Uzasadnienie z 27 lutego 2025, sygn. I C 1039/24

UZASADNIENIE

wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju

z 14 stycznia 2025r.

Strona powodowa (...)Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła 23 sierpnia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej – k. 30) przeciwko S. C. pozew, domagając się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 27 966,51 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od 1 maja 2024 r. do dnia zapłaty: od kwoty kapitału to jest 9782,06 zł i od kwoty prowizji to jest 14 924,26 zł. Wniosła także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że w 30 sierpnia 2017 r. zawarła z pozwanym umowę ramową pożyczki nr (...). Umowa została zawarta w sposób elektroniczny, za pośrednictwem indywidualnego konta, które pozwany założył na stronie internetowej (...). Część pożyczki w kwocie 13 379,26 zł została zaliczona na spłatę dotychczasowego zobowiązania u pożyczkodawcy, a pozostała cześć w kwocie 1620 zł została w dniu 7 grudnia 2022 r. wypłacona na rachunek bankowy pozwanego. Pozwany nie wywiązał się w terminie z zobowiązania umownego, pozostając w zwłoce przez okres, który zgodnie z umową uzasadniał naliczenie odsetek karnych wynoszących dwukrotność sumy aktualnej stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych od kwoty kapitału i prowizji. Strona powodowa dokonała wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Wypowiedzenie skutkowało postawieniem w stan wymagalności pozostałej do spłaty kwoty pożyczki. Strona powodowa podniosła, że na dochodzoną kwotę 27 966,51 zł składa się:

- 9782,06 zł tytułem niespłaconej kwoty kapitału,

- 14 924,26 zł tytułem niespłaconej kwoty prowizji,

- 2363,31 zł tytułem niespłaconych odsetek karnych,

- 896,88 zł tytułem niespłaconych odsetek umownych.

Pozwany, któremu prawidłowo doręczono pozew wraz z załącznikami, w toku postępowania w zakreślonym terminie nie wniósł odpowiedzi na pozew, nie stawił się na termin rozprawy, nie usprawiedliwił na niej swojej nieobecności.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

30 sierpnia 2017 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. sporządziła ramową umowę pożyczki nr (...). Zgodnie z jej warunkami jej zawarcie wymagało posiadania aktywnego konta utworzonego przez pożyczkobiorcę na stronie internetowej pożyczkodawcy, a także złożenie wniosku o zawarcie umowy ramowej za pośrednictwem strony internetowej pożyczkodawcy lub inny udostępniony sposób. Wniosek taki był jednocześnie wnioskiem o udzielenie pierwszej pożyczki. Wypłaty na podstawie umowy ramowej dokonywane miały być na wniosek pożyczkobiorcy składany za pośrednictwem interaktywnego formularza na stronie internetowej pożyczkodawcy. Niezwłocznie po złożeniu wniosku, lecz przed wypłatą, pożyczkodawca miał przesłać pożyczkobiorcy na trwałym nośniku formularz informacyjny. Sporządzony przez stronę powodową w ramach ramowej umowy pożyczki wydruk potwierdzenia wypłaty określa kwotę wypłaty na 500 zł , dzień wypłaty 30 sierpnia 2017 r., a okres spłaty w 60 dniach, z terminem spłaty 29 październik 2017 r. Strona powodowa sporządziła wydruk zatytułowany „Pełnomocnictwo do podpisania Ramowej Umowy Pożyczki”, w którym wskazano, że S. C. udziela pełnomocnictwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. do zawarcia w formie równoważnej z formą pisemną Ramowej Umowy Pożyczki z (...). W wydruku określono, że w ramach zawarcia umowy ramowej, pełnomocnik jest upoważniony do zawarcia umowy ramowej poprzez opatrzenie jej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu w rozumieniu ustawy o podpisie elektronicznym. Ponadto strona powodowa sporządził wydruk formularza informacyjnego dotyczącego pożyczki konsumenckiej, zgodnie z którym pożyczkodawca miał udzielić pozwanemu S. C. pożyczki w kwocie 14 999,26 zł. Część pożyczki w kwocie 13 379,26 zł miała zostać zaliczona na spłatę dotychczasowego zobowiązania w (...), a pozostała część w kwocie 1620 zł miała zostać wypłacona na rachunek bankowy klienta. Prowizja od pożyczki miała wynosić 14 924,26 zł, natomiast całkowita kwota do spłaty 38 856,89 zł. Pożyczka miała zostać udzielona na okres 30 rat po 1283,09 zł. Ostatnia rata zgodnie z harmonogramem rat wskazanym w umowie miała być uiszczona w dniu 20 czerwca 2025 r.

(wydruk ramowej umowy pożyczki nr (...) - k. 12-18; wydruk pełnomocnictwa do podpisania ramowej umowy pożyczki - k. 19; wydruk formularza informacyjnego - k. 20-22)

Strona powodowa 7 grudnia 2022 r. dokonała przelewu na rzecz pozwanego kwoty 1620 zł. W tytule operacji wskazano numer (...), który nie odpowiada numerom opatrzonym na sporządzonych przez stronę powodową wydrukach, a także wskazano, że przelew dotyczy pożyczki w (...).

(wydruk potwierdzenia przelewu - k. 23)

Strona powodowa przedłożyła wydruk mający stanowić potwierdzenie zaakceptowania wniosku pozwanego o udzielenie pożyczki. W treści pożyczkodawca wskazał, że wniosek został zaakceptowany, a wypłata środków z umowy pożyczki została zlecona. W piśmie znalazły się dane pozwanego to jest jego imię, nazwisko, nr PESEL, seria i numer dowodu osobistego oraz adres. W piśmie wskazano nadto kwotę pożyczki, dzień wypłaty, a także harmonogram rat. Pierwsza rata w wysokości 1283,09 zł miała zostać wpłacona do 20 stycznia 2023 r.

(wydruk pisma pożyczkodawcy - k. 24-26)

Pismem z 31 października 2023 r. (...) Sp. z o.o. sporządziła wydruk zatytułowany „Wypowiedzenie ramowej umowy pożyczki” zaadresowany do S. C.. Pismo zawiera informację, że zadłużenie pozwanego na 31 października 2023 r. wynosi 27 152,76 zł (dla pożyczki z dnia 7 grudnia 2022 r.) oraz 5628,68 (dla pożyczki z dnia 10 kwietnia 2023 r.) , które pozwany powinien zapłacić do 5 grudnia 2023 r.

(wydruk wypowiedzenia umowy pożyczki z wydrukiem książki nadawczej - k. 27-28)

Pożyczkodawca sporządził wydruk zaadresowanego do S. C. przedsądowego wezwania do zapłaty. W wezwaniu wskazano, że zadłużenie na dzień 21 marca 2024 r. wynosi 28 168,98 zł, a pozwany zobowiązany jest je dobrowolnie uregulować do dnia 4 kwietnia 2024 r.

(wydruk przedsądowego wezwania do zapłaty - k. 29)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów, które Sąd uznał zgodnie z art. 308 k.p.c.

Sąd zważył , co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania wyroku zaocznego stosownie do art. 339 § 1 i 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. Wówczas twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, przyjmuje się za prawdziwe, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Oznacza to, że sąd, o ile tylko nie ma uzasadnionych wątpliwości, zobligowany jest do uznania podanej przez powoda podstawy faktycznej, to jest twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych, za zgodną z prawdą bez potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego. Domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy jednak wyłącznie strony faktycznej i nie zwalnia sądu od rozważenia, czy przytoczone okoliczności uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu oraz czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów. Sąd nie jest zatem zwolniony z obowiązku dokonania prawidłowej oceny materialnoprawnej zasadności żądania pozwu opartego na tych twierdzeniach (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z 29 maja 1958 r., 1 CR 969/57, OSNCP 1960/1/14; wyroki Sądu Najwyższego: z 15 września 1967 r., III CRN 175/67, OSNCP 1968/8–9/142; 15 marca 1996 r., I CRN 26/96, OSNCP 1996/7–8/108; 6 czerwca 1997 r., I CKU 87/97, Prok. i Pr.-wkł. 1997/10, s. 44; 31 marca 1999 r., I CKU 176/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999/9, s. 30). Jeżeli zatem w świetle przytoczonych przez powoda okoliczności brak jest podstaw do uwzględnienia żądania pozwu, sąd wyrokiem zaocznym oddala powództwo (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 czerwca 1972 r., III CRN 30/72, Biul. SN 1972/10/178).

Przedłożona w sprawie przez stronę powodową dokumentacja stanowi wydruki sporządzone przez stronę powodową, a tym samym nie zawiera potwierdzenia złożenia przez pozwanego żadnego oświadczenia w odniesieniu do przedmiotowej umowy pożyczki.

Stosownie do art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Fakty, które stanowią o zawarciu przez strony umowy, której przedmiotem jest pożyczka, wymagają wykazania. Stosownie do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Nie jest rzeczą sądu prowadzenie dochodzenia w celu uzupełniania twierdzeń strony bądź wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Kwestia ta była przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego - jak choćby wyroku z 12 grudnia 2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116, uchwały składu siedmiu sędziów z 19 maja 2000 r., III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195, wyroku z 24 czerwca 1998 r., I PKN 194/98, OSNAP 1999/13/425 czy wyroku z 25 września 1997 r., II UKN 271/97, OSNAP 1998/14/430. Zgodnie z powołanymi orzeczeniami Sąd nie ma obowiązku, a nawet nie powinien przejawiać inicjatywy dowodowej. Obowiązek dowodzenia obciąża same strony. Możliwość przewidziana w zdaniu drugim art. 232 k.p.c. stanowi jedynie wspierające uprawnienie sądu, z którego Sąd winien korzystać jedynie w oczywiście uzasadnionych przypadkach. W żadnym razie nie może prowadzić do zastępowania stron w spełnianiu ich obowiązków. Działanie sądu z urzędu w sytuacji nieuzasadnionej w sposób oczywisty może prowadzić do naruszenia jednej z naczelnych zasad procedury cywilnej, jaką jest prawo do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron.

Strona powodowa, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nie przedstawiła materiału dowodowego o treści i w formie pozwalającej na uwzględnienie powództwa, albowiem nie przedstawiła żadnych dowodów na złożenie przez nie tylko przez pozwaną, ale także przez samą siebie oświadczeń woli, które mogłyby świadczyć o zawarciu umowy pożyczki. Nie wykazała, aby pozwany dokonał jakiejkolwiek z czynności składających się na rozpoczęcie procedury związanej z zawarciem umowy. Strona powodowa nie udowodniła także istnienia zobowiązania, albowiem brak jest dowodu wykonania pożyczki. W przedłożonym potwierdzeniu przelewu (k. 23 akt) opiewającym na kwotę 1620 zł w tytule przelewu nie wskazano żadnego z numerów figurujących w złożonych pozostałych wydrukach. Nie można zatem uznać, że potwierdzenie wykonania przelewu dotyczy umowy zawartej przez pozwanym. Tym samym nie dowodzi zawarcia umowy z pozwanym. Przedstawienie samego potwierdzenia transakcji w ocenie Sądu nie może stanowić o zawarciu umowy.

Strona powodowa nie przedstawiła dowodu, z którego wynikałoby, że pozwany złożył oświadczenie woli w zakresie zawarcia tej umowy w jakiejkolwiek formie. Brak jest dowodu świadczącego o tym, aby pozwany w ogóle wyraził swoją wolę i aby oświadczenie to zostało złożone pożyczkodawcy. Umowa pożyczki nie wymaga formy pisemnej, to jednak, aby uznać, że doszło do dokonania czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, że doszło do złożenia dwóch zgodnych oświadczeń woli, a następnie, że oświadczenia te były skuteczne. Materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie takich ustaleń. Skoro do zawarcia umowy miało dojść przez Internet należało wykazać, że pozwany dokonał takiego oświadczenia za pomocą kliknięcia w stosowne oświadczenia na komputerze podłączonym do sieci internetowej. Strona powodowa ograniczyła się jedynie do dołączenia wydruku umowy pożyczki, która nie stanowi jednak dowodu jej zawarcia (nie zawiera oświadczenia woli pozwanego). Podobnie złożony wydruk formularza informacyjnego dotyczący kredytu konsumenckiego nie spełnia tego wymogu i nie może świadczyć o zawarciu przez pozwanego wskazanej umowy pożyczki. Wydruki takie wytworzone przez stronę powodową nie są wystarczające do uznania, że doszło do zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki. Dowodu zawarcia umowy nie stanowi w żadnym razie także wezwanie do zapłaty i wypowiedzenie umowy pożyczki, zwłaszcza że nie zostało potwierdzone doręczenie pozwanemu tychże pism.

Należy zaznaczyć, że strona powodowa miała możliwość wykazania, że doszło do zawarcia umowy, nawet jeśli nie wprost, co w przypadku umowy zawieranej na odległość za pośrednictwem strony internetowej może mieć swoje ograniczenia techniczne, to co najmniej pośrednio poprzez dowody, z których wynikałoby, że strony podejmowały czynności w wykonaniu umowy pożyczki lub zmierzające do zawarcia takiej umowy. Dowodzenie zawarcia umowy, a więc złożenia przez pozwanego oświadczenia woli o zawarciu umowy pożyczki o treści przedstawionej przez stronę powodową może bowiem odbyć się w różny sposób. Zatem jeśli strona powodowa nie jest w stanie wykazać, że pozwany zawarł umowę pożyczki za pośrednictwem strony internetowej, a więc w postaci stosownych zapisów informatycznych wykazujących, że z danego urządzenia elektronicznego o danym adresie elektronicznym, pozwalającym na przyporządkowanie go do pozwanego, został wysłany określony impuls oznaczający złożenie oświadczenia woli o określonej treści, może dowodzić zawarcia umowy w sposób pośredni. Może to być dokonane np. poprzez wykazanie, że pozwany zarejestrował konto na stronie internetowej strony powodowej, złożył wniosek o zawarcie umowy ramowej, a następnie wniosek o dokonanie wypłaty pożyczki czy też, że pożyczkodawca wysłał pozwanemu na trwałym nośniku stosowne informacji o umowie, który to obowiązek wynika choćby z art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Przedstawienie takich pośrednich dowodów podlega oczywiście ocenie sądu co do możliwości wyciągnięcia z danych wykazanych faktów innych faktów (zawarcia umowy o udzielenie limitu kredytowego), to jednak strona powodowa nie złożyła nawet takich pośrednich dowodów, uniemożliwiając dokonanie oceny zasadności powództwa na takiej podstawie. Należy dodać, że złożone przez nią wydruki nie spełniają wymogów powyższych dowodów pośrednich, ponieważ zostały one sporządzone przez samą stronę powodową i nie dają możliwości weryfikacji, że odzwierciedlają one oświadczenia woli pozwanego

Ponadto należy mieć na uwadze, że powodowa spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinna mieć świadomość ograniczeń dowodowych związanych z zawieraniem umów na odległość i zadbać o to, by w należyty sposób wykazać i przedstawić dowody zawarcia umowy, jej wykonania, a także skutecznego wypowiedzenia.

Należy do tego dodać, że pozwany jako pożyczkobiorca – strona umowy z osobą prawną jako pożyczkodawcą jest konsumentem w rozumieniu art. 21 ¹ k.c. Tym samym zastosowanie mają przepisy art. 458 ¹⁴ -458 ¹⁶ k.p.c., stosownie do których strona powodowa, reprezentowana przez radcę prawnego, jest obowiązana bez pouczenia i wyznaczania dodatkowego terminu powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie. Ponadto w świetle art. 3 k.p.c., który stanowi, że strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przestawiać dowody, a także art. 205 ³ § 5 k.p.c., zgodnie z którym przytaczanie faktów i dowodów powinno co do zasady nastąpić wraz z pierwszym pismem, w którym strona zajmuje stanowisko w sprawie, strona powodowa powinna podnieść wszelkie twierdzenia i dowody już w pozwie.

Wszystkie powyższe okoliczności przesądziły o tym, że nie jest możliwe ustalenie, czy i jakiego rodzaju stosunek prawny łączył pozwanego z (...) Sp. z o.o. W tej kwestii strona powodowa nie zaprezentowała żadnych dokumentów w rozumieniu art. 244 lub art. 245 k.p.c., co winna była uczynić.

Podsumowując Sąd uznał, że strona powodowa nie wykazała istnienia wierzytelności dochodzonej pozwem, w związku z czym powództwo jako niewykazane podlegało oddaleniu w całości, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.

Sędzia Aleksandra Wilkos

Sygn. akt I C 1039/24 upr

(...)

1)  (...)

2)  (...)

3)  (...)

4)  (...)

(...)

(...)