Wyrok z 13 marca 2025, sygn. I C 525/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 marca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Brodnicy- I Wydział Cywilny

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. w M.

na rozprawie

sprawy z powództwa N. T.

przeciwko L. E.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego L. E. na rzecz powódki N. T. kwotę 52.000,00 zł (pięćdziesiąt dwa tysiące złotych 00/100) z

- ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 01 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty,

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie,

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 6.092,00 zł (sześć tysięcy dziewięćdziesiąt dwa złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia

Magdalena Pniewska

Sygn. akt I C 525/23

UZASADNIENIE

Powódka N. T. złożyła do tutejszego Sądu pozew o zasądzenie od pozwanego L. E. kwoty 54.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kosztów procesu, podnosząc, że dochodzone roszczenie wynikało z ustnych umów pożyczki, zawieranych przez strony (k. 2- 5 akt).

W dniu 16 grudnia 2022 roku Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodny z żądaniem pozwu.

Pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu, podnosząc zarzut nieudowodnienia roszczenia co do zasady i wysokości, brak jego wymagalności oraz przedwczesność roszczenia wekslowego (k. 56-57, 67-70 akt).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Powódka N. T. zawarła z pozwanym L. E. szereg umów pożyczki na łączną kwotę 54.000 zł. W dniu 26 listopada 2021 roku strony zawarły porozumienie wekslowe, które upoważniało powódkę N. T. do wypełnienia weksla z dnia 26 listopada 2021 roku na kwotę 54.000 zł. Powódka i pozwany razem wypełnili weksel podpisany przez pozwanego oznaczając termin jego płatności na 31 grudnia 2021 roku. W dniu 8 września 2022 roku pozwany podpisał oświadczenie, w którym zobowiązał się zwrócić pożyczkę w kwocie 54.000 zł. W dniu 1 lutego 2022 roku pozwany wpłacił na konto powódki kwotę 2.000 zł.

(dowód: porozumienie wekslowe – 9 akt, weksel- k. 10 akt, oświadczenie – k. 11 akt, potwierdzenie przelewu- k. 58 akt, kopia wiadomości- k. 75- 76 akt)

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o przedłożone przez strony dokumenty oraz ich kopie. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy stanowiły wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych, albowiem były ze sobą spójne, jak też ich autentyczność i prawdziwość nie została skutecznie zakwestionowana przez strony postępowania.

Kwestię weksla in blanco reguluje art. 10 prawa wekslowego z dnia 28 kwietnia 1936r. (tj. z dnia 21 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 282) zgodnie, z którym jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartem porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa.

W przypadku weksla zupełnego w chwili wystawienia podnoszenie zarzutów ze stosunku podstawowego dopuszczalne jest wyjątkowo wówczas, gdy weksel nadal znajduje się w rękach remitenta jako pierwszego wierzyciela, bądź gdy nabywca działał świadomie na niekorzyść dłużnika. (A. Szpunar Komentarz do prawa wekslowego k. 16 i k. 46; T. Borkowski Prawo wekslowe w praktyce k. 27 )

Abstrakcyjność weksla doznaje dalszego osłabienia w przypadku weksla niezupełnego w chwili wystawienia - weksla in blanco, wystawionego w celu zabezpieczenia zobowiązania ze stosunku podstawowego. Taki też weksel został wystawiony w niniejszej sprawie. To osłabienie wyraża się w możliwości analizowania stanów faktycznych wynikających ze stosunku podstawowego, w szczególności tego czy odpowiedzialność dłużnika w ramach stosunku wekslowego odpowiada rozmiarowi jego odpowiedzialności ze stosunku podstawowego. Możliwość wysuwania przez wystawcę zarzutów ze stosunku podstawowego w takiej sytuacji wynika z art. 10 prawa wekslowego (A. Szpunar Komentarz do prawa wekslowego k. 52).

Abstrakcyjność weksla ma co prawda wpływ na rozkład ciężaru dowodu. Ten kto to dochodzi zapłaty jako wierzyciel wekslowy, musi tylko przedłożyć dokument weksla, na który się powołuje, i wykazać swą tożsamość z osobą remitenta, nie musi zatem wykazywać podstawy zobowiązania wekslowego ani tego, że ta podstawa w ogóle istniała. To na dłużniku wekslowym spoczywa ciężar udowodnienia, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem ( orzeczenie SN z dnia 24 października 1962 r., OSNCP 1962, poz. 27).

Weksel in blanco może być środkiem zabezpieczenia wierzytelności wynikających z różnorodnych stosunków prawnych. Zobowiązanie to ma charakter samodzielny i abstrakcyjny, a więc niezależny od podstawy prawnej, która spowodowała jego zaciągnięcie. Wręczając i przyjmując weksel strony obejmują bowiem swoją wolą jego funkcję zabezpieczającą, z której wynika, że inkorporowana w nim wierzytelność ma ułatwić zaspokojenie wierzyciela. Ciężar dowodu, że zdarzenie, w związku z którym wystawca i poręczyciel podpisali weksel nie istnieje, względnie zakres ich odpowiedzialności jest mniejszy niż wynika to z treści weksla, spoczywa właśnie na wystawcy oraz poręczycielu wekslowym. Dla poniesienia tego ciężaru nie jest wystarczające wyłącznie zakwestionowanie kwoty wskazywanej przez posiadacza weksla. Konieczne jest udowodnienie, że dług zabezpieczony wekslem bądź w ogóle nie istnieje lub istnieje w innej konkretnie wskazanej i udowodnionej wysokości (tak też: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r., II CSKP 1734/22, I.).

W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że strona powodowa wykazała, że przysługuje jej wobec pozwanego wierzytelność wynikająca z weksla. Strona pozwana nie udowodniła natomiast, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem. Weksel zabezpieczał przy tym umowy pożyczki zawarte pomiędzy stronami, przed spisaniem deklaracji wekslowej.

Jedyną okolicznością, którą wykazała strona pozwana było dokonanie spłaty na rzecz powódki części wierzytelności, już po wystawieniu weksla, w wysokości 2.000 zł.

Sąd zasądził wobec tego od pozwanego na rzecz powódki dochodzoną kwotę, pomniejszoną o wpłatę dokonaną przez pozwanego, tj. 52.000 zł wraz z odsetkami, o których orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. W pozostałej części Sąd powództwo oddalił.

Orzeczenie o kosztach Sąd oparł o treść przepisu art. 100 k.p.c., przyjmując, że strona powodowa tylko nieznacznie uległa żądaniom strony pozwanej.

/Sędzia

(...)