Wyrok z 9 stycznia 2025, sygn. I C 308/24

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Krzysztof Rogalewicz

po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. w Golubiu-D.

sprawy z powództwa (...) S.A. z/s w W.

przeciwko H. B.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanej H. B. na rzecz powoda (...) S.A. z/s w W. kwotę 7.259,12 zł (siedem tysięcy dwieście pięćdziesiąt dziewięć złotych dwanaście groszy) wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie poczynając od dnia 27 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

2.  oddala powództwo w pozostałej części,

3.  zasądza od pozwanej H. B. na rzecz powoda (...) S.A. z/s w W. kwotę 1.974,10 zł (tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt cztery złote dziesięć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,

4.  nadaje wyrokowi w zakresie punktów 1 i 3 rygor natychmiastowej wykonalności.

sędzia

Krzysztof Rogalewicz

I C 308/24

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko H. B. pozew o zapłatę kwoty 8.520,12 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 27 marca 2024 roku do dnia zapłaty (pozew - k. 5).

Pozwana H. B. mimo prawidłowego doręczenia jej odpisu pozwu i zobowiązania do złożenia odpowiedzi na tenże pozew, nie zajęła stanowiska w sprawie (potwierdzenie odbioru – k. 24).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

W dniu 13 lipca 2023 roku H. B. zawarła z (...) S.A. z siedzibą w W. w formie pisemnej umowę pożyczki gotówkowej nr (...). W umowie pożyczkodawca udzielił pozwanej pożyczki na następujących warunkach:

- całkowita kwota pożyczki – 6.300,00 zł,

- opłata przygotowawcza – 340,00 zł,

- prowizja – 1.866,00 zł,

- prowizja pośrednika finansowego – 315,00 zł,

- kwota odsetek – 5.616,00 zł.

- całkowita kwota do zapłaty (suma powyższych kwot) –11.916,00 zł.

Taką całkowitą kwotę pozwana miał spłacić w trzydziestu sześciu miesięcznych ratach po 331,00 złotych (umowa – k. 6-8, harmonogram – k. 9).

Dla zabezpieczenia zwrotu pożyczki pozwana podpisała weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, na mocy której upoważniła pożyczkodawcę do wypełnienia weksla poprzez wpisanie domicylu oraz sumy odpowiadającej jej zadłużeniu wynikającemu z umowy pożyczki łącznie z faktycznie poniesionymi przez pożyczkodawcę kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego. Zastrzeżono jednocześnie, iż pożyczkodawca ma prawo uzupełnić weksel i dochodzić na tej podstawie zobowiązania, między innymi, gdy opóźnienie płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu do zapłaty należności w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania (deklaracja wekslowa – k. 12, weksel – k. 12).

Ponieważ pozwana nie dokonywała spłat w sposób określony umową powód, pismem z dnia 26 lutego 2024 roku, wypowiedział umowę pożyczki i wezwał do wykupu weksla (wypowiedzenie – k. 13).

Zgodnie z treścią art. 720 Kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Ponieważ pozwany jest konsumentem, zaś pożyczkodawca przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi, dlatego zastosowanie w niniejszej sprawie mają również przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497). Art. 3 ust. 1 tej powołanej ustawy wskazuje, że przez umowę o kredyt konsumencki należy rozumieć umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy).

Zgodnie z treścią art. 353 ¹ Kc strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przepisem ograniczającym swobodę umów jest między innymi art. 385 ¹ Kc, który chroni konsumenta w relacjach z przedsiębiorcą – profesjonalistą w danej dziedzinie. Zgodnie z jego treścią, postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Powyższe nie dotyczy tylko postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione indywidualnie są zaś te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 385 ¹ § 3 Kc).

Niedozwolonymi klauzulami umownymi będą więc takie zapisy, które w sposób nieuczciwy kształtują prawa i obowiązki stron umowy, prowadzą do naruszenia stanu równowagi kontraktowej pomiędzy stronami. W wyroku z 14 marca 2013 roku (C-415/11, A. przeciwko C. d'E. de C.) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że o sprzeczności z zasadami dobrej wiary, które na gruncie prawa europejskiego stanowią odpowiednik „dobrych obyczajów”, można mówić wtedy, gdy postanowienia umowne kształtują rozkład praw i obowiązków w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji.

Zgodnie z art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy pożyczki maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu ( (...)) oblicza się według wzoru: (...) ≤ (K x 25 %) + (K x n/R x 30 %), gdzie K oznacza całkowitą kwotę kredytu, n – okres spłaty wyrażony w dniach, zaś R – liczbę dni w roku. Jednocześnie zgodnie z tym przepisem pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Na gruncie przedmiotowej sprawy naliczone przez powoda łącznie wszystkie opłaty formalnie mieszczą się w granicach zakreślonych przez treść art. 36a wspomnianej ustawy.

Tymczasem podkreślenia wymaga okoliczność, że wskazana przez ustawodawcę wysokość kosztów to wysokość maksymalna. Nie są to koszty, które automatycznie należą się każdemu pożyczkodawcy. Nie mogą być też naliczane w sposób dowolny, oderwany od konkretnej sytuacji. Ustalenie w umowie maksymalnej (albo zbliżonej do maksymalnej) wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki musi mieć obiektywne uzasadnienie. Aby je naliczyć w tej wysokości pożyczkodawca musi wskazać przyczyny takiego rozwiązania, w szczególności, że faktycznie je poniósł.

Przyjęcie, że przedsiębiorca w stosunkach z konsumentem może w każdej sytuacji naliczyć, niezależnie od własnych kosztów, maksymalną (albo zbliżoną do maksymalnej) wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki jest niczym innym jak akceptacją możliwości jednostronnego narzucenia warunków umowy przez podmiot gospodarczy w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji. Byłoby to sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszałoby interesy konsumenta - pozwanej tej sprawie.

W niniejszej sprawie w ocenie sądu za niedozwolone klauzule umowne należało uznać postanowienia umowy pożyczki w zakresie wysokości łącznych pozaodsetkowych kosztów pożyczki, to jest opłaty przygotowawczej w kwocie 340,00 zł, opłaty prowizyjnej w kwocie w kwocie 1.866,00 zł oraz prowizji pośrednika finansowego 315,00 złotych, łącznie 2.521,00 złotych, co stanowi 40 % kwoty pożyczki.

Wysokość tych kosztów jest sprzeczna z dobrymi obyczajami obowiązującymi w stosunkach między konsumentem a przedsiębiorcą i rażąco narusza interesy pozwanej, stanowiąc jednocześnie dodatkowy, niczym nieuzasadniony dochód powoda. Obciążenie pozwanej tak wysokimi pozaodsetkowymi kosztami pożyczki jest ponadstandardowe, przy czym powód nie wskazał szczególnych, obiektywnych przyczyn dodatkowego obciążenia konsumenta, uzasadniających ponoszenie nadzwyczajnych kosztów. Nie wynikają one ani z treści umowy, ani pism procesowych w niniejszej sprawie. Nie wskazano na żadne czynności, które powód podjął w związku z udzieleniem pożyczki, a które doprowadziły do powstania tak wysokich kosztów. W ocenie sądu za całkowicie wystarczające uznać należy pobranie łącznie wszystkich opłat (przygotowawczej i prowizyjnej) maksymalnie w wysokości nie przekraczającej 1.260,00 złotych, to jest 20% kwoty pożyczki. Należy pamiętać, że pozwana miała zwrócić powodowi także kwotę odsetek. Podkreślić też trzeba, iż tak ustalone pozaodsetkowe koszty pożyczki nadal znacznie przewyższają wysokością podobne koszty banków w przypadku udzielanych przez nie kredytów i pożyczek. Reasumując należy przyjąć, że naliczenie wyżej wskazanych opłat ponad przyjętą w orzeczeniu sądu wysokość jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta – pozwanej w tej sprawie.

Zdaniem sądu zapisy umowy pożyczki dotyczące pozaodsetkowych kosztów udzielonej pożyczki łącznej w wysokości 40% kwoty pożyczki nie wiążą w części pozwanej, co do łącznych pozaodsetkowych kosztów udzielonej pożyczki ponad kwotę 1.260,00 złotych. Ustalona w umowie wysokość tych opłat, przynajmniej w znacznej części, kształtuje obowiązki pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy. Należy ją zatem ocenić, w części ponad 1.260,00 złotych, jako niedozwolone postanowienia umowne.

Dlatego sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 7.259,12 złotych wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 27 marca 2024 roku do dnia zapłaty. Zasądzona kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą dochodzoną, wynikającą z treści umowy oraz częściowej spłaty pożyczki, a łączną kwotą dodatkowych opłat ponad należne 1.260,00 złotych, to jest 1.261,00 złotych. W tym bowiem zakresie sąd oddalił powództwo.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu wynika z ustalenia, iż powód wygrał proces w 85,2 procentach. Dlatego, po zastosowaniu art. 98 § 1 i 3 Kpc oraz art. 100 Kpc, sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.974,10 złotych tytułem zwrotu odpowiedniej części kosztów procesu. W przypadku powoda suma kosztów procesu, obejmujących opłatę od pozwu w kwocie 500,00 złotych, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1.800,00 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, to 2.317,00 złotych, a 85,2% to 1.974,10 złotych.

sędzia

Krzysztof Rogalewicz