Postanowienie z 30 stycznia 2025, sygn. I Co 3/25

POSTANOWIENIE

Dnia 30 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Karolina Malinowska - Krutul

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2025 r. w Zambrowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy Syndyka masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W.

o zawezwanie do próby ugodowej

w przedmiocie wniosku Syndyka masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych

postanawia

wniosek oddalić.

Sygn. akt I Co 3/25

UZASADNIENIE
postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 30 stycznia 2025 r.

Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2024 r. Syndyk masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości z siedzibą w W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej.

Motywując swój wniosek wnioskodawca wskazał, że kwestię dostateczności środków na pokrycie kosztów sądowych w odniesieniu do syndyka masy upadłości należy odnosić nie do aktualnego stanu funduszy masy upadłości, lecz do całokształtu postępowania upadłościowego i przewidywanych wydatków postępowania, które musi ponieść syndyk. Jak podaje wnioskodawca wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej podyktowany jest szczególną sytuacją upadłego banku, którego działalność ogranicza się wyłącznie do obsługi portfela kredytowego, składającego się z kredytów indeksowanych/denominowanych. Środki uzyskane przez Syndyka z bieżących wpłat stanowią zatem masę upadłości, która — pomniejszona o wydatki poniesione w toku postępowania – podlegać będzie podziałowi pomiędzy wierzycieli Banku. Wnioskodawca podkreślił również, że nie ma możliwości uzyskania finansowania od akcjonariuszy upadłego, gdyż wydzielona część aktywów została przeniesiona do instytucji pomostowej, ale również dokonano umorzenia akcji upadłego tytułem pokrycia strat. W efekcie, upadły nie dysponuje faktyczną lub prawną możliwością uzyskania finansowania od akcjonariuszy. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podaje ponadto, że nie jest możliwe otrzymanie zewnętrznego wsparcia poprzez uzyskanie kredytów czy też pożyczek przez bank w upadłości, który nie ma zdolności finansowej.

Sąd zważył co następuje:

Zdaniem Sądu wniosek wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2010 r, Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do Sądu pisma podlegające opłacie lub powodujące wydatki, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei w dyspozycji art. 95 wskazuje się zakres przedmiotowy czynności, które nie podlegają opłacie, natomiast w art. 96 określono podmioty, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że syndyk masy upadłości działający na rzecz upadłego zasadniczo ma obowiązek uiszczenia opłat sądowych.

Od powyższego obowiązku stronę – w tym stanie faktycznym - syndyka -może zwolnić Sąd, na podstawie art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie.

W ocenie Sądu syndyk nie wykazał w żaden sposób, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie opłaty od wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. Należy wskazać, że zwolnienie od kosztów sądowych nie następuje tylko z uwagi na fakt ogłoszenia upadłości. Uzależnione jest od wykazania, że efektywne aktywa nie wystarczą na pokrycie kosztów (orzeczenie SN z dnia 14 czerwca 1966 r., I CZ 53/66, PUG 1967, Nr 2, poz. 65).

Oczywistym jest fakt, że syndyk upadłej spółki przeznacza istotną część uzyskanych środków pieniężnych na spłatę wierzycieli. Jednakże z treści wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i przedłożonych dokumentów nie wynika jakimi obecnie środkami dysponuje. Syndyk w uzasadnieniu wniosku ograniczył się jedynie do dosyć obszernej teoretycznej argumentacji, która w jego ocenia pozwalałaby mu skorzystać z prawa zwolnienia do ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem jak wskazał sam wnioskodawca, obecna działalność upadłego „ogranicza się wyłącznie do obsługi portfela kredytowego” oznacza to, że z tego tytułu otrzymuje wpływy i zakładając nawet, że część posiadanych przez syndyka środków musi przeznaczyć na koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego, przyjąć należy, że kwota 300 zł nie jest kwotą wygórowaną, która mogłaby wstrzymać prawidłowy tok prowadzenia postępowania upadłościowego.

Ponadto niniejsze postanowienie Sądu pozostaje w zgodzie z regułami udzielania zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianymi w art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach. Należy zwrócić uwagę, że stworzona przez ustawodawcę możliwość skorzystania przez stronę procesu z dobrodziejstwa tzw. prawa ubogich wymaga jednak, aby strona ubiegająca się o takie zwolnienie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wykazała, że faktycznie nie jest w stanie uzyskać odpowiednich funduszy na pokrycie kosztów sądowych. Ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych zanim złoży wniosek powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc nie może uszczuplać swego majątku, a przeciwnie – powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc państwa. W pierwszej kolejności konieczne jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach. Pomoc państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może mieć miejsce dopiero wtedy gdy poczynione oszczędności okażą się niewystarczające (orzeczenie SN z dnia 24 września 1984 r., I CZ 53/66, LEX nr 8623).

Powyższe orzeczenie dotyczy w głównej mierze osób fizycznych jednak poglądy w nim wyrażone mają odpowiednie zastosowanie także do osób prawnych ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych, co podkreślano kilkakrotnie w orzecznictwie (orzeczenie SA w Krakowie z dnia 17 lutego 2016 r. I ACz 225/16, orzeczenie SR w Tomaszowie Lubelskim I Co 222/24). Ponadto fakt ogłoszenia upadłości strony wnioskującej niczego nie zmienia w tej ocenie. Reguły udzielania zwolnienia od kosztów sądowych są identyczne tak w przypadku osoby prawnej znajdującej się w stanie upadłości jak i osoby prawnej, która nie została dotknięta tym postępowaniem. Nie ma bowiem żadnych podstaw prawnych, aby jakiekolwiek inne zobowiązania traktować w uprzywilejowany sposób względem kosztów sądowych. Nawet upadły przedsiębiorca powinien tak planować wydatki i gospodarować środkami finansowymi, aby zabezpieczyć pewne kwoty na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych.

O możliwości zwolnienia od kosztów sądowych także w przypadku upadłych przedsiębiorców – osób prawnych decyduje wyłącznie stan, w którym ubiegający się o takie zwolnienie wykaże, ze nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zdaniem Sądu wnioskodawca tego nie wykazał, a co więcej, przyznał, że prowadzi obsługę portfeli kredytowych. Należy podkreślić, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w żadnym wypadku nie może służyć kredytowaniu działalności gospodarczej strony przez Skarb Państwa. Koszty sądowe należą do normalnych kosztów tej działalności, które muszą być traktowane tak jak każde inne wydatki, a to od wyboru wnioskodawcy zależy, które wydatki preferuje i które zamierza pokrywać. Nie ma bowiem żadnych podstaw prawnych, aby jakiekolwiek inne zobowiązania traktować w uprzywilejowany sposób względem kosztów sądowych.

Reasumując, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak na wstępie.