Uzasadnienie z 30 maja 2025, sygn. III RC 16/25

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 21.05.2025 r.

Sąd ustalił, co następuje:

Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r. do sygn. III RC (...) SR Brzesko ustalił ojcostwo wobec małoletniego O. s. K. , ur. (...), nadał małoletniemu nazwisko J. S., ograniczył władzę rodzicielską ojca H. S. do współdecydowania o najistotniejszych sprawach związanych ze zdrowiem, edukacją, sposobem spędzania wolnego czasu. Nadto sąd zasądził od H. S. na rzecz małoletniego O. alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie. Wydanie wyroku poprzedziły ustalenia, co do tego, że matka z małoletnim mieszkała osobno, pozywany ojciec osobno, pozwany sporadycznie odwiedzał małoletniego, nigdy mu nic nie kupił, nie był zainteresowany jego rozwojem. Rodzice pozwanego przesyłali na wnuka 200-300 zł alimentów miesięcznie. Matka małoletniego nie figurował rejestrach podatków lokalnych. Wcześniej była zatrudniona w ramach przygotowania zawodowego za wynagrodzeniem 1700 zł miesięcznie. Pozwany był na bezrobociu a na swoje utrzymania wydawał ok. 600 zł miesięcznie. Wcześniej pracował jajo pracownik fizyczny za wynagrodzeniem ok. 1800 zł. 2000 zł. miesięcznie. Później pracował (...) firmie w wymiarze 80% etatu, za wynagrodzeniem 21 (...) za godzinę.

Wyrok uprawomocnił się dnia 31.06.2017 r.

Aktualnie małoletni liczy 10 lat życia i jest uczniem szkoły podstawowej, klasa 4 w J.. Wyprawka przy rozpoczęciu roku szkolnego kosztowała 1000 zł w tym nie tylko przybory szkolne i pomoce naukowe, lecz równie rzeczy codziennego użytku. Do szkoły małoletni jest dowożony codziennie prze matkę, około 1,5 kilometra w jedną stronę. Składki i inne wydatki w roku szkolnym kosztują łącznie 300 zł. korepetycji nie korzysta. Trzy razy w tygodniu matka wozi go na zajęcia sportowe, powód trenuje piłkę nożną. Wiąże się z tym wpisowe w kwocie 160 zł. miesięcznie. Zakup stroju i obuwia to wydatek 150 zł. Matka zawozi syna na mecze do C., czy Z.. Żywność dla powoda kosztuje 700 zł miesięcznie. A wydatki na zakup odzieży i obuwia to 300 zł w tym samym okresie czasu. Generalnie powód jest zdrowym dzieckiem, ma problemy z przegrodą nosową a we wrześniu ma mieć usuwane migdałki. Konsultacje lekarskie odbywają się w K. - P.. Leki na zmniejszenie migdałków kosztowały 200 zł i okazały się bezskuteczne. Nadto O. (...) cierpi na alergię na roztocza, produkty mączne i sierść kota. Konsultacje lekarskie odbywają się w T., raz w miesiącu. Środki czystości dla powoda to wydatek 150 zł. miesięcznie. Ferie zimowe małoletni spędził w Z. a lecie był nad morzem , wraz z rodziną. Pobyt letni kosztował 2500 zł. od osoby. Matka małoletniego w 2019 roku zawarła kolejne małżeństwo z którego urodziła dwójkę dzieci – córkę M. która liczy 5 lat życia i urodzoną w (...) córkę I.. Pobiera świadczenie w wysokości od 2600 zł – 2900 zł. miesięcznie. Powód razem z matką, ojczymem i przyrodnim rodzeństwem oraz dziadkami zamieszkuje J.. Rachunki za dom dzielone są na 7 osób miedzy wszystkich domowników. Dom ogrzewany jest węglem i drewnem. Szambo wywożone jest dwa razy w miesiącu. Na swoje utrzymanie matka powoda wydaje 1000 zł miesięcznie. Pozwany nie utrzymuje z synem żadnych kontaktów. Nie zabiera go do siebie na soboty, niedziele, ferie, czy wakacje. Nie pyta o rozwój, sukcesy szkolne, czy sportowe. Od urodzenia powód nie dostał od ojca żadnej paczki, nie zrobił mu prezentu na urodziny, imieniny, M., Gwiazdkę, czy Dzień Dziecka. Zasądzone alimenty w kwocie 400 zł. miesięcznie podniósł od stycznia 2025 r. do kwoty 700 zł miesięcznie. Matka małoletniego napisała do mamy pozwanego i ona się zgodziła.Pozwany oraz matka małoletniego powoda nie figurują w rejestrach podatkowych Gminy B..

Akta III RC (...) Sądu Rejonowego w Brzesku pozwoliły na stwierdzenie sytuacji stron w chwili wyrokowania. Zgromadzone tam dowody, na kartach od pierwszej do ostatniej dały podstawę do przyjęcia ich sytuacji zdrowotnej bytowej , zarobkowej i majątkowej. Nadto wskazane akta dały sądowi możliwość stwierdzenia daty prawomocności orzeczenia. Aktualną sytuację powoda ustalił sąd w oparciu o zeznania matki małoletniego. Są one obszerne, szczegółowo przedstawiają funkcjonowanie O. na różnych płaszczyznach, czy to szkolnej, czy to poza szkolnej. Pozwalają one na stwierdzenie jego sytuacji edukacyjnej, zainteresowań, sposobu spędzania wolnego czasu oraz kosztów jego utrzymania. Nadto dały one sądowi podstawę do ustalenia braku zaintrereo0waania ojca losem swego dziecka. Całkowitego braku zainteresowania ze strony pozwanego, odwiedzin, braku prezentów i niskich świadczeń gotówkowych na rzecz syna. Równie na tej podstawie ustalił sąd źródło i wysokość dochodów K. K., wysokość kosztów jej utrzymania orz wielkość świadczenia. Nadto wraz z okazanymi sądowi aktami stanu cywilnego pozwoliły na stwierdzenie jej sytuacji rodzinnej, osób pozostających na jej utrzymaniu, ich wieku i stopnia samodzielności. Zeznania te zasługują na wiarę, bo znajdują oparcie w dokumentach urzędowych, dowodach kasowych, bankowych. Dopełnia te ustalenia informacja UG B. o stanie majątkowym. Sytuacji pozwanego bliżej nie udało się ustalić, nie zostały przedłożone żadne dokumenty, nie stawił się on celem przesłuchania. Jedynie w oparciu o dokument urzędowy jakim jest informacja z UG miejsca zamierania ustalił sąd, że nie jest on płatnikiem podatków lokalnych.

Sąd rozważył, co następuje:

Przepisy regulujące obowiązek alimentacyjny mają bezpośredni związek z problematyką władzy rodzicielskiej. W szczególności art. 95 i 96 krio statuują obowiązek rodziców sprawowania pieczy nad osobą dziecka, jego wychowania - a więc troski o jego fizyczny i duchowy rozwój, przygotowania do pracy odpowiednio do jego uzdolnień. W myśl art. 128 krio obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania spoczywa na rodzicach. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny. Kryteriami wyznaczającymi wysokość alimentów są, z jednej strony usprawiedliwione potrzeby dziecka, z drugiej strony możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Rodzaj potrzeb, ich charakter zależy w każdym przypadku od indywidualnych okoliczności wiążących się z osobą małoletniego powoda, jego sytuacji bytowej, zdrowotnej, edukacyjnej, itd. Stosownie do wskazanych wyżej dyrektyw rodzice zobowiązani są zabezpieczyć potrzeby związane z wyżywieniem, odzieżą, obuwiem, dachem nad głową, higieną, leczeniem, wykształceniem, dostarczaniem rozrywek, rozwojem zainteresowań i zdolności. Nie wolno zapomnieć o tym, że obowiązek alimentacyjny obciąża oboje z rodziców i nie może być przerzucany na jednego z nich. Zgodnie z brzmieniem art. 133 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych (tj. obowiązku dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania – art. 128 kro) względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zasady odnośnie obliczania wysokości alimentów określone są w przepisie art. 135 kro , którego § 1 stanowi, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy prawa rodzinnego regulujące kwestie alimentów przewidują, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka przez jednego z rodziców może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie i w takim przypadku świadczenie alimentacyjne drugiego z rodziców polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania małoletniego (art. 135 § 2 kro ). Potrzeby usprawiedliwione to takie, których zaspokojenie pozwala uprawnionemu żyć w warunkach odpowiadających jego wiekowi, stanowi zdrowia, wykształceniu itp. Katalog owych potrzeb jest sprawą indywidualną (por. H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX, 2010). Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego wyznaczają górny pułap świadczeń alimentacyjnych, nawet gdyby nie zaspokajały one w pełni usprawiedliwionych potrzeb wierzyciela ( orzeczenie SN z dnia 20 sierpnia 1972 r., (...) 470/71). Przepis nie pozwala na wyznaczenie zakresu obowiązku alimentacyjnego wyłącznie na podstawie kwoty aktualnie osiąganych zarobków, lecz nakazuje czynić to, uwzględniając możliwości zarobkowe dłużnika, czyli kwoty, jakie zarabiałby, gdyby owe możliwości wykorzystywał w pełni. Istotne jest bowiem, że przy ocenie tego, czy dana osoba może zostać obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, bierze się pod uwagę nie tyle jej aktualną sytuację majątkową i zarobkową, lecz właśnie to, jakie ma ona w tej mierze możliwości ( orzeczenie SN z dnia 9 stycznia 1959 r., III CR 212/58, OSN 1960, nr 2, poz. 48). Są one determinowane wiekiem zobowiązanego, jego stanem zdrowia, przygotowaniem zawodowym, wykształceniem, ale także możliwością zdobycia pracy w regionie, w którym mieszka, i wieloma innymi czynnikami .( H. Dolecki (red.), T. Sokołowski (red.), M. Andrzejewski, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX, 2010). Małoletni powód jest dzieckiem B. K. i H. S.. Jego potrzeby należy, co do zasady uznać za usprawiedliwiane Zmieniła się sytuacja małoletniego i jego matki od czasu wyroku zasądzającego alimenty. Obecnie powód realizuje obowiązek szkolny na etapie szkoły podstawowej. W chwili orzekania o alimentach nie był uczniem. Powstały wie nowe potrzeby po jego stronie, które wtedy nie istniały. Wysokość ich jest znaczna. To nie tylko potrzeby edukacyjne - zakup książek, pomocy i przyborów szkolnych, lecz także konieczność finasowania kosztów leczenia oraz rozwijania zainteresowań dziecka związanych z aktywnością fizyczną. Małoletni liczy dopiero 10 lat życia. Pomimo pewnego już stopnia samodzielności, wymaga on jeszcze wsparcia osoby dorosłej, chociażby w kontaktach ze szkołą, czy klubem. Matka poświęca swój czas na dowożenie syna na zawody – C., Z., na treningi. Od wydania wyroku zasądzającego alimenty upłynął okres około 10 lat. Zmieniła się sytuacja osobista matki małoletniego. Wstąpiła ona w nowy związek małżeński i ma z niego dwoje dzieci, córki w wieku 5 lat i 5 miesięcy życia. Musi więc pozyskiwane środki podzielić na wszystkich uprawnionych. Wszystkie usprawiedliwione potrzeby dzieci wymagają zaspokojenia. Nie wiadomo jak zmieniła się sytuacja pozwanego, bo uchylił się on od przedłożenia dokumentów potwierdzających jest stan, chociażby finansowy. Pozwany w toku poprzedniej sprawy wykazywał związki zarobkowe z (...), czy tak jest do tej pory trudno ocenić. Można jednak przyjąć, że jest stan jest na tyle dobry, że nie chce go ujawnić licząc się z negatywnymi konsekwencjami, czy to w toku niniejszego postępowania, czy w przyszłości. Zgodnie z poglądami doktryny można zmienić wysokość świadczenia alimentacyjnego, jeśli po uprawomocnieniu się poprzedniego orzeczenia wystąpiła istotna zmiana, istotnych dla wymiaru alimentów okoliczności (M. S. „Ponowne orzekanie w sprawie cywilnej prawomocnie osądzonej”). Zmieniły się potrzeby powiodą, zmieniły się możliwości zarobkowe matki – w jej przypadku na gorsze, pojawiły się nowe osoby, które musi utrzymać. Art. 133 krio statuuje zasadę równej stopy życiowej dzieci i rodziców. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( SN z dnia 5.01.1956r., III Cr 919/55, OSN 1957, poz.74) i zapoczątkowane zostało jeszcze pod rządami kodeksu rodzinnego z 1950 roku. Art. 6 k.c., w końcu kodeks rodzinny stanowi jedną z ksiąg w swych zasadniczych zrębach przedwojennego jeszcze kodeku cywilnego i stanowi on rozkład ciężaru dowodu. Skoro pozwany twierdzi, że powództwo winno ulec oddalaniu ponad kwotę 700 zł miesięcznie, to winien to udowodnić. Nie wykazał żądnych okoliczności leżących po jego stronie, by to stanowisko uwzględnić. Po stronie powodowej są okoliczności wskazujące na potrzebę uwzględnienia powództwa w całości. H. S. nie angażuje się w żaden sposób w czynności życia codziennego małoletniego powoda. To matka pierze, prasuje, przygotowuje posiłki, pozostaje w kontakcie placówkami medycznymi, czy szkołą. Pozwany winien więc w większym zakresie przyczyniać się do utrzymania syna poprzez świadczenia finansowe. W efekcie na podstawie art. 138 i art. 133 § 1 w zw. z art. 135 § 1 krio. sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda alimenty w kwotach opisanych w pkt. I sentencji. Orzekając o kosztach między stronami sąd miał na uwadze to, że spis kosztów nie został mu przedstawiony a strona powoda działała bez zawodowego pełnomocnika. Nakazując ściągniecie od pozwanego kosztów należnych Skarbowi Państwa sąd kierował się regułą zawartą a art. 98 kpc. i stosowni do wyników procesu obciążył H. S. opłatą od zasądzonego roszczenia. Co do rygoru i klauzuli natychmiastowej wykonalności sąd miał na uwadze art. 333 §1 pkt. 1 kpc.

Sędzia Sławomir Świerczek

(...)

(...)

(...)

(...)