc stosownie do powołanego wyżej przepisu.

Twierdzenie powoda zawarte w oświadczeniu z 18 marca 2024 r., że bank wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania kredytu nie okazało się więc prawdziwe.

Założenia do wyliczenia RRSO zostały podane przez bank w punkcie I podpunkt 6 umowy kredytowej oraz w formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego.

Z tych względów Sąd uznał, że powód nie był uprawniony do skorzystania z sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, albowiem bank nie naruszył przepisów tej ustawy wskazanych w art. 45 ust. 1. Powództwo było więc bezzasadne i podlegało oddaleniu.

Sąd oddalił wniosek powoda zawarty w punkcie 3 repliki na odpowiedź na pozew (k. 98v akt), uznając, że dokumenty przedłożone przez pozwanego są przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i powinny być włączone w poczet materiału dowodowego.

Sąd zobowiązał pozwanego stosownie do żądania zawartego w punkcie 7 pozwu, a pozwany odpowiedział na to zobowiązanie w odpowiedzi na pozew. Powód ponowił ten wniosek i dodatkowo go rozszerzył w punkcie V repliki na odpowiedź na pozew. Sąd oddalił jednak ten wniosek dowodowy (k. 98 akt), skoro pozwany ustosunkował się do niego w odpowiedzi na pozew, a przedstawianie wyliczenia RRSO przy zastosowaniu wzoru matematycznego z załącznika nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim było zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Trafny okazał się także zarzut pozwanego nieprawidłowego określenia wysokości żądania. Pozwany nie kwestionował, że do dnia 9 kwietnia 2024 r. kredytobiorca uiścił na rzecz banku 9.702,66 zł z tytułu odsetek umownych, słusznie podniósł natomiast, że do tego dnia powód spłacił jedynie 13% kwoty kredytu, a skoro prowizja była spłacana proporcjonalnie do spłacanego kapitału, to spłacona prowizja w objętym pozwem okresie wyniosła 1.127,97 zł, a zatem maksymalna dochodzona pozwem kwota mogłaby wynieść 10.830,63 zł, a nie jak wskazano w pozwie – 18.379,41 zł.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. według zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Na koszty pozwanego składały się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego - 17 zł (k. 52 akt) i opłata na rzecz radcy prawnego – 3.600 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).

O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonych kosztów procesu orzeczono na mocy art. 98 § 1 ¹ k.p.c.