Uzasadnienie z 11 czerwca 2025, sygn. III RC 82/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 19 września 2024 roku /data wpływu w tutejszym Sądzie/ M. B. wnosił o podwyższenie alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 24 lutego 2022 roku w sprawie IC 868/19 od A. B. (1) z kwoty po 350 zł miesięcznie do kwoty po 1200 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że od ostatniego orzekania minęło ponad 2 lata i od tego czasu zmieniły się potrzeby i koszty utrzymania powoda, jest uczniem V klasy szkoły ponadpodstawowej, ma wydatki na wyżywienie 600 zł, odzież 200 zł miesięcznie, środki higieniczne i kosmetyki 80-100 zł, kieszonkowe 100 zł, telefon 25 zł, bilet miesięczny 140 zł, wydatki szkolne 500 zł rocznie, książki 1200 zł rocznie, leczenie okulistyczne 250 zł rocznie, leczenie stomatologiczne. Do tego dochodzą wydatki na dom: 550 zł energia elektryczna, opał 5000 zł rocznie. Ojciec powoda jest na rencie z tytułu niezdolności do pracy i pobiera świadczenie 1835 zł na kwartalnie /k. 2-4/

Pozwana A. B. (1) nie uznała powództwa i wnosiła o jego oddalenie w całości podnosząc, że jej sytuacja majątkowa i osobista nie pozwala na podwyższenie alimentów. Zarabia w granicach 3.700-4.000 zł miesięcznie, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 5 ha, które wydzierżawia. Kwestionowała także wydatki na syna, wskazując że nie są wyższe niż 2000 zł miesięcznie. Ponadto także ojciec jest odpowiedzialny za utrzymanie syna, a który poza rentą pobiera opłaty związane z czynszem dzierżawnym z gruntów rolnych, ponadto ma dochód z prac dorywczych. /k. 14-17/

W toku postępowania powód popierał powództwo, wyrażał zgodę na alimenty w kocie po 800 zł miesięcznie, zaś pozwana nie zgadzała się na żadne podwyższenie alimentów. /k. 85, 94/

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. B. urodził się w dniu (...), jest synem A. i G. małżonków B., których małżeństwo zostało rozwiązane wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 24 lutego 2022 roku w sprawie I C 868/19. Ma on niespełna 20 lat, aktualnie uczy się w V klasie Technikum w Zespole Szkół (...) w S.. Jest zdrowy, na nic się stale nie leczy, okresowo korzysta z wizyt okulistycznych. W okresie nauki w szkole średniej mieszka w domu w W. skąd dojeżdża, co generuje koszt zakupu biletu miesięcznego 140 zł miesięcznie, do tego dochodzą wydatki na wyżywienie 500-600 zł miesięczne, środki czystości i kosmetyki 100 zł miesięcznie, zakupu odzieży 200 zł miesięcznie, kieszonkowe 100 zł i telefon 25 zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki szkolne 500 zł rocznie plus zakup podręczników 1200 zł rocznie, okresowe leczenie okulistyczne 250 zł rocznie i stomatologiczne. Nie korzysta z płatnych zajęć pozalekcyjnych. Nie ma żadnych dochodów, ani majątku. Z racji 18-stki we wrześniu 2023 roku otrzymał od matki kwotę 6.500 zł z likwidacji lokaty długoterminowej, która w części została przeznaczona na kurs prawa jazdy około 2000 zł, komputer za około 4.000 zł, opłacił też egzaminy zawodowe. Aktualnie mieszka z ojcem i młodszym bratem w miejscowości W. 45 gmina S., pozostaje na utrzymaniu ojca, który jest rencistą. Na dzień wyrokowania był w trakcie egzaminów maturalnych i rekrutacji na studia. Chciałby się dalej kształcić na studiach dziennych w R. na kierunku mechanika i robotyka. Planuje podjąć zatrudnienie w wakacje. /d-d dokumenty k. 5, 69-70, 84, zeznania świadka G. B. k. 94-95, zeznania stron k. 85v-86 i 95/

Jego ojciec G. B. ma 49 lat, zamieszkuje wraz z synami w domu rodzinnym w miejscowości W. gmina S.. Nie pozostaje w żadnym związku. Nie pracuje na stałe, ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, z tego tytułu pobiera rentę w wysokości 1720 zł miesięcznie. Ma problemy z oczami i z kręgosłupem. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 4,5 ha, które wydzierżawia. Ponosi koszty utrzymania domu: energia elektryczna 550 zł kwartalnie, opał 5000 zł rocznie, butla gazu 80 zł miesięcznie, co rozkłada się na 4 osoby. /d-d zeznania świadka G. B. k. 94-95, zeznania stron k. 85v-86 i 95/

A. B. (1) ma 46 lat, pracuje jako pracownik rozbioru w P. w L. za wynagrodzeniem około 4000 zł miesięcznie. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,87 ha, z czego użytkuje około 80 arów pod uprawę borówki, truskawek, malin, pozostałą część wydzierżawia, z czego uzyskuje dochód co najmniej 5000 zł rocznie. Mieszka wraz z rodzicami w miejscowości S. gmina S.. Ponosi miesięczne koszty utrzymania na paliwo około 550 zł, telefon i tv 75 zł, gaz 80 zł, za światło płaci 1236 zł rocznie. Spłaca kredyt po 1600 zł miesięcznie. Poza tym opłaca podatek rolny 960 zł i ubezpieczenie domu 677 zł rocznie, za śmieci 200zł kwartalnie od trzech osób. Na ogół jest zdrowa, poza problemami z kręgosłupem. /d-d k. 41 oraz zeznania stron k. 85v-86 i 95/

A. B. (1) od maja 2024 roku nie utrzymuje kontaktów z synami, na bieżąco płaci alimenty po 350 zł miesięcznie, poza alimentami nie uczestniczy w jego utrzymaniu i wychowaniu. /d-d zeznania świadka G. B. k. 94-95, zeznania stron k. 85v-86 i 95/

A. B. (1) z domu W. i G. B. zawarli związek małżeński w dniu 23 sierpnia 2003 roku w P., dla którego w USC w S. został sporządzony akt małżeństwa za numerem (...). Ze związku tego posiadają dwóch synów: M. B. oraz K. B. urodzonego (...) w L.. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 roku w sprawie IC 868/19 Sąd Okręgowy w Radomiu rozwiązał związek małżeński A. i G. małżonków B. bez orzekania o winie, wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi wówczas dziećmi M. i K. powierzył obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dzieci przy ojcu oraz w pkt. III-cim wyroku zasądził od A. B. (1) na rzecz M. alimenty w kwocie po 350 zł miesięcznie, zaś na rzecz K. w kwocie po 250 zł miesięcznie, płatnych do 15-go dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w wypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. /k. 242 akt I C 868/19/

Małżonkowie są w trakcie sprawy o podział majątku. Postanowieniem dnia 19 czerwca 2024 roku w sprawie I Ns 215/22 Sąd Rejonowy dokonał podziału majątku wspólnego A. B. (1) córki H. i Z. i G. B. syna K. i M. w ten sposób, że przyznał A. B. (1) samochód osobowy S. (...), ciągnik rolniczy B., ciągnik rolniczy U. (...) , przyczepkę samochodową lekką B., glebogryzarkę B., nakłady w postaci nasadzeń borówki, jabłoni, wiśni i malin, niezabudowaną nieruchomość rolną położoną w W. II gmina S. oznaczoną w rejestrze gruntów numer działek (...) o powierzchni 3,4957 ha, siewnik do zboża P., sieczkarnię do kukurydzy, opryskiwacz polowy P., opryskiwacz sadowniczy T., beczkę asenizacyjną, zbiornik na mleko, (...), odkurzacz marki K., zaś na własność G. B. przyznał składniki majątkowe ruchome: owijarkę do balotów, prasę marki N. (...), ładowacz obornika, chwytak do balotów, betoniarkę, siewnik do nawozu, siewnik do zboża P., trzy beczki na wodę, spawarkę, sprężarkę, zbiornik na gnojownice 2 (dwie) sztuki, kabina ciągnikową, siatkę ogrodzeniową, udział ½ w siewniku do kukurydzy, lodówkę P., pralkę I., przyczepę do przewozu balotów. Ponadto tytułem zwrotu pożytków w postaci dopłaty z agencji (...) Sąd zasądził od G. B. na rzecz A. B. (1) kwotę 6.797,69 zł, zaś od A. B. (1) na rzecz G. B. tytułem spłaconego kredytu kwotę 18.720 zł w 3 ratach po 6.240 zł oraz tytułem rozliczenia środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych kwotę 357,16 zł. Postanowienie to nie jest prawomocne, sprawa jest w postępowaniu apelacyjnym. /k. 247-248 i 253-259 akt I Ns 215/22 tut. Sądu/

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Z istoty obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dziecka wynika obowiązek rodziców dostarczania środków utrzymania i wychowania, który trwa dopóty, dopóki dziecko nie zdobędzie, stosownie do swoich uzdolnień i predyspozycji, kwalifikacji zawodowych, czyli do chwili usamodzielnienia się, i to niezależnie od osiągniętego wieku. (art. 133§1 krio)

Niewątpliwie M. B., pomimo że jest już pełnoletni, nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, w trakcie niniejszej sprawy ukończył technikum w zawodzie technik elektryk. Nie posiada żadnego majątku, żadnych źródeł dochodów i na chwilę obecną jest w pełni uzależniony od finansowego wsparcia obydwojga rodziców. Powód w chwili obecnej posiada status ucznia, termin zakończenia szkoły średniej został wyznaczony na kwiecień 2025 roku, jest w trakcie egzaminów maturalnych i rekrutacji na studia. Chciałby się dalej kształcić na studiach dziennych w R. na kierunku mechanika i robotyka. Planuje podjąć zatrudnienie w wakacje. Może podejmować zatrudnienie jedynie sezonowo w okresie wakacji. Wymaga on zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie około 500-600 zł miesięcznie, zakupu ubrania około 200 zł miesięcznie, środków czystości i kosmetyków około 100 zł miesięcznie, do tego dochodzą koszty związane z opłaceniem pomocy naukowych, przyborów szkolnych, podręczników około 150 zł miesięcznie, składek szkolnych i rozrywki 100 zł miesięcznie, biletu miesięcznego - 140 zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki związane z utrzymanie domu średnio 300 zł miesięcznie na osobę (204 zł opał i 62 zł światło), okresowych wizyt u okulisty 250 zł rocznie plus zakup okularów oraz leczenie stomatologiczne. Jego aktualne koszty utrzymania wynoszą w granicach 1600 zł miesięcznie. Sąd przyjął, że powód nie wykazał, aby ponosił znaczne wydatki na leczenie stomatologiczne i aby jego koszty utrzymania przekraczały kwotę 1500-1600 zł miesięcznice.

Oczywiście w miarę upływu czasu zmianie ulegają potrzeby uprawnionych do alimentacji oraz możliwości zobowiązanego. Dlatego zgodnie z art. 138 krio można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego w razie zmiany stosunków, a stosownie do treści art. 135 krio wysokość tego świadczenia uzależniona jest z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej a z drugiej od możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej. Usprawiedliwione potrzeby są uzasadnione wieloma względami, m.in. wiekiem, stanem zdrowia, słusznymi zainteresowaniami. Zakres obowiązku ich zaspokajania zależy od sił i możliwości zarobkowych oraz majątkowych pozwanego, a sposób może polegać na osobistych staraniach lub na dostarczaniu środków materialnych.

W chwili obecnej ciężar utrzymania powoda ponosi jego ojciec, albowiem dotychczasowe alimenty w kwocie 350 zł w niewielkim stopniu zaspokajają potrzeby powoda. Matka od maja 2024 roku nie ma kontaktu z synem, poza niewielkimi alimentami nie uczestniczy w jego utrzymaniu, nie przekazuje mu innych rzeczy. Zatem to na ojcu w znacznym stopniu spoczywa obowiązek zaspokojenia potrzeb zarówno powoda jak i młodszego syna K., na którego został ustalone alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie.

W ocenie Sądu pozwana powinna podjąć ze swej strony wszelkie działania, aby wspomagać syna finansowo, aby mógł spokojnie uczyć szkołę średnią, podjąć naukę na studiach, zdobyć zawód. A. B. (1) przyznała, że koszty utrzymania syna wynoszą w granicach 2000 zł.

Sąd wziął pod uwagę fakt, iż sytuacja powoda od wyroku ustalającego alimenty w dniu 24 lutego 2022 roku w sprawie I C 868/19 zmieniła się w znaczny sposób o tyle, że aktualnie nie jeździ do matki, poza alimentami nie otrzymuje od niej żadnego wsparcia. Nie pobiera także świadczenia wychowawczego 800 plus co wpływa na zakres środków finansowych przypadających na powoda. Jego koszty utrzymania zmieniły się o tyle, że wzrosły wydatki na podstawowe środki utrzymania jak żywność, czy środki higieny. (...) podał, że średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2023 roku wyniósł 11,4%, zaś w 2022 roku średnioroczna inflacja wynosiła 14,4%, co dotyczy obydwu stron procesu.

Jeśli chodzi o sytuację finansową rodziców powoda to zmieniła się ona o tyle, że A. B. (1) w czasie rozwodu utrzymywała się z gospodarstwa rolnego, ponadto pracowała jako pracownik rozbioru zarabiając 1638,78 zł (k. 13v akt rozwodowych). Zamieszkiwała wraz z rodzicami w miejscowości S.. Wówczas strony uzgodniły kwotę alimentów na M. na kwotę po 350 zł ponieważ syn regularnie jeździł da matki, która wówczas ponosiła koszty jego utrzymania. Aktualnie pozwana zarabia około 4000 zł miesięcznie, użytkuje gospodarstwo rolne o powierzchni około 6,87 ha, z czego użytkuje około 80 arów pod uprawę borówki, truskawek, malin, pozostałą część wydzierżawia, z czego ma dodatkowych dochód.

Jeśli chodzi o sytuację ojca powoda to w dalszym ciągu nie podejmuje stałego zatrudnienia ponieważ ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, z tej racji znajduje się w znacznie trudniejsze sytuacji niż pozwana, w przeciwieństwie do pozwanej ma ograniczone możliwości zarobkowania. Pobiera rentę wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1720 zł miesięcznie. Koszty utrzymania rodziców powoda są porównywalne, poza tym że pozwana spłaca kredyt zaciągnięty na inwestycję w postaci zakupu mieszkania po 1600 zł miesięcznie.

Nie można doprowadzić do sytuacji, że to na ojcu spoczywa codzienny trud wychowawczy oraz w większości zaspokajanie potrzeb bytowych dzieci. W świetle zeznań stron i świadka, aktualnych cen rynkowych podstawowych artykułów dotychczasowe alimenty po 350 zł, są w ocenie Sądu niewystarczające i w niewielkim stopniu zaspokajają potrzeby M. B., które wynoszą w granicach 1500-1600 zł.

Sąd miał na uwadze, że od czasu ostatniej sprawy alimentacyjnej minęło 3 lata i w sposób istotny zmieniła się sytuacja materialna powoda oraz pozwanej, jej stopa życiowa jest dobra, tym bardziej, iż poza alimentami nie partycypuje w wydatkach na dzieci. Zasadą jest, że dzieci maja prawo do równej stopy życiowej z rodzicami, i to zarówno wtedy, gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy, gdy żyją oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni dziecku zapewnić warunki materialne odpowiadające tym, w jakich sami żyją. Wyjście poza takie potrzeby jak wyżywienie zapewniające prawidłowy rozwój, stosowna do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie szkolne, zależy od osobistych cech dziecka, zamożności zobowiązanego i przyjętego modelu konsumpcji.

Zdaniem Sądu alimenty ustalone na podstawie art. 138 krio w punkcie I-szym sentencji wyroku na kwotę po 700 zł za okres od dnia wniesienia pozwu zrównują stopę życiową stron procesu. W części dalej idącej powództwo jako wygórowane musiało spotkać się z oddaleniem, o czym stanowi punkt II orzeczenia. Sąd miał na uwadze rzeczywiste koszty utrzymania powoda, które wynoszą w granicach 1500-1600 zł miesięcznie, w okresie wakacji są niżesz z uwagi na odpadające koszty zakupu biletu miesięcznego. W kosztach utrzymania dorosłego i uczącego się powoda powinni w równym stopniu uczestniczyć jego rodzice, powód ma także możliwości zarobkowania w okresie wakacji.

O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 100 kpc. Powództwo zostało uwzględnione w części w 41% dotyczącej alimentów w kwocie po 700 zł, a żądanie dotyczyło kwoty po 1200 zł miesięcznie. Zatem z uwagi na częściowego uwzględnienie żądania Sąd zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu. Obciążenie pozwanej opłatą od uwzględnionej części powództwa w kwocie 400 zł, którego to nie miała obowiązku uiścić korzystająca z ustawowego zwolnienia uprawniona do świadczeń alimentacyjnych strona powodowa, znajduje swoją podstawę w art. 98 kc, w zw. z art. 22 kpc i art. 13 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1125).

Nadając rygor natychmiastowej wykonalności w części zasądzającej alimenty Sąd zastosował art. 333§1 pkt 1 kpc.

Dnia 12 czerwca 2025 roku SSR A. Maziarek-Bielecka

Zarządzenie/

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

Dnia 12 czerwca 2025 roku SSR A. Maziarek-Bielecka