Wyrok z 23 stycznia 2025, sygn. I C 343/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 stycznia 2025r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. w K.

sprawy z powództwa M. M.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w S.

o zapłatę

I.  powództwo oddala;

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

III.  nakazuje zwrócić powodowi kwotę 1 300 (jeden tysiąc trzysta) złotych tytułem niewykorzystanej zaliczki na koszty procesu.

UZASADNIENIE

Powód M. M. domagał się od pozwanego (...) S.A. w S. zapłaty kwoty 3 842,46 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 września 2022 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej określonej w normach przepisanych.

Uzasadniając żądanie powód wskazał, że na skutek kolizji drogowej 16 sierpnia 2022 roku uszkodzeniu uległ pojazd poszkodowanego K. M., marki A. (...), należący do segmentu (...). W tym samym dniu poszkodowany wynajął u powoda auto zastępcze, należące do tego samego segmentu, za stawkę dobową 389 złotych netto, ustalając jednocześnie, że umową cesji poszkodowany przeniesie na powoda wierzytelność przysługującą od ubezpieczyciela z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, wobec czego poszkodowany nie był obciążony kosztem najmu. Poszkodowany zwrócił pojazd 2 września 2022 roku, a powód wystawił fakturę vat na kwotę 8 612,46 złotych, i jako reprezentant poszkodowanego żądanie zapłaty przedstawił ubezpieczycielowi. Pozwany uznał własną odpowiedzialność, lecz wypłacił jedynie 4 770 złotych, co wynikało z uwzględnienia całości okresu najmu w stawce 265 złotych brutto za dobę. Pozwany nie był w stanie zapewnić poszkodowanemu właściwego pojazdu, gdyż ten oczekiwał pojazdu z segmentu (...), z silnikiem diesla oraz możliwości przewozu zwierząt. Stawka zastosowana przez powoda była rynkową, dlatego powód domaga się zapłaty pozostałej części kosztów najmu pojazdu zastępczego.

W odpowiedzi na pozew pozwane T. (...). w S. wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zakwestionowała jedynie stawkę najmu pojazdu zastępczego wskazując, że był w stanie zapewnić poszkodowanemu pojazd zastępczy w kwocie 265 złotych brutto za dobę, w 18 dniowym okresie najmu.

Sąd ustalił co następuje

W dniu 16 sierpnia 2022 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód marki A. (...) nr rej. (...), będący własnością K. M.. Sprawca szkody posiadał ubezpieczenie OC w (...) S.A. w S..

( bezsporne, nadto dowód: akta szkody (płyta) – k. 57)

W tym samym dniu, o godzinie 22.30, powód zawarł z K. M. umowę najmu samochodu M. (...) nr rej. (...) na okres 18 dni. Stawka najmu wynosiła 389 zł netto za dobę. Panowie ustalili, że poszkodowany nie będzie zobowiązany do zapłaty czynszu za wynajęty pojazd, a powód będzie dochodził tych należności bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy szkody. Jednocześnie poszkodowany udzielił powodowi pełnomocnictwa do reprezentowania go w procesie likwidacji szkody. Po zakończeniu najmu, w dniu 2 września 2022 roku powód wystawił fakturę VAT nr (...) za 18 dni najmu pojazdu, na kwotę łącznie 8 612,46 zł brutto. Jednocześnie powód zawarł z K. M. umowę cesji wierzytelności przysługujących poszkodowanemu w stosunku do pozwanego z tytułu odpowiedzialności na podstawie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów w zakresie zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego.

( bezsporne, nadto dowód: 1. Umowa najmu samochodu; 2. faktura VAT powoda; 3. Oświadczenie powoda; 4. Pełnomocnictwo; 5. umowa cesji wierzytelności - płyta CD k. 26)

Powód w imieniu poszkodowanego zgłosił szkodę pozwanemu, odebrał potwierdzenie zgłoszenia szkody wraz z informacją o możliwości wynajęcia samochodu zastępczego za pośrednictwem pozwanego oraz z informacją, że w przypadku wybrania innej firmy wynajmującej pojazd zastępczy, kwota zwrotu kosztów najmu zostanie skorygowana do cen zagwarantowanych przez ubezpieczyciela. Powód podczas rozmowy telefonicznej przedstawił pozwanemu wymogi: 1. wynajęcia pojazdu z silnikiem diesla, z segmentu (...) oraz 2. z możliwością przewożenia zwierząt z zapewnieniem ich swobodnego poruszania się podczas jazdy. Pozwany zaproponował wynajęcie pojazdu B. (...), silnik benzynowy, z możliwością przewożenia zwierząt zabezpieczonych przed swobodnym poruszaniem się podczas jazdy. Powód odmówił ofercie czyniąc jako stanowczy warunek możliwość przewożenia psa bez jego zabezpieczenia.

(dowód: 1. korespondencja e-mail; 2. Zapis rozmowy telefonicznej – płyta CD k.26)

Decyzją z 5 września 2022 r. pozwany uznał roszczenie w zakresie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego do kwoty 4 770 zł, akceptując zasadność najmu przez 18 dni przy stawce 265 zł brutto za dzień.

(bezsporne nadto dowód: akta szkody – płyta CD – k. 57)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w sprawie był pomiędzy stronami bezsporny. Sąd ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie na podstawie przedłożonych przez obie strony dokumentów, w tym akt szkody. Prawdziwość dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, nie budziła też wątpliwości Sądu.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył wyłącznie dobowej stawki czynszu najmu za pojazd zastępczy. Pozwany zarzucił bowiem, że był w stanie zapewnić poszkodowanemu wynajęcie pojazdu zastępczego w sieci przedsiębiorstw z nim współpracujących w stawce 265 zł za dobę. Powód natomiast wskazywał, że oferta pozwanego nie zabezpieczała szczególnych potrzeb poszkodowanego, co uzasadniało odmowę wynajęcia pojazdu za pośrednictwem pozwanego i konieczność wynajęcia pojazdu od powoda.

Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.

Podstawę odpowiedzialności cywilnej pozwanego za szkodę wyrządzoną zdarzeniem komunikacyjnym stanowią przepisy art. 805 §1 kc w zw. z art. 822 kc. Stosownie do treści art. 805 §1 kc ubezpieczyciel przez umowę ubezpieczenia zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Zgodnie z treścią art. 822 §1 kc przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (§4).

Zgodnie z przepisem art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§2). W wyniku cesji wierzytelność cedenta (dotychczasowego wierzyciela) przechodzi na cesjonariusza (nabywcę wierzytelności) w stanie dotychczas istniejącym. Cesja nie ma wpływu na kształt wierzytelności, zmienia się jedynie podmiot uprawniony do żądania świadczenia.

W świetle aktualnych poglądów doktryny i orzecznictwa, nie ulega wątpliwości, iż odpowiedzialnością ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego są objęte celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Nie wszystkie zatem wydatki pozostające w związku przyczynowym ze zdarzeniem komunikacyjnym mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszenia jej rozmiarów (art. 354 §2 k.c., art. 362 i 826 §1 k.c.). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu tylko wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela, a obciążeniem dłużnika. W uchwale z 24 sierpnia 2017 roku w sprawie III CZP 20/17 Sąd Najwyższy podkreślił, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego, czy obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Różnorodność okoliczności związanych z następstwami wypadku komunikacyjnego oraz sytuacją życiową poszkodowanego nie pozwala na formułowanie kazuistycznych wskazań, ale podlegają one indywidualnej ocenie. Jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy w Olsztynie obowiązek współdziałania obejmuje także obowiązek lojalności wobec dłużnika, a wiec powstrzymania się od wszystkiego, co byłoby przejawem naruszenia zasad uczciwości i słuszności w relacjach ukształtowanych w łączącym strony stosunku prawnym. Zasada lojalności oznacza przede wszystkim poszanowanie znanego wierzycielowi interesu dłużnika i takie jego (wierzyciela) postępowanie, aby nie narażać dłużnika na szkodę lub zbędne wydatki , które nie musiały być przez niego ponoszone dla właściwego wykonania zobowiązania („nakaz zaoszczędzenia dłużnikowi zbędnych wydatków”- por. wyrok SO w Olsztynie z 14 marca 2022 r., sygn. akt (...)).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu powód nie wykazał, aby pojazd wynajęty K. M. spełniał kryteria przydatności, i eliminował skutki wyrządzonej poszkodowanemu szkody w wyższym stopniu od pojazdu proponowanego przez ubezpieczyciela, i uzasadniał niemalże dwukrotnie wyższą stawkę dobową czynszu najmu. W ocenie Sądu po stronie powoda reprezentującego poszkodowanego przy likwidacji szkody zabrakło lojalnej współpracy z ubezpieczycielem przy organizowaniu pojazdu zastępczego.

Zwrócić w tym miejscu należy, że w świetle rozmowy telefonicznej przeprowadzonej między powodem (działającym z umocowania poszkodowanego) a pozwanym zakładem ubezpieczeń, poszkodowany oczekiwał nie tyle tej samej klasy pojazdu zastępczego (tzn (...), godził się na klasę (...)), co możliwości przewozu zwierząt bez zabezpieczenia jego przemieszczania w trakcie jazdy oraz korzystania z pojazdu z silnikiem „diesla” (dowód: zapis rozmowy telefonicznej - płyta CD k.26).

W ocenie Sądu postawione oczekiwania w żadnym stopniu nie były usprawiedliwione w kontekście prawa poszkodowanego do pełnej restytucji szkody (art. 361 §2 k.c.), ale zmierzały do stworzenia czegoś w rodzaju warunku nieosiągalnego, co w konsekwencji miało stworzyć pozory usprawiedliwienia dla wyboru oferty powoda ze znaczącym dla niego dochodem. Powód zapewnił przy tym poszkodowanego, że nie zostanie on obciążony kosztami najmu, jednakże winien współpracować z powodem (dosłownie: „być świadkiem”) w procesie przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy szkody (dowód: oświadczenie powoda z 16 sierpnia 2022 r. - płyta CD k.26).

Wydaje się rzeczą oczywistą dla każdego przeciętnego kierowcy, że prowadzenie pojazdu z silnikiem benzynowym, czy diesla, jest niemalże bez różnicy pod względem techniki kierowania oraz komfortu podróżowania. Nawet jeśli hipotetycznie przyjąć możliwość istnienia jakiegokolwiek dyskomfortu, to krótkotrwałość okresu najmu (kilkanaście dni) z pewnością pozwala pominąć tę kwestię mając na uwadze, że każdy z tych pojazdów równie sprawnie przemieści kierowcę wraz z pasażerami z miejsca startu, do miejsca docelowego. Może jedynie dziwić, że szczególne wyczulenie poszkodowanego nie przeniosło się na tożsamość marki pojazdu zastępczego z dotychczas użytkowanym, gdzie szybciej można znaleźć różnice w charakterze pracy nie tylko silnika, ale i zawieszenia, czy w ogóle w sterowaniu elementami wyposażenia pojazdu.

Podobnie oczekiwanie przewożenia zwierząt bez ograniczenia swobody ich poruszania jest niemożliwe do spełnienia albowiem stanowi jednocześnie naruszenie przepisów prawa o ruchu drogowym. Stosownie do art. 61 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia. Nie ma przy tym wątpliwości, że zwierzę traktowane jest prawnie jako rzecz, zatem w przepisach ruchu drogowego stanowi ładunek.

Wbrew przeciwnemu twierdzeniu powoda jego oferta w tym zakresie niczym nie różniła się od oferty ubezpieczyciela. Powód wynajął pojazd na warunkach określonych w regulaminie, zgodnie z którego postanowieniem §2 pkt 3 lit. e poszkodowany został zobowiązany do korzystania z pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem, z zachowaniem norm należytej staranności, w szczególności do przestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego (dowód: regulamin wypożyczalni - płyta CD k.26). Podobnie ubezpieczyciel zezwalał na swobodny przewóz zwierząt, wyraźnie jednak artykułując wymóg wynikający z przepisów ruchu drogowego.

Faktycznie w momencie zgłoszenia przez powoda takiego zapotrzebowania ubezpieczyciel nie posiadał pojazdu klasy (...), o czym świadczy przebieg rozmowy telefonicznej między powodem, a przedstawicielem ubezpieczyciela (dowód: zapis rozmowy telefonicznej - płyta CD k.26). Jednakże ze stanowiska powoda w tej samej rozmowie wyraźnie wynika, że wymóg tożsamości klasy pojazdu nie był stanowczy, a powód godził się na pojazd klasy niższej ( (...)), możliwy wówczas do podstawienia przez podmiot współpracujący z pozwanym. Decydującymi natomiast w stanowisku powoda były dwa pozostałe, wyżej omówione wymagania. Dlatego w ocenie Sądu ów fakt w okolicznościach niniejszej sprawy nie może przemawiać na niekorzyść pozwanego, a w świetle ówczesnego stanowiska powoda stwierdzić należy, że pozwany był w stanie zorganizować pojazd zgodny z usprawiedliwionym oczekiwaniem poszkodowanego.

Z tych względów Sąd uznał za nieuzasadnione roszczenie powoda zapłaty za świadczenie, które pozwany był gotowy samodzielnie wykonać za cenę o niemalże połowę niższą, a której nie wykonał wyłącznie z powodu nieuzasadnionej odmowy ze strony powoda.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 98 kpc , obciążając nimi w całości powoda.

Jednocześnie na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd orzekł o zwrocie powodowi niewykorzystanej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego.

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...)

3.  (...).

K., dnia 11 lutego 2025 r.