Uzasadnienie z 28 maja 2025, sygn. III RC 141/24

UZASADNIENIE

P. I. (1) przedstawicielka ustawowa małoletnich powodów P. I. (3) i M. I. (1) wniosła powództwo przeciwko E. I. (1) o podwyższenie od pozwanego na rzecz małoletnich dzieci alimentów z kwot po 800 zł miesięcznie do kwoty 2.000zł na rzecz P. I. (3) i 1.650 zł na rzecz M. I. (1).

Uzasadniając roszczenie strona powodowa podała m.in., że: ostanie alimenty zasądzone były wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu w dnia 30 grudnia 2019r. Obecnie małoletni P. ma ukończone 15 lat, jest uczniem szkoły średniej, ma podejrzenie spektrum autyzmu, korzysta z konsultacji psychologicznych, korepetycji i ma zaleconą dietę bezglutenową, uczęszcza do stomatologa.

P. I. (1) wskazała, że na usprawiedliwione miesięczne koszty utrzymania małoletniego P. składają się po ich skorygowaniu pismem z dnia 23 maja 2025r. m.in. wydatki:

- wyżywienie – 900zł,

- ubrania – 300zł

-Kosmetyki, środki czystości – 70zł,

- leki dermatologiczne – 80 – 100zł,

- podręczniki 108zł,

- telefon komórkowy – 40zł,

Fryzjer – 30zł,

- wydatki szkolne: ksero składki itp. 15 zł,

- podręczniki 50zł,

- zajęcia dodatkowe tenis – 640zł

- okulista, krople – 140 zł,

- leczenie dentystyczne – 210 zł,

- witaminy, leki, krople do oczu – 120zł,

- psycholog psychiatra – 210 zł,

- kieszonkowe 150zł,

- wyjazdy szkolne – 35 zł,

- wakacje/ferie – 125 – 160zł.

Małoletnia M. ma 12 lat. Dziewczynka nosi okulary korekcyjne. Uczęszcza na jazdy konne.

P. I. (1) podała, również uzupełniając pismem dodatkowym, że na miesięczne koszty utrzymania dziewczynki składają się m.in.:

- wyżywienie 900zł,

- kosmetyki, środki czystości – 70 zł,

- zabawki, gry, gazetki – 250zł,

- telefon – 40zł,

- fryzjer – 60zł,

- wydatki szkolne – 150zł,

- odzież, obuwie – 350 zł,

- odzież jeździecka – 30zł,

- okulista – 110 zł,

- leczenie dentystyczne, ortodontyczne 80 zł,

- witaminy, leki – 120zł,

- jazda konna – 320zł,

- kino – 85 zł,

- psycholog psychiatra 180zł

- wakacje, ferie – 125 – 160 zł,

P. I. (1) podała, że prowadzi własne biuro rachunkowe i z tytułu prowadzonej działalności osiąga miesięczny dochód w wysokości 4000 – 6000zł. Podniosła, że pozwany jest rolnikiem i obsługuje koparki i koparko-ładowarki. Zdaniem strony powodowej pozwany ukrywa swój dochód,

(dowód: pozew wraz z załącznikami k. 3 – 49, pismo przygotowawcze wraz z załącznikami k. 75- 130 )

Odpowiadając na pozew E. I. (1) wniósł o oddalenie powództwa.

Uzasadniając zajęte stanowisko w sprawie podał m.in., że prowadzi małe gospodarstwo rolne 1,69 ha o profilu roślinnym, jego roczny dochód to kwota 5310,00zł czyli 442 zł na miesiąc. Dodatkowo świadczy usługi na zlecenie dla firmy (...) otrzymując miesięczne uposażenia w kwocie 4486,65 zł netto Zakwestionował podany przez przedstawicielkę ustawową jej dochód. Podniósł, że czerpie ona dodatkowe korzyści z najmu domu.

(dowód: odpowiedź na pozew wraz z załącznikami k.66 – 68zł)

Na rozprawie wyraził wolę łożenia na dzieci po 900zł miesięcznie.

Sąd ustalił co następuje:

Sąd Okręgowy w Toruniu I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 30 grudnia 2019r. w sprawie I C 329/18 z powództwa P. I. (1) przeciwko E. I. (1) o rozwód rozwiązał małżeństwo przez rozwód bez orzekania o winie. W wyroku tym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron powierzono obojgu rodzicom, przy czym ustalono, że miejscem zamieszkania dzieci będzie przy matce. Ponadto na oboje rodziców nałożono obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci i tytułem udziału ojca w tych kosztach zasądzono od pozwanego E. I. (1) na rzecz każdego z małoletnich dzieci P. i M. rodzeństwa I. alimenty w kwotach po 800 zł miesięcznie tj. w łącznej wysokości po 1.600 zł miesięcznie.

Na dzień wydania wyroku w sprawie o rozwód I C 329/18 z 30 grudnia 2019r.

P. I. (1) prowadziła biuro rachunkowe. Pozwany prowadził działalność gospodarczą w ramach której świadczył usługi z wykorzystaniem ładowarki teleskopowej i koparki gąsienicowej. Sprzęty stanowiły własność stron. Usługi pozwany świadczył okazjonalnie.

W 2015r. przychód powódki wyniósł 161.728,57 zł a pozwanego przychód wyniósł 74.647,42zł. Na dzień wyrokowania dochód P. I. (1) z tytułu prowadzonej działalności to kwota 5000zł netto miesięcznie. Powódka leczyła się psychiatrycznie z rozpoznaniem CHAD, miała 35 lat, ponosiła wydatki utrzymania domu zajmowanego wspólnie z dziećmi. Pozwany miał 40 lat i trudnił się działalnością rolniczą. Uprawiał rzepak i otrzymywał z tytułu działalności rolniczej dopłaty około 5000zł rocznie. Dochód pozwanego w roku 2019 z uzyskanych plonów wyniósł około 3500zł. Dodatkowo wykonywała usługi jako operator koparki na rzecz G. P. (2) prowadzącej działalność gospodarczą Rolką. Wynagrodzenie pozwanego wynosiło 15 zł brutto za godzinę pracy. Dochód z pracy świadczonej na rzecz G. P. (1) w okresie od 1 stycznia 2019r, do 30 listopada 2019r. wyniósł łącznie 4.752 zł netto. Pozwany pracował również 2-3 miesiące w roku na terenie Austrii przy zbiorze owoców i z tego tytułu miał dochód 1500 euro miesięcznie. Na dzień wyrokowani nie prowadził działalności gospodarczej, zbył koparkę i ładowarkę.

Sytuacja małoletnich powodów P. i M. rodzeństwa I. przedstawiała się następująco: w chwili wyrokowania P. miał 10 lat a M. 7 lat. Małoletni P. był uczniem klasy V, M. była uczennicą pierwszej klasy. Dzieci odżywiały się standardowo, oboje m.in. korzystały z okularów korekcyjnych, z opieki stomatologicznej, psychologicznej, miały skierowanie do poradni wad postawy. Korzystały z zajęć pływackich koszt 90zł za każde dziecko. Pobierały korepetycje z języka angielskiego koszt na chłopca wynosił 160zł miesięcznie a na dziewczynkę 120zł. Opieka psychologiczna to był koszt 100zł miesięcznie na każde dziecko.

Małoletnie dzieci mieszkały z matką i utrzymywały regularny kontakt z ojcem, który w kwietniu 2019r.zabrał je na wycieczkę do Turcji.

W ramach uzgodnień stron pozwany zobowiązał się łożyć po 800zł na każde dziecko.

(dowód: akta sprawy I C 329/18 Sądu Okręgowego w Toruniu w szczególności wyrok karta 961 i uzasadnienie orzeczenia k. 966- k.984)

Na dzień dzisiejszy:

P. I. (1) matka małoletnich powodów jest księgową i prowadzi cały czas własne biuro rachunkowe. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości około 6.000 zł. miesięcznie, z dodatkowego zatrudnienia na stanowisku księgowej w wymiarze ¼ w Firmie (...) wskazała kwotę 652.73 zł netto za okres od 1 lutego 2024r. do 31 lipca 2024r. Dodatkowo uzyskuje dochód z najmu mieszkania stanowiącego jej własność, w wysokości 1200 zł.

Małoletni P. I. (3) ma 16 lat uczęszcza do II kl. Liceum Ogólnokształcącego o profilu ogólnym. Zdiagnozowano u niego spektrum autyzmu – Aspergera. Uczęszcza na wizyty do psychoterapeuty raz lub dwa razy w miesiącu. Koszt jednej wizyty u psychoterapeuty wynosi 180 zł. Małoletni korzysta z psychoterapeuty częściowo na koszt NFZ i częściowo prywatny. Średni miesięczny koszt wyżywienia P. jego matka określiła na kwotę 900 zł. W zakresie obuwia i odzieży koszty te kształtują się na poziomie około 300 zł miesięcznie. P. uczęszcza na indywidulane lekcje tenisa co uzasadnia P. I. (1), tym, że zapewnia dziecku odpowiednią formę aktywności, albowiem nie lubi przebywać w grupie. Koszt jednej godziny zajęć z trenerem wynosi 140zł, a łączny miesięczny koszt tych zajęć to 640 zł. Dziecko zapisane jest do klubu tenisowego w R., do którego dojeżdża P. korzysta również z korepetycji z matematyki, które odbywają się zazwyczaj dwa do trzech razy w tygodniu. P. I. (1) kupuje małoletniemu buty rzeczy tylko z firmy, której chce małoletni co uzasadnia Aspergerem syna. Koszty utrzymania małoletniego to kwota 4117zł

Małoletnia M. ma obecnie 12 lat. Przedstawicielka ustawowa w piśmie z dnia 23 maja 2025r. wskazała następujące miesięczne koszty utrzymania małoletniej M.:

- Wyżywienie – w tym, obiady w szkole (średnio 90 zł), przekąski – 900 zł

- Ubrania i obuwie – odzież sezonowa, obuwie (średnia miesięczna) – 300 zł

- Środki czystości, kosmetyki – 70 zł

- Szkoła – składki klasowe, ubezpieczenie, wycieczki szkolne – 100 zł

- Szkoła – składki klasowe, ubezpieczenie, wycieczki szkolne – 100 zł

- Zajęcia dodatkowe – jazda konna – 320 zł

- Ubrania i akcesoria do jazdy konnej – 100 zł

- Korepetycje (10 lekcji w roku) – 60 zł

- Telefon, internet – 40 zł

- Rozrywka – kieszonkowe – 200 zł

- Wyjścia – kino, pizza – 100 zł

- Wakacje, ferie – 150 zł

- (...) – dentysta, ortodonta – 80 zł

okulista, krople robione – 110 zł

psycholog, psychiatra – 180 zł
leki, suplementy – 80 zł

- Transport – paliwo (dojazdy na konie, do lekarzy) – 300 zł

(średnio około 600 km miesięcznie)

Koszt utrzymania mieszkania – 452 zł

Razem – 3.542 zł

Ponadto P. i M. noszą okulary korekcyjne. Zdiagnozowano u nich wady wzroku, które mają charakter postępujący ( krótkowzroczność). Dzieci odbywają wizyty okulistyczne dwa razy do roku, a raz w roku zachodzi potrzeba wymiany szkieł.

(dowód: zeznania P. I. (1) k131v – 132, oświadczenie o dochodach k. 14, zaświadczenie o zarobkach 15) załączniki faktury, zaświadczenia k. 14 – 49, k. 78 – 129, )

Pozwany E. I. (1) ma lat: 46, z zawodu jest: technikiem elektronikiem. Zeznając na rozprawie okoliczności wskazane w odpowiedzi na pozew podtrzymał i uczynił swoimi zeznaniami.

Dochodem pozwanego jest gospodarstwo rolne i praca na zlecenie. Gospodarstwo rolne ma powierzchnię 1,69 ha i jest o profilu roślinnym. Dochód w 2024r. ze sprzedaży zboża wyniósł 5310,00zł w przeliczeniu na miesiąc 442 zł Dotacje otrzymane za rok 2024r. od (...) wyniosły 1142zł. Pożytki z gospodarstwa pozwany pobiera od 2025r, wcześniej otrzymywała je P. I. (1). Dodatkowo pracuje w Firmie (...) Z. P..

Firma (...) prowadzi gospodarstwo rolne ogólnie około 800 ha i sprzedaż maszyn rolniczych. Pozwany w firmie pracuje okazjonalnie jak jest potrzeba i wtedy pracuje na koparce. Średnio za trzy miesiące pracy (kwiecień, czerwiec, sierpień 2024r. zarobił około 6000 zł brutto, netto 4485zł. Z dodatkowych zarobków pozwany rozlicza się z urzędem skarbowym. W firmie pracuje na umowę - zlecenie. Od zeszłego roku uprawia – działkę (...) o powierzchni 1,69 ha. Łącznie 5,79 wynosi powierzchnia ziemi i pozostały fragment ziemi ktoś inny uprawia. Od września 2025 r. czynsz dzierżawny dostaje pozwany w kwocie 8000 zł plus otrzymuje to co zarobi na 1,69 ha. Za sprzedaż pszenicy w styczniu 2025r. otrzymał kwotę netto 4500zł. Pozwany kontaktuje się z dziećmi telefonicznie i P. wozi na zwody wędkarskie. Małoletni jest z tego bardzo zadowolony a na ostatnich zawodach zdobył 2 miejsce w kategorii juniorów. Gospodarstwo dzieli z partnerką. Kupił dom, który remontuje.

(dowód: zeznania E. I. (1) k. 132 - 132 v, faktura 23 stycznia 2025r. za sprzedaż pszenicy k. 67, zaświadczenie o zarobkach szczegółowe)

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie:

- zeznań P. I. (1) 131 – 131v.,

- zeznań E. I. (1) k. 132- 132v.,

- akt sprawy o rozwód Sądu Okręgowego w Toruniu I C 329/18,

- dokumentacji dołączonej przez stronę powodową:

- odpisu wyroku o rozwód k. 11,

- odpisów aktów urodzenia małoletnich dzieci k. 12 -13,

- oświadczenia o dochodach z prowadzonej działalności gospodarczej k. 14,

- zaświadczenia o zarobkach k.15

na okoliczność ponoszonych wydatków w gospodarstwie domowym k. 16 – 49, k.78 - 128 w tym zaświadczenia o leczeniu ortodontycznym k. 26,78 kosztów okularów korekcyjnych k. 27, zaświadczenia o konsultacji psychiatrycznej k. 128,

- dokumentacji złożonej przez stronę pozwaną k. 67 – k. 68 -faktury i zaświadczenia o zarobkach)

Zeznania stron, przedstawicielki ustawowej małoletnich i pozwanego sprowadzały się w głównej mierze do wykazania zasadności zajętych stanowisk w sprawie. Sąd częściowo podzielił zeznania każdej ze stron. Sąd co do zasady nie kwestionuje wydatków, które na dzieci wykazywała ich matka P. I. (1)., niemniej częściowo sąd podziela pogląd pozwanego, że część wydatków jest zawyżona. Można oczywiście dyskutować czy co miesiąc powódka wydaje 1800zł na wyżywienie tylko dla dzieci. Kupowanie butów na rzecz P. w kwotach po 600zł też jest wydatkiem ponad przeciętnym, podobnie rzecz przedstawia się z odzieżą, której koszt miesięczny P. I. (1) wykazuje po 300zł, 350 na każde dziecko. Indywidulane lekcje tenisa chłopca i jazda konna dziewczynki to są sporty które na pewno rozwijają dzieci pod względem psycho – fizycznym, niemniej jednak jest to standard powyżej przeciętnej jaki stworzyła matka dzieciom. Sąd nie podzielił zarzutu stawianego przez stronę powodową w pozwie i podtrzymanego na rozprawie, że pozwany ukrywa dochód. Stawiany zarzut, że miało to miejsce już od czasu procesu rozwodowego jest niedopuszczalny bowiem sytuacja majątkowa stron możliwości zarobkowe stron w sprawie o rozwód zostały przez Sąd Okręgowy ustalone i obszernie w uzasadnieniu wyroku o rozwód przedstawione. E. I. (1) na okoliczność swojej pracy i dochodów zeznał szczerze, logicznie. To do strony powodowej należy podnieść zarzut, że nie była szczera w podaniu swoich faktycznych dochodów. Dopiero na wyraźny zarzut pozwanego wskazała dochody z najmu mieszkania, nie poinformowała, że pożytki z gospodarstwa do roku 2024r. pobierała. Wątpliwości budzi również zaświadczenie wystawione przez Firmę Usługową (...), że na przestrzenni pięciu miesięcy tj. od 1 lutego 2024r. do 31 lipca 2024 zarobiła 652,73 zł netto co nie zmienia okoliczność, że na zaświadczeniu jest informacja, że jej wymiar czasu pracy to ¼.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przepis art. 135 § 1 kro stanowi, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. W myśl paragrafu 2 tego artykułu wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany umowy bądź orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego.

Od czasu ustalenia dotychczasowej wysokości alimentów do dnia wniesienia pozwu w tej sprawie minęły 5 lat i 8 miesięcy. Od tego czasu niewątpliwie wzrosły koszty ich utrzymania, bowiem - okolicznością bezsporną jest, że w ostatnim czasie wzrosły ceny towarów i usług, ponadto powodowie są starsi i z tego względu ich rozwój psycho - fizyczny również generuje większe koszty utrzymania.

Ustalając wysokość alimentów należnych obecnie od pozwanego na rzecz małoletnich powodów Sąd musi brać pod uwagę nie tylko zakres usprawiedliwionych potrzeb tych dzieci, ale również możliwości majątkowe i zarobkowe ich ojca. Z uwagi na to, że dzieci na co dzień zamieszkują z matką to matka małoletnich powodów czyni osobiste starania o ich wychowanie - wobec tego co do zasady jej udział finansowy w kosztach utrzymania dzieci może być niższy aniżeli udział finansowy ich ojca w tych kosztach, jednakże nie oznacza to, że jedynie ojciec ma ponosić te koszty utrzymania dzieci. Należy też pamiętać, że w wyroku rozwodowym Sąd na oboje rodziców nałożył obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci stron.

Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zawarte w pozwie żądanie podwyższenia alimentów od pozwanego na rzecz małoletnich powodów jedynie częściowo zasługuje na uwzględnienie. Z porad psychologicznych, dodatkowych zajęć, kosztów zakupu okularów, korepetycji z języka angielskiego dzieci korzystały już w czasie sprawy o rozwód. Wykazany przez przedstawiciela koszt utrzymania dziecka M. na kwotę 3542zł i P. 4117zł, czyli łącznie 7659zł jest kosztem standardu życia, które matka dzieci w dobrych intencjach stworzyła dzieciom. Przedstawicielka ustawowa dolicza jeszcze do tej kwoty koszty utrzymania mieszkania na kwotę 452 zł na każdą osobę co łącznie stanowi 8563zł. Z samego tylko matematycznego wyliczenia wynika, że przedstawicielka ustawowa ma wyższe dochody niż te które wymieniała (dochód z najmu mieszkania 1200zł, około 6000zł działalność gospodarcza i praca w firmie 130,54 na miesiąc co się równa 73330zł. Poniosła, że spłaca nadto kredyt i ponosi koszty utrzymania domu, są jeszcze koszty jej utrzymania.

Należy mieć na uwadze, że małoletni otrzymują po 800zł zasiłku, który nie wlicza się do liczenia możliwości zarobkowych rodziców, ale wlicza się do całościowego budżetu rodziny. Dotychczasowe alimenty to kwoty po 800zł. Propozycja pozwanego o podwyższenie alimentów o 100zł jest nieadekwatna do potrzeb dzieci, ale również do możliwości finansowych pozwanego. Otrzymuje od tego roku czynsz dzierżawny 8000zł, świadczy dodatkowe usługi w firmie wprawdzie informuje, że okazjonalnie ale w ocenie sądu może wykazać się zaradnością i zwiększyć ten wymiar pracy za który otrzymuje od 980zł netto do 1785 zł netto miesięcznie Otrzymuje dochód z małego gospodarstwa które niewątpliwie trzeba utrzymać ale z niego również otrzymuje dochód nie tylko za pszenicę (4500zł) i jak sam zaznaczył w odpowiedzi na pozew, że otrzymuje dotacje z (...) w kwocie 1142 zł za rok 2024r.

Pozwany nie ma obowiązku płacić na koszty, które stanowią podwyższony standard tylko na podstawowe potrzeby. W ocenie sądu ponad wymiarowe dodatki np. związane z drogimi zainteresowaniami dzieci winny być wspólnie uzgodnione. Sąd nie czyni matce zarzutu, że stworzyła dzieciom takie a nie inne warunki w trosce o ich zdrowie, ale pozwany nie ma możliwości tych kosztów pokrywać ponad połowę co wynika z treści żądania.

W ocenie Sądu – kwoty (łącznie 700zł, 400 i 300zł) do których podwyższone zostały alimenty na rzecz każdego z powodów zróżnicowane ze względu na wiek dzieci są kwotami, które mieszczą się w granicach możliwości majątkowych i zarobkowych pozwanego, a równocześnie służyć będą zaspokojeniu uzasadnionych potrzeb małoletnich powodów. Biorąc pod uwagę te wszystkie okoliczności na mocy cytowanych przepisów - w ocenie Sądu podwyższenie alimentów od pozwanego na rzecz małoletniej córki M. I. (1) do kwoty po 1.100 zł miesięcznie i na rzecz małoletniego syna P. I. (3) do kwoty po 1.200 zł miesięcznie stanowić będzie zaspokojenie z jego strony podstawowych potrzeb tych małoletnich dzieci o czym orzekł w pkt 1 i 2. O pkt trzecim sąd orzekł a contrario. W punkcie 3 winien obliczyć wartość przedmiotu sporu od kwoty wygranej za dwie osoby a omyłkowo ustalił za jedną osobę.

Na oryginale właściwe podpisy

Za zgodność

Kierownik sekretariatu

III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich

mgr P. N.