Wyrok z 20 stycznia 2025, sygn. V U 171/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

20 stycznia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Wiesław Jakubiec

Protokolant : osobiście

po rozpoznaniu 20 stycznia 2025 roku w Rybniku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołań J. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w P.

z dnia 13 maja 2024 roku, nr (...)

z dnia 3 czerwca 2024 r., nr (...)

o zasiłek chorobowy

przy udziale zainteresowanego (...) S.A. w K.

1. oddala odwołania;

2. zasądza od ubezpieczonego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty orzeczenia.

Sędzia Wiesław Jakubiec

Sygn. akt V U 171/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 13 maja 2024 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział II w P. przyznał ubezpieczonemu J. S. prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia za okres od 1 marca do 8 marca 2024 roku, odmówił prawa do zasiłku chorobowego od 9 marca do 16 maja 2024 roku z uwagi, iż po ustaniu zatrudnienia w firmie (...) ubezpieczony wykonywał czynności wynikające z pełnionej funkcji członka rady nadzorczej w firmie (...) Sp. z o.o., nadto uchylił decyzję z 17 kwietnia 2024 roku, nr (...) odmawiającą prawa do zasiłku chorobowego od 29 lutego do 19 marca 2024 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że ubezpieczony był niezdolny do pracy od 9 marca do 19 marca 2024 roku oraz od 20 marca do 16 maja 2024 roku. Podniósł, że w czasie trwania niezdolności do pracy ubezpieczony wykonywał obowiązki z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej w dniach 18 marca, 29 marca i 4 kwietnia 2024 roku. Według ZUS ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za okres od 9 marca do 16 maja 2024 roku. Zarzucił ubezpieczonemu, że swoim zachowaniem naruszył art. 17 ustawy zasiłkowej.

Decyzją zmieniającą z 3 czerwca 2024 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. zmienił uzasadnienie decyzji z 13 maja 2024 roku, nr (...) poprzez wskazanie innych dni wykonywania czynności członka rady nadzorczej w firmie (...) Sp. z o.o. W uzasadnieniu wskazał, że 24 maja 2024 roku otrzymał wyjaśnienie od firmy (...) Sp. z o.o., że ubezpieczony brał udział w posiedzeniu rady nadzorczej w dniach 18 marca, 4 kwietnia i 29 kwietnia 2024 roku.

W odwołaniu od decyzji, ubezpieczony wniósł o jej zamianę i przyznanie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 9 marca do 16 maja 2024 roku oraz zasadzenie kosztów postepowania. W uzasadnieniu przyznał, że wykonywał krótkie incydentalne czynności w spornym okresie jako członek rady nadzorczej. Według ubezpieczonego brak złożenia stosownych podpisów spowodowałby poważne, negatywne konsekwencje dla (...) Sp. z o.o. Dodał, że wynagrodzenia członka rady nadzorczej, które otrzymał, było niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę oraz było przyznawane za cały miesiąc pełnienia funkcji, a nie poszczególne dni. Nadto wskazał, że powyższe czynności nie miały charakteru wykonywania pracy w celach zarobkowych.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, zasądzenie kosztów postępowania i podtrzymał wcześniejsze twierdzenia.

Pismem z 10 września 2024 roku (...) S.A. w K. wstąpiło do niniejszej sprawy w charakterze zainteresowanej i przyłączyło się do stanowiska ZUS. W uzasadnieniu zainteresowany wskazał, że ubezpieczony od 1 marca 2024 roku nie jest już pracownikiem powyższej spółki, po ustaniu zatrudnienia dokonywał wypłaty ubezpieczonemu zasiłku chorobowego do 29 lutego 2024 roku, zaś od 1 marca 2024 roku zasiłek chorobowy był wypłacany przez ZUS. Dodał, że do zainteresowanego wpływały zwolnienia lekarskie ubezpieczonego, zaś sam zainteresowany podjął próbę kontaktu z ubezpieczonym celem jego pouczenia, jednakże bezskutecznie.

Pismem z 24 września 2024 roku ubezpieczony wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 11 października 2024 roku Sąd odmówił ubezpieczonemu pełnomocnika z urzędu.

Sąd ustalił co następuje:

Ubezpieczony J. S. był zatrudniony u płatnika składek w (...) S.A. w K. w okresie od 16 marca 2020 roku do 29 lutego 2024 roku w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym.

Ubezpieczony był także od sierpnia 2023 roku członkiem rady nadzorczej w Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w R.. Rada nadzorcza składała się z 3 członków.

Ubezpieczony był niezdolny do pracy od 28 lutego do 16 maja 2024 roku z powodu schorzeń natury psychicznej – zaburzeń adaptacyjnych i epizodów depresyjnych.

Ubezpieczony od stycznia 2023 roku leczy się w (...) Centrum (...) w W..

W dniach 18 marca, 4 kwietnia i 29 kwietnia 2024 roku ubezpieczony brał udział w posiedzeniach rady nadzorczej. W dniu 18 marca 2024 roku odbyło się spotkanie celem zatwierdzenia sprawozdania biegłego rewidenta. W dniu 4 kwietnia 2024 roku odbyło się walne zgromadzenie w celu powołania nowego Prezesa. W dniu 29 kwietnia 2024 roku zgromadzenie miało na celu przyznania nagrody prezesowi.

Odległość między miejscem zamieszkania ubezpieczonego a siedzibą rady to ok. 20 km, tj. o ok. 15 min. jazdy samochodem. W spornym okresie lekarz informował ubezpieczonego o zaleceniach (przy czym nie zostało zapisane w dokumentacji medycznej co konkretnie zleca), informował także o działaniach leków i ich możliwych działaniach niepożądanych. Stan zdrowia ubezpieczonego w spornym okresie nie ulegał poprawie. Ubezpieczony miał obniżoną aktywność, tendencję do wzmożonej drażliwości, napięcia oraz myślenie depresyjne. Poprawa stanu zdrowia psychicznego nastąpiła dopiero w październiku 2024 roku.

Ubezpieczony za wzięcie udziału w zgromadzeniach w marcu 2024 roku, otrzymał wynagrodzenie w wysokości 1.970,27 zł, a w kwietniu 2024 roku otrzymał wynagrodzenie w wysokości 1.974,27 zł. Wysokość wynagrodzenia była wypłacała za dany miesiąc w wysokości ustalonej Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (...) Sp. z o.o. w R. nr (...) z 28 września 2022 roku w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków zarządu Rady Nadzorczej (...) Sp. z o.o. w R..

Ubezpieczony złożył oświadczenie składane na druku Z-10 w dniu 10 kwietnia 2024 roku.

Decyzją z 17 kwietnia 2024 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. odmówił ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 marca 2024 oku do 19 marca 2024 roku, po ustaniu zatrudnienia w firmie (...), wskazując, że ubezpieczony posiadał tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym oraz nie przedłożył oświadczenia składanego na druku Z-10.

Decyzją z 13 maja 2024 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. przyznał ubezpieczonemu prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia za okres od 1 marca do 8 marca 2024 roku, odmówił prawa do zasiłku chorobowego od 9 marca do 16 maja 2024 roku z uwagi, iż po ustaniu zatrudnienia w firmie (...) ubezpieczony wykonywał czynności wynikające z pełnionej funkcji członka rady nadzorczej w firmie (...) Sp. z o.o., nadto uchylił decyzję z 17 kwietnia 2024 roku, nr (...) odmawiającą prawa do zasiłku chorobowego od 29 lutego do 19 marca 2024 roku.

24 maja 2024 roku ZUS otrzymał wyjaśnienie od firmy (...) Sp. z o.o., że ubezpieczony brał udział w posiedzeniu rady nadzorczej w dniach 18 marca, 4 kwietnia i 29 kwietnia 2024 roku.

Decyzją zmieniającą z 3 czerwca 2024 roku, nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. zmienił uzasadnienie decyzji z 13 maja 2024 roku, nr (...) poprzez wskazanie innych dni wykonywania czynności członka rady nadzorczej w firmie (...) Sp. z o.o.

Dowód: akta organu rentowego: zaświadczenie płatnika składek z 25.05.2024 r., oświadczenie z 10.04.2024 r., decyzja ZUS z 17.04.2024 r., pismo (...) z 06.05.2024 r. , karta wynagrodzeń, decyzja ZUS z 13.05.2024 r., pismo ogólne do ZUS z 24.05.2024 r., decyzja zmieniająca z 03.06.2024 r., nadto w aktach sprawy: potwierdzenia transakcji k. 6-8, akt założycielski k. 9-15, wydruk aktualnego KRS spółki (...) k. 16-23, dokumentacja medyczna k. 97-101, decyzja ZUS z 21.06.2024 r. k. 107-107v, wydruk kontrolki zwolnień lekarskich k. 108-109, przesłuchanie ubezpieczonego k. 83v-84

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci w/w dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe, a także w oparciu o przesłuchanie ubezpieczonego, które wraz z dowodami z dokumentów tworzyły spójny i logiczny obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2017r. poz. 1368 ze zm.) zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 ww. ustawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, są uprawnieni do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, pracą w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy jest praca w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych – stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie (zob. post. Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., I UK 70/12, Legalis numer 537257). Przesłanką do utraty prawa do zasiłku jest wykonywanie pracy w okresie niezdolności do pracy, nadto praca ubezpieczonego nie może mieć jedynie charakteru incydentalnego i być wymuszona okolicznościami (zob. uzasadnienie wyr. Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2010 r., III UK 71/09, LEX nr 585848).

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego, który wskazał, że każda praca zarobkowa wykonywana w okresie zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do świadczeń. Za taką pracę uważa się każdą pracę w potocznym znaczeniu tego słowa, w tym wykonywanie różnych czynności w ramach stosunków zobowiązaniowych, ale także poza takimi stosunkami, w tym kontynuowanie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie czy stosunek korporacyjny. Dlatego w razie wystąpienia ryzyka niezdolności do pracy lub do prowadzenia pozarolniczej działalności wskutek choroby ubezpieczony ma obowiązek powstrzymania się od wszelkich czynności wykonywanych zawodowo, ponieważ to świadczenia z ubezpieczenia chorobowego społecznego mają rekompensować mu brak możliwości uzyskiwania dochodów. Za niedopuszczalne uznaje się zaś pobieranie takich świadczeń (połączone z brakiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okresy choroby) w razie uzyskiwania przez ubezpieczonego dochodów z kontynuowanej działalności, nawet gdyby polegało to na wykonywaniu czynności w istotny sposób nieobciążających jego organizmu .(Postanowienie SN z17.11.2022 r., I USK 6/22).

Przez wykorzystywanie zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem należy rozumieć wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Rzeczona przesłanka jest przy tym ukierunkowana na relację sposobu zachowania ubezpieczonego a celem zwolnienia od pracy. Tymże celem jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy. Zachowaniem niezgodnym z celem zwolnienia zatem uznać przede wszystkim należy m.in. podejmowanie działań, których chory powinien unikać, nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich (z wyjątkiem prac i czynności życiowo uzasadnionych, niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż ubezpieczony utracił prawo do zasiłku chorobowego za okres od 9 marca do 16 maja 2024 roku. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że z po ustaniu zatrudnienia w firmie (...) S.A. w K. ubezpieczony wykonywał czynności wynikające z pełnionej funkcji członka rady nadzorczej w firmie (...) Sp. z o.o. w R. i było to jego źródło utrzymania. Z dołączonej do sprawy dokumentacji medycznej wynika, że w spornym okresie stan zdrowia ubezpieczonego nie pozwał mu na wykonywanie czynności członka rady nadzorcze w dniach 18 marca, 4 kwietnia i 29 kwietnia 2024 roku. Ubezpieczony miał bowiem obniżoną aktywność, tendencję do wzmożonej drażliwości, napięcia oraz myślenie depresyjne. Pobyt na posiedzeniach Rady Nadzorczej ww. dniach wpłynęły raczej negatywnie na stan zdrowia ubezpieczonego albowiem dopiero w październiku 2024 roku nastąpiła poprawa jego stanu zdrowia psychicznego. Należy wskazać, że w dniach 18 marca, 4 kwietnia i 29 kwietnia 2024 roku miały miejsce posiedzenia dotyczące zatwierdzenia sprawozdania biegłego rewidenta, walnego zgromadzenie w celu powołania nowego Prezesa i przyznania nagrody prezesowi. Sąd nie kwestionuje że posiedzenia rady nadzorczej miały charakter ważny, jednakże nie można tracić z pola widzenia faktu że czynny udział ubezpieczonego nie był incydentalny lub wymuszony okolicznościami, gdyż ubezpieczony, w krótkich odstępach czasu, brał udział we wszystkich spotkaniach, które zostały zwołane. Powód nie zgłaszał innym członkom Rady Nadzorczej, że pozostaje na zwolnieniu lekarskim. A zauważyć należy. Iż nie miał wcale obowiązku stawiania się na każde z nich. Zatwierdzanie pewnych czynności związanych z pełnioną przez niego funkcja mogło odbyć się w innych formach. Za niewiarygodne Sąd uznaje twierdzenia ubezpieczonego, iż nie miał przez cały ten okres dostępu do Internetu oraz że spotkania członków Rady trwały bardzo krótko i nie wymagały zasadniczo żadnego zaangażowania fizycznego i psychicznego z jego strony. Z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika aby ubezpieczony informował lekarza prowadzącego o swojej aktywności na naradach lub aby to lekarz zalecił mu spotkanie się ludźmi w takiej formie. Należy także wskazać, że w (...) S.A. w K. i w (...) Sp. z o.o. w R. wykonywał pracę umysłową, która wymagał od niego skupienia i podjęcia ważnych, przemyślanych decyzji. Nie można zatem uznać, by stan zdrowia pozwalał ubezpieczonemu na wykonywanie tego samego typu czynności w ramach członkostwa w Radzie skoro według opinii lekarza jego stan zdrowia psychicznego nie pozwalał na wykonywanie pracy zawodowej. Ubezpieczony w tamtym okresie podejmując czynności mógł działać irracjonalnie, czy impulsywnie, co mogłoby doprowadzić do negatywnych skutków na rzecz (...) Sp. z o.o. w R.. Sąd zwraca także uwagę że wynagrodzenie ubezpieczonego za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej było mu przyznawane i wypłacane co miesiąc bez względu na to czy wykonywał obowiązki wynikające z pełnionej funkcji. Nadto wynagrodzenie to było określone na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa GUS i przyjętego mnożnika. Wynagrodzenie to nie było na tyle niskie, by nie gwarantowało mu minimum życiowego i aby nie stanowiło alternatywy dla utraconego zasiłku chorobowego.

Zastrzeżenie ubezpieczonemu w zwolnieniach możliwości chodzenia nie stanowiło przy tym o istnieniu uzasadnienia dla uczestnictwa przezeń w posiedzeniach Rady Nadzorczej – zastrzeżenie to było przedmiotowo ograniczone do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego w miejscu zamieszkania, ewentualnie związanych z dalszą rekonwalescencją. Zestawiając katalog wyżej wymienionych czynności, „dozwolonych” przy leczeniu ubezpieczonemu, wyklucza zakwalifikowanie do nich udziału w posiedzeniach Rady Nadzorczej, jako wykraczające poza zakres czynności codziennych, związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb przez ubezpieczonego, jak i zupełnie niezwiązanymi z procesem jego leczenia.

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne, działając na podstawie przywołanych przepisów oraz art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., Sąd w pkt 1 wyroku oddalił odwołania.

Z kolei na podstawie art. 98 k.p.c., art. 98 §1 ^{( 1 )}k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania wyroku, Sąd zasądził od ubezpieczonego J. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w P. kwotę 360 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).

Sędzia Wiesław Jakubiec