Postanowienie z 1 września 2025, sygn. X C 615/25

POSTANOWIENIE

Dnia 1 września 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 września 2025 r. w Toruniu sprawy

z powództwa N. N.

przeciwko Ł. D.

o zapłatę

postanawia:

1)  na podstawie art. 480 ² § 5 k.p.c. z urzędu uchylić nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt X C 615/25;

2)  odrzucić pozew.

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 1 września 2025 r.

Pozwem z dnia 30 kwietnia 2025 r. (data nadania: 13.05.2025 r.) powódka N. N. wniosła o zasądzenie od Ł. D. kwoty 5.432,51 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 3 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty.

Z uzasadnienia pozwu wynikało, że powódka swoje roszczenie wywodzi na podstawie umowy (...) położonego w K. przy (...), rozwiązanej z dniem 31 grudnia 2024 r. Na dochodzoną pozwem kwotę składały się kwota czynszu za grudzień 2024 r., a także nieuiszczone dotychczas opłaty eksploatacyjne oraz obciążenie z tytułu wymiany kluczy oraz pilotów.

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 3 lipca 2025 r. Sąd Rejonowy w Toruniu uwzględnił roszczenie w całości.

W dniu 23 lipca 2025 r. doręczono nakaz zapłaty pozwanemu, który nie złożył sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 r. syndyk masy upadłości Ł. D. poinformował, że postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Toruniu ogłosił upadłość Ł. D..

Sąd zważył co następuje.

W tym stanie rzeczy w sprawie postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. Sąd na podstawie art. 480 ² § 5 k.p.c. z urzędu uchylił nakaz zapłaty Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt X C 615/25 oraz odrzucił pozew w sprawie.

Zgodnie z art. 480 ¹ § 1 k.p.c. sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a w innych przypadkach - jeżeli przepis szczególny tak stanowi.

Stosownie przy tym do treści art. 480 ² § 5 k.p.c. jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu nie miał zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania, a braki te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie zgodnie z przepisami kodeksu, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i wydaje odpowiednie postanowienie.

Stosownie przy tym do treści art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. sąd odrzuci pozew jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna, albo jak wskazano w pkt 3 tego przepisu jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie.

Wobec treści art. 202 k.p.c. okoliczności, które uzasadniają odrzucenie pozwu, jak również niewłaściwy tryb postępowania, brak należytego umocowania pełnomocnika, brak zdolności procesowej pozwanego, brak w składzie jego organów lub niedziałanie jego przedstawiciela ustawowego sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.

Po wydaniu nakazu zapłaty Sąd uzyskał informację, że w sprawie, przed wytoczeniem powództwa (co miało miejsce 13 maja 2025 r.), wobec pozwanego ogłoszono upadłość postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r. Postępowanie upadłościowe jest przy tym prowadzone jako o tzw. postępowanie upadłościowe konsumenckie (uproszczone), do którego mają zastosowanie art. 491 ¹ ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 794 ze zm.) – dalej: „ustawa Prawo upadłościowe” lub „u.p.u.”.

Stosownie do treści art. 491 ² ustawy Prawo upadłościowe do postępowania upadłościowego konsumenckiego w sprawach nieuregulowanych w niniejszym tytule przepisy o postępowaniu upadłościowym stosuje się odpowiednio, z tym że przepisów art. 21, art. 25, art. 145, art. 151-155, art. 163, art. 164, art. 168 ust. 1-3 i 5, art. 176 ust. 2, art. 244, art. 245, art. 253-264, art. 307 ust. 1, art. 337-339, art. 343 ust. 1a, art. 346 ust. 2 i art. 347-356 oraz art. 358-366 nie stosuje się.

W sprawie ma zatem zastosowanie art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, zgodnie z którym zasadą jest, że jeżeli ogłoszono upadłość, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Z treści przedmiotowego przepisu wynika zatem, że dniem ogłoszenia upadłości właściwym trybem sądowym dochodzenia wierzytelności przeciwko upadłemu staje się postępowanie upadłościowe. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi żadnych wątpliwości, że o tym czy wierzytelność ma być dochodzona w postępowaniu upadłościowym, czy też w procesie decyduje chwila powstania wierzytelności. Aktualny jest w związku z powyższym pogląd, zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości wierzycielowi pragnącemu uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego przysługuje - jako droga wyłączna - prawo zgłoszenia wierzytelności we właściwym trybie.

Tym samym pozew przeciwko upadłemu wniesiony po ogłoszeniu upadłości o należność dotyczącą jej masy podlega odrzuceniu. Chodzi tu jednak nie o analogię do pozbawienia upadłego zdolności sądowej, gdyż - jak słusznie podnosi się w części doktryny - nigdy on jej nie traci, lecz o niemożność rozpoznania przez sąd w określonym czasie określonych spraw cywilnych, czyli w istocie rzeczy o przejściowy brak drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie można też podzielić poglądu, że postępowanie upadłościowe stanowi sprawę w toku w rozumieniu art. 192 pkt 1 i art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1992 r. III CZP 22/92).

Sumując skoro powódka wystąpił z pozwem już po ogłoszeniu upadłości pozwanego, a nie ulega wątpliwości, że charakter wierzytelności dochodzonej pozwem przesądza o tym, że podlega ona w ramach postępowania upadłościowego, to pozew w niniejszej sprawie należało odrzucić. Ponieważ po ogłoszeniu upadłości pozwanego został wydany nakaz zapłaty na podstawie art. 480 ² § 5 k.p.c. podlegał on uchyleniu.

Zdaniem Sądu w sprawie nie znajdują zastosowania przy tym poglądy wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych o tym, że wobec mylnego wniesienia pozwu przeciwko pozwanemu, co do którego toczy się postępowanie upadłościowe, Sąd w niniejszej sprawie powinien z urzędu przekazać sprawę do postępowania upadłościowego.

Zdaniem Sądu w sprawie nie znajdują zastosowania poglądy o tym, że w razie wniesienia powództwa przez wierzyciela przeciwko upadłemu po ogłoszeniu upadłości, takie powództwo winno być potraktowane jako zgłoszenie wierzytelności i przekazane sędziemu-komisarzowi do rozpoznania na podstawie art. 201 § 2 k.p.c. Podkreślić należy, że w postępowaniu upadłościowym prowadzonym w trybie art. 491 ¹ ustawy Prawo upadłościowe nie występuje bowiem sędzia-komisarz, a nadto nie jest sporządzana lista wierzytelności. W tym trybie postępowania prowadzi je syndyk, który nie sporządza odrębnie listy wierzytelności ani planu podziału funduszów masy upadłości, nie ma również obowiązku składania sprawozdań rachunkowych. Po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego syndyk sporządza projekt planu spłaty wierzycieli. Wierzyciele oraz upadły mają szansę wnieść swoje uwagi względem sporządzonego projektu planu spłaty wierzycieli. Następnie syndyk przesyła projekt planu spłaty wierzycieli wraz ze stanowiskiem wierzycieli i upadłego do sądu. Sąd orzeka wtedy w przedmiocie sposobu oddłużenia upadłego (ewentualnie odmowy oddłużenia).

W sprawie odrzucenie pozwu nie powoduje, że ww. wierzytelność nie może zostać zgłoszona przez powódkę syndykowi – przeciwnie jest ona do tego uprawniona. Z treści art. 491 ¹⁴ ust. 6 ustawy Prawo upadłościowe wynika, że dopiero zgłoszenie wierzytelności dokonane po złożeniu przez syndyka projektu planu spłaty wierzycieli z uzasadnieniem albo informacji, że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 491 ^14a ust. 1 lub art. 491 ¹⁶ ust. 1 lub 2a, pozostawia się bez rozpoznania.

Ponadto odrzucenie pozwu w nieniniejszej sprawie co do roszczenia dochodzonego pozwem nie stwarza powagi rzeczy osądzonej. Tym samym powódka może wnieść pozew ponownie wobec syndyka masy upadłości pozwanego Ł. D. stosownie do treści art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Podkreślić należy, że stosownie do wyżej powołanego art. 491 ² u.p.u. w sprawach upadłości konsumenckiej nie stosuje się art. 145 ww. ustawy (dotyczący konieczności wyczerpania procedury zgłoszenia wierzytelności na listę wierzytelności).

Podkreślić przy tym należy, że przeszkodą do przekazania sprawy przez Sąd do postępowania upadłościowego jest również treść art. 216a ustawy Prawo upadłościowe zgodnie z którym w postępowaniu upadłościowym pisma procesowe oraz dokumenty, z wyłączeniem pism i dokumentów, o których mowa w art. 216ab, wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe z wykorzystaniem udostępnianych w tym systemie formularzy. Pozew w niniejszej sprawie warunku tego nie spełnia, tym samym nie istnieje techniczna możliwość potraktowania przedmiotowego pozwu jako zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.