Uzasadnienie z 11 lutego 2025, sygn. III RC 580/24

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 18 listopada 2024 r., skierowanym przeciwko A. K. (1), K. M. reprezentująca małoletniego P. M., wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda alimentów w wysokości po 1.300,00 zł miesięcznie, począwszy od dnia wniesienia pozwu wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat, w miejsce alimentów w wysokości po 500,00 zł miesięcznie ustalonych w ugodzie zawartej przed Sądem Rejonowym w Chorzowie w dniu 25 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. III RC 807/15.

W uzasadnieniu pozwu, pełnomocnik strony powodowej wskazał, iż alimenty na rzecz małoletniego ustalone zostały w 2015 r. na kwotę 500,000 zł, w czasie gdy małoletni ukończył pierwszy rok życia. Od tego czasu upłynęło 9 lat, a koszty utrzymania powoda istotnie wzrosły i obecnie wynoszą około 2.600 – 3.000,00 zł miesięcznie. Organizacja wypoczynku w czasie ferii i wakacji spoczywa wyłącznie na matce powoda. Pozwany ani nie zabiera syna na wyjazdy, ani nie partycypuje w kosztach wyjazdów organizowanych przez matkę. Małoletni interesuje się piłką nożną, zimą jeździ na narty. Pozwany poza alimentami nie przekazuje żadnych środków na utrzymanie syna, z wyjątkiem dokonywania zakupów odzieży, którą pozostawia w swoim miejscu zamieszkania. Koszty związane z organizacją komunii syna, za wyjątkiem przekazanej przez pozwanego kwoty 600,00 zł, K. M. pokryła we własnym zakresie.

W odpowiedzi na pozew (k.49), pełnomocnik pozwanego uznał żądanie pozwu do kwoty po 700,00 zł miesięcznie, w pozostałym zaś zakresie wniósł o oddalenie powództwa.

W uzasadnieniu prezentowanego stanowiska wskazał, iż pozwany od dłuższego czasu jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Utrzymuje się z renty w wysokości 1.820,71 zł miesięcznie i świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 215,00 zł miesięcznie, jak również zbierania surowców wtórnych i wykonywania drobnych, sporadycznych prac dorywczych: jak pomoc w przeprowadzkach, przeprowadzanie niewielkim remontów mieszkań, z czego osiąga dochód w wysokości około 400,00 zł miesięcznie.

Pozwany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a racji niewielkiego budżetu korzysta z pomocy rodziców i siostry. W miarę możliwości, pozwany zabiera małoletniego do kina czy na basen, kupuje mu też niezbędne przedmioty, urządził mu też w swoim mieszkaniu pokój. Sytuacja pozwanego uniemożliwia mu zaspokajanie potrzeb powoda ponad kwotę 700,00 zł miesięcznie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Małoletni P. M. ur. (...) w K., pochodzi z nieformalnego związku (...) (obecnie M.) i A. K. (1).

Na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Chorzowie w dniu 24 listopada 2015r. (k.32v), pozwany A. K. (1) zobowiązał się do płacenia na rzecz małoletniego alimenty w wysokości po 500,00 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 sierpnia 2015 r.

K. M. zamieszkuje z małoletnim powodem, starszym synem (14 lat) i mężem. Na starszego syna ww. otrzymuje alimenty w kwocie po 500,00 zł, jednak ojciec dziecka płaci dobrowolnie 900,00 zł, a od lutego 1.000,00 zł.

Małoletni P. M. ma 10 lat i uczęszcza do 4 klasy szkoły podstawowej. Małoletni jest zdrowy. Z uwagi na sytuację rodzinną małoletni miał problemy psychologiczne dlatego uczęszcza na konsultacje do psychologa od października 2024 r. dwa razy w miesiącu. Koszt wizyty wynosi 200,00 zł.

W szkole nie uczestniczy w płatnych zajęciach. Koszt wyjść w ubiegłym roku szkolnym wyniósł około 1.000,00 zł, łącznie z 3 dniową wycieczką w kwocie 600,00 zł. Małoletni od 2 miesięcy uczęszcza do Klubu w Ś., gdzie trenuje piłkę nożną. Opłata wynosi 100,00 zł miesięcznie. Wcześniej grał w (...).

Opłata za obiady w szkole wynosi 150,00 zł miesięcznie, za radę rodziców 100,00 zł, opłaty klasowe 50,00 zł za rok. Ubezpieczenie wynosi około 90,00 zł na rok.

Co 2 weekend małoletni spędza u ojca, zazwyczaj od piątku do niedzieli. Małoletni dostał od ojca na komunię komputer, a pod choinkę telefon. Kupił mu także np. klocki LEGO.

Wakacje i ferie organizuje małoletniemu P. M. K. M.. Czasami wspomaga ją siostra. Dziadkowie ze strony pozwanego robią małoletniemu okazjonalne prezenty.

K. M. prowadzi działalność gospodarczą - zakład fryzjerski. Zatrudnia 2 osoby, szkoli też uczniów. Za ubiegły rok ma stratę na kwotę 290,00 zł. W utrzymaniu wspomaga ją mąż. Od października 2023 r. do kwietnia 2024 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i w tym okresie nie pracowała. W przeszłości jej dochody wynosiły 4000-5.000,00 zł.

K. M. choruje na tarczycę a koszty zakupu leków to około 60,00 zł miesięcznie.

W kwietniu 2024 r. K. M. zawarła związek małżeński. Mąż ww. ma zobowiązania na swoje dziecko z poprzedniego związku. Mąż ww. uzyskuje dochód w wysokości około 5.000,00 zł, z nadgodzinami około 6.000,00 zł.

Opłaty za mieszkanie i media w mieszkaniu zajmowanym przez rodzinę K. M. wynoszą około 1.500,00 zł.

A. K. (1) pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z ZUS, w wysokości 1.820,00 zł. Niezdolność orzeczona została do 31 stycznia 2025 r. Obecnie pozwany czeka na termin komisji celem przedłużenia orzeczenia o niezdolności do pracy. Pozwany pobierał świadczenie wyrównawcze do 2016 r. w wysokości po 3.000,00 zł kwartalnie. W 2008 r. pozwany miał wypadek na motocyklu, a leczenie trwa do dzisiaj. Pozwany pozostaje pod opieką neurologa, wizyty ma co 3 miesiące z NFZ. Na leki wydaje 130,00 zł co 3 miesiące.

Pozwany uzyskuje również środki z pracy dorywczej w postaci zbierania złomu w wysokości 600-700,00 zł miesięcznie.

Pozwany w przeszłości ćwiczył zapasy. Obecnie nie chodzi na siłownię, ani nie trenuje zapasów.

Pozwany ma busa, który jest w tej chwili jest zepsuty i od października nim nie jeździ. Obecnie chodzi pomagać nieodpłatnie w Caritas, za co dostaje towar w postaci jedzenia. Pozwany zrobił kurs na koparkę, ale ponieważ jest osobą niepełnosprawną i nie chcą go zatrudnić.

A. K. (2) mieszka sam w mieszkaniu z (...). Na czynsz i media wydaje około 1.200,00 zł. Czynsz wynosi 600,00 zł, za garaż miesięcznie płaci 100,00 zł. W mieszkaniu pozwanego małoletni ma swój pokój. Pozwany nie ma żadnych zadłużeń. Oprócz powoda nie ma innych dzieci na utrzymaniu.

Małoletni przychodzi do ojca w co 2 weekend, przeważnie od piątku do niedzieli. Pozwany jeździ z synem na wycieczki, do zoo lub na basen. Weekendy spędza z synem w domu, czasami idzie do swoich rodziców.

W czasie wakacji wyjeżdżał z synem na 4 dniową wycieczką.

Od roku pozwany nie rozmawia z matką powoda. Poza alimentami nie dokłada się do wydatków. Kupił synowi buty korki za kwotę 300,00 zł oraz komputer z ubezpieczeniem na raty za 7.000,00 zł, wspólnie ze swoją matką. Raty spłaca matka pozwanego i pozwany. Raty wynoszą 200,00 zł, na 2,5 roku. Na święta pozwany kupił synowi telefon za 3.600,00 zł, na raty, po 200,00 zł, na dwa lata. Telefon i komputer pozwany zakupił bez konsultacji z matką małoletniego.

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zeznań K. M., A. K. (1), akt Sądu Rejonowego w Chorzowie o sygn. akt III RC 807/15 oraz o pozostałej dokumentacji dołączonej do akt.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Niezbędnym do dokonania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie sytuacji materialnej stron wobec żądania K. M. reprezentującej małoletniego P. M., podwyższenia kwoty zasądzonych alimentów do łącznej sumy po 1.300,00 zł miesięcznie na rzecz uprawnionego, a więc stwierdzenie czy obecna sytuacja materialna stron kwalifikuje się do zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego, wynikającego z art. 138 k.r. i o.

Stosunek alimentacyjny, jako rodzaj stosunku cywilnoprawnego tworzy ścisłą zależność dwu podmiotów, z których jeden ma prawo domagania się dostarczania mu środków utrzymania, a w miarę także środków wychowania, natomiast drugi zobowiązany jest żądanie to zaspokoić. „Dostarczenie środków utrzymania” to w powszechnym rozumieniu zaspokajania normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału itp. Obejmuje więc powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia.

Zgodnie z treścią art. 133 §1 k.r.i o. i art. 135 §1 k.r.i o., na obojgu rodzicach spoczywa obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Treścią obowiązku alimentacyjnego jest więc dostarczanie uprawnionemu przez zobowiązanego środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania (art.128 k.r.i o.).

Reasumując, istotą obowiązku alimentacyjnego jest stworzenie uprawnionemu normalnych warunków bytowania odpowiadających jego wiekowi czy stanowi zdrowia.

Zgodnie z art. 138 k.r.i o., w razie zmiany stosunków, można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Zakres obowiązku alimentacyjnego zależy z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej zaś od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej. Zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczać będą poszczególne sytuacje uprawnionego i zobowiązanego, konkretne warunki społeczno – ekonomiczne oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego (uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1987r. CZP 91/86).

Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie zasadą, dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami i to zarówno wtedy gdy żyją z nimi wspólnie jak i wtedy gdy żyją oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami. Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie tego obowiązku stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Są obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami (wyrok SN z dnia 6 stycznia 2000r. I CKN 1077/99). Regulując kwestie zobowiązań alimentacyjnych rodziców dzieci, Sąd Najwyższy wskazał nawet na tak daleko idące zobowiązania polegające na tym, iż w szczególnych przypadkach, gdy sytuacja dziecka tego wymaga, rodzice mają obowiązek wyzbywania się posiadanego majątku bądź jego niektórych składników, aby w ten sposób podołać ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu (uchwała SN z dnia 17 grudnia 1987r. CZP 91/86).

Koszty utrzymania wynikają w głównej mierze z konieczności zapewnienia uprawnionemu mieszkania, wyżywienia, odzieży, leczenia czy też pielęgnacji w chorobie. Zaspokojenie potrzeb dziecka w zakresie wychowania następuje poprzez zapewnienie poza środkami materialnymi osobistej opieki, troski o rozwój fizyczny i umysłowy oraz przygotowanie go do samodzielnej egzystencji w społeczeństwie.

Zgodnie z przywołanym wyżej art. 133 §1 k.r. i o. oboje rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. W świetle natomiast art. 135 §2 k.r. i o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego.

Jak ustalono w trakcie przeprowadzonego postępowania, koszty utrzymania małoletniego powoda bez wątpienia uległy zwiększeniu od listopada 2015 r. kiedy był rocznym dzieckiem i pozostawienie alimentów na dotychczasowym poziomie nie mogło się ostać, jednakże nie do wysokości jakiej domagała się strona powodowa. Porównanie sytuacji osobistej i materialnej stron obecnie i w roku 2015 r., z uwagi na znaczny upływ czasu jest bezprzedmiotowe.

Koszty utrzymania małoletniego wzrosły w związku z jego rozwojem fizycznym, podjęciem nauki w szkole, opłaceniem zajęć dodatkowych, leczeniem, okresową psychoterapią.

Niezależnie od zasadności powództwa o podwyższenie alimentów, sąd uznał, iż żądanie podwyższenia alimentów do kwoty po 1.300,00 zł nie znajduje uzasadnienia. Uwzględniając konieczność zapewnienia małoletniemu jego uzasadnionych potrzeb, sąd uznał za zasadne podwyższenie wysokości alimentów do kwoty po 900,00 zł miesięcznie. W ocenie Sądu podwyższenie alimentów o ww. kwotę, w odpowiednim zakresie pozwoli K. M. na realizowanie uzasadnionych potrzeb małoletniego, a jednocześnie będzie możliwe do zrealizowania przez pozwanego.

K. M. dowodziła, iż miesięczne koszty utrzymania małoletniego oscylują w granicach 2.600 – 3.000,00 zł miesięcznie. Zważywszy jednak na kondycję materialną jej rodziny i dochody jej samej, dowodzona kwota jest niewiarygodna.

W treści pozwu (k. 5,6) K. M. wyszczególniła miesięczne koszty utrzymania powoda. Do kosztów utrzymania małoletniego wliczyła np. czynsz za mieszkanie, czy ubezpieczenie za mieszkanie. W ocenie sądu są to składniki, które w kosztach utrzymania dziecka nie powinny się znaleźć. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2016 r., brak podstaw do wliczania do obowiązku alimentacyjnego kosztów mieszkania i jego utrzymania. W kwocie alimentów należy uwzględnić niejako ryczałtowo koszty zużycia wody, prądu, gazu do gotowania i ogrzania wody użytkowej dla dzieci. Jednak koszt utrzymania i ogrzania mieszkania obciąża rodzica, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej i zobowiązany jest zapewnić dla siebie takie mieszkanie, które umożliwia pobyt z nim dzieci (I ACa 1755/15).

Analogicznie zakwalifikować należy wydatki jednorazowe. K. M. w kosztach utrzymania ujęła również ratę za zakup telefonu, którą w świetle ustaleń poczynionych w sprawie opłaca pozwany. Zważywszy na ustaloną sytuację majątkową ww., mało prawdopodobnym w ocenie sądu jest również wydatek rzędu 250,00 zł miesięcznie wyłącznie na gry, książki, basen czy park rozrywki.

Zgodnie z art. 135 §3 k.r. i o. na zakres świadczeń alimentacyjnych nie wpływają świadczenia takie jak: świadczenie wychowawcze czy świadczenie Dobry Start. Bez wątpienia mają one jednak wpływ na ocenę rzeczywistych i realnych potrzeb osoby uprawnionej do alimentacji, a tym samym ustalenia kosztów jej utrzymania.

Mając zatem na uwadze fakt, że ww. świadczenia mają bez wątpienia wpływ na ocenę potrzeb uprawnionego, sąd uznał, iż podwyższona wysokość alimentów w połączeniu z ww. świadczeniem (obecnie 800,00 zł), pozwoli K. M. zabezpieczyć uzasadnione potrzeby małoletniego, dlatego w zakresie przewyższającym kwotę 900,00 zł sąd powództwo oddalił jako nieuzasadnione.

Uwzględniając powództwo do kwoty po 900,00 zł miesięcznie, sąd wziął również pod uwagę, iż pozwany utrzymuje stały kontakt z synem, sprawuje nad nim opiekę w co drugi weekend i w tym czasie łoży na jego utrzymanie, a więc w tym zakresie dodatkowo, poza alimentami, przyczynia się do utrzymania małoletniego.

Uwzględnienie powództwa, nastąpiło do poziomu pozwalającego na zabezpieczenie potrzeb powoda w większym wymiarze a jedocześnie w możliwym do spełnienia przez pozwanego.

Pozwany oprócz powoda nie ma innych dzieci na utrzymaniu, jednakże z racji stanu zdrowia, wykazuje istotne ograniczenia w zakresie uzyskiwania dochodu z zatrudnienia na otwartym rynku pracy.

Pozwany pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy po przebytym wypadku, obecnie oczekuje na komisję lekarską dotyczącą przedłużenia prawa do tego świadczenia. Tak więc jedynym stałym dochodem pozwanego jest renta z ZUS i dochody z pracy dorywczej czy drobnych prac remontowych.

Pomimo powyższego, w ocenie sądu pozwany posiada odpowiednie predyspozycje, aby pomijając ciążące na nim bieżące zobowiązania i stan zdrowia, alimentować powoda na poziomie 900,00 zł miesięcznie.

Mając powyższe na uwadze, sąd zasądził od A. K. (1) na rzecz małoletniego P. M. alimenty w wysokości po 900,00 zł miesięcznie poczynając od 18 listopada 2024 r. wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia terminu płatności którejkolwiek z rat - w miejsce alimentów ustalonych ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Chorzowie z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt III RC 807/15. W pozostałej części Sąd powództwo oddalił z podanych wyżej przyczyn. Na mocy art. 102 k.p.c., sąd odstąpił od obciążania pozwanego kosztami postępowania w sprawie i zniósł między stronami koszty zastępstwa adwokackiego.

Na mocy art. 333 §1 k.p.c., sąd nadał wyrokowi w części zasądzającej rygor natychmiastowej wykonalności.