Wyrok z 16 stycznia 2025, sygn. I C 612/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Brodnicy- I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Dawid Sztuwe

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. w Brodnicy

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa A. S. (1)

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej
z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 11.500,00 zł (jedenaście tysięcy pięćset złotych 00/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 23 listopada 2020 r. do dnia zapłaty,

2.  oddala powództwo w pozostałej części,

3.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.592,79 zł (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt dwa złote 79/100) tytułem zwrotu kosztów procesu
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty,

4.  nakazuje ściągnąć z roszczenia zasądzonego w pkt 1 (pierwszym) wyroku na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Brodnicy)
kwotę 73,19 zł (siedemdziesiąt trzy złote 19/100) tytułem nieuiszczonych wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa,

5.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Brodnicy) kwotę 106,24 zł (sto sześć złotych 24/100) tytułem nieuiszczonych wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

/Sędzia/

Dawid Sztuwe

Sygn. akt. I C 612/23

UZASADNIENIE

1.  OZNACZENIE STRON

Powód: A. S. (1)

Pozwany: (...) Spółka Akcyjna z siedziba w W.

2.  W dniu 29 listopada 2023 r. powódka wystąpiła z żądaniem zasądzenia dalszego zadośćuczynienia w wysokości 19.500 zł w związku ze zdarzeniem drogowym
z 20 lutego 2018 r.

3.  Uzasadnienie pozwu ( k. 2-5)

4.  Strona pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości.

5.  Uzasadnienie odpowiedzi na pozew ( k. 52-55)

6.  Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały swojego dotychczasowe twierdzenia i wnioski.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 20 lutego 2018 r. w Grzybnie doszło do zdarzenia drogowego, w którym A. S. (1) i jej syn M. S. (2 lata) doznali obrażeń ciała. Sprawcą zdarzenia był kierowca ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej pojazdów mechanicznych u pozwanej.

Okoliczność bezsporna.

Wskutek zdarzenia A. S. (1) doznała urazu odcinka szyjnego kręgosłupa oraz powierzchownego urazu głowy. Bezpośrednio po wypadku udała się na pogotowie, gdzie zastosowano leczenie objawowe, a następnie skierowano ją do dalszej obserwacji ambulatoryjnej.

Bezpośrednio po wypadku powódka odczuwała silne dolegliwości bólowe w odcinku szyjnym oraz uporczywy ból głowy. W celu stabilizacji kręgosłupa zalecono noszenie kołnierza ortopedycznego, który powódka nosiła przez ponad miesiąc. Powódka leczyła się w przychodni chirurgicznej oraz u lekarza rodzinnego. Przyjmowała leki przeciwbólowe. Leczenie trwało kilka miesięcy, jednak pomimo zakończenia terapii, powódka nadal odczuwała okresowe bóle szyi i głowy.

Dowód:

- karta informacyjna- k. 16

- zeznania A. S. (2)- k. 68-69v (00:03:48-00:25:00)

- zeznania A. S. (3)- k. 69v-70 (00:26:00-00:37:44)

- zeznania powódki- k. 70-72 (00:39:00-01:06:02)

Zaraz po wypadku powódka odczuwała silny stres, miała poczucie winy, że mogła uniknąć zdarzenia. Przez kilka miesięcy po wypadku cierpiała na koszmary senne, wielokrotnie budziła się w nocy z krzykiem i nie mogła ponownie zasnąć. Miała silne lęki przed prowadzeniem samochodu, przez co przez pierwsze sześć miesięcy po wypadku unikała jazdy autem. Dopiero po dłuższym czasie, przy wsparciu męża zaczęła ponownie prowadzić samochód. Powódka nie korzystała z pomocy psychiatry ani psychologa, lecz sama próbowała poradzić sobie z traumą.

Dowód:

- karta informacyjna- k. 16

- zeznania A. S. (2)- k. 68-69v (00:03:48-00:25:00)

- zeznania A. S. (3)- k. 69v-70 (00:26:00-00:37:44)

- zeznania powódki- k. 70-72 (00:39:00-01:06:02)

W wypadku uczestniczył jej najmłodszy syn M., który w jego następstwie doznał regresu mowy i zaburzeń emocjonalnych. Przed wypadkiem dziecko mówiło już proste słowa, natomiast po zdarzeniu całkowicie przestało mówić i zaczęło się samookaleczać (rany na małżowinach usznych). Powódka była zmuszona poświęcić synowi znacznie więcej uwagi, co wpłynęło na jej stan psychiczny oraz dodatkowo obciążyło ją emocjonalnie. Proces odzyskiwania przez dziecko zdolności mowy trwał około roku i wymagał intensywnej pracy powódki.

Dowód:

- karta informacyjna- k. 17-19

- kary porady specjalistycznej- k. 20

- orzeczenie o niepełnosprawności- k. 21-23

- diagnozy logopedyczne- k. 24-26

- opinia o dziecku- k. 31

- informacja o zajęciach- k. 32-33

- zaświadczenie o stanie zdrowia- k. 34-35

- zestawienie wizyt- k. 36-39

- karta informacyjna- k. 16

- zeznania A. S. (2)- k. 68-69v (00:03:48-00:25:00)

- zeznania A. S. (3)- k. 69v-70 (00:26:00-00:37:44)

- zeznania powódki- k. 70-72 (00:39:00-01:06:02)

W chwili wypadku powódka przebywała na urlopie wychowawczym, więc jej aktywność zawodowa nie została bezpośrednio zakłócona przez zdarzenie. Po zakończeniu urlopu nie wróciła do poprzedniej pracy, lecz podjęła zatrudnienie w Domu Pomocy Społecznej w lutym 2020 r. Mąż powódki pracował na półtora etatu i spędzał niewiele czasu w domu, przez co to głównie powódka opiekowała się dziećmi. Teściowie pomagali jej w obowiązkach domowych, jednak powódka nadal odczuwała duże obciążenie związane z wychowaniem dzieci i swoimi problemami zdrowotnymi.

Dowód:

- karta informacyjna- k. 16

- zeznania A. S. (2)- k. 68-69v (00:03:48-00:25:00)

- zeznania A. S. (3)- k. 69v-70 (00:26:00-00:37:44)

- zeznania powódki- k. 70-72 (00:39:00-01:06:02)

Pismem z 15 października 2020 r. powódka wystąpiła do ubezpieczyciela o wypłatę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Decyzją z 23 listopada 2020 r. przyznano powódce kwotę 500 zł tytułem zadośćuczynienia.

Dowód:

- pismo z 15.10.2020 r.- k. 10-12

- decyzja- k. 41

W wyniku zdarzenia powódka doznała Zespołu (...) ( (...)) jako reakcji na traumatyczne zdarzenie. Objawy (...) u powódki obejmowały: koszmary senne, częste wybudzenia w nocy, poczucie winy, przekonanie, że mogła uniknąć wypadku, lęk przed prowadzeniem pojazdów, zaburzenia snu i nadmierną czujność. Objawy stresowe utrzymywały się przez kilka miesięcy, ale stopniowo ulegały osłabieniu.

Powódka nie korzystała z pomocy psychiatry ani psychologa, co wskazuje, że objawy nie osiągnęły poziomu wymagającego specjalistycznej interwencji.

Biegły wykluczył wystąpienie Zespołu (...) ( (...)), uznając, że objawy (...) nie przekształciły się w trwałe zaburzenia psychiczne. Powódka nie wykazuje trwałych skutków wypadku w postaci przewlekłego lęku, depresji czy poważnych zaburzeń emocjonalnych. Biegły podkreślił, że regres mowy syna M. oraz jego samookaleczenia (rany na uszach) stanowiły dodatkowy czynnik stresujący dla powódki. Silny stres związany ze stanem zdrowia dziecka pogłębiał poczucie winy i niepewność powódki co do przyszłości syna.

Powódka powróciła do względnej stabilności emocjonalnej, co wskazuje, że skutki wypadku nie miały długofalowego wpływu na jej funkcjonowanie. Nie stwierdzono potrzeby dalszego leczenia psychiatrycznego lub psychoterapii.

Dowód:

- opinia biegłego- k. 80-86

Sąd zważył, co następuje:

I.  Ocena dowodów.

Stan faktyczny w sprawie ustalono na podstawie dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków i powódki. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów. Z kolei zeznania świadków oraz powoda Sąd uznał za wiarygodne, albowiem były one spontaniczne, spójne i znajdowały potwierdzenie w innych dowodach przeprowadzonych przez Sąd. Niemniej kwestia oceny stanu psychicznego powódki wymagała wiadomości specjalnych.

Sąd przeprowadził zatem dowód z opinii biegłego z zakresu psychologii, która to opinia stanowiła podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

W ocenie Sądu opinia biegłego została sporządzona w sposób fachowy, z uwzględnieniem materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie budził również wątpliwości poziom wiedzy biegłego, który jest doświadczonym biegłym, będącym wiele lat wpisanym na listę biegłych Sądu Okręgowego w Toruniu. Biegły wyczerpująco odpowiedział na pytania Sądu. Wskazać z resztą należy, że opinia biegłego nie została zakwestionowana przez stronę powodową.

Sąd pominął dowód z opinii uzupełniającej, albowiem dowód ten był zbędny i zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania. Opinia biegłego była jasna i kompletna w zakresie potwierdzenia (...) oraz przejściowego charakteru skutków psychicznych wypadku. Nie wykazano błędów metodologicznych ani nieścisłości w opinii – pozwany nie przedstawił dowodów na to, że biegły popełnił błąd w ocenie stanu powódki. Biegły potwierdził brak trwałych zaburzeń psychicznych, co oznacza, że wpływ wypadku na zdrowie psychiczne powódki był ograniczony w czasie.

II.  Roszczenie o zadośćuczynienie.

1)  Podstawa prawna: art. 415 kc, art. 445 kc w zw. z art. 436 § 2 kc, art. 817 § 1 kc i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (zwana dalej „ustawą”).

2)  Wyjaśnienie podstawy prawnej: Zadośćuczynienie pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, czyli jego rolą jest wynagrodzenie krzywdy (szkody niemajątkowej) rozumianej jako cierpienie fizyczne (ból i innego rodzaju dolegliwości) i psychiczne (ujemne odczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała lub rozstrojem zdrowia). Precyzyjne zmierzenie rozmiaru doznanej krzywdy nie jest możliwe, gdyż krzywda stanowi subiektywne przeżycie danej osoby. Sąd winien zatem ocenić wysokość żądanej kwoty w świetle konkretnych, obiektywnych okoliczności faktycznych w danej sprawie i nie ograniczać się wyłącznie do subiektywnego poczucia krzywdy osoby uprawnionej. Zważyć przy tym należy, iż doznanej przez poszkodowanego krzywdy nigdy nie można wprost, według całkowicie obiektywnego i sprawdzalnego kryterium przeliczyć na wysokość zadośćuczynienia. Charakter szkody niemajątkowej decyduje, bowiem o jej niewymierności.

3)  Wysokość żądania: 20.000 zł (w pozwie: 19.500 zł)

4)  Kwota zaspokojona przez ubezpieczyciela w toku postępowania likwidacyjnego: 500 zł

5)  Roszczenie zasadne co do kwoty (kwota zasądzona): 11.500 zł (łącznie 12.000 zł)

6)  Okoliczności uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia: ( a) uraz odcinka szyjnego kręgosłupa wymagający noszenia kołnierza ortopedycznego przez ponad miesiąc, ( b) dolegliwości bólowe w odcinku szyjnym i głowy, wymagające stosowania leków przeciwbólowych charakter doznanych obrażeń, odczuwanie dyskomfortu ( c) konieczność wykonywania ćwiczeń ( d) potwierdzone wystąpienie zespołu ostrego stresu (koszmary senne, wybudzenie w nocy, lęk przed prowadzeniem pojazdu, nadmierna czujność, poczucie winy związane z chorobą dziecka),
( e) ograniczona zdolność do wykonywania obowiązków domowych w pierwszych miesiącach po wypadku ( f) konieczność poświęcenia większej uwagi dziecku,
( g) pogorszenie komfortu życia rodzinnego (konieczność pomocy teściów),
( h) zmiana siły nabywczej od 2018 r. do 2025 r, tj. wartość 12 000 zł w 2025 r. odpowiada realnie mniejszej kwocie niż ta sama wartość w 2018 r.
( i) ustalona kwota uwzględnia aktualny poziom życia w Polsce, wzrost kosztów życia oraz ogólny poziom wynagrodzeń

7)  Miarkowanie zadośćuczynienia:

W sprawie nie występował spór między stronami dotyczący zasady odpowiedzialności, a więc sprowadzał się on wyłącznie do oceny czynników wpływających na wysokość ustalonego, a następnie przyznanego zadośćuczynienia. W ocenie Sądu ubezpieczyciel trafnie zwrócił uwagę na okoliczności mające wpływ na wysokość przyznanego zadośćuczynienia, ale dokonał ich błędnej oceny, tj. zaniżył rozmiar krzywdy, co w konsekwencji prowadziło do zaniżenia wysokości zadośćuczynienia. Sąd nie podważał zastosowanej metodyki ustalania rozmiaru krzywdy, aczkolwiek była to jedynie odzwierciedleniem „polityki” i wytycznych ubezpieczyciela stosowanych w postępowaniu likwidacyjnym. Dla sądowej oceny roszczenia ustalenia takie miały jedynie charakter pomocniczy.

8)  Oddalenie powództwa ponad kwotę 11.500 zł (łącznie ponad 12.000 zł):

A.  Obniżenie żądanej kwoty zadośćuczynienia do 12.000 zł było wynikiem kompleksowej oceny wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności zakresu doznanej przez powódkę krzywdy, jej charakteru oraz czasu trwania skutków wypadku. Sąd, dokonując analizy materiału dowodowego, w tym opinii biegłego sądowego, zeznań świadków oraz samej powódki, uznał, że choć dolegliwości zarówno fizyczne, jak i psychiczne były istotne, miały one przede wszystkim charakter przejściowy i nie doprowadziły do trwałego uszczerbku na zdrowiu powódki.

B.  W pierwszej kolejności należy wskazać, że powódka doznała urazu odcinka szyjnego kręgosłupa, co wiązało się z koniecznością noszenia kołnierza ortopedycznego przez ponad miesiąc, stosowania leków przeciwbólowych oraz ograniczenia codziennej aktywności. Dolegliwości bólowe utrzymywały się przez kilka miesięcy, jednak nie wymagały specjalistycznej rehabilitacji ani leczenia operacyjnego. Powódka samodzielnie wykonywała ćwiczenia w domu, a dolegliwości stopniowo ustępowały. Okoliczność ta wskazuje, że cierpienia fizyczne, choć istotne, miały charakter przemijający i nie spowodowały trwałego ograniczenia sprawności powódki.

C.  Równie istotnym elementem była ocena cierpień psychicznych powódki. Na podstawie opinii biegłego psychologa ustalono, że powódka doznała Zespołu (...) ( (...)), który objawiał się koszmarami sennymi, zaburzeniami snu, nadmierną czujnością oraz lękiem przed prowadzeniem pojazdów. Sąd uwzględnił, że powódka przez około sześć miesięcy unikała samodzielnego kierowania samochodem, co stanowiło realne ograniczenie w jej codziennym funkcjonowaniu. Jednakże, zgodnie z opinią biegłego, objawy te miały charakter przejściowy i ustąpiły samoistnie, a powódka nie wymagała leczenia psychiatrycznego ani psychoterapii. Brak diagnozy Zespołu (...) ( (...)) oraz stopniowy powrót powódki do normalnego funkcjonowania wskazują, że skutki psychiczne wypadku nie miały charakteru trwałego, co miało wpływ na wysokość przyznanej rekompensaty.

D.  Kolejnym czynnikiem decydującym o obniżeniu kwoty zadośćuczynienia był fakt, iż wypadek nie wpłynął w istotny sposób na sytuację zawodową i materialną powódki. W chwili zdarzenia powódka przebywała na urlopie wychowawczym, w związku z czym nie doszło do utraty dochodów ani konieczności rezygnacji z pracy. Po zakończeniu urlopu powódka podjęła zatrudnienie, co oznacza, że jej zdolność do pracy nie uległa trwałemu ograniczeniu. Ponadto, powódka nie poniosła kosztów związanych z prywatnym leczeniem czy rehabilitacją, które mogłyby uzasadniać wyższą kwotę zadośćuczynienia.

E.  Sąd wziął również pod uwagę, że powódka znajdowała się w trudnej sytuacji związanej ze stanem zdrowia syna, który doznał regresu mowy po wypadku i wymagał zwiększonej opieki. Chociaż ten aspekt istotnie wpłynął na stan psychiczny powódki, nie mógł on stanowić bezpośredniej podstawy do zwiększenia kwoty zadośćuczynienia, gdyż dotyczył oddzielnej sprawy sądowej, w której rozpatrywane są roszczenia związane z krzywdą dziecka.

F.  Dodatkowo, sąd uwzględnił aktualne realia ekonomiczne oraz zmieniającą się siłę nabywczą pieniądza od momentu wypadku do chwili orzekania. Od 2018 r. do 2025 r. nastąpił istotny wzrost inflacji, co wpłynęło na realną wartość pieniądza i poziom życia w Polsce. Uwzględnienie tego czynnika było konieczne dla zapewnienia adekwatnej rekompensaty, jednak jednocześnie należało zachować proporcję między wysokością zadośćuczynienia a realną skalą cierpień powódki.

G.  Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uznał, że zadośćuczynienie w wysokości 12 000 zł stanowi adekwatną rekompensatę za cierpienia fizyczne i psychiczne powódki, uwzględniając ich rzeczywisty charakter, czas trwania oraz wpływ na codzienne życie. Kwota ta spełnia funkcję kompensacyjną, jednocześnie nie prowadząc do nadmiernego wzbogacenia powódki, co odpowiada zasadom sprawiedliwości i proporcjonalności.

H.  Dalej idące powództwo należało zatem oddalić jako nieuzasadnione i nieudowodnione. Sąd uznał, że kwota przewyższająca łącznie 12.000 zł zadośćuczynienia byłaby w okolicznościach sprawy kwotą zawyżona, nieadekwatną do stopnia powstałego, trwałego uszczerbku na zdrowiu oraz obecnej kondycji psycho-fizycznej powódki.

III.  Odsetki.

1)  Podstawa prawna: art. 481 kc w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy.

2)  Odsetki zasądzone w punkcie I i II wyroku Sąd uwzględnił w granicach żądania, albowiem ubezpieczyciel powinien zadośćuczynić roszczeniu powódki już w toku postępowania likwidacyjnego ustalając wysokość należnego zadośćuczynienia

IV.  Koszty procesu.

1)  Podstawa prawna: art. 98 kpc, art. 100 kpc, art. 113 uksc

2)  Wygrana powoda: 58,97 %

3)  Wygrana pozwanej: 41,03 %

4)  Powód poniósł następujące koszty:

- 3.600 zł (wynagrodzenie pełnomocnika)

- 1.000 zł (opłata sądowa)

- 600 zł (wykorzystana zaliczka)

- 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa)

5)  Pozwana poniosła następujące koszty:

- 3.600 zł (wynagrodzenie pełnomocnika)

- 17,00 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa)

6)  Mając na uwadze proporcje wygranej/przegranej, zasądzono od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1592,79 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

7)  Nieuiszczone koszty sądowej wynosiły: 180,14 zł

8)  Mając na uwadze proporcje wygranej/przegranej nakazano ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Brodnicy) kwotę 106,24 zł, a od powódki kwotę 73,19 zł tytułem nieuiszczonych wydatków tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

/Sędzia/

Dawid Sztuwe

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować w rep. C,

2.  zakreślić sprawę w rep. C,

3.  odpis wyroku doręczyć:

- pełnomocnikowi powoda,

- pełnomocnikowi pozwanego,

4.  akta z wpływem wniosku o uzasadnienie lub za 14 dni.

B., 16 stycznia 2025 r.

Sędzia

Sądu Rejonowego

Dawid Sztuwe