Wyrok z 27 maja 2025, sygn. I C 590/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy w Opolu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Aleksandra Gawlas

Protokolant: st. sekr. sąd. Marlena Nalepa

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2025 r. w O.

sprawy z powództwa P. H.

przeciwko Krajowemu Ośrodkowi (...) w W.

o zapłatę

I.  zasądza od strony pozwanej Krajowego Ośrodka (...) w W. na rzecz powoda P. H. kwotę 8874,52 zł (osiem tysięcy osiemset siedemdziesiąt cztery złote 52/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 lipca 2024 r. do dnia zapłaty;

II.  zasądza od strony pozwanej Krajowego Ośrodka (...) w W. na rzecz powoda P. H. kwotę 2317 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 590/24

UZASADNIENIE

Powód P. H. wniósł o zasądzenie od pozwanego Krajowego Ośrodka (...) kwoty 8874,52 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 10 lipca 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strony łączy umowa dzierżawy nieruchomości gruntowej, zawarta 26 maja 2017 r. W załącznikach do umowy określono sposób naliczania czynszu dzierżawnego oraz tego czynszu w poszczególnych latach. Fakturą z 1 lutego 2024 r. pozwany poinformował powoda, że rata za drugie półrocze 2023 r. czynszu została ustalona na 33.441,90 zł według nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W ocenie powoda ustalenie czynszu w takiej wysokości nie odpowiadało postanowieniom obowiązującej umowy, bowiem przy ich zastosowaniu powinien on wynosić 25.464,75 zł. Dodano, że umowa nie była aneksowana. Ostatecznie powód zapłacił pozwanemu całą żądaną przez niego sumę, z zastrzeżeniem zwrotu. Obecnie dochodzi zapłaty różnicy pomiędzy kwotą ustaloną przez pozwanego a tą obliczoną przez niego.

W odpowiedzi na pozew Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zwrot kosztów procesu.

Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł, że wbrew twierdzeniom powoda wprowadzone w ww. ustawie zmiany w sposobie ustalania czynszu dzierżawy mają pierwszeństwo przed zapisami umownymi. Przy tym stał na stanowisku, że bez znaczenia jest fakt braku przedłożenia powodowi aneksu do umowy w zakresie nowego sposobu naliczania tego czynszu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

26 lipca 2017 r. P. H. - jako dzierżawca - zawarł z Agencją Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. - jako wydzierżawiającym - umowę dzierżawy nieruchomości gruntowej, nr 0002/1/2017/ (...).

Umowa została zawarta od 26 maja 2017 r. do 30 września 2026 r. z możliwością jej przedłużenia, jeżeli dzierżawca, najpóźniej na 3 miesiące przed upływem tego terminu, wystąpi z wnioskiem o przedłużenie umowy i strony uzgodnią istotne jej postanowienia (§ 3 ust. 1 umowy).

Przedmiotem umowy jest nieruchomość gruntowa położona w gminie P., obręb B. o łącznej powierzchni 18,0200 ha, która składa się z pastwisk trwałych o powierzchni 17,7400 ha oraz nieużytków o powierzchni 0,2800 ha (§ 2 umowy).

Na podstawie umowy dzierżawca zobowiązał się płacić wydzierżawiającemu czynsz dzierżawny w wysokości równowartości 570,00 dt (decyton) pszenicy w stosunku rocznym (zwolniony z VAT). Sposób naliczenia czynszu dzierżawnego od poszczególnych składników przedmiotu dzierżawy określa załącznik nr 1 do umowy, a naliczenie czynszu w poszczególnych latach dzierżawy załącznik nr 2 (§ 15 ust. 1 umowy). Cenę pszenicy przyjmuje się na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy publikowanej przez GUS za każde półrocze roku kalendarzowego (§ 15 ust. 3 umowy). Czynsz płatny jest za okres półrocza roku kalendarzowego z dołu w wysokości wynikającej z przemnożenia połowy ilości pszenicy określonej w ust. 1 przez cenę pszenicy określoną w ust. 3 (§ 15 ust. 4 umowy).

Wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (§ 21 umowy). W sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (§ 22 umowy).

dowód:

- umowa dzierżawy z załącznikami, k. 8-15

- przesłuchanie powoda, k. 53

Zawarta przez strony umowa nigdy nie była zmieniana.

/bezsporne/

Ponadto dowód:

- przesłuchanie powoda, k. 53

Agencja Nieruchomości Rolnej została zniesiona z dniem 31 sierpnia 2017 r., a jej prawa i obowiązki z dniem 1 września 2017 r. przejął Krajowy Ośrodek (...).

/bezsporne/

1 lutego 2024 r. Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. wystawił powodowi fakturę VAT nr (...) na kwotę 33.441,90 zł. Suma ta stanowiła ratę czynszu dzierżawnego za drugie półrocze 2023 r. Termin płatności faktury ustalono na 28 lutego 2024 r.

Obliczenie wysokości czynszu na kwotę 33.441,90 zł wynikało z przyjęcia 285 decyton pszenicy (jako połowa 570 ustalonych w umowie) oraz stawki 117,34 zł za 1 decytonę. Stawka wynikała z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 stycznia 2024 r. w sprawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających pierwsze półrocze 2024 r.

dowód:

- faktura, k. 16

Ustalenie wysokości czynszu dzierżawnego w kwocie 33.441,90 zł za drugie półrocze 2023 r. wynikało z wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

/bezsporne/

Pismem z 24 kwietnia 2024 r. Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. wezwał P. H. do zapłaty kwoty w łącznej wysokości 34.019,12 zł, na co składało się 33.441,90 zł należności głównej oraz 577,22 zł odsetek ustawowych za opóźnienie.

P. H. dokonał zapłaty na rzecz Krajowego Ośrodka (...) kwoty w wysokości 25.464,75 zł. Do obliczeń przyjął 285 decyton pszenicy (jako połowa 570 ustalonych w umowie) oraz stawkę 89,35 zł za 1 decytonę. Obliczenia oparł o postanowienia umowy dzierżawy z 26 maja 2017 r. Stawkę przyjął na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 29 lutego 2024 r. w sprawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy w drugim półroczu 2023 r.

28 maja 2024 r. Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. wystosował do P. H. kolejne wezwanie do zapłaty. Domagał się zapłaty dodatkowej kwoty w łącznej wysokości 8874,52 zł, na co składało się 8863,59 zł należności głównej i 10,93 zł odsetek ustawowych za opóźnienie.

14 czerwca 2024 r. P. H. dokonał zapłaty żądanej kwoty, która stanowiła różnicę pomiędzy kwotą czynszu żądaną przez wydzierżawiającego a kwotą dotychczas uznaną i zapłaconą przez powoda. Zapłata kwoty 8874,52 zł nastąpiła z jednoczesnym zastrzeżeniem dochodzenia jej zwrotu. P. H. nie uznał roszczenia wydzierżawiającego.

Pismem z 27 czerwca 2024 r. P. H. wezwał Krajowy Ośrodek (...) Oddział Terenowy w O. do zwrotu zapłaconej przez niego kwoty 8874,52 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od upływu siódmego dnia liczonego od dnia doręczenia wezwania, tytułem zwrotu części czynszu dzierżawnego. Wezwanie zostało doręczone pozwanemu 2 lipca 2024 r.

dowód:

- wezwania do zapłaty, k. 17-18

- potwierdzenie przelewu, k. 19

- oświadczenie powoda z potwierdzeniem nadania, k. 20-21

- wezwanie do zapłaty z wydrukiem z systemu śledzenia przesyłek, k. 22-24

- przesłuchanie powoda, k. 53

P. H. umowę dzierżawy 26 maja 2017 r. zawarł po tym, jak złożył najkorzystniejszą ofertę w przetargu. Po kilku dniach został wezwany do podpisania umowy. Był zobowiązany przedstawić dwóch żyrantów. Po przybyciu do wydzierżawiającego powodowi i jego żyrantom przedstawiono umowę, która była już gotowa. P. H. zapoznał się z nią, podobnie jak i żyranci, a następnie wszyscy ją podpisali. Dzierżawca nie mógł negocjować wysokości czynszu. Nie był informowany o tym, że czynsz może ulegać zmianie. W umowie nie przewidziano zmiany sposobu obliczania czynszu.

O zmianie czynszu w 2024 r. P. H. dowiedział się z treści faktury. Nikt ze strony pozwanej nie kontaktował się z nim w tej sprawie. W Krajowym Ośrodku (...) powiedziano mu, że weszła w życie nowa ustawa i przez to doszło do zmian. Nie otrzymał on żadnego aneksu do umowy. Nie informowano go o tym, że taka zmiana czynszu zostanie wprowadzona.

Gdyby P. H. w momencie zawierania umowy w 2017 r. wiedział, że wysokość czynszu wzrośnie, to prawdopodobnie nie zdecydowałby się na zawarcie umowy. Miał natomiast nadzieję, że dojdzie do przedłużenia umowy na dłuższy okres. Miał plany na uprawę na nieruchomości objętej w dzierżawę.

dowód:

- przesłuchanie powoda, k. 53

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód, domagając się zapłaty od pozwanego, stał na stanowisku, że pozwany domagając się od niego zapłaty w związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. przepisu art. 1 pkt 17 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 grudnia 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, działał bezpodstawnie, naruszając tym samym postanowienia umowne w zakresie sposobu naliczania wysokości czynszu. Natomiast pozwany utrzymywał, że naliczenie czynszu w wyższej wysokości wynikało ze zmian w ww. ustawie dotyczących sposobu ustalania czynszu dzierżawy i mają one pierwszeństwo przed zapisami umownymi.

Stan faktyczny w sprawie pozostawał w zasadzie bezsporny. Nie ulegało wątpliwości, że strony łączy umowa dzierżawy z 26 maja 2017 r., która nie była zmieniana. Spornym natomiast pozostawało czy słusznie pozwany dokonał obliczenia czynszu należnego za drugie półrocze 2023 r., posługując się w tym celu nowymi przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zamiast postanowieniami umowy. Przez to spór pomiędzy stronami nie dotyczył faktów, lecz dokonania prawnej oceny okoliczności sprawy.

W pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag natury ogólnej. Łącząca strony umowa z 26 maja 2017 r. jest umową dzierżawy opisaną w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z jego art. 693 § 1 przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Umowa dzierżawy jest rodzajem umowy o korzystanie z rzeczy. Dzierżawa jest umową dwustronnie zobowiązującą, konsensualną, wzajemną i odpłatną. Do jej skutecznego zawarcia wystarczą zgodne oświadczenia woli stron. Nie jest natomiast konieczne wydanie przedmiotu dzierżawy. Strony zobowiązują się wzajemnie do spełnienia określonych, wskazanych w art. 693 i następne k.c. świadczeń. Funkcją dzierżawy - niezależnie od jej przedmiotu - jest zapewnienie możliwości czerpania pożytków z cudzej rzeczy. Obowiązkiem wydzierżawiającego jest zapewnienie dzierżawcy możliwości korzystania i czerpania pożytków z przedmiotu dzierżawy. Przedmiot dzierżawy jest oddawany dzierżawcy do używania i pobierania pożytków, przy czym uprawnienie do pobierania pożytków ma znaczenie fundamentalne i stanowi odróżnienie umowy dzierżawy od umowy najmu. Tym samym essentialia negotii umowy dzierżawy stanowią z jednej strony - określenie materialnego przedmiotu, którego dzierżawca może używać i pobierać z niego pożytki, a z drugiej strony - określenie wysokości czynszu dzierżawnego lub sposobu jego ustalania.

Przy tym pamiętać należy, że zgodnie z art. 353 ¹ k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

W niniejszej sprawie ustalono, że w § 15 umowy dzierżawy z 26 maja 2017 r. strony sprecyzowały sposób obliczania opłaty. Kwestię tę uszczegółowiono dodatkowo w załącznikach nr 1 i 2, które stanowią jej integralną część. Treść tych postanowień była podyktowana przepisami ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - w brzmieniu obowiązującym w dacie zawierania umowy - a dokładniej przepisem art. 39a. Zgodnie z nim czynsz dzierżawny ustala się w umowie jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy. Czynsz ten jest płatny za półrocze roku kalendarzowego z dołu (art. 39a ust. 2). Należność z tytułu czynszu określonego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy ustala się na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy w półroczu roku kalendarzowego poprzedzającym termin płatności czynszu (art. 39a ust. 4).

W związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. art. 1 pkt 17 ustawy z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw, zmieniono brzmienie art. 39a ust. 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W efekcie tej zmiany, należność z tytułu czynszu określonego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy ustala się na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za jedenaście kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności czynszu.

W tym samym dniu, tj. 1 stycznia 2024 r. zmianie uległo również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2016 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2023 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w § 1 dotychczasowego rozporządzenia uchylono ust. 2. Zgodnie z tym uchylonym ustępem, do czynszu dzierżawnego ustalanego jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy przyjmowało się do przeliczeń średnią krajową cenę skupu pszenicy wskazaną w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłaszanym w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” za półrocze poprzedzające ogłoszenie wykazu nieruchomości, o którym mowa w art. 28 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 2 ustawy, zwanego dalej „wykazem”.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, słusznie podnosił powód, że przytoczone zmiany prawne doprowadziły do niezasadnego obciążenia go przez pozwanego nowymi zasadami ustalania wysokości czynszu dzierżawnego. W ich następstwie powód został zobowiązany do zapłaty dodatkowej kwoty w wysokości 8874,52 zł, co nie miało oparcia w zawartej pomiędzy stronami umowie.

Pozwany niezasadnie domagał się zapłaty powyższej kwoty od powoda, który zawarł umowę dzierżawy jeszcze przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw. Przez to w dacie zawarcia umowy dzierżawy obowiązywały i nadal obowiązują zapisy umowne, które do tej pory nie zostały zmienione. Podkreślenia wymaga, że wejście w życie nowych regulacji prawnych w trakcie obowiązywania danej umowy dzierżawy nie wpływa automatycznie, bezpośrednio na treść tej umowy, która w żaden sposób nie została zmieniona przez jej strony. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało, aby umowa była aneksowana, co zresztą nie było kwestionowane. Co jeszcze istotne to fakt, że zgodnie z § 21 umowy wszelkie jej zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Takiej formy w niniejszej sprawie nie dochowano. Ponadto nie sposób przyjąć, aby elementy przedmiotowo istotne umowy, jak wynagrodzenie, mogły być zmieniane jednostronnie, bez zgody drugiej strony. Dodać trzeba, że ustawa nowelizująca ww. ustawę nie przewidywała żadnych przepisów przejściowych, które regulowałyby kwestię umów zawartych przed ich wejściem w życie.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z § 15 ust. 3 ww. umowy cenę pszenicy przyjmuje się na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy publikowanej przez GUS za każde półrocze roku kalendarzowego. Ten zapis umowny w zw. z § 15 ust. 4 umowy nakazuje przyjąć, że czynsz jest płatny za okres półrocza roku kalendarzowego. Tymczasem wprowadzona przez ustawodawcę od dnia 1 stycznia 2024 r. zmiana art. 39a ust. 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa określa należność z tytułu czynszu nie w odniesieniu do półrocza roku kalendarzowego, ale w odniesieniu do okresu jedenastu kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego. Powyższe należy ocenić jako kolidujące z postanowieniami umowy dzierżawy, o których mowa w § 15 ust. 3 i 4 umowy, która nadal łączy strony.

Dlatego też, skoro umowa nie była przez strony zmieniana, a w sprawach nieuregulowanych umową stosuje się jedynie przepisy Kodeksu cywilnego (zgodnie z § 20 umowy), to brak było podstaw do obciążania powoda dodatkową kwotą w wysokości 8874,52 zł. Jej naliczenie przez pozwanego niewątpliwie było efektem wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. nowych regulacji prawnych dotyczących zasad ustalania czynszu dzierżawnego na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za jedenaście kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności czynszu. Niemniej jednak również ustawodawca przewidział - zarówno w art. 39a ust. 2 ustawy w poprzednim, jak i obecnym brzmieniu - że wysokość czynszu ustalana jest w umowie. Zatem wprowadzenie nowej wysokości czynszu, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu, nie następuje z mocy prawa, tylko w umowie. Należy z powyższego wywodzić, że wolą ustawodawcy było, by zmiana sposobu określania czynszu została przeprowadzona na zasadach regulacji Kodeksu cywilnego w zakresie zobowiązań umownych. Nakłada zatem na wydzierżawiającego obowiązek wprowadzenia do umów dzierżawy zapisów dotyczących nowego sposobu ustalania wysokości czynszu. Innymi słowy, o ile ustawa wymusza na wydzierżawiającym pobieranie czynszu w sposób wprost w niej określony, nie zezwalając na indywidualne uzgodnienia i nie różnicując zasad z tym związanych w odniesieniu do umów zawartych przed jej wejściem w życie, to wymaga od niego również dostosowania do ustawy treści obowiązujących umów.

Analogicznie, w realiach sprawy, strony zawarły umowę cywilnoprawną, w zakresie której należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego. Tym samym – i jednocześnie w zgodzie z regulacjami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w aktualnym brzmieniu – wydzierżawiający, jeżeli twierdzi, że ma obowiązek zmiany sposobu ustalania i pobierania czynszu, to winno to mieć odzwierciedlenie w treści umowy, przy uwzględnieniu stanowiska drugiej strony, która to, zgodnie z ogólnymi regułami swobody kontraktowej, powinna mieć możliwość podjęcia decyzji w kwestii kontynuowania umowy na zmienionych warunkach. Dopiero, gdy dzierżawca zgodzi się na zaproponowane warunki (z góry określone przez ustawodawcę), to znajdzie to odniesienie w umowie. Jednocześnie spełnione zostaną wymogi określone w art. 39 a w/w ustawy, które obligują (...) do dostosowania obowiązujących umów do wymogów ustawowych. Skoro strona pozwana tego nie uczyniła, czyli nie dostosowała umowy łączącej strony niniejszego sporu do wymogów prawa, to nie może domagać się zapłaty od powoda w wysokości przewyższającej ustaloną w umowie.

Z tej przyczyny sąd uznał, że zapłata przez powoda kwoty w wysokości 8874,52 zł była wynikiem nieuzasadnionego żądania zapłaty przez pozwanego. Jej zwrotu powód dochodził na podstawie art. 405, 410 i 411 k.c. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Według art. 410 § 1 i 2 k.c. przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego (§ 1). Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (§ 2). Przepis art. 411 pkt 1 k.c. stanowi z kolei, że nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.

W omawianej sprawie, wobec wyżej poczynionych ustaleń, świadczenie spełnione przez powoda na rzecz pozwanego w kwocie 8874,52 zł niewątpliwie było pozwanemu nienależne. Powód zapłacił powyższą sumę, jednak z zastrzeżeniem zwrotu. Tym samym, zgodnie z art. 411 k.c., nie było przeciwskazań do tego, by domagał się zwrotu spełnionego świadczenia.

Mając na uwadze powyższą argumentację, sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 8874,52 zł. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 k.c., mając na uwadze, że wezwanie do zapłaty zostało doręczone pozwanemu 2 lipca 2024 r., a na spełnienie świadczenia powód wyznaczył mu 7 dni od daty odbioru wezwania. Pozwany nie zapłacił i przez to od 10 lipca 2024 r. pozostaje w zwłoce z zapłatą, za co powodowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.

O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. Na zasądzoną kwotę 2317 zł złożyła się opłata od pozwu (500 zł), opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (1800 zł) ustalone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Odsetki od przyznanej kwoty zasądzono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.