Wyrok z 24 czerwca 2025, sygn. I C 94/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Michał Kleeberg

Protokolant: protokolant sądowy Monika Gawliczek

po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. w Rybniku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. w W.

przeciwko L. M.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda (...) S.A. w W. na rzecz pozwanej L. M. kwotę 917,00 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia

Sygn. akt I C 94/25

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 24 czerwca 2025 r.

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew przeciwko L. M. o zapłatę kwoty 3.733,77 zł z odsetkami równymi wysokości maksymalnych odsetek za opóźnienie od dnia 31 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Na uzasadnienie żądania wskazał, że pozwana zawarła z nim w dniu 30 września 2019 r. umowę pożyczki, z postanowień której nie wywiązała się w pełni. Pozwana zapłaciła wyłącznie kwotę 6.827,00 zł. Nadto wskazał, że Sąd Rejonowy w Rybniku wskutek wcześniejszego powództwa przeciwko pozwanej na podstawie weksla, wydał wyrok w sprawie o sygn. akt(...) w którym oddalił powództwo w całości. Następnie Sąd Okręgowy w Rybniku w sprawie pod sygn. akt (...) oddalił apelację powoda. W trakcie postepowania ustalono, że postanowienia umowy dotyczące kosztów pozaodsetkowych tj. prowizji i Twojego Pakietu stron nie wiążą. Sąd Okręgowy uznał, że umowa wiąże strony tylko w zakresie kwoty udzielonego kapitału, opłaty przygotowawczej w kwocie 129,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi zgodnie z umową. W skład roszczenia głównego powoda wchodziła kwota kapitału – 9.000,00 zł, opłata przygotowawcza – 129,00 zł, odsetki – 1.431,77 zł pomniejszone o wpłaty pozwanej w kwocie – 6.827,00zł (k. 2-2v).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym sygn. akt: (...) z dnia
10 grudnia 2024 r. uwzględniono powództwo w całości (k. 26).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości
i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu. Wskazała, iż kwestionuje roszczenie powoda co do zasady jak i wysokości. Zdaniem pozwanej została jej udostępniona kwota kapitału w wysokości 3.237,64 zł, natomiast reszta kwot tj. 4.801,64 zł oraz 960,72 zł zostały zaksięgowane na poczet rzekomych zaległości pozwanej w spłacie umów kompensowanych o nr: (...) oraz (...). Pozwana zarzuciła, że postanowienia ww. umów również były nacechowane abuzywnością. Istnieje zatem podejrzenie, że pozwana spłaciła kapitał oraz odsetki każdej z umów kompensowanych, czym w pełni zaspokoiła powoda. Nadto wskazała, że żądanie powoda co do roszczenia odsetkowego obliczonego zgodnie z art. 1.2. umowy (...) jest bezzasadne (k. 31-32).

Sąd na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. zobowiązał pełnomocnika powoda do przedstawienia szczegółowego wyliczenia dochodzonego pozwem roszczenia ze wskazaniem jakie kwoty i z jakich tytułów się na nie składają, a w przypadku odsetek od jakich kwot, za jakie okresy i w jakiej wysokości zostały naliczone oraz według jakiej stopy procentowej, a także zobowiązać do przedstawienia pełnej dokumentacji dotyczącej umów numer (...) wraz z zestawieniem wpłat uiszczonych przez pozwaną na poczet tych umów - wszystko w terminie 14 dni pod rygorem skutków z art. 233 § 2 k.p.c. (k. 64).

Pismem z dnia 15 maja 2025 r. powód w wykonaniu zobowiązania Sądu oświadczył, że roszenie pozwu zostało oparte na treści ustaleń Sądu Rejonowego i Okręgowego. Strony są związane tymi orzeczeniami, natomiast roszczenie jest w pełni zasadne (k. 69).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana L. M. działając jako konsument zawarła w dniu 25 września 2019 r. z powodem (...) S.A. umowę pożyczki gotówkowej numer (...) na podstawie której powódka udzieliła jej całkowitej kwoty pożyczki w wysokości 9.000,00 zł. Ustalono iż całkowita kwota do zapłaty to 20.880,00 zł, a spłata miała nastąpić w 36 ratach każda po 580,00 zł. W związku z udzieleniem pożyczki pożyczkobiorca był zobowiązany ponieść koszt opłaty przygotowawczej w wysokości 129,00 zł, wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 7.771,00 zł oraz wynagrodzenia z tytułu przyznania na wniosek pożyczkobiorcy usługi (...) w wysokości 1.100,00 zł.

Jednocześnie ustalono, iż na rachunek pożyczkodawcy zostanie przekazana kwota 3.237,64 zł, natomiast w przypadku gdy część kwoty pożyczki będzie przeznaczona na spłatę innego zobowiązania wynikającego z innej umowy, to na rachunek bankowy służący do spłaty umowy kompensowanej zostanie przekazana kwota 960,72 zł tytułem umowy kompensowanej numer (...) oraz kwota 4.801,54 zł tytułem umowy kompensowanej numer (...).

(dowód: umowa pożyczki z dnia 25 września 2019 r. nr: (...) k. 3-6, harmonogram spłat k. 7)

Powód dokonał wypłaty środków w dniu 1 października 2019 r. na kwotę 960,72 zł tytułem „ (...) wypłata umowy – kompensata do um. (...)” oraz kwoty 4.801,64 zł tytułem „ (...) wypłata umowy – kompensata do um. (...)”. Powód dokonał przelewu środków w dniu 1 października 2019 r. w kwocie tj. 3.237,64 zł tytułu „ (...) wypłata umowy”.

(dowód: potwierdzenie wykonania operacji k. 15-17)

Pozwana tytułem spłaty pożyczki dokonała łącznie wpłat na kwotę 6.827,00 zł.

(dowód: Wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta k. 8)

Powód 9 maja 2024 r. wystosował do pozwanej wezwanie do zapłaty obejmujące kwotę 3.733,77 zł.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z wydrukiem pocztowym zawierającym potwierdzenie nadania k. 10- 11v)

Powód w związku z brakiem pełnej spłaty zadłużenia pozwanej dochodził roszczenia związanego z tym zobowiązaniem w Sądzie Rejonowym w Rybniku. W poprzednim powództwie wytoczonym przeciwko pozwanej na podstawie weksla Sąd ten wydał wyrok w dniu 27 kwietnia 2023 r. pod sygn. akt (...) oddalający powództwo w całości. Następnie Sąd Okręgowy w Rybniku w sprawie pod sygn. akt(...) oddalił apelację powoda. W trakcie postepowania ustalono, że koszty pozaodsetkowe tj. prowizja i Twój Pakiet stron nie wiążą w związku z ich abuzywnym charakterem. W związku z powyższym powód dokonał symulacji pożyczki łączącej go pozwaną, zgodnie z którą rata pożyczki wynosiła 289,77 zł.

(dowód: Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2023 r. k. 138wraz z uzasadnieniem k. 149-156, Wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 28 lutego 2024r. wraz z uzasadnieniem k. 201-202 – akta sprawy (...), Wydruk - Symulacja k. 9-9v)

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dowody znajdujące się w aktach sprawy, ocenione swobodnie w myśl art. 233 § 1 k.p.c. w tym akta sprawy o sygn. (...) w zakresie k.138, 149-156, 191, 201-202. Ponadto Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego również na podstawie dowodów z powołanych wyżej dokumentów prywatnych, którym nadał znaczenie zgodnie z art. 245 k.p.c., oraz w oparciu o kserokopie dokumentów dołączonych do pozwu. Sąd miał przy tym na względzie, iż kserokopie, którym nie nadano cech poświadczonego odpisu nie stanowią dowodów z dokumentów, o których mowa w art. 244 k.p.c. i art. 245 k.p.c., jednakże niewątpliwie w aktualnym stanie prawnym ich oceny należało traktować je jako inne środki dowodowe z art. 308 k.p.c., przy uwzględnieniu treści art. 232 k.p.c. Ponadto należy zaznaczyć, że na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi tysiąc złotych, powinna być stwierdzona pismem. Należy wskazać, iż skoro pożyczkodawca (powód) profesjonalnie, zawodowo zajmował się udzielaniem pożyczek i kredytów, zaś pożyczkobiorca był konsumentem, to do zawartej przez pozwaną umowy pożyczki znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim.
W myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności między innymi umowę pożyczki.

Zgodnie z treścią art. 6 k.c. powód zobowiązany był do przedstawienia dowodów
na poparcie swoich twierdzeń. Powołany przepis nakłada na stronę powodową, jako wywodzącą ze swych twierdzeń skutki prawne obowiązek wykazania swoich racji. Przepis art. 232 k.p.c. normuje natomiast jedną z podstawowych zasad procesu cywilnego, jaką jest zasada kontradyktoryjności. W myśl tej zasady przygotowanie, gromadzenie i dostarczanie materiału dowodowego należy do stron, do sądu należy zaś jedynie ocena tego materiału
i wydanie na jej podstawie rozstrzygnięcia. Zasada ta oznacza odstąpienie
od odpowiedzialności sądu orzekającego za rezultat postępowania dowodowego, którego dysponentem są strony. To właśnie na stronach spoczywa obowiązek przytaczania dowodów na poparcie swych twierdzeń. Oczywiście zasada ta nie wyłącza możliwości dopuszczenia przez Sąd z urzędu dowodu niewskazanego przez strony, zastrzega jednak takie uprawnienie do wyjątkowych wypadków, nie może zaś prowadzić do zastępowania strony w spełnianiu jej obowiązków, w szczególności jeśli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. W kontekście zarzutów podniesionych przez pozwaną, po stronie powodowej zaktualizował się obowiązek wykazania istnienia wymagalnej wierzytelności.

Z dokumentów dołączonych do pozwu wynika bowiem, iż powódka dla wykazania roszczenia przedłożyła kserokopię umowy pożyczki nr (...) z dnia 25 września 2019 r., pod którą widniał podpis pozwanej. Nadto pozwana sama przyznała, iż zawarła z powódką przedmiotową umowę. Okoliczność wykonania zobowiązania po stronie powódki zgodnie z art. 720 k.c. wynikała także z zestawienia wpłat obrazujących, iż pozwana uiściła na rzecz powódki 6.827,00 zł, co oznaczało z kolei, iż nie kwestionowała łączącego ich stosunku zobowiązaniowego. W niniejszej sprawie w głównej mierze sporna była zasadność jak i wysokość dochodzonego przez stronę powodową roszczenia.

Należy podkreślić, że w ramach wcześniejszych postępowań sądowych prowadzonych pomiędzy stronami, najpierw Sąd Rejonowy a później Sad Okręgowy stwierdził abuzywność postanowień umownych dotyczących kosztów pozaodsetkowych wynikających z łączącej strony umowy, które nieprecyzyjnie określały podstawy naliczenia prowizji oraz opłat tj. Twój Pakiet. Zgodnie z zapadłymi orzeczeniami umowa powinna wiązać strony w zakresie kwoty udzielonego kapitału i opłaty przygotowawczej. Ustalenia te jako prawomocne i dokonane pomiędzy stronami, mają wiążący charakter również w niniejszym postępowaniu, zgodnie z zasadą art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. W konsekwencji, należy przyjąć że kluczowe postanowienia dotyczące kosztów pożyczki poza samym kapitałem i opłatą przygotowawczą mają charakter abuzywny, a co za tym idzie nie wiążą pozwanej.

Na tle tych ustaleń szczególnego zaznaczenia nabiera kwestia wysokości rzeczywiście przekazanego pozwanej kapitału, który mógłby stanowić podstawę ewentualnego roszczenia. W skład roszczenia głównego wchodziła kwota kapitału w wys. 9.000,00 zł, opłata przygotowawcza – 129,00 zł oraz odsetki w kwocie 1.431,77 zł pomniejszone o wpłaty pozwanej w kwocie – 6.827,00 zł. Na wezwanie Sądu powód został wezwany do przedłożenia szczegółowego wyliczenia dochodzonego pozwem roszczenia ze wskazaniem jakie kwoty i z jakich tytułów się na nie składają, a w przypadku odsetek od jakich kwot, za jakie okresy i w jakiej wysokości zostały naliczone oraz według jakiej stopy procentowej, a także zobowiązać do przedstawienia pełnej dokumentacji dotyczącej umów numer (...) wraz z zestawieniem wpłat uiszczonych przez pozwaną na poczet tych umów. Pomimo ciążącego na nim obowiązku dowodowego, nie przedłożył dokumentacji, która pozwała by ustalić kwotę kapitału w sposób pełny, szczegółowy i niebudzący wątpliwości.

Z materiału dowodowego wynika, że pozwana otrzymała kwotę 3.237,64zł. Przelew ten został potwierdzony przez strony i znajduje się w aktach spawy. Pozostałe kwoty, które powód zakwalifikował jako część kapitału pożyczki tj. 960,72 zł oraz 4.801,64zł – rzeczywiście zostały przekazane, jednak w tym przypadku pojawiają się istotne wątpliwości. Tytuły tych przelewów wskazują bowiem na zupełnie inne umowy niż te wskazane w treści pozwu. W szczególności numery umów figurujące w tyt. przelewu nie odpowiadają numerom umów wskazanych w pozwie. W sytuacji tej nie sposób ustalić, czy wskazane środki faktycznie zasilały kapitał nowej pożyczki, czy też stanowiły rozliczenia w ramach innych zobowiązań.

Brak wyjaśnienia tej kwestii przez powoda oraz brak spójności przedstawionej dokumentacji skutkuje niemożnością dokonania miarodajnego ustalenia, jaka kwota została rzeczywiście przekazana pozwanej tyt. udzielonej pożyczki.

Co więcej, pozwana podniosła trafny zarzut, że umowy (nr: (...)), na poczet których miała pójść część kapitału pożyczki nr: (...) tyt. regulacji zadłużenia mogły również być obciążone postanowieniami abuzywnymi, co oznacza, że część środków mogła de facto stanowić zwrot nienależnych świadczeń, a nie kapitał kolejnej umowy. Zdaniem pozwanej zawierały one niedozwolone postanowienia umowne, które to - podobnie jak w przypadku umowy pożyczki nr (...) - oscylowały wokół równowartości udzielonego kapitału. Powód pomimo zarzutu strony pozwanej w sprzeciwie od nakazu zapłaty nie podjął uzupełniającej inicjatywy polegającej na przedstawieniu pełnej dokumentacji związanej z umowami nr (...), na poczet których miała być przeznaczona część kapitału stanowiącego przedmiot umowy pożyczki nr (...). Powód nie wykazał zatem, aby przekazanie znacznej części środków stanowiących przedmiot umowy pożyczki nr (...) na poczet spłaty zobowiązań wynikających z umów o numerach (...) miało uzasadniony charakter.

W związku z tym hipotetycznie nie można wykluczyć, że spłacając wcześniejsze zobowiązania pozwana dokonała już ich częściowej lub nawet pełnej spłaty kapitału. Okoliczność ta jest istotna, ponieważ wobec barku przedstawiania przez stronę powodową jednoznacznych wyliczeń i pełnej dokumentacji nie jest możliwe precyzyjne ustalenie w jakim zakresie roszczenie faktycznie przysługuje. Tymczasem powód ograniczył się jedynie do przedłożenia tabelarycznego zastawienia (symulacji) w którym wskazał hipotetyczny stan zadłużenia. Symulacja ta jednak nie została poparta żadnym materiałem dowodowym – brak jest bowiem historii rozliczeń, dokumentów księgowych lub innych dokumentów obrazujących kształtowanie się zadłużenia pozwanej. W efekcie, zestawienie to ma charakter pomocniczy i nie stanowi samodzielnego dowodu na wysokość roszczenia. Co istotne, nie wykazano w nim w sposób przejrzysty jakie konkretne kwoty stanowiły składowe kapitału, kiedy zostały udostępnione pozwanej i w jakim zakresie pozostają niespłacone. Jak wskazano wyżej na dochodzone roszczenie składały się: żądanie zwrotu kapitału, odsetek i opłaty przygotowawczej pomniejszone o wpłaty pozwanej. Skoro jednak powód nie wykazał w sposób należyty wysokości udzielonego kapitału, co stanowiło podstawę rozliczenia, brak było zatem możliwości oceny zasadności pozostałych składników żądania. Nadto warto nadmienić, że powód naliczył odsetki według stopy procentowej wskazanej w umowie tj. 9,85% w skali roku. Niemniej, jak już wskazano Sądy w poprzednim postępowaniu stwierdziły abuzywność postanowień umownych. W związku z tym, stosowanie umownej stopy oprocentowania do wyliczenia odsetek w oparciu o pełną wartość umowy nie znajduje podstawy prawnej. W sytuacji, gdy po eliminacji abuzywnych postanowień możliwe byłoby ewentualnie naliczenie odsetek wyłącznie od rzeczywiście udostępnionego kapitału, powód powinien był przedstawić odpowiednie, szczegółowe wyliczenie – czego jednak nie uczynił. Brakuje bowiem danych pozwalających ustalić, od jakiej kwoty, za jaki okres miałby być liczone odsetki, po eliminacji niewiążących postanowień.

Zważywszy na powyższe, Sąd stwierdził, że powód nie wykazał wysokości dochodzonego pozwem roszczenia, nie udowodnił bowiem, jaka kwota rzeczywiście została udzielona pozwanej jako kapitał nowej pożyczki, a jaka mogła stanowić część innych rozliczeń. Brak związku między powołanymi kwotami a przedmiotową umową, jak i brak przejrzystości w przedstawionej dokumentacji prowadzą do wniosku, że żądanie powoda nie zostało należycie udowodnione w związku z czym mając na uwadze art. 6 k.c. w zw. a art. 232 k.p,c Sąd w pkt 1 wyroku oddalił powództwo w całości. Nie sposób też uznać, jak chce tego powód, iż Sąd Okręgowy ustalił, iż roszczenie powoda jest zasadne poza wynikającym z postanowień abuzywnych. Z wyroku tego sądu wynika jedynie tyle, że w pozostałym zakresie umowa nie ma charakteru abuzywnego.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, w myśl której strona przegrywająca spór obowiązana jest ponieść te koszty. Ponieważ niniejszy spór przegrał w całości powód, Sąd zasądził od niego na rzecz pozwanego koszty procesu, na które złożyły się: koszty zastępstwa procesowego w kwocie 900,00 zł (ustalone w oparciu o § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Sędzia