Postanowienie z 21 sierpnia 2025, sygn. III Ns 38/25

POSTANOWIENIE

Dnia 21 sierpnia 2025 r.

Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący – sędzia Sebastian Otto

po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku M. M. (1) i A. M.

z udziałem M. B., L. M., J. M. (1) i M. M. (2)

o uzupełnienie spisu inwentarza

postanawia:

oddalić wniosek.

Sygn. akt III Ns 38/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 21 sierpnia 2025 r.

A. M. i M. M. (1) wnieśli o uzupełnienie spisu inwentarza po J. M. (2), zmarłej w dniu 1 marca 2023 r., mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu w S., sporządzonego w dniu 9 kwietnia 2024 r. przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin – Centrum w Szczecinie P. W., poprzez uwzględnienie w spisie inwentarza:

- kwoty 90 400 zł pozostałą w wyniku sprzedaży udziału przysługującego spadkodawczyni w prawie własności nieruchomości lokalowej położonej w S. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw (...),

- kwoty co najmniej 93 827,65 zł, zgodnie z wykazem przedstawionym przedstawionym przez uczestniczkę M. B. w piśmie z dnia 11 stycznia 2024 r.

oraz o zobowiązanie komornika sądowego do ustalenia w właściwym sądzie oraz urzędzie skarbowym, czy spadkodawczyni nabyła spadek po mężu Z. M..

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sporządzony spis inwentarza po J. M. (2) jest niepełny i nie odzwierciedla składu spadku. Po pierwsze zachodzą wątpliwości co do wysokości masy spadkowej w kontekście przedstawionych przez uczestniczkę M. B. wydatków na utrzymanie spadkodawczyni. Nadto zachodzą braki w odnotowaniu wpływów, np. z tytułu pobieranego przez spadkodawczynię świadczenia emerytalnego oraz zasiłku pogrzebowego oraz wysokości kwoty pozostałej ze sprzedaży przysługującego spadkodawczyni udziału w prawie własności ww. nieruchomości. Nie została również wyjaśniona kwestia nabycia przez spadkodawczynię spadku po mężu Z. M. i nabytych na tej podstawie składników majątkowych.

W odpowiedzi na wniosek uczestnicy postępowania M. B., L. M., J. M. (1) i M. M. (2), poparli wniosek w zakresie ujęcia w spisie inwentarza kwoty 93 827,67 zł i wnieśli o oddalenie wniosku w pozostałym zakresie.

Ustalenia faktyczne.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w dniu 13 czerwca 2018 r. przez notariusza J. P. w jej Kancelarii Notarialnej w S., Repertorium A numer (...), J. M. (2) nabyła spadek po mężu Z. M.. Zmarłym w dniu 19 września 2016 r. w S., w udziale do 5/20 części.

Dowód:

- kopia protokołu dziedziczenia k. 71 – 72,

- akt poświadczenia dziedziczenia k. 70.

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 9 listopada 2021 r. spadkodawczyni zbyła przysługujący jej udział w wysokości 25/40 w prawie własności w prawie własności nieruchomości lokalowej położonej w S. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw (...), za kwotę 150 000 zł. W treści umowy sprzedaży odnotowano, że spadkodawczyni prawo do lokalu nabyła wraz z mężem Z. M. na zasadzie wspólności ustawowej, a następnie Z. M. zmarł i spadkodawczyni nabyła po nim spadek, co zostało stwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym w dniu 13 czerwca 2018 r. przez notariusza J. P. w jej Kancelarii Notarialnej w S., Repertorium A numer (...).

Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 18 stycznia 2022 r. spadkodawczyni zbyła przysługujący jej udział w wysokości 5/40 w prawie własności w prawie własności nieruchomości lokalowej położonej w S. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw (...), za kwotę 37 500 zł. W treści umowy sprzedaży odnotowano, że ww. udział spadkodawczyni nabyła w drodze dziedziczenia po mężu Z. M., co zostało stwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym w dniu 13 czerwca 2018 r. przez notariusza J. P. w jej Kancelarii Notarialnej w S., Repertorium A numer (...).

Dowód:

- umowa sprzedaży k. 16 – 19 w aktach sprawy I Ns 585/23,

- umowa sprzedaży k. 20-23 w aktach sprawy I Ns 585/23.

J. M. (2) zmarła w dniu 1 marca 2023 r. w S.. Spadek po niej nabyli A. M., M. M. (1), M. B., L. M., J. M. (1) i M. M. (2).

Niesporne.

13 listopada 2023 r. A. M. i M. M. (1) wnieśli o sporządzenie spisu inwentarza po J. M. (2). Postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. Sąd wniosek ten uwzględnił.

Dowód:

- wniosek w sprawie I Ns 585/23 k. 3 – 7 w aktach sprawy I Ns 585/23,

- postanowienie z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie I Ns 585/23 k. 55 w aktach sprawy I Ns 585/23.

12 grudnia 2023 r. A. M. i M. M. (1) złożyli wniosek o sporządzenie spisu inwentarza po J. M. (2) u komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin – Centrum w Szczecinie P. W.. We wniosku wskazali, ze według ich wiedzy w skład spadku wchodzą środki finansowe otrzymane w związku ze zbycie udziału przysługującego spadkodawczyni w prawie własności nieruchomości lokalowej położonej w S. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw (...). Do wniosku załączono między innymi odpis wniosku o sporządzenie spisu inwentarza w sprawie I Ns 585/23.

Dowód:

- wniosek w sprawie Kmn 139/23.

Komornik sądowy zwracał się o udzielenie informacji o rachunkach bankowych prowadzonych na rzecz spadkodawczyni, a także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz – w celu ustalenia wysokości zobowiązań - do dostawców mediów. Ustalił również, że spadkodawczyni figurowała jako właścicielka nieruchomości lokalowej w księdze wieczystej Kw (...).

Dowód:

- dokumenty w aktach komornika sądowego P. W. Kmn 139/23 k. 160 – 210.

W dniu, w obecności pełnomocnika A. M. i M. M. (1), radcy prawnego A. D., komornik sądowy sporządził protokół w sprawie o dokonanie spisu inwentarza po J. M. (2). W dokumencie tym odnotowano, że ustalono następujące składniki majątku (stan czynny spadku):

- środki na rachunku bankowym prowadzonym w Banku (...) Spółce Akcyjnej w W. w kwocie 50 149,20 zł,

- środki na rachunku bankowym prowadzonym w (...) Banku Spółce Akcyjnej w W. w kwocie 0,29 zł.

Masa bierna spadku wynosi 0,00 zł.

Masa czynna spadku wynosi 50 149,49 zł.

W treści protokołu komornik sądowy odnotował, że M. B. wyjaśniła, że kwota 187 500 zł uzyskana ze sprzedaży udziału przysługującego spadkodawczyni w prawie własności nieruchomości lokalowej położonej w S. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw (...) nie została złożona do depozytu sądowego, ponieważ postanowienie o zabezpieczeniu spadku zostało prawomocnie uchylone.

Dowód:

- protokół spisu inwentarza k. 211 w aktach Kmn139/23.

Rozważania.

Przepis art. 638 (11) k.p.c. stanowi, że w razie ujawnienia przedmiotu należącego do spadku, przedmiotu zapisu windykacyjnego lub długu spadkowego niezamieszczonego w spisie inwentarza sąd spadku wydaje postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu inwentarza. W przypadkach, w których postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wydaje się z urzędu, postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu inwentarza wydaje się również z urzędu.

Istotnie, komornik sądowy po przeprowadzeniu postępowania nie ujawnił w spisie inwentarza środków pieniężnych pochodzących ze sprzedaży udziału w sprawie własności opisanej we wniosku nieruchomości ani składników nabytych przez spadkodawczynię w spadku po małżonku Z. M., jednakże uchybienia w tym zakresie winny być zwalczane w drodze skargi na czynność komornika w postaci protokołu spisu inwentarza. We wniosku o sporządzenie spisu inwentarza wprost zostało wskazane, że w skład spadku mogą wchodzić środki pochodzące ze sprzedaży udziału w sprawie własności nieruchomości, a z załączonych do wniosku umów sprzedaży wynika jednoznacznie, że zostało stwierdzone – na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia – że J. M. (2) nabyła spadek po mężu. Czynności podjęte przez komornika nie doprowadziły do ustalenia, aby takie składniki wchodziły w skład spadku po J. M. (2). Wskazać jednakże należy, że żadna z nich, poza zwróceniem się do M. B. o udzielenie informacji, czy wpłaciła do depozytu sadowego kwotę 187 500 zł, nie zmierzało do uzyskania informacji o kwocie pozostałej ze sprzedaży nieruchomości i co do składników majątkowych nabytych na skutek spadkobrania po mężu. Wnioskodawcy, po zapoznaniu się przez ich pełnomocnika z treścią spisu inwentarza, winni zatem złożyć, stosownie do udzielonego pouczenia, skargę na czynności komornika i domagać się podjętych dalszych czynności w celu ustalenia wysokości kwoty pozostałej ze sprzedaży nieruchomości oraz przedmiotów nabytych na skutek spadkobrania po Z. M..

Mając powyższe na uwadze, skoro analiza akt postępowania komorniczego wskazuje, że nieujawnienie wskazanych we wniosku składników majątkowych w spisie inwentarza wynika z nieprawidłowego (niepełnego) przeprowadzenia czynności przez komornika sądowego, uwzględnienie wniosku o spis inwentarza jest nieuzasadnione. Tryb uzupełnienia spisu inwentarza nie służy bowiem usunięciu ewentualnych nieprawidłowości w postepowaniu komornika.

Z powyższych względów Sąd oddalił wniosek.