Wyrok z 30 maja 2025, sygn. I C 676/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2025 roku

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, I Wydział Cywilny, w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Przemysław Jadłowski

Protokolant: Magdalena Michałowska-Poole

po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 roku w Warszawie, na rozprawie

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

przeciwko Bank (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

I.  zasądza od Bank (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 7.894,43 (siedem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery, 43/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 21 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza tytułem zwrotu kosztów procesu od Bank (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością siedzibą w W. kwotę 2.317,00 (dwa tysiące trzysta siedemnaście, 00/100) złotych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 676/24

UZASADNIENIE
wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
z dnia 30 maja 2025 roku

Pozwem z 30 stycznia 2024 roku powód (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 7.894,43 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty. Wniósł również o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kosztów procesu.

Uzasadniając swoje żądania, powód wskazał, że 5 lutego 2020 roku pierwotny wierzyciel, będący konsumentem, zawarł z pozwanym umowę pożyczki. Konsument oraz powód złożyli oświadczenia o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego. Powód nabył wierzytelność od wierzyciela pierwotnego na podstawie przelewu. Powód zarzucił pozwanemu, że naruszył art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10, 15 i 16 u.k.k.

Na dochodzoną kwotę składają się:

a)  zapłacone przez cedenta odsetki umowne w kwocie 6.394,93 zł,

b)  prowizja pobrana przy uruchomieniu kredytu w kwocie 1.499,5 zł.

(pozew, k. 21)

W dniu 12 lutego 2024 roku, Referendarz Sądowy wydał w sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

(nakaz zapłaty, k. 91)

W sprzeciwie od nakazu zapłaty Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o wydanie postanowienia stwierdzającego utratę mocy nakazu zapłaty w całości zgodnie z art. 505 § 3 k.p.c., oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu. W ocenie pozwanego umowa cesji jest nieważna, jako że okoliczności towarzyszące jej zawarciu, wskazują na wykorzystanie przez powoda silniejszej pozycji w stosunku do swojego kontrahenta. Sporna umowa nie naruszała jakiegokolwiek przepisu ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności zaś art. 30 u.k.k.

(sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 97-104)

Na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 roku pełnomocnik pozwanego oświadczył, że nie wie, czy w trakcie trwania umowy pożyczki, konsument był obowiązany do posiadania konta (...) stopni oraz, że nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na pytanie, z czego wynika zmienne oprocentowanie w rozliczeniu transakcji, jeśli w umowie jest oprocentowanie stałe.

Sąd postanowił zobowiązać pełnomocnika pozwanego do wskazania a) czy w okresie obowiązywania umowy konsument był obowiązany do posiadania rachunku Konto (...), ew. czy zamknięcie tego rachunku w okresie kredytowania miało wpływ na wysokość oprocentowania; b) z czego wynikały zmiany stóp procentowych w trakcie wykonywania umowy uwidocznione w zestawieniu transakcji, gdy z § 5 ust. 8 umowy wynikało, że stopa procentowa w czasie trwania umowy jest stała.

(protokół z rozprawy, k. 245-246v.)

W piśmie z 13 maja 2025 roku pozwany Bank (...) S.A. wskazał, że:

1.  pożyczkobiorca powinien mieć dowolne konto w banku lub bezpłatny rachunek techniczny, aby móc obsługiwać spłaty rat pożyczki,

2.  zgodnie z § 4 w zw. z § 10 umowy pożyczki, pożyczkobiorca zadeklarował, że środki pochodzące wynagrodzenia za pracę lub dochodu netto osiąganego z innego tytułu będzie przelewać na swój rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy w pozwanym banku oraz zadeklarował kwotę wpływu w wysokości 1.880 zł, a brak regularnych wpływów mógł mieć wpływ na wysokość oprocentowania,

3.  zmiany stóp procentowych każdorazowo wynikały z decyzji Rady Polityki Pieniężnej. Stopa procentowa pożyczki nigdy nie przekroczyła wartości wskazanej w umowie, tj. 8,99%. Zgodnie z § 5 ust. 8 umowy „w czasie trwania Umowy, gdy nominalne roczne oprocentowanie Pożyczki będzie wyższe niż stopa odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2 ¹ k.c., Bank w okresie przekroczenia do naliczania należnych odsetek zastosuje stopę odsetek maksymalnych”.

(pismo, k. 262-263)

Do zamknięcia rozprawy strony nie zmieniły swoich stanowisk.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 5 lutego 2020 roku roku Bank (...) S.A. z siedzibą w W. zawarł z Ż. S. jako pożyczkobiorcą umowę pożyczki gotówkowej nr (...) (...). Numer rachunku bankowego do obsługi Pożyczki to (...). Umowa zawierała między innymi następujące postanowienia:

§ 4. Deklaracja Pożyczkobiorcy w zakresie przelewania wynagrodzenia.

Pożyczkobiorca deklaruje, że środki pochodzące wynagrodzenia za pracę lub dochodu netto osiąganego z innego tytułu będzie przelewać na swój rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy w Banku (...) S.A.

Kwota przelewu: 1.880 zł

Niespełnienie złożonej deklaracji wiąże się z konsekwencjami opisanymi w § 10.

§ 5. Parametry Pożyczki

1. Całkowita kwota: 24.000,00 PLN

2. Kwota do wypłaty na podstawie Umowy (podstawa do obliczania oprocentowania): 27.117,60 PLN (całkowita kwota pożyczki 24.000,00 PLN + kredytowana prowizja)

3. Okres spłaty: 84 miesiące

4. Początek spłaty: stanowi miesiąc następujący po miesiącu, w którym została zawarta Umowa, przy czym spłata pierwszej raty nie może być dokonana przed upływem 30 dni od dnia uruchomienia środków

5. Data płatności raty: 2 dzień każdego miesiąca

6. Rata (równa) Wysokość miesięcznej raty: 436,16 PLN; nie dotyczy Raty wyrównującej

7. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO): (...), wyliczona w oparciu o parametry i koszty Pożyczki przy założeniu jej terminowej spłaty

8. Nominalne roczne oprocentowanie: 8,990 % (stała stopa procentowa)

W czasie trwania Umowy, gdy nominalne roczne oprocentowanie Pożyczki będzie wyższe niż stopa odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2 ¹ Kodeksu cywilnego, Bank do naliczania należnych odsetek zastosuje stopę odsetek maksymalnych.

9. Oprocentowanie dla zadłużenia przeterminowanego: Na dzień zawarcia Umowy: 10,00% w stosunku rocznym, co stanowi czterokrotność stopy lombardowej Narodowego Banku Polskiego, przy czym oprocentowanie to nie może przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie określonych w art. 481 § 2 ¹ Kodeksu cywilnego. Bank pobiera odsetki według zmiennej stopy procentowej określonej w Cenniku usług obowiązującym w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego.

10. Zabezpieczenie: nie jest ustanawiane

§ 6. Koszty Pożyczki

1. Opłata przygotowawcza: 0 PLN

2. Prowizja: 3.117,60 PLN

Prowizja jest liczona od całkowitej kwoty Pożyczki i pobierana przez doliczenie do jej kwoty Pożyczki, zwiększając tym samym wysokość kwoty Pożyczki do spłaty, a następnie przez potrącenie jej od wypłacanej kwoty Pożyczki z Rachunku wskazanego w Umowie.

(…)

5. Opłata za prowadzenie rachunku: 0 PLN opłata miesięczna za Konto (...), w przypadku zaksięgowania na Rachunku min. 1000 PLN wpływów zewnętrznych i min. 1 płatności kartą do Rachunku/BLIKIEM w miesiącu, w przeciwnym wypadku miesięczna opłata za prowadzenie Rachunku wynosi 8 PLN. Opłata za prowadzenie Rachunku może ulec zmianie na warunkach wskazanych w Regulaminie ogólnym świadczenia usług bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A.

6. Łączna kwota odsetek: 9.897,18 PLN – przy założeniu terminowej spłaty Pożyczki.

Odsetki naliczane są za każdy dzień od salda zadłużenia i płatne razem z miesięcznymi spłatami raty kapitałowej w terminie określonym w Umowie, przy założeniu, że miesiąc liczy 30 dni, a rok 360 dni.

7. Całkowity koszt Pożyczki: 1.3014,78 PLN – przy założeniu terminowej spłaty Pożyczki

8. Całkowita kwota do zapłaty: 3.7014,78 PLN

Wyliczona w oparciu o parametry i koszty Pożyczki przy założeniu terminowej spłaty.

(…)

10. Prowizja za zmiany dokonywane w Umowie na wniosek Pożyczkobiorcy: Zgodnie z aktualnym Cennikiem usług. Na dzień zawarcia Umowy wynosi 1,00% (liczone od aktualnego salda zadłużenia) min. 50,00 PLN.

§ 10. Zmiana warunków Pożyczki w trakcie trwania Umowy

1. Zmiana oprocentowania nominalnego: 1) Bank może w trakcie okresu kredytowania obniżyć oprocentowanie pożyczki, skutkujące obniżeniem miesięcznej raty pożyczki, bez konieczności aneksowania umowy. Podstawę do obniżenia oprocentowania będą stanowić promocje przygotowane przez bank. Szczegółowe warunki promocji miały zostać określone w odrębnych, udostępnianych Pożyczkobiorcy regulaminach.

2. Nominalne roczne oprocentowanie Pożyczki uwzględnia obniżenie oprocentowania o 1 p.p., w związku z deklaracją Pożyczkobiorcy o przelewie wynagrodzenia i pozostanie na obniżonym poziomie, jeżeli w każdym miesiącu okresu obowiązywania pożyczki na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy Pożyczkobiorcy w Banku (...) S.A., wpłyną środki, o których mowa w § 4.

Weryfikacja spełnienia przez Pożyczkobiorcę powyższego warunku będzie następowała co miesiąc rozliczeniowy, licząc od dnia podpisania umowy. W przypadku niespełnienia warunku Bank od następnego miesiąca po miesiącu, w którym warunek nie został spełniony, zastosuje oprocentowanie podwyższone o ilość punktów wskazaną powyżej oraz przeliczy harmonogram spłat Pożyczki, w wyniku czego zmieni się wysokość raty spłaty, natomiast liczba rat pozostanie bez zmian. Informację o zmianie oprocentowanie Pożyczki wraz z wysokością rat, Bank przekaże Pożyczkobiorcy na trwałym nośniku. W przypadku ponownego spełnienia przez Pożyczkobiorcę warunku, Bank obniży oprocentowanie o ilość punktów wskazaną powyżej od następnego miesiąca po miesiącu, w którym warunek został spełniony.

2. Zmiana odsetek od zadłużenia przeterminowanego: Zmiana następuje w przypadku każdorazowej zmiany stopy lombardowej NBP. Nowa wysokość odsetek od zadłużenia przeterminowanego obowiązywała z dniem wejścia w życie nowej wysokości stopy lombardowej NBP, przy czym nie może ona przekraczać w stosunku rocznym stopy odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w art. 481 § 2 ¹ k.c.

3. Zmiana Regulaminu/Cennika

1)  Regulamin określa przypadki, w jakich Bank ma prawo do dokonywania zmian Regulaminu oraz Cennika usług w trakcie trwania Umowy. Bank informuje Pożyczkobiorcę o zmianach w Cenniku usług z zachowaniem trybu przewidzianego dla zmian w Regulaminie.

2)  Cennik usług zawiera zasady i wysokość oprocentowania, prowizje i opłaty za czynności związane z Umową.

3)  Zmiany Cennika usług nie wymagają podpisania aneksu do Umowy.

4)  Zmiana wysokości stopy procentowej nie stanowi zmiany Umowy.

§ 11. Prawa pożyczkobiorcy

1. Odstąpienie od Umowy:

1)  W przypadku Pożyczki udzielonej w kwocie nie przekraczającej 255.550,00 zł PLN Pożyczkobiorca ma prawo odstąpić od zawartej Umowy:

a) w terminie 14 dni od daty zawarcia Umowy,

b) poprzez złożenie podpisanego oświadczenia o odstąpieniu od Umowy w placówce Banku lub wysłanie na adres Banku. Jeżeli oświadczenie woli zostało wysłane na adres Banku, termin do odstąpienia uważa się za zachowany, jeżeli wysłanie nastąpiło przed jego upływem.

2)  W przypadku odstąpienia od Umowy Pożyczkobiorca zwraca niezwłocznie Bankowi kwotę udostępnionej Pożyczki wraz z odsetkami obliczonymi od całkowitej kwoty Pożyczki za okres od dnia wypłaty Pożyczki do dnia jej spłaty, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy.

3)  Odsetki od całkowitej kwoty Pożyczki naliczane są za każdy dzień od salda zadłużenia przy założeniu, że miesiąc liczy 30 dni, a rok 360 dni. Dzienna kwota odsetek obliczona zgodnie z oprocentowaniem obowiązującym według stanu na dzień zawarcia umowy oraz przy założeniu, że Pożyczka jest spłacana terminowo wynosi 5,99 PLN.

4)  Dniem spłaty Pożyczki jest dzień przekazania przez Pożyczkobiorcę środków pieniężnych Bankowi.

2.

1)  Wcześniejsza częściowa/całkowita spłata może być zrealizowana, jeżeli Pożyczkobiorca:

a) zapewni na Rachunku środki wystarczające na wnioskowaną spłatę poprzez wpłatę gotówki w kasie Banku lub dokonanie przelewu na Rachunek oraz

b) złoży dyspozycję odnośnie wcześniejszej spłaty.

2)  W przypadku wcześniejszej częściowej spłaty Pożyczkobiorca może złożyć dyspozycję o:

a) dokonanie przeliczenia rat Pożyczki lub

b) skrócenie okresu Pożyczki z zachowaniem dotychczasowej wysokości raty Pożyczki.

Zmiana taka nie wymaga zawarcia aneksu do Umowy. Jeżeli Pożyczkobiorca nie złoży dyspozycji, Bank przelicza raty Pożyczki przy zachowaniu dotychczasowego okresu spłaty.

3. Otrzymanie harmonogramu spłat: Bezpłatnie w całym okresie kredytowania.

4. Otrzymanie informacji o kwocie zadłużenia: Bezpłatnie w całym okresie kredytowania.

§ 12. Oświadczenia Banku

Bank oświadcza, że przed zawarciem Umowy udostępnił Pożyczkobiorcy w formie elektronicznej:

1)  Regulamin,

2)  Cennik usług obowiązujący w dniu zawarcia Umowy,

3)  Wzór „Oświadczenia o odstąpieniu od Umowy”,

4)  Regulamin (...) z (...) udzielanej przez Bank (...) S.A.,

5)  Regulamin promocji Pożyczki, do których przystępuje Pożyczkobiorca,

obowiązujące w dacie zawarcia Umowy.

Na żądanie Pożyczkobiorcy Bank przekaże w formie papierowej dokumenty, o których mowa powyżej.

§ 15. Skutki nieterminowej spłaty

(…)

2. Obciążanie rachunku należnościami:

1)  Bank obciąża rachunek wskazany w Umowie do wysokości wszystkich należnych Bankowi kwot w terminie ich wymagalności z tytułu udzielonej Pożyczki.

2)  Bank rozlicza zobowiązania Pożyczkobiorcy z tytułu Umowy w następującej kolejności:

a)  koszty sądowe poniesione przez Bank,

b)  prowizje i opłaty Banku,

c)  odsetki od zadłużenia przeterminowanego,

d)  odsetki umowne od zadłużenia przeterminowanego,

e)  kapitał,

przy czym należności, o których mowa w pkt. c-e są pobierane w kolejności od najstarszej wymagalnej raty spłaty.

(…)

Umowa pożyczki została potwierdzona przez Ż. S. za pośrednictwem aplikacji mobilnej i hasłem SMS.

Dowód : umowa pożyczki wraz załącznikami, k. 36-38v.; oświadczenie, k. 40-40v./

Ż. S. zaciągnęła pożyczkę w Banku (...) S.A. bez związku z działalnością gospodarczą.

Dowód: zeznania świadka Ż. S., k. 245v.-246.

Załącznikiem umowy był „Regulamin Kredytów i Pożyczek udzielanych klientom indywidualnym przez Bank (...) S.A.”, który zawierał następujące postanowienia:

Bank zastrzegł sobie prawo do zmiany Cennika usług w zakresie innym niż stopa procentowa kredytu w trakcie trwania Umowy: 1) w przypadku zmiany Regulaminu zaakceptowanej przez Kredytobiorcę, 2) poprzez wprowadzenie nowych pozycji oraz poprzez zmianę istniejących pozycji, jeśli wystąpi przynajmniej jedna z poniższych przyczyn: a) zmiana przepisów podatkowych lub rachunkowych, zmiana przepisów prawa regulujących sektor bankowy, zmiana rekomendacji instytucji nadzorujących lub związanych z sektorem bankowym wpływająca na wzajemne prawa i obowiązki stron Umowy, b) zmiana wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank związanych z obsługą kredytu oraz powiązanych z nim usług, do których stosują się zapisy Regulaminu, c) wprowadzenie lub zmiana nazwy handlowej produktów i usług wymienionych w Cenniku usług, a także zmianę ich cech, wprowadzenie nowych albo wycofanie produktów i usług, przy czym w przypadku wprowadzenia nowych produktów i usług, a także zmiany ich cech Posiadacz rachunku nie będzie zobowiązany do korzystania z nich oraz ponoszenia związanych z nimi kosztów, chyba że na takie korzystanie wyrazi odrębną zgodę, przy czym zmiana odbywa się z zastosowaniem zasady, że wzrost lub spadek czynnika warunkującego zmianę Cennika usług powoduje odpowiednio wzrost lub spadek danej pozycji Cennika usług, a zmiana następuje w okresie nie późniejszym niż 6 miesięcy od zaistnienia przesłanki ją warunkującej i nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości (§ 10 ust. 2). Ograniczenie zmiany do 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości nie dotyczy przypadków, gdy do cennika usług wprowadzane są nowe pozycje lub gdy dotychczasowa odpłatność wynosiła 0. (§ 10 ust. 3).

Dowód: regulamin, k. 241-243.

W dniu 24 kwietnia 2021 roku do powyższej umowy został zawarty aneks. Zgodnie z § 2 ust. 1 w związku z przystąpieniem do wakacji kredytowych rata z dnia 2 maja 2021 roku zostać miała odroczona. Kolejna rata Kredytu/Pożyczki miała być płatna w dniu 2 czerwca 2021 roku. Harmonogram Kredytu/Pożyczki zostać miał przeliczony gdzie pozostała liczba rat to 71. Ostatnia rata Kredytu/Pożyczki przypadać miała w dniu 2 kwietnia 2027 roku.

Bezsporne, a ponadto: aneks do umowy pożyczki, k. 42-42v.

W dniu 14 czerwca 2022 roku do powyższej umowy został zawarty kolejny aneks. Zgodnie z § 2 ust. 1 w związku z przystąpieniem do wakacji kredytowych rata z dnia 2 lutego 2022 roku zostać miała odroczona. Kolejna rata Kredytu/Pożyczki miała być płatna w dniu 2 sierpnia 2022 roku. Harmonogram Kredytu/Pożyczki zostać miał przeliczony gdzie pozostała liczba rat to 58. Ostatnia rata Kredytu/Pożyczki przypadać miała w dniu 2 maja 2027 roku.

Bezsporne, a ponadto: aneks do umowy pożyczki, k. 41-41v.

Ż. S. dowiedziała się o możliwości sprzedaży swojej wierzytelności dzięki stronie internetowej. Pożyczkobiorca przesłał (...) zawartą z bankiem (...) umowę pożyczki nr (...) (...) z dnia 5 lutego 2020 roku w celu dokonania oceny czy koszty w umowie zostały wyliczone nieprawidłowo. (...) udzieliło jej informacji zwrotnej, że zaszły nieprawidłowości w umowie, wobec czego umową cesji powierniczej z dnia 8 sierpnia 2023 roku Ż. S. przeniosła na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wszelkie wierzytelności pieniężne, w szczególności w zakresie zwrotu odsetek umownych, prowizji i innych kosztów kredytu naliczonych przez kredytodawcę, wraz z przynależnymi do tej wierzytelności prawami (m.in. odsetkami ustawowymi za opóźnienie od należności głównej) przysługujące jej w stosunku do Bank (...) S.A. i jego następców prawnych z tytułu wszelkich roszczeń wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w stosunku do umowy nr (...) (...), z dnia 5 lutego 2020 roku, skutków abuzywności lub nieważności postanowień w/w umowy, istniejących lub przyszłych (ust. 1).

Wierzytelności, o których mowa w § 1, miały obejmować w szczególności wszelkie odsetki i pozaodsetkowe koszty udzielenia kredytu, w tym w szczególności opłaty administracyjne, prowizje, prowizje pośredników, składki ubezpieczeniowe, które strona udzielająca kredytu naliczyła w związku z zawarciem umowy kredytu konsumenckiego i które powinny być rozliczone wskutek złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (żądanie główne) (ust. 2).

Strony oświadczyły, że przelew ma charakter powierniczy. Przeniesienie wierzytelności ma charakter czasowy i trwa do czasu odzyskania wierzytelności od wszystkich dłużników konsumenta, nie dłużej niż 8 lat od chwili zawarcia umowy albo wyegzekwowania od dłużnika roszczeń objętych umową (ust. 5).

Cesjonariuszowi przysługiwało 50% wartości wierzytelności obejmującej żądanie główne, odzyskanej od dłużnika cedenta w związku z realizacją umowy (ust. 7 pkt 1).

Zawierając umowę (...) poinformował pożyczkobiorcę Ż. S. o wysokości odszkodowania, wskazując, że będzie ono wynosić około 8 tysięcy zł oraz przedstawił informacje dotyczące podziału odzyskanej wartości

Dowód: umowa cesji powierniczej, k. 43-43v. ; zeznania świadka Ż. S., k. 245v.-246.

W dniu tym samym dniu Kredytobiorca Ż. S., działając osobiście oraz w imieniu (...) sp. z o.o., wobec naruszenia przez Bank obowiązków wskazanych w art. 45 ust. 1 u.k.k., złożyła Bankowi (...) S.A. oświadczenie w trybie art.. 45 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Do oświadczenia dołączone zostało zawiadomienie, w którym Ż. S. oświadczyła o przelaniu wierzytelności, przysługujące jej w stosunku do Banku (...) z tytuły wszelkich roszczeń wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego w stosunku do umowy (...) (...) z dnia 5 lutego 2020 roku. Oświadczenie zostało podpisane kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi przez Ż. S. oraz O. W. (1), jako prezesa zarządu (...) sp. z o.o. z siedzibą w W..

Dowód: oświadczenie, k. 51; zawiadomienie, k. 51v.; Elektroniczne Poświadczenie Weryfikacji, k. 52.

W dniu 13 sierpnia 2023 roku osoba działająca za (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wysłała do Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wiadomość e-mail, do której załączono podpisane przez strony kwalifikowanym podpisem elektronicznym dokumenty, w tym oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz pełnomocnictwo.

Dowód: wydruk wiadomości e-mail, k. 57.

Jednym z załączników było oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W dokumencie tym O. W. (2), prezes zarządu (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., działając w imieniu tej spółki oraz kredytobiorcy Ż. S., na podstawie załączonego pełnomocnictwa, złożył wobec Bank (...) S.A. z siedzibą w W., względem umowy kredytu konsumenckiego nr (...) (...) z dnia 5 lutego 2020 roku, oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, w związku z naruszeniem przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych wskazanych w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 30 u.k.k. Jednocześnie zawiadomił o zawarciu umowy cesji powierniczej, wniósł o zaktualizowanie harmonogramu spłaty zobowiązań z umowy kredytu uwzględniającej skutki skorzystania z sankcji kredytu darmowego oraz przedłożył ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 9.865,72 złotych w terminie 7 dni od otrzymania pisma wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie w przypadku uchybienia terminowi płatności.

Składający oświadczenie wskazał, że w umowie stwierdzono naruszenie:

1)  art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. polegające na zastosowaniu pozaustawowego pojęcia „pożyczki” obok „całkowitej kwoty kredytu” wprowadzającego w błąd konsumenta co do wysokości faktycznie zaciągniętego zobowiązania, a także poprzez stosowanie przepisów odnoszących się do „całkowitej kwoty kredytu” względem pozaustawowego pojęcia „pożyczki”,

2)  art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. poprzez błędne wyliczenie stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowanie tej stopy, poprzez bezprawne zastosowanie stopy oprocentowania kredytu również do kredytowanych kosztów kredytu i wyliczenia kwoty odsetek umownych od całkowitej kwoty kredytu, powiększonej o skredytowane koszty kredytu,

3)  art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. polegające na błędnym wyliczeniu RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty, w tym nieprawidłowego podania wszystkich założeń do jej obliczenia, poprzez zaliczenie kredytowanych kosztów kredytu zarówno całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu,

4)  art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. poprzez nieprawidłowe określenie zasad i terminów spłaty kredytu, w szczególności w zakresie kolejności zaliczania rat na poczet spłaty zobowiązania, poprzez niepoinformowanie klienta, że w ramach raty kapitałowo-odsetkowej spłaca koszt prowizji, a nie wyłącznie całkowitą kwotę kredytu i naliczone odsetki, i jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w danej racie,

5)  art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. polegające na błędnym określeniu informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki oraz warunków na jakich koszty te mogą ulec zmianie, poprzez niepoinformowanie klienta, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne naliczone również od kredytowanych kosztów kredytu, a także iż zmienna stopa oprocentowania oparta o stawkę referencyjną WIBOR ma wpływ na wysokość kredytowanych kosztów kredytu oraz niepoinformowanie klienta, iż w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu całkowite koszty kredytu winny zostać rozliczone przez bank na zasadach określonych w art. 49 i art. 52 Ustawy,

6)  art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. poprzez nieokreślenie procedury spłaty kredytu przed terminem poprzez bezzasadne uzależnienie prawa do wcześniejszej spłaty kredytu od złożenia stosownej dyspozycji, którą należy rozumieć jako obowiązek poinformowania kredytodawcy o zamiarze spłaty kredytu oraz niepoinformowanie o obowiązku rozliczenia całkowitego kosztu kredytu przez bank w terminie 14 dni od dnia częściowej lub całkowitej spłaty oraz sposobie tego rozliczenia.

Wyjaśnił, że źródłem naruszeń było zastosowanie umownej stawki oprocentowania wobec kredytowanych kosztów kredytu.

Załączone pełnomocnictwo, podpisane podpisem kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Ż. S., obejmowało umocowanie (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. do m.in. złożenia w odniesieniu do umowy kredytu konsumenckiego nr (...) (...)z dnia 5 lutego 2020 roku, oświadczenia wynikającego z art. 45 u.k.k., przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego oraz dalszego posługiwania się tym oświadczeniem.

Dowód: oświadczenie, k. 47-48; Elektroniczne Poświadczenie Weryfikacji, k. 49; pełnomocnictwo, k. 54.

W odpowiedzi na wiadomość e-mail z 13 sierpnia 2023 roku Bank (...) S.A. z siedzibą w W. pismem z 14 sierpnia 2023 roku stwierdził, że z uwagi na wątpliwości banku co do leigtymacji spółki do występowania z oświadczeniem, jak również uprawnienia do otrzymania informacji objętych tajemnicą bankową, a także wątpliwości, czy nastąpił przelew wierzytelności, nie mógł on udzielić (...) sp. z o.o. żadnych informacji.

Dowód : pismo, k. 58-59.

Ż. S. w wykonaniu umowy nr (...) (...) uiścił na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. (według stanu na dzień 20 marca 2025 roku):

a)  kwotę 3.117,60 zł tytułem kredytowanej prowizji,

b)  kwotę 16.265,84 zł tytułem spłaconego kapitału,

c)  kwotę 8.292,81 zł tytułem odsetek.

Rata z 2 lipca 2020 roku wynosiła 415,08 zł, w tym 159,5 zł tytułem odsetek.

Rata z 3 sierpnia 2020 roku wynosiła 415,08, w tym 157,96 zł tytułem odsetek.

Rata 2 września 2020 roku wynosiła 415,08 zł, w tym 156,42 zł tytułem odsetek.

Bezsporne, a ponadto: zaświadczenie, k. 60; potwierdzenia wykonania transakcji, k. 61-82v.; zaświadczenie o obsłudze pożyczki, k. 220.

Sąd dokonał następującej oceny dowodów:

Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na wyżej wskazanych dokumentach, albowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności ani prawdziwości a Sąd nie widział podstaw aby czynić to z urzędu.

Przedmiotem sporu był zakres udzielonych pożyczkodawcy przez powoda informacji, jak również stan jego wiedzy i świadomości w zakresie postanowień tej umowy.

Ustalenia w tym zakresie Sąd poczynił na podstawie zeznań świadka Ż. S., które Sąd uznał co do zasady za wiarygodne, albowiem korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z umową cesji powierniczej, zakresem pełnomocnictwa udzielonego (...) z siedzibą w W. i oświadczeniem o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Zeznania te okazały się jednak przydatne jedynie częściowo dla rozstrzygnięcia. Wiedza świadka na tematy związane z przedmiotem sporu była częściowo ograniczona i nie był on w stanie odpowiedzieć na wszystkie zadane pytania. W pozostałej części zeznania te okazały się przydatne w zakresie w jakim Ż. S. zeznała, że została poinformowana przez bank o kwestiach związanych z prowizją, odstąpieniem od umowy, oprocentowaniem oraz wcześniejszą spłatą pożyczki.

Sąd oddalił wniosek o zobowiązanie do przedstawienia informacji określonych w punkcie 4 i pkt 6 z 2 marca 2025 roku, uznając powyższe za irrelewantne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Również bowiem i bez tych informacji Sąd znalazł podstawy do uwzględnienia powództwa.

Sąd zważył co następuje:

1.  Legitymacja procesowa powoda

Pozwany twierdził, że umowa cesji jest nieważna. Wskazał na nieproporcjonalnie niską wysokość wynagrodzenia przysługującego cedentowi. Rażące naruszenie ekwiwalentności świadczeń jego zdaniem prowadzi do nieważności umowy jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego na podstawie art. 58 § 2 k.c.

Zgodnie z art. 509 § 1 i 2 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

W ocenie Sądu zarzuty pozwanego odnośnie umowy cesji są nietrafne. Zgodnie z art. 353 ¹ k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Jak stanowi art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Punktem wyjścia do dalszych rozważań powinno być stwierdzenie, że co do zasady strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania. Zdaniem Sądu brak jest zaś podstaw do twierdzenia, że cesja była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wierzytelność powstała w wyniku skorzystania z sankcji kredytu darmowego ma charakter majątkowy. Zatem prawo do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego służy ochronie właśnie majątkowych interesów konsumenta, nie jest to natomiast uprawnienie ściśle związane z jego osobą (jak np. zadośćuczynienie za krzywdę na osobie albo za naruszenie dóbr osobistych). Nie ma więc podstaw do tego, by ograniczać możliwości konsumenta w przenoszeniu uprawnień o charakterze majątkowym względem możliwości, które przysługują w obrocie innym niż konsumencki. Nie przyczyniłoby się to wzmocnienia praw konsumenta, ale wręcz mogłoby pogorszyć jego ochronę, skoro każdorazowo konsument musiałby przysługujących mu uprawnień dochodzić osobiście i swoim imieniu (co mogłoby, zwłaszcza w przypadku roszczeń na niewielkie kwoty, zniechęcać do dochodzenia obrony swoich praw). Nie ma przeciwwskazań do pozostawienia konsumentowi decyzji, czy woli swoich uprawnień dochodzić osobiście i samodzielnie, czy też woli scedować trudności związane z ich dochodzeniem i egzekucją na inny podmiot, w tym wyspecjalizowanego w dochodzeniu roszczeń przedsiębiorcę, za wynagrodzeniem. Pożyczkodawcy co do zasady nie mają wiedzy prawniczej. Mogą nie być zainteresowani w samodzielnym występowaniu przed Sądem. Odzyskanie 50 % kosztów kredytu z tej perspektywy jest o wiele bardziej atrakcyjne, niż nie odzyskanie niczego. W przypadku zawarcia takiej umowy konsument jest wszak nadal chroniony przez niedozwolonymi postanowieniami umownymi na podstawie art. 385 ¹ k.c., co zostało rozwinięte poniżej.

Po drugie umowa odnosi się do kosztów kredytu, które będą uiszczane również po jej zawarciu – nie może zatem wprost określać wartości wierzytelności, która jest zmienna w czasie. Po trzecie na rynku działa szereg podmiotów, które nabywają tego typu roszczenia. Konsumenci mają szeroki wybór kupujących wierzytelności. Pozwany nie wykazał zaś, że stawka 50 % odzyskanych kosztów odbiega od rynkowej normy, nie mówiąc już o tym, żeby odbiegała na tyle rażąco, by naruszać zasady współżycia społecznego.

Nadto z perspektywy pożyczkodawcy zawarcie takiej umowy mogło być realnie jedyną szansą na odzyskanie jakiejkolwiek kwoty w związku ze złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Wskazać nadto należy, że Sąd – wobec niemożności oczekiwania na stanowisko Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-80/24, w którym Trybunał wypowie się na temat dopuszczalności badania niedozwolonego charakteru umowy cesji wierzytelności w sprawie, w której konsument nie pozostaje stroną – dokonał również z ostrożności oceny niedozwolonego charakteru postanowienia umowy dotyczącego ceny (to bowiem nieadekwatność ceny do wartości roszczenia była głównym przedmiotem zarzutu strony pozwanej).

W tym kontekście wskazać należy, że stosownie do treści art. 385 ¹ k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowieniami tymi są postanowienia, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (tak wyrok (...) z 26 lutego 2015 r. w sprawie B. M. i I. O. M. przeciwko S. V. România SA, C-143/13). Postanowieniem określającym świadczenie główne jest także postanowienie określające odpłatność za świadczenie charakterystyczne (cenę, wynagrodzenie), choćby sama odpłatność nie należała do elementów charakteryzujących dany typ stosunku (tak R. Trzaskowski [w:] J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, Warszawa 2018, s. 280). Powyższe wynika bezpośrednio z treści art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: dyrektywa 93/13).

W przypadku umowy cesji wierzytelności w celu dochodzenia roszczenia (tj. przelewu powierniczego, cesji powierniczej), nie budzi wątpliwości, że do postanowień określających główne świadczenie stron należą postanowienia określające wysokość wynagrodzenia powiernika. Tym samym, postanowienie dotyczące owego wynagrodzenia, nie podlega badaniu pod względem niedozwolonego charakteru – pod warunkiem wszakże, że zostało sformułowane w sposób jednoznaczny.

Ocena pod tym kątem postanowień umowy cesji przedłożonej do niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości co do faktu, że zostały one sformułowane jednoznacznie. W umowie wprost wskazano, że konsument uzyska 50% wartości wierzytelności obejmującej żądanie główne. Kredytobiorca Ż. S. – jak wynika ze złożonych przez nią zeznań – zawierając umowę została poinformowana jaka wartość jest do odzyskania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że postanowienie umowy dotyczące wynagrodzenia powoda za dochodzoną należność stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Wbrew zarzutom strony pozwanej nie było żadnych podstaw, aby stwierdzić, iż przedmiotowa umowa cesji jest nieważna lub nieskuteczna, wobec czego strona powodowa posiadała legitymację procesową w niniejszej sprawie.

2.  Zastosowanie w sprawie ustawy o kredycie konsumenckim

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k. przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 1 u.k.k. za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.

Zgodnie z art. 5 pkt 1 u.k.k. użyte w ustawie określenie konsument oznacza konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Jak stanowi art. 22 ¹ k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Stosownie do art. 5 pkt 2 u.k.k. użyte w ustawie określenie kredytodawca oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu. Artykuł 43 ¹ k.c. stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33 ¹ § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

W niniejszej sprawie poza sporem było to, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu pożyczek i jest wobec tego przedsiębiorcą, a tym samym również kredytodawcą w rozumieniu u.k.k. Poza sporem było również to, że Ż. S. zawarła sporną umowę bez związku ze swoją działalnością gospodarczą lub zawodową, zatem jako konsument w rozumieniu tej ustawy. Powyższe wynika z zeznań świadka. Umowa z 5 lutego 2020 roku jest umową pożyczki. Jej wartość nie przekracza kwoty 255 550 zł. Ż. S. zawarł awięc z pozwanym umowę o kredyt konsumencki. Ustawa o kredycie konsumenckim określała zatem obowiązki pozwanego jako kredytodawcy związane z zawarciem umowy, a także skutki ich naruszeń.

Konsekwencją powyższego jest zastosowanie w niniejszej sprawie regulacji ochronnych wynikających z postanowień przytoczonej ustawy. Ustawa ta stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę (...), s. 66 ze zm., dalej: dyrektywa (...)). Jak stanowi motyw 7. dyrektywy, w celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczowych obszarach. W związku ze stałym rozwojem rynku kredytów konsumenckich i rosnącą mobilnością obywateli europejskich wybiegające w przyszłość przepisy prawne Wspólnoty, które można będzie dostosować do przyszłych form kredytowania i które umożliwią państwom członkowskim zachowanie odpowiedniego poziomu elastyczności przy wprowadzaniu ich w życie, powinny pomóc w ustanowieniu nowoczesnego systemu przepisów dotyczących kredytów konsumenckich. Jednym z podstawowych celów dyrektywy jest zapewnienie zaufania konsumentów do rynku usług kredytowych. W celu zapewnienia zaufania konsumentów ważne jest, by rynek ten oferował wystarczający poziom ochrony konsumentów. W związku z tym należy umożliwić, aby swobodny przepływ ofert kredytowych odbywał się na optymalnych warunkach, zarówno dla tych, którzy kredyty oferują, jak i dla tych, którym są one potrzebne, przy właściwym uwzględnieniu specyficznych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich (motyw 8.) W celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań, które konsument może zabrać ze sobą i je rozważyć. W celu zapewnienia możliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób. Ponieważ wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania może na tym etapie być przedstawiona jedynie w formie przykładu, taki przykład powinien być reprezentatywny. Dlatego powinien on, na przykład, odnosić się do średniego okresu kredytowania i całkowitej kwoty kredytu przyznanego na podstawie danego rodzaju rozważanej umowy o kredyt i - jeśli znajduje to zastosowanie - do nabywanych towarów. Przy określaniu reprezentatywnego przykładu powinna zostać również uwzględniona częstotliwość występowania określonych rodzajów umów o kredyt na konkretnym rynku. W odniesieniu do stopy oprocentowania, częstotliwości rat i kapitalizacji odsetek kredytodawcy powinni przyjmować zwykle stosowaną przez siebie metodę obliczeniową dla odnośnego kredytu konsumenckiego (motyw 19.).

Jedną z regulacji mających zapewnić realizację celu budowania zaufania konsumenta do usług kredytowych oraz porównywalności ofert kredytowych jest regulacja art. 30 u.k.k., przewidująca wymogi informacyjne, które spełniać powinna umowa o kredyt konsumencki. Umowa ta powinna zawierać: powinna określać: 1) imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) oraz adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego; 2) rodzaj kredytu; 3) czas obowiązywania umowy; 4) całkowitą kwotę kredytu; 5) terminy i sposób wypłaty kredytu; 6) stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy; 7) rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; 8) zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania; 9) zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu; 10) informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; 10a) numer rachunku płatniczego do spłaty kredytu, jeżeli umowa przewiduje samodzielną spłatę rat kredytu przez konsumenta; 11) roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu; 12) skutki braku płatności; 13) informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią; 14) sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje; 15) termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; 16) prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem; 17) informację o prawie kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania, o ile takie prawo zastrzeżono w umowie; 18) informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1; 19) warunki rozwiązania umowy; 20) informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; 21) wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów.

3.  Podstawa prawna roszczenia powoda

Powód powołuje się na skutki złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ust. 1-5 u.k.k. Ustęp 1 tego artykułu stanowi o tym, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy.

Przedmiotowa regulacja kreuje jednostronne uprawnienie konsumenta do istotnej zmiany treści łączącego strony (M. Grochowski [w:] K. Osajda (red.), Komentarze prawa prywatnego. Tom VII. Prawo konsumenckie. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis, nb. 1 do art. 45 u.k.k.). Tym samym, uwzględnienie któregokolwiek z zarzutów wskazanych w pozwie skutkować musi przyjęciem za trafne stanowiska powódki, że posiadała ona uprawnienie do skorzystania z sankcji.

Podstawą prawną dochodzonego przez powoda roszczenia jest art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c. Ten ostatni artykuł stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie z art. 410 § 1 k.c. przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Stosownie do art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Skuteczne skorzystanie z sankcji kredytu darmowego prowadzi do tego, że odpada podstawa już spełnionych świadczeń, zaś świadczenie spełnione następczo zostają spełnione bez zobowiązania do świadczenia.

4.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31–33, powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy. Regulacja ta implementuje art. 10 ust. 2 lit. f dyrektywy (...).

Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. zdaniem powoda polegało na tym, że pozwany określił stopę oprocentowania w sposób niejasny i nierzetelny. Pozwany nie wskazał, jak są obliczane odsetki maksymalne i jaka jest ich wysokość na dzień zawarcia umowy. W jednym miejscu umowy pozwany informuje, że oprocentowanie dotyczy tzw. pożyczki, a w innym kwoty do wypłaty. Pozwany zataił, że stosowana stopa procentowa odnosi się również do kredytowanych kosztów kredytu.

Stanowisko powoda w ocenie Sądu jest nietrafne. W umowie jednoznacznie wskazano, jaka kwota podlegać będzie oprocentowaniu. § 5 umowy zatytułowany został: Parametry Pożyczki. Jego ustęp 2 brzmi: Kwota do wypłaty na podstawie Umowy (podstawa do obliczania oprocentowania): 27.117,60 PLN (całkowita kwota pożyczki 24.000,00 PLN + kredytowana prowizja). Sąd nie dostrzega, jakie można mieć wątpliwości odnośnie kwoty, od której pozwany liczy odsetki.

W § 5 ust. 8 umowy brzmi: „W czasie trwania Umowy, gdy nominalne roczne oprocentowanie Pożyczki będzie wyższe niż stopa odsetek maksymalnych określonych w art. 359 § 2 ¹ Kodeksu cywilnego, Bank do naliczania należnych odsetek zastosuje stopę odsetek maksymalnych.

Brak jest też podstaw do twierdzenia, że pozwany był zobowiązany informować jak są obliczane odsetki maksymalne i jaka jest ich wysokość na dzień zawarcia umowy. Gdyby pozwany podał odpowiednie przepisy k.c. regulujące tę kwestię, powód mógłby zarzucać, że pozwany nie wyjaśnił sposobu ustalenia stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Ostatecznie powód mógłby wywodzić, że pozwany jest zobowiązany informować o tym, że regulacja o odsetkach maksymalnych może zostać uchylona – co bez wątpienia jest faktem. Powyższe prowadziłoby do absurdu i zamieszczania w umowie ogromu zbędnych informacji, ograniczając w ten sposób konsumenta w możliwości zrozumienia tych postanowień, które rzeczywiście mają dla niego znaczenie. Skoro odsetki maksymalne na dzień zawarcia umowy były wyższe od umownej stopy, to informacja o nich była również zbędna.

Powód powołał się również na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. poprzez uchybienie obowiązkowi wyliczenia odsetek umownych tylko od całkowitej kwoty kredytu. Powód twierdzi, że naliczanie odsetek od kredytowanej prowizji było niedopuszczalne, wobec tego faktyczna stopa oprocentowania liczona od całkowitej kwoty kredytu była wyższa niż wskazana w umowie (różnica równoważy odsetki liczone od prowizji). Również i ten zarzut nie jest zasadny, natomiast szczegółowo do wpływu ewentualnie wadliwego naliczania odsetek od kredytowanych kosztów na naruszenie obowiązku informacyjnego Sąd odniesie się w ramach oceny zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. – w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.

Podsumowując, zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. nie jest zasadny .

5.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Powód powołał się również na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Regulacja ta implementuje art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy (...). Stanowi ona, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31–33, powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Naruszenie to zdaniem powoda polega na podaniu w umowie błędnej wartości RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty poprzez doliczenie do całkowitego kosztu kredytu odsetek od kwoty niewypłaconej kredytobiorcy. Według powoda odsetki umowne pobierać można wyłącznie od kwoty rzeczywiście udostępnionej kredytobiorcy, nie jest natomiast dopuszczalne pobieranie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Z kolei podanie oczywiście błędnego RRSO jest w istocie zaniechaniem podania tego wskaźnika.

Powód powołał się również na zbyt lakoniczne założenia przyjęte do wyliczenia RRSO, co uniemożliwia konsumentowi dokonanie prawidłowości wyliczeń w tym zakresie.

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2015 w sprawie I C 677/23, orzekł on, że art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy (...) w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą (...), należy interpretować w ten sposób, że założenia przyjęte do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt i nie wystarczy w tym względzie, aby konsument mógł je sam zidentyfikować, analizując warunki tej umowy.

W ocenie Sądu wszystkie parametry niezbędne do wyliczenia RRSO znajdują się w powołanym postanowieniu. Nie ulega wątpliwości, że założenia przyjęte do obliczenia zostały wyraźnie wskazane w umowie.

Z § 4 ust. 1 umowy wynikało, że Całkowita kwota kredytu wynosiła 65680,00 zł i nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów kredytu wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 3 umowy. Natomiast § 4 ust. 2 stanowił, że Całkowita kwota do zapłaty przez Kredytobiorcę na dzień zawarcia Umowy to 113.673,33 zł, na którą składała się całkowita kwota kredytu określona w ust. 1 oraz całkowity koszt kredytu, który na dzień zawarcia Umowy, naliczony szacunkowo wynosił 47.993,33 zł. Stosownie do § 4 ust. 3 na całkowity koszt kredytu składały się należne odsetki umowne w wysokości 24.385,43 zł, jednorazowa składka ubezpieczeniowa z tytułu umowy indywidualnego ubezpieczenia na życie, o której mowa w § 1 ust. 2 pkt 2 lit.; w wysokości 9.321,84 zł oraz prowizja za udzielenie kredytu w wysokości 14.286,06 zł. Oznacza to, że po stronie wypłaty uwzględniana była kwota pomniejszona o wartość kredytowanych kosztów, natomiast po stronie spłat uwzględniane były odsetki umowne, składka na ubezpieczenie oraz prowizja za udzielenie kredytu. Zatem bank nie uwzględniał w kwocie wypłaty całkowitej kwoty pożyczki, a jedynie kwotę wypłacaną faktycznie konsumentowi, tj. całkowitą kwotę pożyczki pomniejszoną o kredytowane koszty udzielenia pożyczki. To ta kwota stanowiła podstawę wyliczenia przez pozwanego RRSO. Tym samym, nie sposób uznać za uzasadniony zarzutu, że wskaźnik ten został zaniżony poprzez inkorporowanie do całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów.

Powódka zarzuciła również, że pozwany bank błędnie doliczył do całkowitego kosztu kredytu kwotę oprocentowania kredytowanych, pozaodsetkowych kosztów kredytu.

W tym kontekście, zważyć należy, że w orzecznictwie kreuje się obecnie spór w zakresie dopuszczalności oprocentowania kredytowanych kosztów kredytu w umowie o kredyt konsumencki. Podnosi się bowiem argumenty, że takie postanowienie umowne stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Szerokiego opracowania przedmiotowego zagadnienia dokonał Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie w uzasadnieniu postanowienia z 28 października 2022 r., XII C 830/22/P, w którym skierował pytanie prejudycjalne o dopuszczalność takiej praktyki do Trybunału Sprawiedliwości (pytanie to zostało zarejestrowane pod sygn. C-678/22, wraz z uzasadnieniem dostępne jest na stronie Trybunału pod adresem: (...). Jednak w ocenie tutejszego Sądu, rozstrzygnięcie owego zagadnienia nie ma bowiem znaczenia dla orzeczenia w niniejszej sprawie. Ewentualna niedopuszczalność takiego ukształtowania postanowienia umownego w zakresie odsetek nie ma bowiem bezpośredniego przełożenia na obowiązki informacyjne kredytodawcy. Nawet bowiem, jeśli w toku kontroli postanowienia umowy, regulacja ta okazałaby się mieć charakter niedozwolony, nie sposób wywieść z tego, że kredytodawca naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Obowiązku tego nie sposób bowiem traktować w ten sposób, że pozostaje on niewypełniony każdorazowo, gdy którekolwiek z postanowień umowy dotyczących kwot lub kosztów zawartych w umowie, a mających wpływ na RRSO okaże się mieć niedozwolony charakter. Takie rozumienie obowiązku wskazania RRSO jawi się bowiem jako systemowo niespójne. Art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. przewiduje jako skutek zawarcia w umowie niedozwolonych postanowień sankcję w postaci braku związania nimi konsumenta. Skutek ten wywodzi się zresztą wprost z treści art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13. Skutkiem zaistnienia w umowie postanowień abuzywnych nie jest natomiast przyjęcie sankcji kredytu darmowego (art. 45 u.k.k.). Sankcja ta – w zakresie, w którym odnosi się do art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. – dotyczy sytuacji, w której w umowie nie doszło do określenia RRSO lub doszło do jego określenia z naruszeniem reguł określania RRSO zawartych w u.k.k. Nie odnosi się natomiast do sytuacji, w której kredytodawca określił RRSO w oparciu o zawarte w umowie parametry, przy czym jeden z tych parametrów został określony na poziomie innym niż byłby, gdyby umowa nie zawierała postanowień abuzywnych. Takie rozumienie obowiązku stanowi wadliwe odzwierciedlenie relacji pomiędzy postanowieniami dyrektywy (...) i dyrektywy 93/13 i nie wynika w żaden sposób z celu wskazanych dyrektyw.

Na powyższe zwrócił także uwagę Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23, który uznał, że art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy (...) w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...).

Tutejszy Sąd rzecz jasna dostrzega, że w niniejszej sprawie, powódka nie zarzucała abuzywnego charakteru postanowień umowy w zakresie oprocentowania prowizji, lecz sprzeczność tych postanowień z przepisami u.k.k. Wskazać jednak należy, że stanowisko prowadzące do objęcia sankcją kredytu darmowego wadliwości w zakresie objęcia prowizji oprocentowaniem odbiega od tego jakiego rodzaju obowiązki sankcjonowane są w ramach sankcji kredytu darmowego. Bowiem jak już wskazano, obowiązki z art. 30 u.k.k. są obowiązkami informacyjnymi, innymi słowy, celem sprawdzenia realizacji tych obowiązków, należy ustalić czy bank udzielił informacji, które potrzebne są do podjęcia decyzji w przedmiocie zaciągnięcia zobowiązania. Zatem, podnoszony przez powódkę zarzut, iż wysokość RRSO podana w umowie jest nieprawidłowa, albowiem podstawą wyliczenia RRSO powinna być wypłacona kwota, nie zaś całkowita kwota kredytu (tj. kwota powiększona o prowizję) abstrahuje od celu informacyjnego. Obowiązkiem banku jest bowiem poinformowanie konsumenta w jaki sposób umowa została skonstruowana. Nie mieści się w zakresie obowiązku informacyjnego ustalenie czy umowa została skonstruowana prawidłowo oraz czy zawiera ona postanowienia o charakterze abuzywnym, takie jak kwestia dopuszczalności oprocentowania prowizji. Zatem nawet ustalenie, że konsument nie powinien być zobowiązany do niektórych świadczeń wynikających z tej umowy, czy to z uwagi na abuzywny charakter jej postanowień czy z uwagi na naruszenie art. 58 k.c., nie ma wpływu na obowiązki informacyjne.

Przedstawiając rzecz tak bardzo obrazowo, jak tylko to możliwe: dla oceny, czy doszło do naruszenia obowiązku informacyjnego nie jest istotne, czy pozwany jest uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanej prowizji. Istotne jest jedynie, czy – jeśli to czyni – o fakcie tym konsumenta poinformował, na tym polega bowiem istota obowiązku informacyjnego.

W ocenie Sądu powód nie wykazał również, że przyjęte przez pozwanego założenia do wyliczenia RRSO są zbyt lakoniczne. Powód nie wskazał nawet, jakiego konkretnie założenia brak w umowie, by wyliczyć RRSO. Zweryfikowanie wysokości RRSO wymaga wiedzy specjalnej, zaś powód nie złożył wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia tej kwestii.

Tym samym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

6.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k.

Powód powołał się również na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k., zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31–33, powinna określać zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania.

Zdaniem powoda pozwany nie wyjaśnił sposobu rozksięgowania wpłat na część odsetkową i kapitałową, uniemożliwiając konsumentowi zweryfikowanie tych obliczeń i nadzór nad prawidłową spłatą zobowiązania. Nie wskazano również, jaka część raty obejmuje kredytowane koszty.

W ocenie Sądu pozwany nie naruszył art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. Zasady i termin spłaty reguluje § 5 ust. 3-6 (kolejno: okres, początek spłaty, data spłat, rodzaj raty). Informację o prawie z art. 37 ust. 1 u.k.k. zawiera § 12 ust. 3. Kolejność zaliczania rat reguluje zaś § 15 ust. 2 pkt 2. Kredytowana prowizja jest tam traktowana jako kapitał (lit. e). Nie ma potrzeby jej wyróżnienia względem całkowitej kwoty pożyczki, skoro są oprocentowane według tej samej stopy.

Ewentualne naruszenie regulującego treść harmonogramu art. 37 ust. 2 pkt 1 u.k.k. (którego Sąd nie stwierdza) jest bez znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ art. 45 ust. 1 u.k.k. nie odsyła do tego przepisu.

7.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

Regulacja ta implementuje art. 10 ust. 2 lit. k dyrektywy (...). Stanowi o tym, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31–33, powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Zdaniem powoda naruszenie polegało na błędnym określeniu informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki

W § 4 Umowy Pożyczkobiorca zadeklarował, że środki pochodzące wynagrodzenia za pracę lub dochodu netto osiąganego z innego tytułu będzie przelewać na swój rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy w Banku (...) S.A. Kwota przelewu miała wynosić 1.880 zł. Niespełnienie złożonej deklaracji miało wiązać się z konsekwencjami opisanymi w § 10 (zmiana oprocentowania nominalnego).

Zgodnie z § 6 ust. 5 umowy opłata za prowadzenie rachunku: 0 PLN opłata miesięczna za Konto (...), w przypadku zaksięgowania na Rachunku min. 1000 PLN wpływów zewnętrznych i min. 1 płatności kartą do Rachunku/BLIKIEM w miesiącu, w przeciwnym wypadku miesięczna opłata za prowadzenie Rachunku wynosi 8 PLN. Opłata za prowadzenie Rachunku mgła ulec zmianie na warunkach wskazanych w Regulaminie ogólnym świadczenia usług bankowych dla osób fizycznych w Banku (...) S.A.

Natomiast § 10 ust. 1 pkt 2) umowy przewidywał, że nominalne roczne oprocentowanie Pożyczki uwzględnia obniżenie oprocentowania o 1 p.p., w związku z deklaracją Pożyczkobiorcy o przelewie wynagrodzenia i pozostanie na obniżonym poziomie, jeżeli w każdym miesiącu okresu obowiązywania pożyczki na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy Pożyczkobiorcy w Banku (...) S.A., wpłyną środki, o których mowa w § 4.

Oznacza to, że wysokość opłat za prowadzenie rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w pozwanym banku bezpośrednio determinowała koszt kredytu. Kredytobiorca bowiem musiał albo utrzymywać (...) w pozwanym banku albo godzić się na wyższe oprocentowanie kredytu. Tym samym obowiązek informacyjny w zakresie kosztów prowadzenia (...) należy traktować analogicznie jak obowiązek informacyjny w zakresie kosztów bezpośrednio wynikających z zawartej umowy kredytu. Stanowią one bowiem koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

W kwestii tej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku, I C-472/23, wydanym na podstawie podobnego co w niniejszej sprawie stanu faktycznego, wskazując, że „Tymczasem w niniejszej sprawie, jak wynika z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający i streszczonych w pkt 14 niniejszego wyroku, wydaje się, że warunki zmiany kosztów wykonania rozpatrywanej umowy zostały określone na podstawie wskaźników, które dla konsumenta są trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy, jak i w trakcie jej wykonywania. Chodzi tu bowiem w szczególności o zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym wskaźniki kontrolowane przez sam bank, a także wskaźniki opisane losowo, odzwierciedlające ewolucję prawną w szerokim znaczeniu. Ponadto okoliczność, że wzrost opłat rozpatrywanych w postępowaniu głównym był ograniczony ilościowo, maksymalnie do 200 %, i czasowo, maksymalnie do czterech razy w roku, nie później niż sześć miesięcy po wystąpieniu warunku, nie może podważyć tego stwierdzenia. (…) Tymczasem spoczywający na kredytodawcy zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy (...) obowiązek wskazania w umowie o kredyt warunków, na jakich może nastąpić zmiana opłat związanych z wykonaniem tej umowy, ma również dla konsumenta zasadnicze znaczenie, ponieważ dla dokonania oceny zakresu jego zobowiązania powinien on móc przewidzieć, jak wynika z pkt 41 i 42 niniejszego wyroku, ewentualne zmiany tych opłat na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, a tym samym wynikające z tego dla niego konsekwencje ekonomiczne, nawet jeśli początkowa kwota tych opłat jest stosunkowo niska w stosunku do kwoty danego kredytu”.

Regulacja § 10 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu nie pozostawia wątpliwości, że nie zachowano żadnych standardów informacyjnych w zakresie umożliwienia konsumentowi poznania spodziewanych kosztów prowadzenia (...) skutkującego utrzymaniem oprocentowania kredytu na określonym w umowie poziomie. Zakres okoliczności mogących skutkować zmianą wysokości opłaty był bowiem bardzo ogólnikowy i nie pozwalał konsumentowi na jakąkolwiek weryfikację ich wystąpienia. Trudno bowiem stwierdzić, w jaki sposób konsument miałby zweryfikować czy doszło do „zmiany wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez bank”, w sytuacji, gdy brak jest jakiejkolwiek procedury pozwalającej konsumentowi choćby pozyskać wiedzę o tych kosztach. Nie da się również określić w jaki sposób zmiana przepisów lub rekomendacji miałaby wpłynąć na koszty w taki sposób, że „wzrost lub spadek czynnika warunkującego zmianę cennika usług powoduje odpowiednio wzrost lub spadek danej pozycji cennika usług” – zależność ta ma bowiem sens jedynie przy wskaźnikach ilościowych, nie zaś jakościowych, takich jak zmiana przepisów, które nie mają swojej określonej wartości, mogącej wzrosnąć lub zmaleć.

W ocenie Sądu, kryteria zmiany wysokości opłat zostały sformułowane w taki sposób, ażeby nie było żadnej możliwości weryfikacji tego, czy doszło do ich spełnienia w przypadku zmiany wysokości opłaty i pełna dowolność w tym zakresie pozostawała po stronie pozwanego. Skoro więc pozwany mógł w zasadzie dowolnie zmieniać wysokość opłat ciążących po stronie kredytobiorcy, a kredytobiorca mógł jedynie zaakceptować nową wysokość opłaty względnie zrezygnować z rachunku i przez to podnieść oprocentowanie kredytu o 1 p.p., niewątpliwie doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

8.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.

Art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. przewiduje obowiązek, aby zamieszczono w umowie termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym.

Powód zarzuca, że w umowie kredytu wskazano formę pisemną jako jedyną formę, w której możliwe jest złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Nadto, wskazano, że nie poinformowano konsumenta o szczególnych uprawnieniach wynikających z art. 53 ust. 2 u.k.k.

Stosownie do treści art. 53 ust. 1 u.k.k., konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych w art. 30 (art. 53 ust. 2). Do umowy winien być dołączony formularz, stanowiący wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia, nazwiska (nazwy) i adresu zamieszkania (siedziby) – art. 53 ust. 3 u.k.k. w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy. Termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeżeli konsument przed jego upływem złoży pod wskazany przez kredytodawcę lub pośrednika kredytowego adres oświadczenie o odstąpieniu od umowy (ust. 4). Dla zachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, jest wystarczające wysłanie oświadczenia przed jego upływem (ust. 5).

Analizując pod tym kątem zakwestionowany § 11 ust. 1 umowy, podkreślić należy, że w żaden sposób nie można z niego wyczytać – jak chce powód – że umowa przewiduje wyłączność formy pisemnej dla odstąpienia od umowy. Postanowienie to zresztą w ogóle nie używa sformułowania „forma pisemna”. Jedyny fragment owego postanowienia umownego, który potencjalnie można by zinterpretować jako odnoszący się do formy pisemnej złożenia oświadczenia to sformułowanie o podpisaniu oświadczenia i złożeniu go na w placówce lub na adres banku. Trudno jednak przyjąć, że takie sformułowanie wyklucza formę elektroniczną, skoro również dokument elektroniczny może (a nawet powinien) zostać podpisany i nadesłany na adres elektroniczny banku.

Przechodząc do kwestii braku pouczenia w umowie o uprawnieniu z art. 53 ust. 2 u.k.k., w ocenie Sądu trudno przyjąć, że informacja o prawie do odstąpienia od umowy winna obejmować również szczególne uprawnienie przewidziane na wypadek naruszenia obowiązków informacyjnych. Informacja o prawie do odstąpienia powinna odejmować typowe przypadku odstąpienia, określone w art. 53 ust. 1 u.k.k. i w tym zakresie, informacja zawarta w umowie jest wystarczająca.

Tym samym, zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. nie jest zasadny .

9.  Zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k.

Powód powołał się również na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k., zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31–33, powinna określać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem. Regulacja ta implementuje art. 10 ust. 2 lit. r dyrektywy (...).

Powód dostrzega naruszenie wskazanego przepisu w tym, że pozwany pominął informacje o prawie pożyczkobiorcy do odzyskania części kosztów kredytu. Pozwany bezprawnie uzależnił prawo do wcześniejszej spłaty pożyczki od złożenia dyspozycji wcześniejszej spłaty.

Zdaniem Sądu również ten zarzut należy uznać za niezasadny. W § 11 ust. 2 umowy wyraźnie poinformowano zarówno o prawie do wcześniejszej spłaty pożyczki, sposobie jej dokonania, jak i jej skutkach. Słowo „procedura” oznacza zespół czynności, prowadzących do osiągnięcia określonego celu – w tym przypadku: do wcześniejszej spłaty. Pozwany poinformował o tej procedurze. Brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że pozwany na mocy art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. był zobowiązany do pouczenia konsumenta o art. 49 u.k.k. Gdyby ustawodawca chciał wprowadzić obowiązek pouczenia o tej regulacji, to wprost by to przewidział, analogicznie jak to zrobił w przypadku art. 59 ust. 1 u.k.k. w art. 30 ust. 1 pkt 18 u.k.k.

Również zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. nie okazał się trafny.

10.  Termin realizacji uprawnień

Jak stanowi art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie (ust. 1). W art. 45 ust. 5 u.k.k. wskazano, że uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z twierdzeniem , iż termin wynikający z art. 45 u.k.k. powinien liczony być od dnia podpisania umowy kredytu i wypłaty środków na rzecz kredytobiorcy, a więc wykonania umowy. Sąd Rejonowy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela ukształtowane już zapatrywanie sądów powszechnych, w szczególności zaś Sądu Okręgowego w Warszawie, że terminu przewidzianego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie sposób utożsamiać z datą wykonania umowy przez bank, a należy go interpretować zgodnie z zasadą ochrony konsumenta i rozumieć jako wykonanie umowy przez wszystkie strony stosunku prawnego (tak np. wyrok SO w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., XXVII Ca 988/24, wyrok SO w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r., V Ca 1495/23, wyrok SO w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., V Ca 1279/23 i inne). Z treści omawianego przepisu nie wynika bowiem, że termin ten zaczyna biec po wykonaniu umowy przez jedną ze stroną (i którą) – tym samym, umowa ta celem jej „wykonania” obejmuje (z uwagi na fakt, że jest umową dwustronnie zobowiązującą) wykonanie obowiązków z niej wynikających przez obie strony.

W niniejszej sprawie umowa została zawarta do dnia 2 kwietnia 2027 roku i nie została wykonana do dnia dzisiejszego. Powód doręczył pozwanemu oświadczenie w dniu 13 sierpnia 2023 roku. Tym samym, oświadczenie zostało złożone przed upływem terminu określonego w art. 45 ust. 5 u.k.k.

11.  Proporcjonalność sankcji

Podstawą wprowadzenia do polskiego porządku prawnego sankcji kredytu darmowego jest regulacja art. 23 dyrektywy (...). Przepis ten stanowi, że państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Proporcjonalność sankcji sprowadza się do wymogu, ażeby sankcje te były dostosowane do istotności naruszenia, to znaczy aby poważne naruszenia spotykały się z poważnymi sankcjami, zaś błahe naruszenia – z sankcjami odpowiednio łagodniejszymi (tak wyrok (...) z dnia 26 września 2013 r. w sprawie (...), C-418/11, pkt 51). W kontekście sankcji kredytu darmowe, o proporcjonalności sankcji wypowiedział się szerzej Trybunał wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie (...), C-42/15). Wskazał, że artykuł 23 dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania. Zauważył przy tym, że nie można uznać za proporcjonalne stosowania, zgodnie z takim uregulowaniem krajowym, takiej sankcji, mającej poważne konsekwencje wobec kredytodawcy, w wypadku braku elementów, spośród tych określonych w art. 10 ust. 2 dyrektywy (...), które ze względu na ich charakter nie mogą mieć wpływu na zdolność konsumenta do oceny ciążącego na nim zobowiązania (pkt 72).

Również w cytowanym tu już kilkukrotnie wyroku w sprawie L. (wyrok (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-47/23) stwierdzono, że blankietowe określenie podstaw do zmiany opłat tylko wtedy stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego, gdy może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.

Tym samym, rozstrzygnięcia Sąd nie może oprzeć wyłącznie na stwierdzeniu literalnego naruszenia obowiązku określonego w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., lecz musi dokonać oceny tego, czy naruszenie to jest na tyle istotne, żeby uzasadniało zastosowanie sankcji określonej w art. 45 u.k.k.

Oceniając tę kwestię, zauważyć należy, że – jak już wskazano – istota naruszenia polega na niepoinformowaniu konsumenta w sposób rzetelny i weryfikowalny o możliwości zmiany opłaty za prowadzenie rachunku (którego prowadzenie jest warunkiem utrzymania oprocentowania na poziomie określonym w umowie). Naruszenia tego nie sposób uznać za bagatelne. Wskazać bowiem należy, że ewentualne zamknięcie rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w okresie kredytowania skutkowałoby podniesieniem nominalnego oprocentowania kredytu o 1 p.p., a więc o 10% umownego oprocentowania. Tym samym, wysokość tej opłaty ma dla konsumenta istotne znaczenie.

Tymczasem, umowa nie zawiera żadnych gwarancji utrzymania rachunku jako darmowego lub chociaż płatnego na rozsądnym poziomie. Co prawda w chwili jej zawarcia po spełnieniu relatywnie niskich warunków, konto pozostawało darmowe. Niemniej jednak, treść umowy nie dawała konsumentowi żadnych informacji dotyczących tego czy i w jaki sposób opłata za prowadzenie rachunku wzrośnie. Również regulamin nie zawiera w tym zakresie żadnych ograniczeń. Przesłanki zmiany wysokości opłaty miały charakter – jak już wyjaśniono w pkt 7. uzasadnienia prawnego – blankietowy i nie były możliwe do weryfikacji i zakwestionowania przez konsumenta. Nadto, brak było również ograniczeń kwotowych. Jakkolwiek bowiem § 10 ust. 2 Regulaminu wynikało, że nowa opłata każdorazowo nie może przekraczać 200% poprzedniej, tak ograniczenie to nie dotyczyło sytuacji, gdy dotychczasowa opłata wynosiła 0 zł (§ 10 ust. 3). Tym samym, pozwany mógł wprowadzić dowolnie wysoką opłatę, a jedyny limit, jaki kredytodbiorca w tym zakresie miał, to możliwość rezygnacji z rachunku w sytuacji, gdy wysokość opłaty przewyższy straty wynikające z podniesienia oprocentowania o 1 p.p. Tym samym, naruszenie obowiązku miało realny wpływ na stabilność i opłacalność kredytu z punktu widzenia kredytobiorcy, a sankcję uznać należy za proporcjonalną.

12.  Wysokość roszczenia

Ustalenie, że powódka miała możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego nakazuje przejść do ustalenia w jaki sposób należy ustalić przysługujące jej roszczenie.

Art. 45 ust. 1 u.k.k. stanowi, że po skutecznym złożeniu oświadczenia, kredytobiorca zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Oznacza to, że skuteczne skorzystanie z sankcji kredytu darmowego nie skutkuje modyfikacją postanowień umowy co do sposobu spełnienia świadczenia, lecz jedynie co do sumarycznej kwoty, którą kredytobiorca obowiązany jest świadczyć. Tym samym, kredytobiorca obowiązany jest do dalszego wykonywania umowy na zasadach w niej określonych z tym tylko zastrzeżeniem, że obowiązek ten ograniczony jest do kwoty kapitału umowy i ewentualnych odsetek karnych (te bowiem nie są objęte skutkiem skorzystania z sankcji). Skoro więc umowa przewidywała, że kredyt zostanie spłacony w 84 miesięcznych ratach, w taki sposób nadal powinna być wykonywana, lecz wysokość tych rat winna uwzględniać konieczność niepobierania odsetek i kosztów pozaodsetkowych.

Podstawą prawną żądania zapłaty jest w tym zakresie art. 410 k.c. Przepis ten stanowi, że przepisy artykułów poprzedzających (dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia) stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego (§ 1). Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (§ 2).

W niniejszej sprawie niewątpliwie istnieje przesłanka roszczenia w postaci odpadnięcia podstawy świadczenia. Na skutek skorzystania z uprawnienia prawnokształtującego, powódka przestała być obowiązana do spełnienia niektórych spośród spełnionych na rzecz pozwanego świadczeń.

Jak wcześniej wskazano Ż. S. w wykonaniu umowy nr (...) (...) uiściła na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. (według stanu na dzień 20 marca 2025 roku) kwotę 3.117,60 zł tytułem kredytowanej prowizji, kwotę 16.265,84 zł tytułem spłaconego kapitału oraz kwotę 8.292,81 zł tytułem odsetek.

Powód mógł się domagać zwrotu wszystkich odsetek oraz części skredytowanej prowizji, którą został obciążony kredytobiorca (prowizja została pobrana jako część kapitałowej części rat pożyczki), na podstawie wyliczeń sporządzonych na podstawie metody proporcjonalnej, niemniej jednak w niniejszej sprawie powód zażądał zasądzenia kwoty niższej, tj. 7.894,43 zł (suma kwot 6.394,93 zł tytułem odsetek i 1.499,5 zł tytułem prowizji), a zatem Sąd był związany treścią powyższego żądania na podstawie art. 321 § 1 k.p.c.

13.  Odsetki

Odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzono na rzecz strony powodowej w oparciu o art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. (przepisy prawa nie określają terminu spełnienia świadczenia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia). Powód przesłał pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty należności wiadomością mailową z dnia 13 sierpnia 2023 roku, co nie zostało zakwestionowane przez stronę pozwaną. Siedmiodniowy termin na spełnienie świadczenia upłynął z dniem 20 sierpnia 2023 roku, wobec czego pozwany pozostawał w opóźnieniu od dnia 21 sierpnia 2023 roku.

14.  Koszty procesu

Sąd orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Kosztami obciążono pozwanego, który przegrał sprawę w całości. Na zasądzoną sumę 2.317 zł złożyły się:

a)  opłata sądowa od pozwu w kwocie 500 zł,

b)  wynagrodzenie pełnomocnika powoda w kwocie 1.800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych),

c)  opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł,

Od tej sumy zasądzone odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie stosownie do art. 98 § 1 ¹ k.p.c..