Wyrok z 22 stycznia 2025, sygn. I C 410/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Anna Zagroda

Protokolant: Agnieszka Czarnota

po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 roku w Radomiu

na rozprawie sprawy

z powództwa P. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...).1, (...) z siedzibą w W.

przeciwko Towarzystwo (...) Spółce akcyjnej z siedzibą
w W.

o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego

I.

zasądza od Towarzystwo (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz P. B. kwotę 212,40 zł (dwieście dwanaście złotych czterdzieści groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty;

II.

oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.

zasądza od P. B. na rzecz Towarzystwo (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 812,67 zł (osiemset dwanaście złotych sześćdziesiąt siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Anna Zagroda

Sygn. akt I C 410/24 upr

UZASADNIENIE

W dniu 19 marca 2024 roku (data nadania pocztowego) P. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...).1, (...) z siedzibą w W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł pozew przeciwko Towarzystwo (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 4543,20 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 stycznia 2022 do dnia zapłaty tytułem najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą nr (...)-02. Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że umową cesji wierzytelności powód nabył szkodę dochodzoną pozwem. W wyniku kolizji drogowej uległ uszkodzeniu pojazd marki A. o nr rej. (...) należący do E. S.. Poszkodowany był zmuszony do najmu pojazdu zastępczego, który trwał 29 dni, po stawce dobowej 260 zł netto. Poszkodowany oświadczył, że nie ma możliwości odliczenia podatku VAT. W dniu 28 października 2021 roku TU przesłało ogólny schemat najmu pojazdu zastępczego wraz ze wzorami umowy najmu oraz regulamin najmu pojazdu zastępczego. W dniu 2 listopada 2021 roku poszkodowany wysłał do TU wiadomość email z prośbą o przesłanie szczegółowych warunków najmu pojazdu zastępczego, na co TU nie udzieliło odpowiedzi. W związku z tym poszkodowany zdecydował się wynająć pojazd zastępczy od powoda. Pojazd wynajęty odpowiada klasie pojazdu uszkodzonego. Poszkodowany zobowiązał się do zapłaty kwoty 9274,20 zł brutto. W toku postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił kwotę 4731 zł. Żądana kwota stanowi różnicę pomiędzy tymi kwotami (pozew k. 3-5).

Pozwany Towarzystwo (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w odpowiedzi na pozew, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami.

Pozwany zakwestionował żądanie co do zasady i co do wysokości. Wskazał, że już w dniu 28 października 2021 roku pozwany kontaktował się z poszkodowanym telefonicznie w celu podstawienia pojazdu zastępczego, pozwany wysłał szczegółowe warunki umowy i informacji o zasadach najmu, ale poszkodowany nie skontaktował się już z pozwanym (odpowiedź na pozew k. 31-37).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 24 października 2021 roku o godz. 16:20 doszło do kolizji w miejscowości Z., w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd marki A. (...) o nr rej. (...) (okoliczność bezsporna). Samochód ten należy do segmentu E (model klasy wyższej) (informacja powszechnie znana). Jako właściciel pojazdu w dowodzie rejestracyjnym została wskazana E. S. (d: zdjęcie dowodu rejestracyjnego w aktach szkody na płycie CD k. 81).

Samochód sprawcy zdarzenia wywołującego szkodę ubezpieczony był w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w Towarzystwo (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w W. (okoliczność bezsporna).

W dniu 26 października 2021 roku K. S. udzielił upoważnienia E. S. do najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 24 października 2021 roku nr szkody (...)-02 oraz do dokonywania wszelkich czynności związanych z najmem pojazdu zastępczego, w tym w szczególności do zawarcia umowy najmu pojazdu zastępczego i dokonania na rzecz wynajmującego cesji wierzytelności wobec towarzystwa ubezpieczeń w związku z najmem pojazdu zastępczego (okoliczność bezsporna – upoważnienie k. 11).

E. S. w dniu 26 października 2021 roku o godzinie 10.30 zawarła z NO.1 P. B. prowadzącym działalność gospodarczą w W. umowę najmu pojazdu zastępczego marki T. (...) o n rej (...) przy stawce 260 zł netto za dobę najmu przy najmie powyżej 7 dni i przy stawce 350 zł netto za dobę najmu przy najmie poniżej 7 dni, w umowie nie został wskazany okres najmu, określono długość wynajmu do dnia ustania szkody (okoliczność bezsporna - umowa najmu pojazdu k. 20).

W dniu 26 października 2021 roku o godz. 23:32 została zgłoszona szkoda w drodze email (z adresu info@clios.pl) do zakładu ubezpieczeń, tj. po zawarciu umowy najmu pojazdu zastępczego. Wskazano, aby korespondencja odbywała się w drodze email, gdyż nie posiadano upoważnienie do odbioru dokumentów. Poproszono o przesłanie na wskazany w zgłoszeniu adres e-mail lub pocztą tradycyjną akceptowanych stawek za wynajem auta zastępczego oraz szczegółowych warunków takiego wynajmu, wzorów umów oraz regulaminy wypożyczalni. Wskazano, że poszkodowany potrzebuje pilnie auta zastępczego, poproszono o kontakt telefoniczny bezpośrednio z poszkodowanym. Jako poszkodowany został wskazany K. S. (d: zgłoszenie szkody w aktach szkody na płycie CD k. 81).

W dniu 28 października 2021 roku o godzinie 10:39 pracownik zakładu ubezpieczeń telefonicznie skontaktował się z K. S. w sprawie najmu pojazdu zastępczego. K. S. oświadczył, że chce otrzymać pojazd zastępczy w dniu dzisiejszym, pracownik zakładu ubezpieczeń oświadczył, że najem zostanie w dniu dzisiejszym zorganizowany, pracownik zakładu ubezpieczeń poinformował o stawce akceptowanej na 249 zł brutto za dobę, że koszty najmu pokrywa zakład ubezpieczeń, pracownik zapytał, pod jaki adres ma zostać podstawiony pojazd, K. S. poprosił, aby pracownik zadzwonił za 3 minuty, bo jest na zebraniu. W następnej rozmowie o godz. 10:53 K. S. poprosił, aby przesłać mu informacje na email umowę najmu, pracownik zakładu ubezpieczeń poinformował, że jeżeli będzie zainteresowany tym najmem to poproszono o kontakt z infolinią. K. S. w żadnej z tych rozmów nie poinformował, że najął już pojazd zastępczy (d: nagranie z rozmów w aktach sprawy na płycie CD k. 81).

W piśmie z datą 28 października 2021 roku zakład ubezpieczeń przesłał do poszkodowanego K. S. informację na temat pojazdu zastępczego. Proponowano najem z wypożyczalni współpracującej z zakładem ubezpieczeń. Poproszono o kontakt telefoniczny na wskazany numer telefonu. Pojazd miał zostać dostosowany do potrzeb poszkodowanego. Pojazd miał zostać podstawiony i odbierany tej samej klasy co uszkodzony pojazd, we wskazanym przez poszkodowanego miejscu, poinformowano, że większość pojazdów, które były wypożyczane miała mniej niż 2 lata, koszty najmu rozliczane są bezpośrednio z wypożyczalnią, pojazd zastępczy ma pełny pakiet ubezpieczeń, zniesiona jest opłata z tytułu udziału własnego w szkodzie powstałej w najmowanym pojeździe w wyniku kolizji lub wypadku, poszkodowany nie ponosi żadnych kosztów pod warunkiem użytkowania pojazdu zgodnie z przeznaczeniem oraz zgodnie z przepisami prawa, poszkodowany mógł jeździć pojazdem zastępczym bez limitu kilometrów, w pojeździe zastępczym poszkodowany mógł przewozić zwierzęta. Wskazano 4 wypożyczalnie wraz z numerami telefonów. (...) Sp. z o.o. Sp. k. tel. (...) e-mail: obsluga@kaizenrent.pl, (...) Sp. z o.o. tel. (...) e-mail: wynajemoc@masterrent24.pl, (...) S.A. tel. (...) e-mail: wynajemoc@panek.eu, (...) S.A. tel. (...) e-mail: warta@rentis.pl. (...), że uszkodzony pojazd jest klasy E. Koszt najmu akceptowany przez zakład ubezpieczeń to 249 zł brutto za dobę najmu, zostały załączone wzory umów wskazanych wypożyczalni oraz regulaminy najmu pojazdu zastępczego wskazanych wypożyczalni, łącznie 58 stron dokumentów (d: pismo w aktach szkody na płycie CD k. 81).

W dniu 28 października 2021 roku zakład ubezpieczeń wysłał do K. S. na adres email wskazany w zgłoszeniu szkody pismo w sprawie najmu pojazdu zastępczego z proszą o zapoznanie się z jego treścią. Poinformowano, że istnieje możliwość najmu pojazdu zastępczego z wypożyczalni współpracującej. W celu wynajmu pojazdu poproszono o kontakt bezpośrednio z firmą podaną w piśmie lub pod numer naszej infolinii 502 308 308 / 801 308 308, dołączono: K. (...)_Aneks do Regulaminu_ W..docx, K. (...)_ Regulamin.docx, K. FLEETUmowa_najmu_wzor.pdf, (...)_ (...).pdf, (...)_P. zdawczo-odbiorczy_ do druku.pdf, (...)_Umowa najmu _do druku.pdf, P._protokol_wydanie.pdf, P._regulamin_rac_6.03.2019.pdf, P._umowa_wydanie.pdf, R._Warunki wynajmu pojazdów 2020.pdf, KOM - pojazd zastępczy - Informacja o wypożyczalniach W. klasy E F I (...) (d: email w aktach szkody na płycie CD k. 81).

W dniu 16 listopada 2021 roku K. S. złożył oświadczenie, że uszkodzony pojazd nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej (d: oświadczenie w aktach szkody na płycie CD k. 81).

W dniu 25 listopada 2021 roku E. S. złożyła oświadczenie poszkodowanego, że towarzystwo ubezpieczeń nie proponowało zorganizowania najmu pojazdu zastępczego w sprawie (...)-02 (d: oświadczenie k. 15). E. S. w dniu 25 listopada 2021 roku o godzinie 13.00 zwróciła pojazd zastępczy (okoliczność bezsporna – umowa najmu k. 20).

W dniu 29 grudnia 2021 roku P. B. prowadzący działalność gospodarczą wystawił fakturę VAT nr (...) dla E. S. na kwotę 9274,20 zł brutto, przy stawce dobowej 260 zł netto, za 29 dób najmu, w okresie od dnia 26 października do 25 listopada 2021 roku (okoliczność bezsporna - faktura k. 19).

W email z dnia 29 grudnia 2021 roku P. B. poinformował zakład ubezpieczeń, że na mocy umowy cesji wierzytelności zawartej z
E. S. - poszkodowanym, jego firma nabyła wierzytelność w postaci prawa do zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Zawnioskowano o pokrycie przez (...) S.A. kosztów najmu auta zastępczego - w wysokości 9274,20 zł brutto dotyczących szkody komunikacyjnej nr (...)-02 z dnia 24.10.2021, uszkodzony pojazd: A. (...), (...) (d: email w aktach szkody na płycie CD k. 81).

Towarzystwo ubezpieczeń w piśmie z datą 7 stycznia 2022 roku poinformowało P. B. prowadzącego działalność gospodarczą, że przyznało zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego w kwocie 4731 zł brutto w oparciu o fakturę nr (...), zostało uznanych 29 dni najmu (cały okres najmu) po stawce 249 zł brutto za dobę najmu. Zakład ubezpieczeń poinformował, że podczas zgłoszenia szkody proponowano poszkodowanemu najem pojazdu zastępczego z wypożyczalni, która współpracuje z zakładem ubezpieczeń, poszkodowany został poinformowany o stawce akceptowanej przez zakład, jeżeli najmie pojazd z innej wypożyczalni. Poszkodowany najął pojazd po wyższych kosztach niż te, które zakład by poniósł, gdyby poszkodowany skorzystał z pojazdu zastępczego z wypożyczalni, z którą zakład współpracował (okoliczność bezsporna – pismo k. 21).

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy oraz dokumentów załączonych do akt szkody. Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego nie nasuwa żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron poza jednym wyjątkiem. Sąd uznał, że nieprawdziwe jest oświadczenie złożone przez E. S. w dniu 25 listopada 2021 roku, w którym oświadczyła, że towarzystwo ubezpieczeń nie proponowało zorganizowania najmu pojazdu zastępczego w sprawie (...)-02 (oświadczenie k. 15). E. S. w dniu 25 listopada 2021 roku o godzinie 13.00 zwróciła pojazd zastępczy (okoliczność bezsporna – umowa najmu k. 20). W aktach sprawy znajdują się dwie rozmowy telefoniczne pracownika zakładu ubezpieczeń z K. S. z dnia 28 października 2021 roku, w którym została przedstawiona propozycja najmu pojazdu zastępczego od wypożyczalni współpracującej z zakładem ubezpieczeń.

Nic istotnego do sprawy nie wniosły zeznania świadka E. S. (k. 96v-97), która nie pamiętała już okoliczności najmu pojazdu zastępczego. Świadek składała zeznania w 2024 roku, po 3 latach od zdarzenia.

Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka K. S., że został poinformowany przez pracownika zakładu ubezpieczeń, że nie mają pojazdu takiego jak uszkodzony i jeżeli znajdą taki pojazd to się odezwą, a się nie odezwali. Świadek zeznał, że był to kontakt jak już świadek miał najęty pojazd zastępczy - jeden lub dwa dni, oddzwonili jak świadek miał już pojazd zastępczy (k.110-110v). Prawdzie podlega jedynie umiejscowienie w czasie rozmowy telefonicznej, nieprawdą jest pozostała część powyższych zeznań świadka. Pozwany złożył akta szkody, w których są rejestrowane dwie rozmowy telefoniczne pracownika zakładu ubezpieczeń z K. S. i przebieg tych rozmów jest odmienny niż przedstawiony przez świadka powyżej. Rozmowy są z dnia 28 października 2021 roku – dwa dni po kolizji i zakład ubezpieczeń jeszcze tego samego dnia proponował zorganizowanie pojazdu zastępczego, tymczasem świadek nie poinformował pracownika zakładu ubezpieczeń, że najął już pojazd zastępczy i poprosił, aby informacje o możliwości najmu pojazdu zastępczego zostały mu przesłane na adres email. Po odtworzeniu nagrań na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 roku (k. 110v) świadek zeznał, że nie chciał pojazdu z zakładu ubezpieczeń, bo już miał. Wskazać należy, że nagrania telefoniczne są obiektywnym dowodem, które nie podlegają zniekształceniu wskutek upływu czasu i Sąd oparł się na nich rozstrzygając sprawę.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 822§1 kc – przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Zgodnie z §2 tego artykułu umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o których mowa w §1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia.

Problematyka umów odpowiedzialności cywilnej uregulowana została również w przepisach szczególnych, tj. obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 roku ustawie z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). Określając zakres odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela należy mieć na uwadze art. 34 ust. 1, art. 36 i 38 tej ustawy. Zgodnie z art. 34 ust. 1 tej ustawy – z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Zgodnie z art. 36 tej ustawy – odszkodowanie ustala się w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Oznacza to, że o rodzaju i wysokości świadczeń należnych od zakładu ubezpieczeń decydują przepisy kodeksu cywilnego, zatem wysokość odszkodowania powinna być ustalona według reguł określonych w art. 363 k.c.

Zgodnie z art. 436 § 2 k.c. - w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody ich posiadacze mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Pozwany jako ubezpieczyciel sprawcy szkody jest zobowiązany do naprawienia szkody. Natomiast zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z którym - poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (art. 361 § 2 k.c.).

W niniejszej sprawie ubezpieczyciel nie zakwestionował swojej odpowiedzialności za szkody powstałe wskutek przedmiotowego zdarzenia. Powód w niniejszym procesie wniósł o zasądzenie kwoty tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, które w tej części nie zostało uwzględnione przez pozwanego. Spór w sprawie dotyczył stawki dobowej najmu, nie dotyczył okresu najmu, gdyż pozwany uznał cały okres najmu pojazdu zastępczego.

W uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku wydanej w sprawie III CZP 5/11 wskazano, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej (Legalis nr 381501). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że użyteczne mogą być wskazania judykatury na tle najmu pojazdu zastępczego dla kontynuowania działalności gospodarczej, w odniesieniu do okresu refundacji, pomniejszenia odszkodowania o nieponiesione koszty eksploatacji uszkodzonego pojazdu oraz wymagań stawianych pojazdowi zastępczemu (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 r., IV CK 672/03, z dnia 2 lipca 2004 r., II CK 412/03, z dnia 5 listopada 2004 r., II CK 494/03, i z dnia 26 listopada 2002 r., V CKN 1397/00). W wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. w sprawie II CK 494/03 (Legalis nr 67722) Sąd Najwyższy stwierdził, że refundowane koszty najmu pojazdu zastępczego obejmują tylko okres konieczny i niezbędny do naprawy samochodu uszkodzonego w wypadku komunikacyjnym. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku z dnia 26 listopada 2002 r., V CKN 1397/00 (Legalis nr 57306) odnosi się ono jednak do sytuacji, w której poszkodowany zaniechał naprawy samochodu, chociaż była ona możliwa. Utrata możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia stanowi szkodę majątkową i normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. jest niemożność korzystania z samochodu przez poszkodowanego w sytuacji jego uszkodzenia. Jeżeli więc poszkodowany poniósł w związku z tym koszty, które były konieczne, na wynajem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu (tak uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 roku, IV CK 672/03, LEX nr 146324). Pozbawienie poszkodowanego możliwości korzystania z pojazdu mechanicznego w następstwie czynu zabronionego spowodowało po jego stronie uprawnienie do wynajęcia pojazdu zastępczego na czas niezbędny do naprawy. Nadto przy szkodzie częściowej czas koniecznego najmu powinien być wyznaczony rzeczywistym czasem naprawy w normalnym jej toku, z uwzględnieniem czynności likwidacyjnych w okresie nie dłuższym niż do dnia zapłaty odszkodowania.

W realiach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości w ocenie Sądu, że w majątku poszkodowanego powstała szkoda majątkowa, na którą składał się koszt najmu pojazdu zastępczego. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - w razie zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym osoba uczestnicząca w nim obowiązana jest m.in. do zapobieżenia, w miarę możliwości zwiększaniu szkody. Mimo, że co do zasady zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres niemożności korzystania z własnego pojazdu w związku z kolizją mieści się w ramach adekwatnego związku przyczynowego, to nie można przyjmować żadnego automatyzmu, a każda sprawa podlega indywidualnej ocenie. W świetle powyższego zgodnie z art. 6 k.c., to powód miał obowiązek wykazać, że okres najmu pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, a zatem przedstawić argumentację, dlaczego w danym przypadku najem pojazdu trwał przez oznaczony czas i w jakim zakresie determinowany był okresem, w którym podejmowane były działania w sprawie naprawy uszkodzonego pojazdu.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie III CZP 5/11, Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego, nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być kompensowane, istnieje obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c.). Na dłużniku ciąży obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Jeżeli ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu - we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów - skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te - w zakresie nadwyżki - będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za "celowe i ekonomicznie uzasadnione". Wskazać należy również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 roku wydaną w sprawie III CZP 20/17, w której Sąd stwierdził, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem - w praktyce zwykle telefonicznego - nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. W ramach ciążącego na poszkodowanym obowiązku minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem) mieści się obowiązek niezwłocznego zasięgnięcia informacji co do tego, czy ubezpieczyciel może zaproponować poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny uszkodzonemu (zniszczonemu). Nie ma to nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana. Sąd Najwyższy wskazał, że proponowana wykładnia nie eliminuje ani nie ogranicza przysługującej poszkodowanemu swobody wyboru kontrahenta, od którego najmie pojazd. Sprawia jedynie - ze względu na obowiązek zapobiegania zwiększeniu rozmiarów szkody - że zawierając umowę na mniej korzystnych warunkach od proponowanych przez ubezpieczyciela, poszkodowany będzie zmuszony ponieść część związanych z tym kosztów. Natomiast zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów z dnia 17 listopada 2011 r. wydanej w sprawie III CZP 5/11 kompensacie podlegają jedynie rzeczywiście poniesione wydatki na najem pojazdu zastępczego.

Zakład ubezpieczeń uznał stawkę najmu za dobę w kwocie 249 zł brutto, a poszkodowany najął pojazd zastępczy od powoda w stawce dobowej po 260 zł netto, czyli 319,80 brutto, na dowód czego została złożona przez powoda faktura VAT wystawiona w dniu 29 grudnia 2021 roku dla E. S..

Pozwany podnosił, że przedstawił poszkodowanemu propozycję zorganizowania pojazdu zastępczego z wypożyczalni współpracującej z zakładem ubezpieczeń oraz poinformował o akceptowanej stawce dobowej najmu. Wskazać należy, że kolizja drogowa miała miejsce w dniu 24 października 2021 roku o godz. 16.20, umowa najmu pojazdu zastępczego została zawarta w dniu 26 października 2021 roku o godz. 10:31, a dopiero przed północą w tego dnia została zgłoszona szkoda do zakładu ubezpieczeń. W dniu 28 października 2021 roku pracownik zakładu ubezpieczeń telefonicznie dwukrotnie skontaktował się z K. S. w sprawie najmu pojazdu zastępczego. K. S. oświadczył, że chce otrzymać pojazd zastępczy w dniu dzisiejszym, pracownik zakładu ubezpieczeń oświadczył, że najem zostanie w dniu dzisiejszym zorganizowany, pracownik zakładu ubezpieczeń poinformował o stawce akceptowanej na 249 zł brutto za dobę, że koszty najmu pokrywa zakład ubezpieczeń, pracownik zapytał, pod jaki adres ma zostać podstawiony pojazd, K. S. poprosił, aby pracownik zadzwonił za 3 minuty, bo jest na zebraniu. W następnej rozmowie kilka minut później K. S. poprosił, aby przesłać mu informacje na email odnośnie umowy najmu, pracownik zakładu ubezpieczeń poinformował, że jeżeli będzie zainteresowany tym najmem to poproszono o kontakt z infolinią. K. S. w żadnej z tych rozmów nie poinformował, że najął już pojazd zastępczy. W aktach szkody jest email wysłany do K. S., w którym zakład ubezpieczeń przesłał wzór umowy najmu pojazdu zastępczego, regulaminy wypożyczalni, z którymi współpracuje i które przedstawił jako wynajmujących. Zatem w dniu 28 października 2021 roku poszkodowany otrzymał pełną informację o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego przez zakład ubezpieczeń, ale z oferty tej nie skorzystał. Ponadto został w tym dniu również poinformowany o akceptowanej przez zakład ubezpieczeń stawce najmu pojazdu na 249 zł brutto i od dnia następnego, tj. od dnia 29 października 2021 roku przysługuje mu zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego po tej stawce. K. S. w dniu 28 października 2021 roku mógł zwrócić najmowany już pojazd powodowi i nająć od wypożyczalni współpracującej z pozwanym. Zakład ubezpieczeń w rozmowie telefonicznej oświadczył, że w dniu dzisiejszym taki pojazd zostanie podstawiony poszkodowanemu, z czego poszkodowany nie skorzystał.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że poszkodowanemu należny jest zwrot za okres od zawarcia umowy najmu, tj. od dnia 26 października 2021 roku do 28 października 2021 roku (włącznie), tj. do przedstawienia oferty przez zakład ubezpieczeń, tj. przez okres 3 dni, po stawce z umowy, tj. po 319,80 brutto, co dało 959,40 zł, a pozwany zwrócił po stawce 249 zł brutto, co dało za okres 3 dni 747 zł brutto, zatem różnica 212,40 zł została zasądzona na rzecz powoda, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Od dnia 29 października 2021 roku do końca najmu pojazdu zastępczego zakład ubezpieczeń zwrócił ten koszt po stawce 249 zł brutto i było to prawidłowe postępowania, co skutkowało oddaleniem powództwa w pozostałym zakresie, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Powód żądał odsetek od kwoty zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego od dnia 8 stycznia 2022 roku. W dniu 29 grudnia 2021 roku w email skierowanym do towarzystwa ubezpieczeń, powód zgłosił szkodę w zakresie najmu pojazdu zastępczego informując o cesji wierzytelności w tym zakresie, dlatego od tej daty należy liczyć początek biegu terminu 30 dni, zatem odsetki należne są od dnia 29 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty. W zakresie żądania sprzed daty wcześniejszej odsetek powództwo zostało oddalone, o czym Sąd orzekł w punkcie II wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc oraz art. 108 kpc.

Powód wygrał proces w 4,67%, powód żądał kwoty 4543,20 zł, a została zasądzona kwota 212,40 zł.

Powód poniósł koszty procesu w kwocie 1317 zł, na które składały się:

- 400 złotych tytułem opłaty sądowej od pozwu,

- 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa pełnomocnikowi zawodowemu,

- 900 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego w oparciu o §2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Pozwany poniósł koszty procesu w kwocie 917 zł, na które składały się:

- 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa pełnomocnikowi zawodowemu,

- 900 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego w oparciu o §2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Obie strony poniosły łącznie koszty procesu w wysokości 2234 zł (1317 zł + 917 zł). Pozwany przegrał sprawę w 4,67 %, zatem powinien ponieść koszty procesu w wysokości 104,33 zł (2234 zł x 4,67 %), a poniósł koszty procesu w wysokości 917 zł. Zatem powód powinien zwrócić pozwanemu kwotę 812,67 zł (917 zł – 104,33 zł) tytułem kosztów procesu, o czym Sąd orzekł w punkcie III wyroku.

Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od daty uprawomocnienia się wydanego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia Anna Zagroda

z/ (…)

24.02.2025 r. Sędzia Anna Zagroda