Wyrok z 15 kwietnia 2025, sygn. VI U 306/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 kwietnia 2025 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w W. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Protokolant:	sędzia Marcin Bik Oliwia Dyoniziak

po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy J. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W.

z udziałem zainteresowanego XXXV Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. B. P. w W.

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania J. C.

od decyzji z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr sprawy (...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje odwołującej J. C. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. i uchyla zobowiązanie do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za ten okres wraz z odsetkami.

Sygn. akt VI U 306/23

UZASADNIENIE

W dniu 21 sierpnia 2023 r. wpłynęło odwołanie J. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 10 sierpnia 2023 r. znak (...) w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego za okres od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. oraz obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 3 316,82 zł, w tym należność główna 2 460,69 zł i 856,13 zł odsetki. Wskazała, że w spornym okresie pozostawała w domu, konieczna była ponowna operacja. Organ nie ustalił, że w tym okresie pracował. Zaprzeczyła by pełniła jakiekolwiek obowiązki pracownicze. Wobec powyższego organ rentowy bezpodstawnie żąda zwrotu wypłaconych świadczeń (odwołanie k. 1 -1v).

W odpowiedzi na odwołanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania. Wskazał, że w okresie korzystania ze zwolnień lekarskich tj. od dnia 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. osiągnęła przychód, który stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne u płatników składek Policealna Szkoła Zawodowa (...) i (...). Wobec powyższego prawo do zasiłku jej nie przysługiwało, a nienależnie pobrany zasiłek chorobowy w łącznej kwocie 3 316,82 zł winien zostać zwrócony (odpowiedź na odwołanie k. 3-3v).

W toku postępowania Strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołująca się była zatrudniona w XXXV Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi im. B. P. w W. jako nauczyciel wychowania fizycznego.

Od dnia 18 lutego 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. zawartą miała również umowę o pracę z Policealną Szkołą Zawodową (...) przy ul. (...) w W. jako nauczyciel wychowania fizycznego w wymiarze 60 godzin dydaktycznych miesięcznie (60/168) za wynagrodzeniem 1 200 zł (20 zł za godzinę) miesięcznie oraz z Policealną Szkołą Zawodową (...) przy ul. (...) w W. jako nauczyciel w wymiarze 95 godzin dydaktycznych w miesiącu (95/168) za wynagrodzeniem 1 900 zł (20 zł za godzinę). Właścicielami szkół byli I. P. i A. P. (umowa o pracę k.25 i k. 42).

Odwołująca się uległa wypadkowi przy pracy. Podczas ćwiczeń doznała przepukliny kresy białej, tego samego dnia była operowana w Szpitalu (...). Była niezdolna do pracy w okresie od 26 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. E-zwolnienie lekarskie wystawione zostały ze wskazaniem NIP płatników: (...) (NIP tożsamy z podanym w umowie o pracę z Policealną Szkołą Zawodową (...)) oraz (...) (NIP XXXV Liceum). Płatnik składek - (...) B. P. w W. wypłacił zasiłek chorobowy odwołującej się za czas niezdolności do pracy w kwocie łącznej 2 460,69 zł (zwolnienia lekarskie - akta rentowych; zeznania odwołującej się k. 79-79v e - protokół (...) (...)

Po operacji źle się czuła, wymagała rekonwalescencji. Nie świadczyła pracy w okresie objętym zwolnieniem lekarskim. Ze szkoły (...) otrzymała wynagrodzenie. Podejmowała próbę kontaktu z pracodawcą celem wyjaśnienia, bezskutecznie. Jej stan zdrowia nie pozwalał na dalszą pracę (zeznania odwołującej się k. 79-79v e - protokół (...) (...)

Organ rentowy z urzędu wszczął postępowanie w zakresie prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy w okresie od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. W zawiadomieniu wysłanym do odwołującej się wskazał, że zatrudniona była w 3 zakładach pracy, przy czym (...) i (...) Policealna Szkoła Zawodowa w przekazanej do ZUS dokumentacji nie wykazali przerw spowodowanych chorobą. Organ rentowy, wystąpił do wskazanych podmiotów o udzielenie pisemnie informacji, czy w okresie od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. odwołująca się wykonywała osobiście pracę wynikającą z tytułu zawartych umów, a następnie wysłał ponaglenia. Nie otrzymał odpowiedzi. Wystąpił o złożenie wyjaśnień także do odwołującej się, która wskazała że przebywała w spornym okresie na zwolnieniu lekarskim i nie pełniła obowiązków pracowniczych w zatrudniających ją szkołach. Zobowiązał ją do dostarczenia zaświadczenia z zakładów pracy o braku świadczenia pracy w spornym okresie. Zobowiązania nie wykonała wobec braku możliwości nawiązania kontaktu ze szkołami (zawiadomienia i pisma - akta rentowe; zeznania odwołującej się k. 79-79v e - protokół (...) (...)

Decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 3 316,82 zł, w tym należność główna 2 460,69 zł i 856,13 zł odsetki (decyzja - akta (...)).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, aktach rentowych oraz na podstawie zeznań odwołującej się k. 79-79v e - protokół (...) (...). Autentyczności dokumentów złożonych do akt sprawy żadna ze stron nie kwestionowała toteż Sąd uznał je za pełnowartościowy materiał dowodowy.

Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej się bowiem były one logiczne, spójne i korespondowały ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

S ąd zważył, co następuje:

Odwołanie jako uzasadnione zasługiwało na uwzględnienie.

Kwestię uprawnień do zasiłku chorobowego reguluje ustawa z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2025.501 t.j.), zwanej dalej ustawą zasiłkową.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w tejże ustawie.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Zgodnie z art. 66 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej organ rentowy jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zaskarżona decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 3 316,82 zł, w tym należność główna 2 460,69 zł i 856,13 zł odsetki.

Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych (np. emeryturę, rentę, zasiłek, świadczenie) zasadniczo jest zobowiązana do jego zwrotu. Zasady, na których odbywa się zwrot takich świadczeń zostały określone w art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350). Zgodnie z ww. przepisem osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Przepisy te znajdują zastosowanie nie tylko do nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych przez ZUS, ale stosuje się je odpowiednio również do świadczeń wypłaconych bezpośrednio przez płatnika składek.

Za nienależnie świadczenie uważa się:

1.  świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2.  świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

Obowiązek zwrotu obciąża więc tego kto przyjął w złej wierze świadczenie, wiedząc że mu się nie należało (wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. II USKP 156/21).

Pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 1999 r. ustawy zasiłkowej jest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2018 r. III UK 72/17; wyrok SN z 20.10.2005 r., II UK 154/04, OSP Nr 4/2006, poz. 43; wyrok SN z 5.4.2005 r., I UK 370/04, OSNP Nr 21/2005, poz. 342).

Zasadą jest więc, że osoba ubezpieczona pobierająca zasiłek chorobowy w czasie zwolnienia lekarskiego nie może podejmować żadnej pracy zarobkowej. Zasiłek chorobowy jest pewnego rodzaju rekompensatą za utracone wynagrodzenie, które moglibyśmy otrzymać gdybyśmy byli w stanie pracować. Jakiekolwiek czynności związane z pracą, a mające charakter incydentalny, które orzecznictwo Sądu Najwyższego warunkowo dopuszcza jako wykonywanie czynności służbowych w trakcie zwolnienia lekarskiego nie mogą mieć jednak bezpośredniego związku z wypracowywaniem dochodu. Sytuacje takie dotyczą jednak przede wszystkim przedsiębiorców, którzy muszą podjęć czynności z uwagi na zatrudnianie pracowników jak np: podpisywanie dokumentów finansowych – listy płac, listy przelewów, dokumenty rozliczeniowe sporządzone przez pracowników.

Organ rentowy podnosił, że odwołująca się w okresie niezdolności do pracy zatrudniona była u trzech pracodawców, przy czy jeden płatnik składek wypłacił zasiłek chorobowy, zaś kolejny wypłacił wynagrodzenie bez wykazania przerw spowodowanych chorobą. Wobec faktu, że wezwani w postępowaniu wyjaśniającym przez organ rentowy pracodawcy nie wyjaśnili dlaczego nastąpiła wypłata i czy w tym czasie odwołująca się faktycznie świadczyła pracę, a także dlatego że odwołująca się też takich wyjaśnień od pracodawcy nie przedłożyła Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję i nakazał zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Sąd ustalił, że odwołująca faktycznie nie świadczyła pracę w okresie objętym zwolnieniem. Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej się, że w okresie pooperacyjnym przebywała w domu, czuła się źle co potwierdza kwalifikacja do reoperacji. Nadto wymagała odpoczynku i rekonwalescencji. Zarówno (...)jak i w prywatnych placówkach edukacyjnych odwołująca była zatrudniona jako nauczyciel wychowania fizycznego. Zatem świadczyła tożsamą pracę, wymagającą jej aktywności fizycznej. Wiarygodne są jej zeznania, że w spornym okresie pracy tej nie świadczyła w żadnej z placówek. Skoro stan zdrowa był tu przeszkodą w przypadku (...), to tak samo był on przeszkodą w wykonywaniu pracy w podmiotach funkcjonujących pod nazwą (...). W aktach ZUS znajdują się dwa e-zwolnienia lekarskie. Jedno dotyczące (...) i drugie, które miało dotyczyć placówek prywatnych. Wskazuje to, że lekarz w Szpitalu (...) uzyskał odpowiednią informację od odwołującej, która chciała wylegitymować się zwolnieniem lekarskim przed wszystkimi pracodawcami, celem w szczególności usprawiedliwiania swojej niezdolności do pracy i nieświadczenia jej w okresie objętym zwolnieniami. Wypada wskazać, że po wpisaniu NIP-u płatnika w wyszukiwarkę bazy przedsiębiorców Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pojawiają się dane przedsiębiorcy I. R. (poprzednio P.). Jest ona wskazana w umowach o pracę, które złożyła do sprawy odwołująca, jako organ prowadzący (...) oraz (...). Pracodawca, który wypłacił za ten okres wynagrodzenie, nie ustosunkował się ani do wezwań organu rentowego, ani do wezwań Sądu celem wyjaśnienia tychże okoliczności. Próby kontaktu ze strony odwołującej się były również bezskuteczne. Zaprzeczyła ona, aby świadczyła pracę w okresie objętym zwolnieniem, a w świetle ustalonego stanu faktycznego i braku jakichkolwiek wyjaśnień ze strony pracodawcy, Sąd uznał, że stawiany odwołującej się zarzut nie został wykazany. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki do zwroty pobranego już zasiłku chorobowego, jako nienależnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. w ten sposób, że przyznał odwołującej się prawo do zasiłku chorobowego za okres od 30 marca 2019 r. do 17 kwietnia 2019 r. i uchylił zobowiązanie do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za ten okres wraz z odsetkami.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.