Wyrok z 20 maja 2025, sygn. I C 352/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Janusz Supiński

Protokolant: Katarzyna Kucharska

po rozpoznaniu w dniu 06.05.2025 r. w Giżycku

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. W. Sp.k. z siedzibą w miejscowości D.

przeciwko Gminie M.

o zapłatę

I.  Zasądza od pozwanego Gminy M. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. W. Sp.k. z siedzibą w miejscowości D. kwotę 37.225,59 (trzydzieści siedem tysięcy dwieście dwadzieścia pięć 59/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15.12.2023r. do dnia zapłaty.

II.  Oddala powództwo w pozostałym zakresie.

III.  Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.479,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt. I C 352/24

UZASADNIENIE

Powódka (...) sp. z o.o. W. sp. k. z siedzibą w miejscowości D. domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanej Gminy M. kwoty 37.225,59 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 listopada 2023 r. do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że jest wierzycielem H. B. z którym pozwana zawarła umowę o roboty budowlane, a przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku powódki. Powódka twierdziła, że w wyniku działania pozwanej polegającego na potrąceniu kary umownej z wynagrodzenia należnego wykonawcy, poniosła szkodę majątkową. Komornik sądowy dokonał bowiem zajęcia wszelkich wierzytelności należnych dłużnikowi od pozwanej jeszcze przed dokonaniem przez nią potrącenia kary umownej. Natomiast wysokość żądanej powodową spółkę kwoty wynika bezpośrednio z hipotetycznego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji.

Pozwana Gmina M. nie zgodziła się z pozwem tak co do zasady, jak i co do wysokości. Podniosła przy tym, iż hipotetyczny plan podziału sum wyegzekwowanych przez komornika sądowego nie może stanowić dowodu szkody, bowiem taka instytucja nie występuje w obowiązującym porządku prawnym. Pozwana twierdziła również, że powódka nie wykazała szkody, albowiem postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze umorzone. Zdaniem pozwanej dokonane przez nią potrącenie kary umownej było dopuszczalne, gdyż wynikało to wprost zapisów zawartej z wykonawcą umowy.

Sąd ustalił, co następuje:

Pozwana Gmina M. zawarła 21 czerwca 2021 r. z H. B. umowę nr (...) na wykonanie zadania inwestycyjnego polegającego na budowie targowiska w miejscowości M.. Termin wykonania robót ustalono na dzień 29 października 2021 r., a wartość ryczałtowego maksymalnego wynagrodzenia ustalono na kwotę 282.654,00 złotych.

W toku postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek powódki (...) sp. z o.o. W. sp. k. z siedzibą w miejscowości D. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Olecku, D. J., zawiadomił w dniu 9 lutego 2022 r. pozwaną o zajęciu wszelkich wierzytelności przysługujących dłużnikowi H. B. w sprawie o sygn. akt. GKm 115/21. Takie zajęcie miało również miejsce w dniu 12 sierpnia 2022 r. w sprawie prowadzonej przez komornika M. N. przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie o sygn. akt. GKm 234/22. Oba zawiadomienia wzywały Gminę M., aby nie dokonywała wypłaty świadczeń na rzecz dłużnika, lecz przekazała je na rachunek komornika.

W związku ze zbiegiem egzekucji komornik sądowy M. N. postanowieniem z dnia 12 września 2022 r. przekazał sprawę do dalszego prowadzenia komornikowi sądowemu D. J..

W dniu 17 listopada 2022 r. H. B. wystawił na rzecz pozwanej fakturę VAT nr (...) na kwotę 233.590,12 złotych z tytułu wykonanych robót. Pozwana z powodu opóźnienia w realizacji zadania i odstąpienia od umowy w dniu 30 czerwca 2022 r., przedłożyła wykonawcy oświadczenie o naliczeniu kary umownej w łącznej wysokości 131.716,76 złotych. Natomiast w dniu 29 listopada 2022 r. Gmina M. dokonała potrącenia na swoja rzecz kary umownej z wynagrodzenia przysługującego wykonawcy.

Pismem z dnia 28 listopada 2023 r. powódka wezwała pozwaną gminę do dobrowolnego naprawienia szkody w kwocie 37.225,59 złotych wynikającej ze sporządzonego przez komornika sądowego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Pozwana nie spełniła dochodzonego roszczenia, a w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. ograniczyła się jedynie do zapytania powódki o aktualny stan postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko H. B. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

(dowód: umowa nr (...) k. 19-26, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dn. 09 lutego 2022 r. i 12 sierpnia 2022 r. k. 14 – 17, postanowienie o przekazaniu sprawy z dn. 12 września 2022 r. k. 18, faktura VAT k. 27, oświadczenie o naliczeniu kar umownych k. 28 – 30, kompensata umowna nr (...) k. 31, odstąpienie od umowy k. 132, plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji k. 34 – 35, wezwanie do zapłaty k. 36, pismo pozwanej z dn. 15 grudnia 2023 r. – k. 38, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego k. 151)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów przedłożonych przez strony w toku postępowania, których prawdziwość nie była przez nie kwestionowana i nie budziły one wątpliwości Sądu co do swej wiarygodności, a zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary.

W sprawie bezspornym zatem jest, iż pozwanej przysługiwała wierzytelność pieniężna w wysokości 131.716,76 złotych z tytułu kar umownych naliczonych w związku z realizacją zawartej z wykonawcą umowy o roboty budowlane.

Powódka wywodzi swoje roszczenie z treści art. 504 k.c. stanowiącego, iż zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. „Celem uregulowania zawartego w powyższym przepisie jest ochrona wierzyciela egzekwującego przed usunięciem z majątku dłużnika składnika majątkowego w postaci wierzytelności przysługującej dłużnikowi egzekwowanemu. Wyłączenie potrącenia z uwagi na zajęcie wierzytelności egzekwowanej będzie zatem stanowiło przeszkodę do dokonania potrącenia, jeżeli z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne zachodzi konieczność ochrony wierzyciela, który jest uczestnikiem tego postępowania, w którym dochodzi do zajęcia.” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt I ACa 1543/16)

Dla zastosowania art. 504 k.c. istotne znaczenie ma ustalenie kiedy nastąpiło zajęcie wierzytelności. Zgodnie z art. 900 §1 k.c. zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, a w myśl art. 896 § 1 pkt. 2 k.p.c. zajęcie wierzytelności oznacza dla dłużnika zajętej wierzytelności zakaz wypłaty należnego od dłużnika zajętej wierzytelności świadczenia na rzecz dłużnika egzekwowanego i nakaz złożenia go komornikowi lub do depozytu sądowego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dacie powstania przedmiotowej wierzytelności toczyły się postępowania egzekucyjne z wniosku powódki przeciwko H. B. prowadzone przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym M. N. w O. w sprawie o sygn. akt. Gkm 234/22 oraz komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olecku D. J. w sprawie o sygn. akt. Gkm 115/21, w toku których dokonano zajęcia wszelkich wierzytelności przysługujących dłużnikowi (w dniu 09 lutego 2022 r., a także w dniu 12 sierpnia 2022 r.). Jednocześnie wezwano dłużnika zajętej wierzytelności tj. pozwaną Gminę M. aby nie wypłacała dłużnikowi żadnych świadczeń pieniężnych wynikających z zajętej wierzytelności, lecz przekazała je na rachunek komornika. Pomimo tego, w dniu 29 listopada 2022 r. pozwana dokonała potrącenia z wynagrodzenia należnego H. B. na swoją rzecz kary umownej w wysokości 131.716,76 złotych. Nastąpiło to już dacie zajęcia wierzytelności pieniężnych przez komornika sądowego. Na potrącenie kar umownych, zdaniem pozwanej, pozwalały przepisy zawartej między stronami umowy, w której wykonawca wyraził zgodę na potrącenie kar z sum mu należnych. W związku z tym pozwana twierdziła, że potrącenie przez nią wierzytelności było skuteczne.

W ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem pozwanej iż mogła ona jednostronnie dokonać potrącenia swojej wierzytelności (kary umownej) z wynagrodzenia wykonawcy, skoro wierzytelność ta została już zajęta w toku postępowania egzekucyjnego. Choć co do zasady potrącenie jest dopuszczalne między stronami umowy, to jednak z chwilą zajęcia wierzytelności przez komornika zmianie ulegają uprawnienia i obowiązki podmiotu zobowiązanego względem dłużnika egzekwowanego – nie może on już swobodnie kształtować łączącego ich stosunku zobowiązaniowego. Jego obowiązki wynikają wówczas z przepisów ustawy, a nie wyłącznie z treści zawartej umowy.

Reasumując należy stwierdzić, że potrącenie dokonane przez pozwaną z tytułu wierzytelności powstałej w dniu 29 listopada 2022 r., zatem już po dacie dokonania zajęcia wierzytelności, naruszyło interes powódki i skutkowało odpowiedzialnością odszkodowawczą Gminy M.. W efekcie działań pozwanej powódka poniosła szkodę majątkową w wysokości 37.225,39 zł wynikającą z planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji.

W tym miejscu wskazać trzeba, że twierdzenia pozwanej jakoby „hipotetyczny plan podziału” nie miał znaczenia prawnego należy uznać za chybione. Plan podziału – nawet jeżeli nie został zatwierdzony postanowieniem kończącym postępowanie egzekucyjne – stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. i dowodzi o przebiegu postępowania egzekucyjnego oraz kolejności zaspokojenia wierzycieli. Plan podziału wskazuje nie tylko istnienie wierzytelności powoda wobec dłużnika, ale też to, że żądana kwota faktycznie przypadała powodowi jako wierzycielowi egzekwującemu.

Odnosząc się do żądania powódki odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 21 listopada 2023 r. od kwoty poniesionej szkody podkreślić należy, że zgodnie z art. 455 k.c., roszczenie staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do zapłaty. W przedmiotowej sprawie wezwanie zostało nadane w dniu 28 listopada 2023 r., przy czym wyznaczony w nim termin płatności (20 listopada 2023 r.) był wcześniejszy niż data nadania pisma, a zatem nieskuteczny. Pozwana pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. odpowiedziała na wezwanie lecz nie spełniła świadczenia, wobec czego Sąd przyjął tę datę jako początek biegu odsetek ustawowych za opóźnienie.

Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 37.225,59 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, o czym orzeczono w pkt I i II sentencji.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. przy uwzględnieniu treści art. 98 § 1 ¹ k.p.c., o czym jak w pkt III sentencji. Na zasądzone koszty składała się kwota 1.862 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, kwota 3.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

SSR Janusz Supiński