Postanowienie SN z 22 lutego 2012, sygn. IV CZ 132/11
Data orzeczenia
22 lutego 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 22 lutego 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku A. B. i M. B.
przy uczestnictwie J. M.
o zniesienie współwłasności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 22 lutego 2012 r.,
zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 27 lipca 2011 r.,
zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek
o uzupełnienie postanowienia oddala.
2
Uzasadnienie
M. i A. małż. B. wystąpili o zniesienie współwłasności nieruchomości bliżej
opisanej w petitum wniosku przez przyznanie im tej nieruchomości na własność z
równoczesnym zasądzeniem spłaty na rzecz uczestnika J. M.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r. Sąd Rejonowy w X. stwierdził swą
niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu – Sądowi Gospodarczemu
w Y., uznając, że jest ona w istocie sprawą o podział majątku wspólnego
wspólników, podlegającą rozpoznaniu przez sąd gospodarczy.
Na skutek zażalenia wnioskodawców, Sąd Okręgowy w Y. postanowieniem z
dnia 30 czerwca 2011 r. uchylił zaskarżone postanowienie, przyjął bowiem, że ze
względu na regulację zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o
rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.),
sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sąd gospodarczy.
Kolejnym postanowieniem z dnia 27 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy uzupełnił
swoje postanowienie z dnia 30 czerwca 2011 r. w ten sposób, że zasądził od
uczestnika na rzecz wnioskodawców kwoty po 400 zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek
o uzupełnienie postanowienia jest uzasadniony, ponieważ wnioskodawcy zgłosili
żądanie przyznania im kosztów postępowania zażaleniowego, które znajdowało
podstawę w art. 520 § 2 k.p.c. Z twierdzeń wnioskodawców zawartych
w uzasadnieniu wniosku oraz z twierdzeń uczestnika przytoczonych w jego piśmie
z dnia 28 marca 2011 r. wynika, że interesy uczestników są sprzeczne. W tej
sytuacji, skoro wnioskodawcy uzyskali orzeczenie sądu odwoławczego zgodne
z wnioskami zażaleniowymi, uzasadnione było włożenie na uczestnika obowiązku
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, na które składały się opłata od
zażalenia (200 zł) oraz koszty zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym ustalone
na podstawie § 12 ust. 2 pkt 1, § 7 pkt 6 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej
3
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163,
poz. 1349 ze zm.) w kwocie 600 zł.
W zażaleniu na ostatnio wymienione postanowienie uczestnik postępowania
zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 108 § 1 zdanie pierwsze w związku
z art. 13 § 2 k.p.c. przez rozstrzygnięcie o kosztach wpadkowego postępowania
zażaleniowego przez sąd drugiej instancji w sytuacji, w której właściwy do
orzeczenia o tych kosztach był sąd pierwszej instancji, i art. 520 § 2 w związku
z art. 328 § 2 oraz art. 13 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że zachodzi jedna
z przesłanek określonych w art. 520 § 2 k.p.c., uzasadniająca zastosowanie tego
przepisu. W konkluzji żalący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia
i oddalenie żądania wnioskodawców o zasądzenie kosztów postępowania
zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach
w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Przytoczony przepis wyraża
zasadę unifikacji i koncentracji kosztów, zgodnie z którą dopiero w orzeczeniu
końcowym sąd orzeka o wszystkich kosztach przy zastosowaniu zasady
adekwatnej do wyniku postępowania. O tym w jakim stopniu strona wygrała lub
przegrała proces decyduje przy tym rezultat przeprowadzonego porównania
roszczeń dochodzonych z roszczeniami uwzględnionymi, którego dokonuje się,
mając na względzie ostateczny wynik procesu, nie zaś rozstrzygnięcia
w poszczególnych instancjach (zob. postanowienia Sądu najwyższego z dnia
12 sierpnia 1965 r., I CZ 80/65, OSNCP 1966, nr 3, poz. 47, z dnia 8 lipca 1971 r.,
I CZ 103/71, nie publ., z dnia 10 października 2007 r., II PZ 36/07, OSNP 2008,
nr 21 – 22, poz. 319, z dnia 22 października 2010 r., III CZ 44/10, nie publ., z dnia
3 grudnia 2010 r., I CZ 120/10, nie publ. i z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10,
nie publ.).
Uwzględniając w niniejszej sprawie wniosek uczestnika o uzupełnienie
postanowienia z dnia 30 czerwca 2011 r. przez orzeczenie o kosztach
postępowania zażaleniowego Sąd Okręgowy wyszedł z założenia, że
postanowienie sądu drugiej instancji o uchyleniu postanowienia sądu pierwszej
4
instancji jest orzeczeniem kończącym sprawę w rozumieniu art. 108 § 1 zdanie
pierwsze k.p.c. oraz że o sposobie rozstrzygnięcia o tych kosztach decyduje wynik
postępowania zażaleniowego.
Pogląd ten nie może być uznany za prawidłowy, postanowienie
w przedmiocie właściwości sądu bowiem nie kończy głównego postępowania
w sprawie. Kończy jedynie postępowanie wpadkowe, natomiast sprawa pozostaje
nadal w toku. Z tej przyczyny przewidziany w art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.
obowiązek rozstrzygnięcia o kosztach nie dotyczy postanowienia sądu drugiej
instancji uchylającego postanowienie sądu pierwszej instancji o przekazaniu
sprawy innemu sądowi. O kosztach postępowania zażaleniowego, o które uczestnik
wnosił w zażaleniu, Sąd pierwszej instancji rozstrzygnie natomiast w orzeczeniu
kończącym postępowanie główne, mając na względzie zasady określone w art. 520
k.p.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2010 r., V CZ
48/10, nie publ., z dnia 8 kwietnia 2011 r., II CZ 207/10, nie publ., z dnia 11 sierpnia
2011 r., I CZ 41/11, nie publ. i z dnia 21 października 2011 r., IV CZ 84/11,
nie publ.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816
w związku z art.
3941
§ 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek
o uzupełnienie postanowienia oddalił.
Trzeba dodać, że również o kosztach postępowania zażaleniowego przed
Sądem Najwyższym rozstrzygnie Sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym
postępowanie w sprawie.