Wyrok z 26 maja 2025, sygn. IV P 210/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Wrocław, dnia 26 maja 2025 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Asesor Sądowy Krzysztof Trnka

Protokolant: Adriana Szczuraszyk

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 roku we Wrocławiu na rozprawie

sprawy z powództwa D. N.

przeciwko spółce (...) sp. z o. o. z siedzibą w K.

o zapłatę odprawy

I.  oddala powództwo w całości;

II.  odstępuje od obciążenia powódki D. N. kosztami procesu poniesionymi przez pozwaną spółkę (...) sp. z o. o. z siedzibą w K.;

III.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygnatura akt IV P 210/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 12 kwietnia 2024 roku powódka D. N. żądała od strony pozwanej – spółki (...) sp. z o. o. z siedzibą w K. - przywrócenia do pracy.

Sprawa została zadekretowana pod sygnaturą akt IV P 1062/24.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana podała, że do rozwiązania umowy o pracę doszło na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p., w związku z niezdolnością powódki do pracy trwającą dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu.

Pismem procesowym z dnia 9 października 2024 roku powódka rozszerzyła pozew o roszczenie o zapłatę odprawy i cofnęła pozew w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy.

W piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2024 roku strona pozwana podała, że ponieważ do rozwiązania umowy o pracę doszło z przyczyn leżących po stronie powódki, nie wypłacono jej odprawy.

Pismem procesowym z dnia 19 listopada 2024 roku powódka sprecyzowała roszczenie o zapłatę odprawy, podając że żąda zapłaty kwoty 15.000,00 złotych brutto.

Pismem procesowym z dnia 17 lutego 2025 roku strona pozwana wniosła o oddalenie rozszerzonego powództwa.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 roku sygnatura akt IV P 1062/24 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyłączył do odrębnego rozpoznania roszczenie powódki o zapłatę 15.000,00 złotych tytułem odprawy. Wyłączoną sprawę zadekretowano pod sygnaturą akt IV P 210/25.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka D. N. pracowała dla pozwanej spółki od 2016 roku. Początkowo świadczyła pracę w ramach umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia. Od kwietnia 2017 roku powódka była zatrudniona przez stronę pozwaną na podstawie umowy o pracę, najpierw na czas określony, a następnie na czas nieokreślony.

Powódka była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku magazyniera.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki z ostatnich trzech miesięcy pracy liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wynosiło 4.481,22 złotych brutto.

dowód:

- zaświadczenie o zarobkach k. 76;

- umowa o pracę, k. 4;

- zaświadczenie o zatrudnieniu, k. 5 i 38;

- świadectwo pracy, k. 8-8v;

- przesłuchanie powódki, k. 97v.

W 2022 roku powódka ciężko przeszła infekcję wirusem covid-19. Stanowiące skutek infekcji pogorszenie stanu zdrowia powódki skutkowało niezdolnością do pracy. Powódka pobierała zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Łącznie niezdolność powódki do pracy trwała dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

dowód:

- przesłuchanie powódki, k. 97v;

-decyzja o przyznaniu powódce świadczenia rehabilitacyjnego, k. 2 i 35-36;

- zestawienie okresów niezdolności powódki do pracy, k. 21;

- zwolnienia lekarskie powódki, k. 22-34;

- dokumentacja medyczna powódki, k. 77-77v.

Pozwany pracodawca rozwiązał z powódką umowę o pracę bez wypowiedzenia. W pisemnym oświadczeniu o rozwiązaniu stosunku pracy pracodawca podał, że jego przyczyną jest niezdolność powódki do pracy, trwająca dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące.

Oświadczenie zostało podpisane przez osobę uprawnioną do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy z pracownikami pozwanej spółki i zawierało pouczenie o możliwości odwołania się do Sądu.

Oświadczenie zostało doręczone powódce w dniu 22 marca 2024 roku.

dowód:

- oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz potwierdzenie odbioru przesyłki, k. 3 i 18-20.

Po rozwiązaniu stosunku pracy przez pozwaną spółkę, powódka zarejestrowała się jako osoba bezrobotna.

Powódka złożyła wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Powódka złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego. Wniosek powódki został oddalony decyzją organu rentowego.

Powódka pozostaje obecnie bez pracy. Powódka ma zamiar szukać pracy i pracować do momentu osiągniecia wieku emerytalnego.

Powódka nie ma ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

dowód:

- decyzja o przyznaniu powódce statusu osoby bezrobotnej, k. 67;

- wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, k. 86-86v;

- wniosek o świadczenie przedemerytalne, k. 87-88;

- przesłuchanie powódki, k. 97v.

Powódka urodziła się w dniu (...) i na chwilę rozwiązania umowy o pracę (22 marca 2024 roku) miała ukończone 57 lat, zaś na dzień wyrokowania (29 maja 2025 roku) miała ukończone 59 lat.

okoliczności bezsporne

Obowiązujący u strony pozwanej regulamin pracy i wynagradzania nie wprowadza dodatkowego, odrębnego od ustawowego prawa pracownika do odprawy.

dowód:

- regulamin pracy i wynagradzania strony pozwanej, k. 39-64.

W chwili rozwiązania stosunku pracy między stronami pozwana spółka zatrudniała ponad 20 pracowników.

okoliczność bezsporna

Sąd Rejonowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowód z przesłuchania powódki i dowody z dokumentów.

Sąd obdarzył dowód z przesłuchania powódki przymiotem wiarygodności, gdyż osoba ta wypowiedziała się jasno, szczerze i spontanicznie. Jej wypowiedź znajdowała oparcie w pozostałym materiale dowodowym.

Strony nie kwestionowały wiarygodności przedstawionych w sprawie dokumentów i Sąd nie znalazł z urzędu żadnych przyczyn do odmówienia tym dowodom przymiotu wiarygodności.

Pełnomocnik strony pozwanej na rozprawie cofnął wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadek K. S.. Sąd nie widział potrzeby dopuszczenia tego dowodu z urzędu.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne.

W niniejszej sprawie powódka żądała zapłaty odprawy w kwocie 15.000,00 złotych brutto.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.

Powódka nie wskazała podstawy prawnej swojego roszczenia, przy czym nie miała takiego obowiązku. Sąd ustala i stosuje prawo materialne z urzędu, a zatem Sąd, w oparciu o przedstawione mu przez strony fakty, samodzielnie poszukiwał podstawy prawnej roszczenia powódki. Ponieważ brak było podstawy prawnej roszczenia powódki o charakterze umownym (ani umowa o pracę, ani regulamin pracy i wynagradzania strony pozwanej nie przewidują pozaustawowego prawa do odprawy), Sąd rozważył przepisy ustawowe regulujące prawo do odprawy.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat.

W myśl art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, odprawę pieniężną ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, przepisy art. 8 stosuje się odpowiednio w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona w art. 1.

Długotrwała niezdolność pracownika do pracy jest przyczyną rozwiązania stosunku pracy dotyczącą pracownika. Niezawinioną, nawet w sposób nieumyślny, jednakże dotyczącą po stronie pracownika. Nic w zgromadzonym materiale dowodowym nie wskazuje na to, że pracodawca spowodował czy przyczynił się do powstania u powódki stanu niezdolności do pracy. Brak było innych, poza niezdolnością do pracy, przyczyn rozwiązania stosunku pracy. A zatem powódce nie przysługuje prawo do odprawy w myśl przytoczonych powyżej przepisów.

W myśl art. 92(1) § 1 k.p. pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.

Aby pracownik nabył prawo do emerytury na podstawie powyższego przepisu, musi wystąpić związek funkcjonalny i czasowy pomiędzy rozwiązaniem umowy pracę a przejściem na emeryturę.

Rozwiązanie umowy o pracę w niniejszej sprawie nie miało na celu przejścia powódki na emeryturę. To pracodawca, nie powódka, rozwiązał umowę o prace i uczynił to z uwagi na jej długotrwałą niezdolność do pracy, a nie w celu umożliwienia jej przejścia na emeryturę. Brak zatem związku funkcjonalnego pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę a przejściem powódki na emeryturę.

Nie zachodził także związek czasowy pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę a przejściem powódki na emeryturę. Ani na chwilę rozwiązania umowy o pracę (ukończone 57 lat) ani na chwilę wyrokowania (ukończone 59 lat) powódka nie miała jeszcze odpowiedniego wieku, aby przejść na emeryturę. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, powódka nabędzie prawo do emerytury po ukończeniu 60 roku życia (a zatem z dniem 2 kwietnia 2026 roku).

Ponieważ ani na chwilę rozwiązania stosunku pracy, ani na chwilę wyrokowania powódka nie nabyła jeszcze prawa do emerytury, wykluczony jest związek funkcjonalny lub czasowy pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę i przejściem na emeryturę.

Co więcej, powódce organ rentowy odmówił prawa do świadczenia przedemerytalnego, zarejestrowała się ona jako bezrobotna i deklaruje ona dalsze poszukiwanie pracy. Zarówno w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (obowiązującej na dzień rozwiązania stosunku pracy) jak i w myśl art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia (obowiązującej na chwile zatrudnienia), osoba bezrobotna jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia.

Gotowość i chęć kontynuowania przez powódkę zatrudnienia przemawia przeciwko wystąpieniu związku funkcjonalnego pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę a przejściem na emeryturę.

Powódka nie miała ani na chwilę rozwiązania stosunku pracy ani na chwilę wyrokowania ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę, powództwo było bezzasadne i podlegało oddaleniu (punkt I sentencji wyroku).

W myśl art. 98 § k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 98 § 3 k.p.c.).

W myśl art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

W myśl art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Art. 102 k.p.c. – realizujący zasadę słuszności – dopuszcza możliwość odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Pozwala na nieobciążanie przegrywającego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi albo zasądzenie tylko części kosztów. Ocena, czy takie przypadki rzeczywiście występują, została pozostawiona uznaniu sądu , a kontrola instancyjna dotyczy tylko sytuacji, gdy zastosowanie omawianego przepisu nastąpiło z rażącym naruszeniem zasad przewidzianych w tym przepisie, gdy ocena sądu jest dowolna i pozbawiona uzasadnionych podstaw albo gdy sąd w ogóle nie uzasadnił zastosowania tego przepisu.

Do kręgu wypadków szczególnie uzasadnionych zalicza się okoliczności związane z przebiegiem procesu, jak również te występujące poza jego obszarem. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru roszczenia poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczenia, przedawnienie. Okoliczności zewnętrzne to te dotyczące sytuacji majątkowej i życiowej strony. Do oceny całokształtu okoliczności konieczne jest uwzględnienie zasad współżycia społecznego. Pojęcie „wypadków szczególnie uzasadnionych” opiera się na zwrocie niedookreślonym, co może uzasadniać odwoływanie się również do argumentów natury aksjologicznej (M. Kuchnio [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–505(39). Tom I, red. O. M. Piaskowska, Warszawa 2024, art. 102).

Sąd Rejonowy uznał, że pomimo oddalenia powództwa w całości należało zastosować art. 102 k.p.c. i odstąpić od obciążenia powódki kosztami procesu.

Sąd miał bezpośrednią styczność z powódką w sali rozpraw i w ocenie Sądu występowało u niej silne przekonanie o zasadności jej roszczenia i silne poczucie osobistego pokrzywdzenia. Należy mieć na względzie, że niezdolność powódki do pracy była skutkiem ciężkiego przejścia przez nią infekcji. Utrata zatrudnienia w wyniku choroby potęgowała u powódki poczucie pokrzywdzenia. Powódka nie ma wykształcenia prawniczego. Przekonanie powódki o zasadności jej roszczenia o odprawę, chociaż obiektywnie nietrafne, było jednak subiektywnie uzasadnione . Powódka, zbliżająca się do wieku emerytalnego, została zwolniona z niezawinionej przez nią przyczyny, co w zrozumiały sposób mogło urazić jej poczucie sprawiedliwości i dlatego ubiegała się o sądową ochronę swojego roszczenia.

Na koszty procesu strony pozwanej składało się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika, albowiem w myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach dotyczących zatrudnienia, wynagrodzeń za pracę. Koszty procesu wyniosły 2.700,00 złotych (§ 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Koszty procesu były bardzo duże . Biorąc pod uwagę, że przed zwolnieniem średnie zarobki powódki wynosiły jedynie 4.481,22 złotych brutto miesięcznie, zaś obecnie pozostaje od ponad roku bezrobotna i że w dalszym ciągu odczuwa negatywne skutki przebytej dwa lata temu infekcji (do tego stopnia, że wystąpiła z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności), w ocenie Sądu Rejonowego poniesienie przez powódkę kosztów procesu w kwocie 2.700,00 złotych miałoby długotrwały, negatywny wpływ na jej życie i stanowiłoby zbyt dużą dolegliwość . Biorąc to, a także subiektywnie uzasadnione przekonanie powódki o zasadności jej roszczenia, pod uwagę, należało odstąpić od obciążenia kosztami procesu (punkt II sentencji wyroku).

W punkcie III sentencji wyroku nieuiszczonymi kosztami sądowymi w postaci opłaty od pozwu Sąd obciążył Skarb Państwa, mając na uwadze, że zgodnie z dyspozycją art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 98 k.p.c. nie było podstaw do obciążenia tymi kosztami wygrywającej sprawę strony pozwanej, zaś powódka, która przegrała proces, była zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy (art. 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. w zw. z art. 35 ust. 1 u.k.s.c.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.