Wyrok z 9 stycznia 2025, sygn. I C 749/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:
Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk
Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. w G. sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko M. Z. (1) i M. Z. (2)

o zapłatę i ukształtowanie stosunku prawnego

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. solidarnie na rzecz powodów M. Z. (1) i M. Z. (2) kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 749/23

UZASADNIENIE

Stan faktyczny

M. i M. małż. Z. w 2020 r. wytoczyli powództwo przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę. Proces zakończył się wyrokiem SO w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2024 r. (sygn. XV C 2287/23). Prawomocność wyroku stwierdzono z dniem 26 czerwca 2024 r. Sąd orzekający przesłankowo ustalił nieważność umowy kredytowej stron na skutek abuzywności jej niektórych postanowień.

Dowód: odpis wyroku z uzasad., k. 119-131

20 września 2024 r. pełnomocnik powodów zwrócił się do kancelarii prawnej reprezentującej bank o pilny kontakt informując, że w razie jego braku przystąpią oni do egzekucji zasądzonych im należności. Przedstawił propozycję ugody, skoro bankowi należy się zwrot kapitału 80.000 zł, a kredytobiorcom – kwota 153.340,70 zł, proponował zakończenie sprawy wpłatą przez bank kwoty 73.340,70 zł.

Na powyższe nie było odpowiedzi.

Dowód: odpis wydruku e-maila, k. 132

W tym stanie rzeczy kredytobiorcy wszczęli egzekucję w dniu 1 października 2024 r. Na jej skutek wyegzekwowali od banku łącznie 160.555,60 zł w dniu 15 października 2024 r. W dniu 10 października 2024 r. spłacili bankowi tytułem zwrotu kapitału 80.000 zł.

Dowód: przelewy, k. 151-152

wniosek egzekucyjny, k. 149-150

Ocena dowodów

Wymienione wyżej dowody nie budzą wątpliwości. Roszczenie o zwrot kapitału zostało zaspokojone.

Dowody wnioskowane przez powoda dotyczące roszczeń z punktu II. petitum pozwu były niezasadne z uwagi na brak zasady odpowiedzialności.

Kwalifikacja prawna

W odniesieniu do żądania zwrotu kapitału (80.000 zł, punkt I. petitum pozwu ) powództwo jest bezzasadne, gdyż w toku procesu roszczenie zostało zaspokojone w całości. Odsetki od tej należności powodowi się nie należą: w chwili wniesienia pozwu kredytobiorcy nie pozostawali w opóźnieniu, gdyż proces sądowy mający za przedmiot przesądzenie nieważności bądź bezskuteczności postanowień umowy kredytowej był w toku, a jego wynik – jak każdego – niepewny. Natomiast po uprawomocnieniu się wyroku SO – na podstawie zachęt co do ugodowego rozwiązania sprawy autorstwa banku – pozwani wstrzymywali się dalej z zapłatą w sposób jak najbardziej usprawiedliwiony. Kiedy stało się jasnym, że do ugody nie dojdzie – niezwłocznie dokonali zwrotu kapitału.

Podstawą oddalenia był art. 410 k.c. a contrario oraz art. 481 k.c. a contrario.

Jeżeli chodzi zaś o roszczenia z punktu II. petitum pozwu – są one bezzasadne w stopniu zbliżonym do oczywistej bezzasadności. Roszczenie o de facto wynagrodzenie za korzystanie z kapitału - niezależnie od sposobu sformułowania tego roszczenia, w tym w sposób całkowicie nieznany prawu procesowemu (powód żąda ukształtowania – zmiany wysokości świadczenia przez ustalenie, że pozwani mają obowiązek zapłacić skonkretyzowana kwotę pieniężną) – jest niezasadne w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 roku w sprawie (C-520/21 (...):EU:C:2023:478), w którym stwierdzono, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.

Powyższe wprost zamyka bankom drogę do dochodzenia tego typu roszczeń, choć wystarczające jest skorzystanie z literalnego brzmienia przepisu art. 358 ¹ § 3 k.c. mającego zastosowanie również w tym przypadku.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 grudnia 2019 roku (III CZP 45/19, OSNC 2020/10/83) w powołaniu na wyrok (...) z dnia 13 listopada 1999 roku, w sprawie C-106/89, w którym ten wskazał, że wynikające z dyrektywy zobowiązanie państw członkowskich do osiągnięcia rezultatu przewidzianego przez dyrektywę, podobnie jak przewidziany na mocy art. 5 Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 10 WE [a po wejściu w życie Traktatu z Lizbony – na art. 4 ust. 3 (...)]) obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowiązania, ciąży na wszystkich organach państw członkowskich, w tym, w ramach ich jurysdykcji, również na sądach. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu na to, czy sporne przepisy zostały przyjęte przed czy po wydaniu dyrektywy, sąd krajowy, który musi dokonać jej wykładni, powinien tego dokonać, tak dalece jak to tylko możliwe, zgodnie z brzmieniem i celem dyrektywy, po to, by osiągnąć przewidywany przez nią rezultat, i w ten sposób zastosować się do wymogów przepisu art. 189 akapit trzeci Traktatu (przenumerowanego przez Traktat z Amsterdamu na art. 249 akapit trzeci WE (a po wejściu w życie Traktatu z Lizbony – na art. 288 akapit czwarty (...)).

Zasada powszechnego związania wykładnią prawa unijnego dokonaną przez (...) wynika z istoty i funkcji postępowania prejudycjalnego oraz autonomii prawa unijnego względem prawa krajowego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie samego Trybunału (zob. wyroki: z dnia 27 marca 1980 r., 61/79; z dnia 4 czerwca 2009 r., C-8/08, 10 kwietnia 1984 r., C-14/83, oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m. in. wyroki z dnia 10 kwietnia 2019 r., II UK 504/17, z dnia 5 grudnia 2019 r., III PO 7/18, postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2018 r., III UZP 4/18, OSNP 2018 nr 12, poz. 165).

Jak wskazuje się w doktrynie orzeczenie (...) o wykładni jest wiążące dla sądu, który zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym. Związanie to nie wynika co prawda z brzmienia art. 267 Traktatu, lecz zostało to jednoznacznie przesądzone w orzecznictwie (...) (69/85 W., pkt 13). Związanie to obejmuje nie tylko sąd, który zwrócił się z pytaniem, lecz także wszystkie sądy krajowe orzekające w danej sprawie (np. w wyższej instancji lub instancji ponownej). Orzeczenie (...) nie ma skutku erga omnes (por. Kornobis-Romanowska Dagmara (red.), Łacny Justyna (red.), Wróbel Andrzej (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. Tom III (art. 223-358), WKP 2012). Mimo powyższego orzeczenie (...) wywołuje skutki także poza sprawą, w której sąd, który zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym. Wynika to z zasady efektywnego i jednolitego stosowania prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich UE. Taka skuteczność orzeczenia (...) jest skutkiem doktryny acte éclairé. Doktryna ta została sformułowana w wyroku TS z dnia 27 marca 1963 28-30/62 w sprawie Da C. en S. N., J. M., NV, H.-H. NV v. N. A.), którym wskazano, że: „obowiązek nałożony przez art. 177 [obecnie art. 267 (...)] akapit trzeci Traktatu o EWG na sądy krajowe, których orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, może być pozbawiony celowości z racji mocy wiążącej wykładni dokonanej przez Trybunał na mocy art. 177 w przypadku, gdy podniesione pytanie jest materialnie identyczne z pytaniem, które stanowiło już przedmiot orzeczenia wydanego w trybie prejudycjalnym w podobnym przypadku. Trybunał orzekając w ramach art. 177, podejmuje się wywnioskować o znaczeniu norm wspólnotowych z brzmienia i ducha Traktatu, zastosowanie tak zinterpretowanych norm należy natomiast do sędziego krajowego. Art. 177 pozwala zawsze sądowi krajowemu, jeśli uzna to za stosowne, na ponowne zadawanie pytań w kwestii wykładni, nawet jeśli były one już przedmiotem orzeczenie prejudycjalnego w podobnej sprawie”. Z kolei w wyroku z dnia 6 października 1982 w sprawie C-283/81 S. (...) i L. di G. S. v. M. della S., [1982] (...) wynika doktryna acte clair. W orzeczeniu tym TS orzekł, że „art. 177 [obecnie art. 267] akapit trzeci Traktatu EWG powinien być interpretowany w ten sposób, że sąd, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, jest zobowiązany – w przypadku gdy powstaje przed nim pytanie dotyczące prawa wspólnotowego – do spełnienia swojego obowiązku przedłożenia pytania, chyba że stwierdził on, że podniesione pytanie nie jest istotne dla sprawy lub że dany przepis prawa wspólnotowego stanowił już przedmiot wykładni przez Trybunał lub, że prawidłowe stosowanie prawa wspólnotowego jest tak oczywiste, że nie pozostawia ono miejsca na jakiekolwiek racjonalne wątpliwości; istnienie takiej ewentualności należy oceniać z uwzględnieniem cech charakterystycznych prawa wspólnotowego i szczególnych trudności, jakie sprawia jego wykładnia oraz niebezpieczeństwo rozbieżności w orzecznictwie wewnątrz Wspólnoty”. Ze sformułowanej w powyższych orzeczeniach zasady efektywnego i jednolitego stosowania prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich UE wynika, że interpretacja dokonana przez Trybunał winna być stosowana przez sądy krajowe.

Poza tym oczywiście bezzasadne jest żądanie ustalenia z art. 189 k.p.c. (punkt II.1. pozwu), skoro powód wnosi o zapłatę. Jest to o tyle niezrozumiałe, że pozew sformułowany został przez kwalifikowanego pełnomocnika. Oczywistym jest, że nie wnosi się o ustalenie zapłaty i zapłatę, a po prostu o zapłatę.

Podstawą oddalenia w tym zakresie jest więc art. 358 ¹ § 3 k.c. a contrario.

Koszty

Pozwani nie dali powodu do wytoczenia powództwa. Roszczenie z punktu I. pozwu było niewymagalne w chwili wniesienia pozwu do sądu, a roszczenie z punktu II. było ab initio niezasadne. Na zasądzone pozwanym koszty składa się: opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej (5.400 zł, § 2 pkt 6 rozp. MS z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i odsetki od kosztów – art. 98 k.p.c.