Uzasadnienie z 9 października 2017, sygn. V RC 25/17

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 01 grudnia 2016 roku (data prezentaty), ostatecznie sprecyzowanym na rozprawie w dniu 14 września 2017 roku, powódka Z. M. wniosła o podwyższenie alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 roku, w sprawie sygn. akt III C 1407/07, z kwoty 500 zł miesięcznie do kwoty 1 000 zł miesięcznie, za okres od dnia wytoczenia powództwa do dnia 30 września 2017 roku, a od dnia 01 października 2017 roku w kwocie 1 500 zł miesięcznie. Ponadto, wniosła o zasądzenie od pozwanego, na swoją rzecz, kosztów postępowania według norm przepisanych /k. 2, 201/.

Pozwany P. M. wniósł o oddalenie powództwa w całości. W pozwie wzajemnym z dnia 16 marca 2017 roku wniósł o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na rzecz Z. M., ewentualnie o obniżenie alimentów z kwoty 500 zł do kwoty 50 zł miesięcznie oraz o zasądzenie od Z. M., na swoją rzecz, kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty od pozwu oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm przepisanych /k. 39 – 51, 53 – 58/.

Z. M. wniosła o oddalenie powództwa wzajemnego w całości /k. 96 – 102/.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Obowiązek alimentacyjny P. M., na rzecz Z. M., ustalony został wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 roku, w sprawie sygn. akt III C 1407/07, na kwotę 500 zł miesięcznie. Wysokość alimentów była efektem porozumienia rodziców Z. M. /k. 32, wyrok w sprawie sygn. III C 1407/07/.

Aktualnie sytuacja stron jest następująca:

Z. M. w dniu 05 grudnia grudniu 2017 roku skończy 23 lata. Egzamin maturalny zdała z rocznym opóźnieniem z uwagi na problemy zdrowotne. W 2009 roku doznała złamania ręki, po którym przeszła 6 operacji ręki. Po maturze podjęła studia wyższe na kierunku fizykoterapia, z których zrezygnowała po drugim semestrze. Stan sprawności ręki Z. M. wykluczał kontynuację studiów na w/w kierunku. Od 01 października 2016 roku Z. M. jest studentką studiów niestacjonarnych na kierunku: hodowla i ochrona zwierząt towarzyszących i dzikich, w Szkole Głównej Gospodarstwa (...). Planowany termin ukończenia studiów to 30 września 2020 roku. Roczny koszt studiów to 4 000 zł. Z. M. twierdzi, iż tryb studiów zalecił jej lekarz psychiatra. Zajęcia realizuje dwa weekendy w miesiącu. Dotychczas, w każdą środę, Z. M. uczestniczyła w nieobowiązkowym kole naukowym /k. 108 – 110, 169, 172 – 173/. Od czerwca 2014 roku jest wolontariuszem w Gabinecie Weterynaryjnym w O., w którym bywa średnio 1 – 3 razy w tygodniu. Oceniana jest jako osoba zaangażowana, konkretna, empatyczna i zorganizowana, a także wykazująca się predyspozycjami do pracy ze zwierzętami /k. 110, 170/. W wakacje 2017 roku odbywała praktyki studenckie. Z. M. otrzymała ofertę pracy w sklepie zoologicznym, w wymiarze 1/2 etatu, z wynagrodzeniem 1 000 zł brutto, którą mogłaby podjąć po zakończeniu sesji egzaminacyjnej. Sesję zakończyła z końcem lipca 2017 roku; pracy nie podjęła. Z. M. pomaga matce w prowadzeniu apteki; pisze i publikuje artykuły na F.’u apteki. W dniu 04 sierpnia 2015 roku, po kłótni domowej, trafiła do Instytutu (...) w W., po próbie samobójczej spowodowanej nadużyciem leków. U pacjentki rozpoznano zaburzenia adaptacyjne z cechami osobowości chwiejnej emocjonalnie /k. 111 – 116, 170, 174, 203/. Z. M. pozostaje pod opieką psychiatry. Koszt jednej wizyty, przypadającej średnio raz na 2 – 3 miesiące, to 100 zł. Aktualnie Z. M. nie przyjmuje żadnych leków /k. 169/.

W okresie od 16 grudnia 2015 roku do 09 kwietnia 2016 roku Z. M. zatrudniona była w (...) Sp. z o.o., jako sprzedawca. Stosunek pracy ustał za wypowiedzeniem przez pracownika. Z. M. deklaruje, iż musiała poprawić oceny z egzaminu maturalnego oraz zaopiekować się schorowaną babką macierzystą. Deklaruje, iż bezskutecznie poszukiwała pracy. Nie była zainteresowana pracą opiekunki. Doszła z matką do wniosku, iż priorytetem jest jej rozwój, a nie „praca gdziekolwiek” /k. 107, 136, 170 – 171/. W 2015 roku uzyskała dochód w kwocie 505,38 zł /k. 103 – 104/.

Z. M. mieszka z matką oraz partnerem matki w domu będącym własnością matki, obciążonym kredytem hipotecznym. Swoje miesięczne koszty utrzymania ocenia na kwotę około 4 000 zł, w tym: wyżywienie około 900 zł, ubrania, obuwie około 350 – 400 zł, czesne za studia 300 zł, kosmetyki, środki higieny około 100 zł, konwersacje z języka angielskiego około 300 zł, udział (1/3) w kosztach utrzymania domu 800 zł, karta miejska 55 zł, podręczniki średnio 70 zł /k. 117 – 125, 132 – 133/. W roku akademickim 2017/2018 przyjęta została na I rok studiów niestacjonarnych, pięcioletnich, kierunek Weterynaria, na Uniwersytecie Przyrodniczym w L.. Roczny koszt studiów to 5 000 zł. Deklaruje, iż zajęcia będą odbywały się 5 dni w tygodniu, w trybie studiów stacjonarnych. Konsultowała podjęcie drugiego kierunku studiów z lekarzem psychiatrą. Wynajęła pokój w L., za kwotę 600 zł miesięcznie. Miesięczny koszt swojego utrzymania, od października 2017 roku, określiła na kwotę 2 000 zł, bez czesnego za studia, kosztów pomocy naukowych i dojazdów do W. /k. 192 – 194, 202/.

Od Świąt Bożego Narodzenia 2013 roku Z. M. nie utrzymuje kontaktów z ojcem, które sama zerwała. Trzy lata temu zerwała także kontakty z babką ojczystą /k. 138, 170, 205/.

P. M. ma 54 lata. Z zawodu jest magistrem inżynierem elektrykiem, handlowcem. Włada w stopniu dobrym językiem angielskim oraz w podstawowym zakresie językiem niemieckim. Od listopada 2015 roku pozostaje osobą bezrobotną. Do tego czasu, przez 2 lata, prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, zarejestrowaną na matkę, w ramach której trudnił się obrotem nieruchomościami. Zakończył działalność z uwagi na jej nierentowność. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Deklaruje poszukiwanie zatrudnienia. W dniu 28 sierpnia 2017 roku P. M. odbył spotkanie z doradcą zawodowym, który skierował pozwanego do pracy w (...) Sp. z o.o., na stanowisku Agent obsługi pasażerskiej, z prognozowanym wynagrodzeniem 2 500 zł brutto. Proces rekrutacji na w/w stanowisko pracy jest w toku, a P. M. nie jest jedynym kandydatem na to stanowisko /k. 67 – 72, 138 – 139, 176 – 177, 199, 204/. Pomoc w znalezieniu zatrudnienia oferowała była partnerka P. M., E. P., z którą pozwany był związany przez około 4 miesiące w 2014 roku. Pozwany ograniczył się do złożenia CV w jednym z proponowanych miejsc /k. 143, 205/. Około 4 lata temu matka powódki proponowała pozwanemu prowadzenie apteki internetowej oraz pracę w charakterze przedstawiciela handlowego ale ostatecznie nie doszło do współpracy /k. 171, 207/. P. M. leczy się na dnę moczanową, lordozę, dyskopatię, niewydolność żylną, nadciśnienie tętnicze. Przyjmuje leki wspomagające widzenie, leki przeciwbólowe oraz leki na nadciśnienie tętnicze. Oczekuje na wyjazd do sanatorium /k. 75, 140, 204/. Ma wadę wzroku – 14 dioptrii (prawe oko) oraz – 9 dioptrii (lewe oko). W 2015 roku doznał wylewu do prawego oka, po którym wada wzroku w tym oku uległa pogłębieniu. Ma zmętnienie ciałka szklistego /k. 79 – 80, 138, 197, 204/.

P. M. jest właścicielem samochodu marki S. (...), zajętego przez komornika, którego wartość komornik oszacował na kwotę 10 000 zł. Poza alimentami nie posiada zobowiązań alimentacyjnych. W dniach od 15 do 25 sierpnia 2017 roku P. M. przebywał w Instytucie (...) w W., z rozpoznaniem: zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane użyciem alkoholu (zespół abstynencyjny z majaczeniem) /k. 185 – 189, 206/. Pozostaje na utrzymaniu matki oraz partnerki. Matka P. M. ponosi koszty utrzymania mieszkania oraz samochodu syna, w kwocie około 900 zł miesięcznie, kupuje synowi leki za kwotę około 100 zł miesięcznie. Jest emerytką, otrzymuje świadczenie w kwocie 2 800 zł. Sfinansowała wspólne wyjazdy do Z. oraz do K. D. w 2017 roku. Od 15 sierpnia 2017 roku P. M. mieszka z partnerką; wcześniej partnerka pomieszkiwała u pozwanego /k. 138 – 139, 141, 203 – 204/.

W 2013 roku P. M. uzyskał dochód w kwocie 6 760 zł /k. 62 – 65/. W latach 2014 – 2015 nie rozliczał się z Urzędem Skarbowym /k. 66/.

Z urzędu Sądowi wiadomo, iż przed tut. Sądem toczy się postępowanie w sprawie V RC 256/17, z powództwa P. M., przeciwko Z. M. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego tj. wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 roku, wydanego w sprawie III C 140/07, w części tj. w zakresie kwoty 54 905,09 zł. W grudniu 2004 roku P. M. pożyczył matce córki, posiadającej kłopoty finansowe, kwotę 47 056,84 zł. Kiedy domagał się zwrotu pożyczki (w dacie rozwodu) matka Z. M. nie posiadała środków finansowych. Według P. M. zaproponowała aby spłata zobowiązania nastąpiła poprzez zaliczenie kwoty pożyczki na poczet alimentów na rzecz małoletniej wówczas córki tj. za okres od stycznia 2008 roku do listopada 2014 roku. P. M. nie płacił alimentów po rozwodzie, powołując się na ustalenia z matką dziecka, która nigdy nie wystąpiła o egzekucję alimentów. Przekazywał jednak na rzecz córki środki finansowe np. na operację ręki 4 000 zł, zakup komputera. Wnioskiem z dnia 08 grudnia 2016 roku Z. M. zainicjowała przeciwko ojcu postępowanie egzekucyjne w sprawie Kmp 18/16, dochodząc egzekucji alimentów zaległych za okres od stycznia 2008 roku do grudnia 2016 roku w łącznej kwocie 54 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od następnego dnia po upływie terminu płatności comiesięcznego świadczenia alimentacyjnego w wysokości 500 zł, alimentów bieżących od stycznia 2017 roku, po 500 zł miesięcznie wraz z odsetkami. W dniu 09 lutego 2017 roku komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. P. M. usiłował porozumieć się z córką ale zarówno córka, jak i jej matka utrzymywały, iż kwota 47 056,84 zł stanowiła rozliczenie między byłymi małżonkami i nie została przeznaczona na utrzymanie córki. P. M. zaproponował wpłacenie córce kwoty 55 000 zł w dniu 27 lutego 2017 roku, po zwrocie przez jej matkę kwoty 47 056,84 zł. Wypowiedział byłej żonie umowę pożyczki z dnia 21 grudnia 2004 roku, na kwotę 47 056,84 zł i wezwał do niezwłocznego zwrotu należności. Matka Z. M. odmówiła zwrotu podnosząc ostatecznie, iż kwotę spożytkowała w całości na potrzeby córki. P. M. utrzymuje, iż uregulował należności alimentacyjne na rzecz pozwanej za okres od stycznia 2008 roku do lutego 2017 roku w całości. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 roku, w trybie zabezpieczenia, tut. Sąd zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa w W., S. W., w sprawie KMP 18/16, przeciwko dłużnikowi P. M., w zakresie należności alimentacyjnych za okres od stycznia 2008 roku do grudnia 2013 roku tj. do kwoty głównej 36 000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od w/w należności, z uwagi na przedawnienie roszczeń /k. 85, 126, 207/.

Aktualnie alimenty na rzecz Z. M. płaci matka P. M. /k. 205/.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności na podstawie: przesłuchania i uzupełniającego przesłuchania Z. M. /k. 168 – 174, 202 – 203/, przesłuchania P. M. /k. 204 – 207/, zeznań świadków: J. M. /k. 138 – 141/, A. P. /k. 142 – 145/, zeznań podatkowych /k. 103 – 106/, świadectwa pracy /k. 107/, zaświadczenia o nauce oraz wolontariacie /k. 108, 110/, dokumentacji medycznej /k. 111 – 116, 134 – 136, 185 – 189, 197/, skierowani Urzędu Pracy /k. 199/, umowy najmu /k. 193 – 194/, dokumentów z akt sprawy Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt III C 1407/07.

Zeznania świadka J. M. Sąd uznał za wiarygodne, logiczne i spójne, zgodne z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku przedmiotowego postępowania. Sąd nie daje wiary świadkowi w zakresie okresu zatrudnienia powódki, ponieważ zeznaniom świadka przeczy świadectwo pracy powódki.

Zeznania świadka A. P. Sąd uznał za mało wnoszące do sprawy. Związek świadka i pozwanego trwał około 4 miesiące, zakończył się w roku 2014. Świadek czerpie informacje o pozwanym głównie z Internetu lub od byłych partnerek pozwanego, w tym matki Z. M., z którą nawiązała kontakt w lutym 2017 roku.

Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy Sąd uznał za wiarygodny materiał dowodowy. Nie były one kwestionowane przez żadną ze stron, zaś Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu.

Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika pozwanego z pkt 2 pisma z dnia 4 września 2017 roku jako zbędny dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postepowania /k. 183 – 184/, oddalił wniosek dowodowy pozwanego z punktu 4 pozwu wzajemnego z uwagi na złożone przez powódkę zaświadczenie /k. 108/ oraz oświadczenie powódki złożone na rozprawie w dniu 09 maja 2017 roku /k. 54, 145/.

Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika powódki o dopuszczenie dowodu z nagrań CD, jako niemający istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania /k. 151 – 152/, oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika powódki z punktu 4 i 5 pisma z dnia 27 marca 2017 roku oraz wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka J. M. jako zbędne dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania /k. 96 – 102/.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (§ 3 w/w art.).

Jak stanowi natomiast treść art. 135 § 1 i 2 kro zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. W takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Zmiana obowiązku alimentacyjnego, zgodnie z art. 138 kro możliwa jest w razie zmiany stosunków tzn. wtedy, gdy zmianie ulegają uzasadnione potrzeby uprawnionego albo możliwości zarobkowe zobowiązanego. Zmiana taka musi być istotna.

Obowiązek rodziców dostarczania środków utrzymania i wychowania trwa dopóty, dopóki dziecko nie zdobędzie kwalifikacji zawodowych, niezależnie od osiągnięcia wieku. Uzyskanie pełnoletniości nie zmienia sytuacji prawnej dziecka w zakresie alimentów, jeżeli dziecko studiuje i czas przeznaczony na naukę wykorzystuje rzeczywiście na zdobywanie kwalifikacji zawodowych. Jeżeli natomiast czas nauki osoby uprawnionej do alimentacji wydłuża się nadmiernie poza przyjęte ramy, gdy studiujący nie czyni należytych postępów w nauce, nie zdaje egzaminów
i ze swej winy powtarza lata nauki i nie kończy jej w okresie przewidzianym w programie, a wiek i ogólne przygotowanie do pracy pozwala na jej podjęcie, rodzice nie są obowiązani do alimentowania pełnoletniego dziecka. Istotne znaczenie powinna tu mieć okoliczność, czy dotychczasowe przygotowanie zawodowe i nabyte wcześniej kwalifikacje pozwalają w pełni na samodzielne, regularne zarobkowanie, a więc na pokrycie własnych środków utrzymania.

W ocenie Sądu, powództwo o podwyższenie alimentów nie zasługuje na uwzględnienie. Spełnione zostały natomiast przesłanki z art. 133 § 3 kro, uzasadniające uchylenie obowiązku alimentacyjnego z datą złożenia powództwa wzajemnego. W ocenie Sądu czas nauki Z. M. wydłuża się nadmiernie poza przyjęte ramy. Ponadto, wiek i ogólne przygotowanie do pracy pozwala Z. M. na jej podjęcie i zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb własnych. Z. M. w grudniu bieżącego roku skończy 23 lata. Gdyby realizowała naukę bez opóźnień, w 2018 roku ukończyłaby studia wyższe. O ile można zrozumieć opóźnienie spowodowane poprawą ocen z egzaminu maturalnego, o tyle wybór pierwszych studiów wyższych Z. M. budzi wątpliwości Sądu co do jego słuszności. Borykając się z kontuzją ręki, od 2009 roku, przechodząc kolejne operacje ręki, Z. M. podejmuje studia wymagające pełnej sprawności fizycznej i ostatecznie zmuszona jest z nich zrezygnować. Następnie podejmuje studia niestacjonarne. Pomimo ograniczonej liczy zajęć (6 dni w miesiącu) nie podejmuje żadnej aktywności zawodowej. Jednocześnie jednak znajduje czas na wolontariat, nieobowiązkowe koło naukowe oraz pomoc matce w aptece. W bieżącym roku akademickim Z. M. podjęła kolejne studia, także niestacjonarne, w L.. W wakacje 2017 roku, pomimo takiej możliwości, również nie podjęła pracy. W ocenie Sądu Z. M. nie była dotychczas realnie zainteresowana podjęciem pracy. Z taką inicjatywą, w ocenie Sądu, oczekuje do momentu, w którym będzie mogła podjąć pracę w gabinecie weterynaryjnym. Sama zresztą przyznała, iż ważniejszy od „pracy gdziekolwiek” jest jej rozwój.

W ocenie Sądu Z. M. posiada możliwości zarobkowe pozwalające jej na zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb własnych. Te natomiast Sąd ocenia na kwotę maksymalnie około 2 000 zł miesięcznie, w tym wyżywienie około 600 zł, ubrania, obuwie około 200 zł, czesne za studia 300 – 400 zł, kosmetyki, środki higieny około 100 zł, karta miejska 55 zł, podręczniki średnio 70 zł, koszt najmu pokoju lub udział w kosztach utrzymania domu. Innych, oraz wyższych od w/w kosztów utrzymania Z. M. nie wykazała. Z całą pewnością usprawiedliwioną potrzebą Z. M. nie jest udział w kredycie hipotecznym obciążającym dom matki. Z. M. nie wykazała udziału w konwersacjach języka angielskiego i kosztów tych konwersacji. Usprawiedliwioną potrzebą Z. M., w ocenie Sądu, jest jeden kierunek studiów i takiego wyboru powinna dokonać. Podnieść należy w tym miejscu, iż skoro stan zdrowia Z. M. pozwala na podjęcie dodatkowych (drugich) studiów, realizowanych de facto w trybie studiów dziennych, to tym bardziej pozwala na podjęcie pracy lub pogodzenie jednego kierunku studiów i pracy.

W ocenie Sądu, P. M. nie jest pozbawiony możliwości zarobkowych. Możliwości te, przy uwzględnieniu stanu jego zdrowia, wady wzroku, Sąd ocenia na poziomie kwoty minimum 2 000 – 2 500 zł netto. W ocenie Sądu możliwości zarobkowe zobowiązanego pozwalają one na zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb własnych P. M. – aktualnie zaspokajanych przez jego matkę i partnerkę. Wsparciem finansowym matki i partnerki, w ocenie Sądu, należy uzasadnić widoczny dla Sądu brak odpowiedniej motywacji zobowiązanego do skutecznego znalezienia zatrudnienia. Mając jednak na uwadze dokonaną powyżej ocenę możliwości zarobkowych i majątkowych Z. M. Sąd uznał, iż dalsze obciążanie P. M., z uwagi na przesłanki art. 133 § 3 k.p.c., obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz córki byłoby bezzasadne.

Na koniec podnieść należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania pozostaje toczące się przed tut. Sądem postępowanie w sprawie sygn. V RC 256/17.

Mając zatem na powyższe okoliczności, na mocy art. 133 § 1 i 3 kro, art. 138 kro Sąd orzekł, jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.05.167.1398). Z uwagi na charakter roszczenia i wynik postępowania Sąd przejął nieuiszczoną opłatę od powództwa głównego na rzecz Skarbu Państwa oraz uznał za bezzasadne obciążanie Z. M. kosztami postępowania na rzecz jej ojca.