Wyrok z 18 lipca 2025, sygn. V GC 546/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lipca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2025 roku w Radomiu na rozprawie

sprawy z powództwa S. K.

przeciwko N. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T.

o zapłatę

oddala powództwo.

Sygn. akt V GC 546/24

UZASADNIENIE

S. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą E. (...) w R. w pozwie z dnia 20 czerwca 2024 roku wniósł o zasądzenie na jego rzecz od N. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. kwoty 852 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 23 maja 2024 roku do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie wskazał, że zlecił pozwanej transport towarów do O. w Niemczech, który miał zostać zrealizowany do 22 maja 2024 roku do godziny 9.00. Pozwana natomiast dostarczyła ładunek w dniu 23 maja 2024 roku o godzinie 12.07. Powód podniósł, że zgodnie z umową za niepodstawienie pojazdu do rozładunku we wskazanym terminie przewoźnik zapłaci karę do wysokości frachtu tj. równowartość 200 euro (pozew – karty: 3-6 akt sprawy).

Referendarz sądowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym ( nakaz zapłaty - karta 33 akt sprawy).

Pozwana zaskarżyła nakaz zapłaty w całości. W sprzeciwie wskazała, że powód był poinformowany o opóźnieniu dostawy dnia 22 maja 2024 roku o godzinie 14.58 poprzez wiadomość na platformie trans.eu. Ponadto podniosła, że roszczenie powoda jest niezasadne, gdyż pozwana spółka nie została poinformowana o kosztach opóźnienia, powód nie wystawił noty za opóźnienie ani nie złożył reklamacji zgodnie z art. 30 pkt 3 konwencji CMR (sprzeciw od nakazu zapłaty – karty: 38-41 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił i rozważył, co następuje:

W dniu 16 maja 2024 roku S. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą E. (...) w R. i N. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. – jako przewoźnik, ustaliły warunki wykonania przewozu międzynarodowego na trasie B. (Rzeczpospolita Polska) – O. (Niemcy) z datą załadunku w dniu 17 maja 2024 roku w godzinach od 08.00 do 15.00 oraz datą rozładunku do 22 maja 2024 roku w godzinach od 08.00 do 10.00. Fracht ustalono na kwotę 400 euro netto + VAT ( umowa przewozu – karta 7 akt sprawy, specyfikacja transportowa – karta 8 akt sprawy, faktura nr (...) – karta 14 akt sprawy).

W dniu 22 maja 2024 roku zlecający został poinformowany za pośrednictwem platformy trans.eu, że kierowca dotrze na miejsce załadunku w dniu 23 maja 2024 roku około godziny 11.00. (wydruk wiadomości z platformy trans.eu – karta 42 akt sprawy). Towar został dostarczony na miejsce rozładunku w dniu 23 maja 2024 roku (list CMR – karta 9 akt sprawy).

Dokumenty wraz z fakturą i dokumentem CMR zostały dostarczone na adres E. (...) w K. w dniu 17 czerwca 20254 roku poprzez wrzut do skrzynki (pismo – karta 69 akt sprawy).

Zlecający S. K. nie zgłosił do N. (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. reklamacji ani zastrzeżeń odnośnie dostarczenia towaru w dniu 23 maja 2024 roku.

Powód dochodził swojego roszczenia z tytułu kary umownej na podstawie postanowienia umownego zawartego w umowie przewozu z dnia 16 maja 2024 roku.

Niniejsza sprawa podlegała regulacjom Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie w dniu 19 maja 1956 roku (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238, sprost. Dz. U z 1995 r. Nr 69, poz. 352). Zgodnie z zasadą hierarchii źródeł prawa, prawo międzynarodowe (konwencje, umowy dwustronne lub wielostronne) mają pierwszeństwo przed prawem krajowym, tj. Konstytucją i ustawami. Stosownie do treści art. 1 ustęp 1 ww. dokumentu, Konwencja znajduje zastosowanie do każdego zarobkowego przewozu drogowego dokonywanego pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron umowy, o ile miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. W niniejszej sprawie przyjęcie przesyłki miało miejsce w Polsce, zaś miejsce przewidziane dla jej dostawy miało miejsce w Niemczech - czyli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy znajdowały się w dwóch różnych krajach, co uzasadnia stosowanie Konwencji.

Powód wskazał podstawę swojego roszczenia – zapis o karze umownej. Stosowanie kar umownych w transporcie, szczególnie w kontekście międzynarodowego przewozu towarów, podlega ścisłym ograniczeniom wynikającym z przepisów Konwencji CMR. Zgodnie z art. 41 CMR, wszelkie postanowienia umowy, które naruszają przepisy tej konwencji, są nieważne. W szczególności, kary umowne za opóźnienie dostawy towaru, które są niezależne od przyczyny opóźnienia, mogą zostać uznane za nieważne, ponieważ Konwencja CMR już reguluje odpowiedzialność przewoźnika w takich przypadkach. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2022 r. ( sygn. akt II CNPP 6/22) stanowi istotne przypomnienie, że stosowanie kar umownych w transporcie międzynarodowym musi być zgodne z przepisami CMR, a ich treść nie może naruszać zasad odpowiedzialności przewoźnika, które zostały szczegółowo określone w tej konwencji. Możliwe zatem jest zastrzeżenie kary umownej w transporcie tylko w określonych przypadkach. Należy tu wspomnieć o tzw. karze za zwłokę, która jest możliwa na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, w połączeniu z odpowiedzialnością przewoźnika wynikającą z CMR. Kara ta może dotyczyć na przykład opóźnienia w podstawieniu środka transportu w miejscu załadunku, ale nie dotyczy samego opóźnienia w dostawie towaru, które jest już objęte odpowiedzialnością przewoźnika na podstawie przepisów CMR. Jeżeli strony umowy przewidują karę umowną za opóźnienie, to powinna być to kara umowna za zwłokę, a nie kara za każde opóźnienie, niezależnie od jego przyczyny.

W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy zatem, że zastrzeżenie przez strony w zleceniu transportowym kary umownej za opóźnienie w dostawie towaru, sprzeciwia się obowiązującym przepisom prawa, tj. przepisom zawartym w Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) mającymi charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, kwestia odszkodowania za opóźnienie w dostawie towaru jest bowiem uregulowana przepisami tej konwencji, a zatem postanowienia umowne w tym zakresie jest nieważne.

Oceniając natomiast roszczenie powoda w oparciu o postanowienia powołanej Konwencji wskazać należy, iż stosownie do treści art. 30 ust. 3 konwencji, opóźnienie dostawy może stanowić podstawę do odszkodowania tylko wówczas, gdy zastrzeżenie zostało skierowane na piśmie w terminie 21 dni od dnia postawienia towaru do dyspozycji odbiorcy. Wskazany w tym przepisie termin ma charakter terminu zawitego, którego uchybienie powoduje wygaśnięcie roszczenia z jego upływem, nie zależnie od przyczyny uchybienia terminowi. Brak zastrzeżenia skierowanego do przewoźnika w terminie wymienionym w powołanym w niniejszym przepisie powoduje wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie za szkodę spowodowaną opóźnieniem w przewozie ( uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 czerwca 2016 roku, sygn. akt V ACa 861/15). Uważa się też, że w takim przypadku, tj. niezgłoszenia zastrzeżeń osoba uprawniona nie może się powoływać na treść art. 29 konwencji ( Krzysztof Wesołowski, Komentarz do Konwencji CMR, Zielona Góra 1996, s. 105-109).

Jak wynika z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie – powód nie zgłosił wymaganego pisemnego zastrzeżenia w terminie 21 dni od dnia pozostawienia towaru w dyspozycji odbiorcy. Brak takiego zastrzeżenia, które jest warunkiem dla dochodzenia roszczenia z tytułu opóźnienia, skutkuje wygaśnięciem prawa do odszkodowania. Mając na względzie opisane wyżej okoliczności Sąd oddalił powództwo jako niezasadne na podstawie powołanych powyżej przepisów.