Wyrok z 26 czerwca 2025, sygn. III C 88/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2025 roku

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Justyna Pikulik
Protokolant:	Aleksandra Babyszko

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 roku w S.

sprawy z powództwa E. Z. (1)

przeciwko Gminie M. S.

o ustalenie

1.ustala, że powódka E. Z. (1) wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy (...) w miejsce dotychczasowego najemcy, tj. swojej matki C. Z. (1), zmarłej w dniu 9 marca 2024 roku;

2.zasądza od pozwanej Gminy M. S. na rzecz powódki E. Z. (1) kwotę 1.117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt III C 88/25

UZASADNIENIE

Pozwem z 17 lutego 2025 r. skierowanym przeciwko pozwanej Gminie M. S. powódka E. Z. (1) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o ustalenie, że wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S..

Ponadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu żądania pozwu powódka wskazała, że wraz z nieżyjącą już, zmarłą w dniu 9 marca 2024 r. matką C. Z. (1) zamieszkiwała od urodzenia w przedmiotowym lokalu, który stanowił i stanowi do dnia dzisiejszego centrum jej spraw życiowych. Mimo powyższego, wniosek powódki o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmu ww. lokalu, pozwana rozpatrzyła negatywnie. Powódka podniosła, że zawodowo opiekuje się osobami starszymi za granicą, co wiąże się z wyjazdami ze S., nie mniej jednak nigdy nie miała zamiaru zamieszkania poza granicami kraju.

Pozwana Gmina M. S. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie do dnia zapłaty.

Pozwana wniosła także o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego postępowania toczącego się między stronami o wydanie lokalu, jaka toczy się przed tut. Sądem pod sygn.. akt I C 1292/24.

Pozwana wskazała, że powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu przy ul. (...) w S., zaprzeczyła także, jakoby powódka stale zamieszkiwała ze zmarłą najemczynią, a tym samym wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Pozwana podniosła, że w dacie śmierci najemczyni C. Z. (1) powódka i jej córa zamieszkiwały poza granicami kraju.

Pozwana wniosła też o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu i wskazała, że jej wysokość to trzykrotność czynszu najmu spornego lokalu, czyli 1.956 zł ( 3 x 652,33 zł).

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie sprawdził wartość przedmiotu sporu w przedmiotowej sprawie; ustalił wartość przedmiotu sporu w przedmiotowej sprawie na kwotę 1.956, 99 zł i odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Lokal przy ul. (...) w S. stanowi własność pozwanej Gminy M. S..

31 maja 1961 r. T. Z. zawarł z pozwaną Gminą M. S. umowę najmu lokalu przy ul. (...) w S. na cele mieszkaniowe. Lokal ten jest własnością Gminy M. S.. Po śmierci T. Z. najemcą została jego żona – C. Z. (1).

C. Z. (1) zmarła 9 marca 2024 r.

Powódka E. Z. (1) jest córką najemczyni C. Z. (1).

Niesporne, a nadto:

- umowa najmu z 1961 r. k. 37-38,

- rozliczenie czynszu z 1989 r. k. 39,

- aneks z 1989 r. k. 40,

- odpis akt zgonu C. Z. (1) k. 7,

- odpis aktu urodzenia E. Z. (1) k. 8.

Pismem z 18 marca 2024 r. pełnomocnik E. Z. (1) zwrócił się do Zarządu (...) w S. z wnioskiem o wynajęcie powódce E. Z. (1) zajmowanego lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. (...) w S., a w konsekwencji uznanie, że wstąpiła ona z mocy prawa w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po zmarłej matce.

Korespondencja została doręczona pozwanej w dniu 20 marca 2024 r.

Dowód:

- wniosek o wynajęcie zajmowanego lokalu po zgonie najemcy k. 9,

- wydruk elektronicznego śledzenia przesyłki k. 10.

Pismem z 25 marca 2024 r. w odpowiedzi na pismo z 18 marca 2024 r. (...) ustosunkował się do wniosku, wskazując na dokumenty, które są niezbędne przy wnioskowaniu o uregulowanie stanu prawnego lokalu. Poinformowano przy tym o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które zweryfikuje stan faktyczny w przedmiotowym lokalu. Dopiero po jego zakończeniu wydana jest decyzja dotycząca potwierdzenia nabycia praw najmu przez stronę lub w przypadku niespełnienia ww. przesłanki pismo odmowne, które zobowiązuje do wydania lokalu.

Dowód:

- pismo (...). (...).552.161.2024.ABa k. 11.

Wraz z pismem pełnomocnika E. Z. (2), skierowanym do (...) 9 maja 2024r., przedłożono wniosek o regulację stanu prawnego lokalu po zgonie najemcy, oświadczenie o potrzebach mieszkaniowych i zamieszkiwaniu w lokalu przy ul. (...) E. Z. (1) i jej córki A. J., oświadczenie o nieposiadaniu tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego położonego w tej samej lub bliskiej miejscowości i oświadczenie o stanie majątkowym – posiadanych zasobach pieniężnych w wysokości 1.200 euro.

Korespondencja została doręczona pozwanej w dniu 10 maja 2024 r.

Dowód:

- pismo przewodnie k. 12,

- wniosek o regulację stanu prawnego lokalu mieszkalnego k. 13-17,

- oświadczenie o potrzebach mieszkaniowych i zamieszkiwaniu k. 18,

- oświadczenie o nieposiadaniu tytułu prawnego k. 19,

- oświadczenie o stanie majątkowym k. 20-21,

- wydruk elektronicznego śledzenia przesyłki k. 22.

Zarząd (...) w S. pismem z 3 września 2024 r. poinformował o braku podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu położonego w S. przy ul. (...) po zgonie C. Z. (2).

Dowód:

- pismo z 3 września 2024 r. k. 20-24, k. 42.

W dniu 7 grudnia 2022 r. do Zarządu (...) w S. wpłynęło oświadczenie najemczyni C. Z. (1), iż w lokalu przy ul. (...) mieszkają dwie osoby: najemczyni C. Z. (1) i jej syn. Wskazano przy tym, że córka najemczyni E. Z. (1) wraz z wnuczką najemczyni A. J. mieszkają poza granicami kraju, co potwierdzili sąsiedzi.

Inicjatorem do sporządzenia powyższego oświadczenia był brat powódki T. Z., który udał się do sąsiadów z prośbą o podpis pod ww. oświadczeniem z uwagi na chęć zapłaty niższych rachunków za wywóz śmieci, które wówczas były rozliczane od osoby, a nie od zużycia wody. E. Z. (1) nie miało wiedzy o tym, że takie oświadczenie zostało przez jej brata złożone do (...).

W okresie panowania obostrzeń w całej Europie związanych z pandemią C.-19 E. Z. (1) wstrzymała swoje przyjazdy do S., z uwagi na ograniczenia w możliwościach przemieszczania się za granice oraz, by nie narażać swojej starszej matki na zachorowanie wirusem C.. Z lokalu tego pozwana nigdy nie została wymeldowana i w dalszym ciągu postrzegała go jako ośrodek funkcjonowania w Polsce.

Dowód:

- oświadczenie k. 41,

- zeznania świadka R. L. k. 85-86,

- zeznania świadka M. M. k. 87-88,

-przesłuchanie powódki E. Z. (1) k. 90.

W styczniu 2024 r. zmarł T. Z., a 9 marca 2024 r. zmarła najemczyni C. Z. (1). Już trzy lata przed śmiercią C. Z. (1) miała problemy z poruszaniem i wiele rzeczy z życia codziennego trzeba było robić za nią lub jej pomagać. Zawsze, gdy E. Z. (1) przypadał czas pobytu w Polsce to zajmowała się swoją chorą matką. W okresie, gdy przypadał czas pracy w Holandii, matką zajmowała się siostra E. Z. (1). Powódka wielokrotnie była widywana przez sąsiadów i jest im doskonale znana.

Dowód:

- zeznania świadka A. C. k. 85,

- zeznania świadka R. L. k. 85-86,

- zeznania świadka K. M. k. 86,

- zeznania świadka R. F. k. 86,

- zeznania świadka A. B. k. 87,

- zeznania świadka M. M. k. 87-88,

- zeznania świadka H. S. k. 88,

- zeznania świadka A. M. k. 88,

- zeznania świadka Z. C. k. 89,

- zeznania świadka K. L. (1) k. 89,

- zeznania świadka K. L. (2) k. 89-90.

- przesłuchanie powódki E. Z. (1) k. 90,

Powódka E. Z. (1) mieszka w S. przy ul. (...) od urodzenia. Lokal ten jest dla niej domem rodzinnym. W mieszkaniu tym koncentruje się jej centrum życiowe, regularnie dawała pieniądze swojej matce na opłaty mieszkaniowe, przeprowadziła remont w kuchni i wymieniła okna w łazience, kuchni i w swoim pokoju. Posiada w nim przedmioty osobiste takie jak ubrania, pamiątki, fotografie, pościel i kosmetyki.

Taki stan rzeczy trwał również w dacie śmierci najemczyni C. Z. (1), tj. 9 marca 2024 r.

Od dwunastu lat E. Z. (1) wyjeżdża za granicę (do Holandii) w celach zarobkowych, gdzie pracuje jako sprzątaczka i wynajmuje pokój od osoby prywatnej, który służy jej wyłącznie do spania i higieny osobistej. Zdarzają się dni, że nawet nie może sporządzić tam sobie posiłku i nie czuje się tam komfortowo i nigdy nie planowała, by tam zamieszkać. Wyjazdy do Holandii traktuje wyłącznie jako sposób na zarobienie pieniędzy. Przeważnie pracuje w trybie dwóch tygodni w pracy w Holandii i tydzień w Polsce. Za każdym razem, gdy wraca do Polski to zatrzymuje się w mieszkaniu przy ul. (...). Powódka nie ma możliwości, by zamieszkać w jakimkolwiek innym lokalu.

Dowód:

- oświadczenie z 4 grudnia 2024 r. k. 25,

- zeznania świadka A. C. k. 85,

- zeznania świadka R. L. k. 85-86,

- zeznania świadka K. M. k. 86,

- zeznania świadka R. F. k. 86,

- zeznania świadka A. B. k. 87,

- zeznania świadka M. M. k. 87-88,

- zeznania świadka H. S. k. 88,

- zeznania świadka A. M. k. 88,

- zeznania świadka Z. C. k. 89,

- zeznania świadka K. L. (1) k. 89,

- zeznania świadka K. L. (2) k. 89-90.

- przesłuchanie powódki E. Z. (1) k. 90,

Powódka Gmina M. S. 23 grudnia 2024 r. wystąpiła przeciwko powódce E. Z. (1) z pozwem o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S.. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. III C 339/25 i toczy się przed tut. Sądem.

Niesporne, a nadto:

-dokumenty z akt sprawy III C 339/25 Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie, tj. pozew wraz z załącznikami.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo E. Z. (1) przeciwko Gminie M. S. o ustalenie, że powódka wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S. po śmierci dotychczasowego najemcy, tj. swojej matki C. Z. (1) okazało się uzasadnione i jako takie zostało uwzględnione.

Podstawą prawną powództwa był przepis art. 189 k.p.c. w zw. z art. 691 k.c.

Stosownie do treści art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Zgodnie z art. 691 k.c., w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą (§1). Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (§2). W razie braku osób wymienionych w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa (§3).

W analizowanej sprawie niespornym było, że powódka E. Z. (1) jest córką zmarłej najemczyni C. Z. (1), co oznacza, że spełniona została pierwsza z dwóch przesłanek umożliwiających wstąpienie w stosunek najmu po zmarłej. Spór pomiędzy stronami sprowadzał się do rozstrzygnięcia kwestii, czy powódka E. Z. (1) w chwili śmierci C. Z. (1), tj. 9 marca 2024 r., była osobą najbliższą, stale zamieszkującą z najemcą.

Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego dały pozytywny wynik w tym zakresie, co zadecydowało o uwzględnieniu powództwa.

Podkreślić trzeba z całą stanowczością, że z punktu widzenia art. 691 k.c. znaczenie ma stan rzeczy istniejący w dacie śmierci najemcy, to znaczy ta data wyznacza kierunek badania spełnienia przesłanek, od których wystąpienia uzależnione jest wstąpienie w stosunek najmu, to z mocy prawa na podstawie art. 691 k.c.

Osoba uprawniona na podstawie art. 691 k.c. może żądać ustalenia na drodze procesu cywilnego, że wstąpiła w stosunek najmu, ma bowiem interes prawny w potwierdzeniu stanu prawnego wynikłego ze śmierci najemcy (por. uchwała SN z dnia 21 marca 1977 r., III CZP 19/77, OSNCP 1977, nr 10, poz. 178, z glosami M. Piekarskiego, OSPiKA 1978, z. 11, poz. 196, A. Marcinkowskiego, NP 1979, nr 5, s. 128, oraz z komentarzem J. Grabowskiego, Funkcjonowanie administracji w świetle orzecznictwa 1980, t. 6, s. 122, a także z omówieniem Z. Radwańskiego i J. Panowicz-Lipskiej, Przegląd orzecznictwa, NP 1979, nr 6, s. 96, oraz W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa, PiP 1978, z. 12, s. 121, i uchwała SN z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 35, które zachowują aktualność).

Wyrok Sądu ma w tym przypadku charakter deklaratoryjny i polega na stwierdzeniu istnienia prawa. Osoby wymienione w art. 691 § 1 k.c. wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci (§ 2). Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna w uchwale z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997/4 poz. 35, OSP 1997/5 poz. 94, Prokuratura i Prawo - dodatek 1997/3 poz. 35, Wokanda 1996/12 str. 10 „powód, który wnosi o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu na podstawie art. 691 k., powinien wykazać także istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c.”

Istotną kwestią wstępną przy orzekaniu w przedmiotowej sprawie było zatem rozważenie czy powódka ma interes prawny w ustaleniu prawa najmu, którego się domaga.

Interes rozumieć należy jako "potrzebę", interes prawny zaś jako potrzebę prawną, wynikającą z sytuacji prawnej, w jakiej się powód znajduje. Jeżeli z prawa przedmiotowego nie wynika, że ma on potrzebę ustalenia, wyrok ustalający jest zbyteczny. Wydanie wyroku ustalającego ma sens wtedy, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem stosunku prawnego lub powstała wątpliwość co do jego istnienia. Interes prawny musi istnieć obiektywnie, aby uzasadniać żądanie ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Jego istnienia jednak nie można traktować jako jedynej przesłanki decydującej o uwzględnieniu powództwa o ustalenie. Jest on warunkiem umożliwiającym dalsze badanie w zakresie istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego.

Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż materialną podstawą ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest interes prawny powoda w ich ustaleniu. Ustalenie to może nastąpić jednak tylko wtedy, gdy stwierdzony stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10.12.1996 r. I Acr 677/96, Prawo Gospodarcze z 1997 r. Nr 7, s. 56).

W niniejszej sprawie niespornym jest, iż powód posiada interes prawny w ustaleniu, iż wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłym najemcy, bowiem właściciel mieszkania pozwana Gmina M. S. kwestionuje to prawo (por. uchwałę SN z 21 marca 1977 r., III CZP 9/77, OSNCP 1977, nr 10, poz. 178 i z 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 35). Osoba uprawniona na podstawie art. 691 k.c. może żądać ustalenia na drodze procesu cywilnego, że wstąpiła w stosunek najmu, ma bowiem interes prawny w potwierdzeniu stanu prawnego wynikłego ze śmierci najemcy (por. uchwała SN z dnia 21 marca 1977 r., III CZP 19/77, OSNCP 1977, nr 10, poz. 178, z glosami M. Piekarskiego, OSPiKA 1978, z. 11, poz. 196, A. Marcinkowskiego, NP 1979, nr 5, s. 128, oraz z komentarzem J. Grabowskiego, Funkcjonowanie administracji w świetle orzecznictwa 1980, t. 6, s. 122, a także z omówieniem Z. Radwańskiego i J. Panowicz-Lipskiej, Przegląd orzecznictwa, NP 1979, nr 6, s. 96, oraz W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa, PiP 1978, z. 12, s. 121, i uchwała SN z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 115/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 35, które zachowują aktualność).

Sąd orzekający uznał, że wbrew twierdzeniom strony pozwanej, powódka E. Z. (1) ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego. Interes prawny powódki wynika z potrzeby ochrony prawnej wobec kwestionowania przez pozwaną jej prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przy ulicy (...) w S., czego przejawem jest wystąpienie przez Gminę M. S. z pozwem o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w S.. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. III C 339/25 i toczy się przed tut. Sądem. Powódka niewątpliwie ma interes prawny w ustaleniu, że wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu, uregulowaniu stanu prawnego lokalu i uchronieniu od eksmisji z miejsca zamieszkania.

Warunki konieczne do wstąpienia w prawa zmarłego najemcy określone są w powołanym przepisie art. 691 k.c., który wymaga od osoby żądającej ustalenia wstąpienia w stosunek najmu spełnienia przesłanki podmiotowej – określonego stosunku łączącego najemcę z osobą ubiegającą się o wstąpienie w stosunek najmu oraz stałego zamieszkiwania z najemcą do chwili jego śmierci.

Należy podkreślić, iż zgodnie z poglądem ukształtowanym w judykaturze Sądu Najwyższego stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, która zamieszkuje w nim z wolą stałego pobytu. Przez stałe zamieszkanie, stanowiące przesłankę nabycia praw najmu na podstawie art. 691 k.c., należy rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to że w tym mieszkaniu i tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Oznacza to ześrodkowanie przez tę osobę całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy (por. Wyroki Sądu Najwyższego z 6 maja 1980 r., sygn. akt III CRN 61/80, Legalis 22015, z 17 października 1997 r., sygn. akt I CKN 90/97 oraz z 3 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 40/99, Legalis 503384). Co również istotne, przesłanka co do stałego zamieszkania z najemcą zawiera w sobie wymaganie, żeby osoba bliska najemcy nie miała innego mieszkania (por. Wyroki Sądu Najwyższego z 15 stycznia 1981 r., sygn. akt III CRN 314/80, Legalis 22440 oraz z 2 marca 1999 r., sygn. akt I CKN 1031/97, Legalis 312968), w tym sensie, że nie realizuje swych potrzeb mieszkaniowych w innym lokalu mieszkalnym.

Powódka zdaniem Sądu spełniła wymagania konieczne do ustalenia wstąpienia przez niego w stosunek najmu po zmarłej C. Z. (1).

Najemczyni C. Z. (1) zmarła w dniu 9 marca 2024 r., zatem powódka winna spełniać warunki do wstąpienia w stosunek najmu obowiązujące w tej dacie.

Warunki konieczne do wstąpienia w prawa zmarłego najemcy określone są w powołanym przepisie art. 691 k.c., który wymaga od osoby żądającej ustalenia wstąpienia w stosunek najmu spełnienia przesłanki podmiotowej – określonego stosunku łączącego najemcę z osobą ubiegającą się o wstąpienie w stosunek najmu oraz stałego zamieszkiwania z najemcą do chwili jego śmierci.

Zdaniem Sądu, powódka spełniła przesłankę stałego zamieszkiwania ze zmarłą najemczynią w lokalu mieszkalnym do chwili śmierci najemcy. Okoliczność ta wynikała z zeznań świadków i przesłuchania samej powódki. Wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie i sama powódka wskazywali, że powódka E. Z. (1) od wielu lat zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu wspólnie z matką C. Z. (1), wspierała ją finansowo, utrzymywała wspólne gospodarstwo domowe, opłacała związane z utrzymaniem przedmiotowego lokalu, opiekowała się schorowaną matką w końcowym etapie jej życia.

Powódka pracowała w takim systemie, że przez ok. dwa tygodnie pracując przebywała za granicą a następnie przyjeżdżała na okresy jedno, dwutygodniowe do Polski. Wyjątkiem był okres pandemii, gdy powódka przyjeżdżała do S. rzadziej, z uwagi na ograniczenia w przemieszczaniu się za granicę i ryzyko zarażenia starszej matki- najemczyni C. Z. (1) wirusem C..

Powódka nigdy na stałe nie wyprowadzała się do Holandii, poza pracą zawodową nic jej z tym krajem nie łączyło i nie łączy. Powódka, aby pracować w Holandii wynajmuje pokój od osoby prywatnej, który służy jej wyłącznie do spania i higieny osobistej

Centrum życiowe powódki cały czas stanowił i nadal stanowi lokal mieszkalny położony w S. ul. (...) . W tym lokalu powódka zawsze miała swoje rzeczy, przedmioty osobiste i z tym lokalem powódka wiązał i wiąże swoją przyszłość.

Sąd nie miał żadnych wątpliwości co do tego, że lokal przy ul. (...) w S. był domem powódki, a jej wyjazdy za granicę były wyjazdami jedynie w celu zarobkowym, aby móc się utrzymać (nie budzi bowiem wątpliwości, że rynek pracy w Holandii jest znacznie atrakcyjniejszy pod względem uzyskiwanego dochodu niż rynek pracy w Polsce), a ponadto, by pomóc w utrzymaniu schorowanej matce, zapewnić jej opiekę, móc pokryć koszty utrzymania mieszkania.

Sąd miał na względzie ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że czasowe- uzasadnione określonymi przyczynami – przebywanie poza miejscem stałego miejsca zamieszkania nie oznacza, by najemca przestał mieszkać w „swoim” lokalu, by zmienił miejsce zamieszkania (por. wyrok SN z 20.06.2001 r., I CKN 1179/98, LEX nr 110589).

W ocenie Sądu orzekającego, mając na względzie przedstawione powyżej stanowisko Sądu Najwyższego, które Sąd orzekający w całości podziela, w ustalonym stanie faktycznym zamieszkiwanie powódki E. Z. (1) przy ul. (...) w S. należy uznać za stałe zamieszkiwanie w rozumieniu art. 691 k.c. w przedmiotowym mieszkaniu, albowiem lokal ten stanowił i nadal stanowi jej centrum życiowe. W spornym lokalu mieszkalnym i szerzej w S., koncentrowało się życie osobiste powódki albowiem:

-powódka do pracy zarobkowej za granice wyjeżdżała i wyjeżdża jedynie okresowo, np. na 2 tygodnie, a następnie wraca do Polski, do S. i wówczas zamieszkiwała wraz z matką- zmarłą najemczynią C. Z. (1) w lokalu przy ul. (...) w S.;

-powódka nigdy nie mieszkała w żadnym innym mieszkaniu w S., nie wynajmowała też takiego mieszkania, zatem zawsze jego życie koncentrowało się w spornym lokalu przy ul. (...) w S.;

-powódka wynajmuje mieszkanie w Holandii tylko po to, by móc tam pracować, zatem nie można uznać, że wiąże swoją przyszłość z tym krajem, że w tym kraju ogniskowały lub ogniskują się jej sprawy prywatne, i że lokal położony w Holandii stanowił centrum życiowe powódki, skoro powódka niemal wyłączenie jedynie w nim nocuje;

-czasowy, okresowy pobyt powódki w Holandii wiązał się jedynie z celami zarobkowymi, powódka nigdy nie zamierzała zamieszkać w Holandii na stałe;

-lokal przy ul. (...) w S. zawsze stanowił i stanowi centrum życiowe powódki i był zawsze jedynym miejscem zamieszkania powódki.

Podkreślenia wymaga, że zamieszkiwanie z najemcą do chwili śmierci kształtują dwa czynniki: zewnętrzny, sprowadzający się do faktycznego zajmowania wspólnego lokalu z najemcą i wewnętrzny, polegający na zamiarze i woli wspólnego mieszkania.

Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego – vide dokumenty, zeznania świadków, przesłuchanie powódki E. Z. (1) – i ocena tych środków dowodowych, dokonana na podstawie zasad doświadczenia życiowego i logiki, wskazuje, że centrum życiowe powódki od zawsze znajduje się w Polsce, a konkretnie przy ul. (...) w S., albowiem powódka zamieszkuje w tym lokalu od urodzenia i nigdy na dłużej nie zamieszkiwała w innym lokalu, nigdy też nie opuściła spornego lokalu z zamiarem wyprowadzenia się z niego na stałe.

Pozwana Gmina nie zdołała w niniejszym procesie wykazać (art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c.) żadnych okoliczności, które pozwoliłyby ustalić, że powódka nie zamieszkiwała ze zmarłą najemczynią do chwili jej śmierci.

Pozwana przeprowadziła po śmierci C. postępowanie wyjaśniające, w związku ze złożeniem przez powódkę wniosku o uregulowanie stanu prawnego lokalu położonego w S. przy ul. (...). W toku postępowania ustalono, że powódka E. Z. (1) nie zamieszkiwała wraz z matką C. Z. (1) do czasu jej śmierci. Powyższe ustalenia pozwana oparła przede wszystkim na oświadczeniu z 2 grudnia 2022 r. złożonym przez T. Z.- syna najemczyni C. Z. (1), który w ww. oświadczeniu wskazał, że w przedmiotowym lokalu zamieszkują tylko dwie osoby, tj. on i najemczyni C. Z. (1). Sąd miał jednak na wglądzie- co potwierdził dowód z przesłuchania powódki i świadków, że powyższe oświadczenie zostało przez brata powódki wystosowane z uwagi na chęć zapłaty niższych rachunków za wywóz śmieci, które wówczas były rozliczane od osoby, a nie od zużycia wody, oraz w okresie po C., kiedy to powódka rzeczywiście w przedmiotowym mieszkaniu przebywała rzadziej.

Natomiast, poza ww. oświadczeniem, brak jest innych dowodów wskazujących na to, iżby powódka w dacie śmierci najemczyni C. Z. (1) nie zamieszkiwała stale z najemczynią w lokalu przy ul. (...) w S. i że centrum jej życia znajdowało się w innym miejscu.

Z tego powodu, wyników postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez pozwaną nie można uznać za miarodajne do rozstrzygnięcia kwestii stałego wspólnego zamieszkiwania z najemcą.

Powyższe rozważania wskazują, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszelkie przesłanki konieczne do uwzględnienie powództwa.

Stąd też, Sąd w punkcie I wyroku ustalił, że powódka E. Z. (1) wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy (...) w miejsce dotychczasowego najemcy, tj. swojej matki C. Z. (1), zmarłej w dniu 9 marca 2024 roku;

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie poczyniono w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, których wiarygodności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała. Podstawą ustaleń faktycznych stały się także zeznania przesłuchanych w sprawie świadków A. C., R. L., K. M., R. F., A. B., M. M., H. S., A. M., Z. C., K. L. (1), K. L. (2) oraz samej powódki E. Z. (1), które w kluczowych kwestiach, takich jak wspólne zamieszkiwanie powódki z najemczynią, stosunek pokrewieństwa powódki i zmarłej najemczyni, jedynie okresowe i związane wyłącznie z pracą zarobkową wyjazdy za granicę, były ze sobą spójne, a zatem zostały przez Sąd uznane w całości za wiarygodne.

W punkcie II wyroku orzeczono w przedmiocie zwrotu kosztów procesu na zasadzie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. Powódce E. Z. (1), jako stronie wygrywającej proces w całości, pozwana winna zwrócić poniesione przez nią koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powódkę składało się wynagrodzenie pełnomocnika powoda w osobie adwokata w wysokości 900 zł, obliczone w stosunku do ustalonej przez Sąd na kwotę 1.956,99 zł wartości przedmiotu sporu na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz uiszczona przez powódkę stałą opłata sądowa od pozwu w kwocie 200 zł, obliczona na podstawie art.27 pkt 12 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.

W związku z powyższym, Sąd w pkt 2 wyroku zasądził od pozwanej Gminy M. S. na rzecz powódki E. Z. (1) kwotę 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 98 k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty ( art. 98 § 1(1) k.p.c.).

Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Zawieszenie to ma charakter fakultatywny. W przedmiotowej sprawie pozwana domagała się zawieszenia niniejszego postępowania z uwagi na wytoczone powództwo eksmisyjne przeciwko powódce. Niezaprzeczalnie rozstrzygnięcie sprawy o ustalenie że powódce przysługuje prawo do najmu lokalu mieszkalnego ma wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie o opróżnienie i wydanie tego lokalu, lecz nie odwrotnie, zatem brak było podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Natomiast Sąd musi mieć na uwadze dążenie do zakończenia sprawy w jak najkrótszym terminie z zachowaniem rzetelności postępowania. Dlatego właśnie, kierując się względami racjonalności i sprawności postępowania, odmówiono zawieszenia postępowania.