Postanowienie z 23 września 2025, sygn. I Ns 286/25

POSTANOWIENIE

23 września 2025 r.

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Janicki

po rozpoznaniu na rozprawie 23 września 2025 r. w W.

przy udziale protokolanta Anety Kamińskiej

sprawy z wniosku A. O.

przy udziale miasta stołecznego W., Skarbu Państwa – Prezydenta m. st. W.

o stwierdzenie zasiedzenia

postanawia

stwierdzić, że A. O., córka J. S., PESEL (...) nabyła przez zasiedzenie z dniem 10 listopada 2019 r. nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną o identyfikatorze (...)_8. (...).136, o powierzchni 18 m ², położoną w W. przy ul. (...), objętą księgą wieczystą nr (...).

UZASADNIENIE

A. O., po ostatecznej modyfikacji wniosku, wniosła o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie nieruchomość położoną w W. przy ul. (...) w postaci działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 18 m ², objętą księgą wieczysta nr (...), z dniem 8 października 2019 roku. Wskazała, że nieruchomość co najmniej od jej ogrodzenia w 1975 r. była w posiadaniu jej poprzedników prawnych, najpierw jako posiadaczy zależnych (od 1983 r. w zakresie prawa użytkowania wieczystego), a od 7 października 1999 r. jako posiadaczy samoistnych, stanowiąc jednolitą całość gospodarczą z działką nr (...) (pow. 518 m ²), co do której mieli oni tytuł prawny (kolejno najem, użytkowanie wieczyste, własność) ( wniosek k. 4-6, pismo k. 129-130)

Miasto stołeczne W. oraz Skarb Państwa – Prezydent m. st. W. wnieśli o oddalenie wniosku. Zakwestionowali fakt ogrodzenia nieruchomości w 1975 r. przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni, a także dobrą wiarę wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych ( pisma k. 154-155, 157-158).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Położona przy ul. (...) w W. działka nr (...) o powierzchni 18 m ² przylega do działki nr (...) o powierzchni 518 m ². Obie działki jako jedność gospodarcza są wspólnie ogrodzone ( bezsporne, nadto mapa k. 5-6).

Na działce nr (...) od 1954 r. zamieszkiwali W. i Z. O., dziadkowie wnioskodawczyni, początkowo na zasadzie najmu mieszkania pracowniczego ( zeznania świadka D. F., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:05:39-00:24:36). Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 11 lipca 1966 roku ustanowiono na ich rzecz prawo użytkowania wieczystego, a 16 grudnia 1966 r. przekazano im nieruchomość ( decyzja k. 132-134, protokół przekazania k. 135). Wówczas geodeta wymierzył teren i umieścił znaki graniczne ( zeznania świadka D. F., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:05:39-00:24:36). Z uwagi na problemy z uregulowaniem własności gruntu dopiero 28 listopada 1983 r. doszło do zawarcia umowy ustanowienia użytkowania wieczystego i przeniesienia własności budynku ( akt notarialny k. 115-117, zeznania świadka D. F., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:05:39-00:24:36).

W 1975 r. W. i Z. O. ogrodzili swoją działkę, zgodnie ze znakami granicznymi. Ogrodzenie to nigdy nie było przesuwane. Dopiero w 2024 r. z otrzymanego pisma z urzędu miasta dotyczącego ustalenia podatku od nieruchomości wnioskodawczyni dowiedziała się, że zajmuje (w granicach ww. ogrodzenia) fragment gruntu, do którego nie ma tytułu, w postaci działki nr (...) o powierzchni 18 m ² ( zeznania świadka S. O., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:25:17-00:37:07; zeznania świadka J. O., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:37:43-00:44:11; częściowo zeznania świadka D. F., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:05:39-00:24:36).

Darowizną z 17 kwietnia 1990 r., W. i Z. O. darowali użytkowanie wieczyste gruntu oraz własność budynku S. i J. O. (udział w wysokości ½) oraz A. O. (udział w wysokości ½) ( akt notarialny k. 47-48). Darowizną z 27 czerwca 2016 r. S. i J. O. darowali swój udział A. O. ( akt notarialny k. 67-68).

Decyzją Burmistrza Gminy W.-U. z 7 października 1999 r. nr 3/99 przekształcono prawo użytkowania wieczystego nieruchomości A. O. w prawo własności. Organ stwierdził, że decyzja jest ostateczna z dniem 9 listopada 1999 r. ( decyzja k. 56-57).

W. i Z. O. już nie żyją, na działce zamieszkują kolejne pokolenia: rodzice wnioskodawczyni i wnioskodawczyni ( bezsporne, zeznania świadka D. F., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:05:39-00:24:36; zeznania świadka S. O., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:25:17-00:37:07; zeznania świadka J. O., e-protokół rozprawy z 23.09.2025 r., 00:37:43-00:44:11).

Sąd oparł się na ww. dowodach, w tym zeznaniach świadków, które ocenił jako wiarygodne. Nie zmienia tego, że świadek D. F. odmiennie zeznała na temat jednego ze szczegółów, mianowicie daty posadowienia ogrodzenia przez rodziców wnioskodawczyni. Zupełnie zrozumiałe jest, że po ponad 50 latach mogła się pomylić, co więcej, świadczy to o nieuzgadnianiu wersji zeznań z rodzicami wnioskodawczyni. Sąd uznał, że świadkowie J. S. O., rodzice wnioskodawczyni zamieszkujący na działce i stawiający to ogrodzenie, mają w tym zakresie lepszą wiedzę jako osoby bardziej w to zaangażowane. Sąd miał też na uwadze, że kwestionujący datę posadowienia ogrodzenia uczestnicy byli reprezentowani przez zawodowych pełnomocników, i gdyby chcieli, złożyliby stosowne wnioski dowodowe mogące obalić to ustalenie, w szczególności wniosek o zwrócenie się do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii o nadesłanie map lotniczych.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie, korekty wymagała jedynie data zasiedzenia.

Zgodnie z art. 172 § 1 k.c. posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

Dobra wiara w świetle art. 7 k.c. objęta jest domniemaniem, tym samym to na uczestnikach spoczywał ciężar ewentualnego wykazania, że wnioskodawczyni (jej poprzednicy prawni) uzyskali posiadanie działki nr (...) w złej wierze, czemu nie sprostali. Nie przekonuje zarzut rzekomego niedbalstwa wyrażającego się w niezbadaniu, czy ogrodzenie i znaki graniczne pokrywają się z rzeczywistym przebiegiem granicy, bowiem obywatel ma prawo działać w zaufaniu do państwa i jego organów, w tym do władzy geodezyjnej. Nieprzekonująca jest też argumentacja uczestników sugerująca, że wnioskodawczyni i jej poprzednicy prawni powinni uzyskać wiedzę o niezgodności przebiegu ogrodzenia z granicami nieruchomości na podstawie dokumentacji budowlanej. Co znamienne, sam uczestnik powziął taką wiedzę dopiero w 2024 r., bo dopiero wtedy ustalił podatek od zajmowanej przez wnioskodawczynię części cudzej nieruchomości, mimo że ogrodzenie nie było przesuwane od 49 lat.

W świetle powyższego koniecznymi do ustalenia w niniejszym postępowaniu przesłankami zasiedzenia były: posiadanie samoistne nieruchomości oraz upływ czasu.

Samoistne posiadanie wnioskodawczyni nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 336 § 1 k.c. jest to faktyczne władanie jak właściciel. Wnioskodawczyni od 2016 r. jest właścicielem całej nieruchomości w postaci działki nr (...), która stanowi jednolitą całość gospodarczą z objętą wnioskiem działką nr (...). Darowanie wnioskodawczyni przez dziadków i rodziców udziałów (wszystkich) w nieruchomości (użytkowaniu wieczystym) świadczy o przeniesieniu na nią również faktycznego władztwa, przy braku ujawnienia innych szczególnych okoliczności, w tym mając na uwadze ustawowe domniemanie samoistności posiadania (art. 339 k.c.).

Wcześniej, od 9 listopada 1999 r. (kiedy decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stała się ostateczna) posiadaczami samoistnymi byli również rodzice wnioskodawczyni: J. S. O. (w zakresie udziału 1/2). Na zasadzie art. 176 § 1 k.c. okres posiadania rodziców wnioskodawczyni, jako jej poprzedników prawnych w zakresie udziału 1/2, podlega doliczeniu do czasu posiadania wnioskodawczyni. Podobnie jak wyżej, nie budzi wątpliwości, że nabycie własności gruntu skutkuje co do zasady zmianą charakteru posiadania z zależnego na samoistne, przy braku ujawnienia innych szczególnych okoliczności, w tym mając na uwadze ustawowe domniemanie samoistności posiadania (art. 339 k.c.).

Mając na uwadze, że 20-letni okres zasiedzenia biegł do 9 listopada 1999 r., z dniem 10 listopada 2019 r. wnioskodawczyni nabyła własność nieruchomości przez zasiedzenie. Stwierdzenie to mieści się w granicach wniosku (art. 321 § 1 k.p.c.), albowiem cały uwzględniony okres zasiedzenia mieści się w okresie, na który powołała się wnioskodawczyni w ostatecznie sprecyzowanej podstawie faktycznej wniosku. Zapadłe orzeczenie stanowi w istocie częściowe uwzględnienie wniosku, bowiem co do kilkudziesięciu dni, co do których wnioskodawczyni wnosiła o uznanie, że już wówczas była właścicielką nieruchomości na skutek zasiedzenia, sąd nie uwzględnił jej żądania.