Wyrok z 23 września 2025, sygn. VIII GC 1999/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2025 r.

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia Tadeusz Górka

Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Piskow

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. w Bydgoszczy według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej z siedzibą w J.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 19 849,74 euro (dziewiętnaście tysięcy osiemset czterdzieści dziewięć euro siedemdziesiąt cztery eurocenty) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 października 2024 roku do dnia zapłaty,

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 12 032,93 zł (dwanaście tysięcy trzydzieści dwa złote dziewięćdziesiąt trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o kosztach zawartych w niniejszym orzeczeniu do dnia zapłaty

Sędzia Tadeusz Górka

Sygn. akt VIII GC 1999/24

UZASADNIENIE

Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w J. (dalej:(...)) kwoty 19 849,74 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 października 2024 roku do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie kosztów procesu od pozwanego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż zawarł z pozwanym umowę w ramach której pozwany zobligował się do wykonania na rzecz pozwanego usługi spedycyjnej przesyłki w postaci 12 083 kg drutu stalowego ocynkowanego o wartości 9 942,50 euro i 12 082 kg drutu stalowego ocynkowanego o wartości 9 907,24 euro. Powód podkreślił, iż łączna wartość towaru przekazanego do przewozu wynosiła 19 849,74 euro. Umowa dotyczyła usługi spedycyjnej na trasie K. (Holandia) – F. (Polska) z terminem załadunku w dniu 31 stycznia 2024 roku. Pozwany powierzył przewóz ładunku firmie (...), która zobowiązała się dostarczyć ładunek do dnia 2 lutego 2024 roku. Powód podał, iż zestaw z załadunkiem opuścił miejsce załadunku w dniu 31 stycznia 2023 roku i nie został dostarczony do odbiorcy oraz nie ustalono miejsca jego przechowywania. Powód poinformował pozwanego, iż ładunek nie został dostarczony do miejsca przeznaczenia. Pozwany podjął próby kontaktu z przewoźnikiem w sprawie przebiegu zlecenia, jednakże jego wnioski pozostawały bez odpowiedzi. W dniu 29 kwietnia 2024 roku pozwany wystosował pismo z roszczeniem do (...) wraz z wezwaniem do wydania przesyłki towarowej. Pozwany złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa dopiero w dniu 5 czerwca 2024 roku. Powód zaznaczył, iż w okresie do dnia 1 lutego 2024 roku do dnia 4 czerwca 2024 roku przez pozwanego nie podjęte zostały żadne kroki w celu minimalizacji szkody. Powód zgłosił zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w dniu 7 sierpnia 2024 roku Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, wskazując, że spedytor nie dochował warunków należytej staranności w wyborze podwykonawcy. Powód podkreślił, iż pozwany nie dochował należytej staranności w wyborze przewoźnika i wobec tego ponosi odpowiedzialność za zaistniałe zdarzenie, albowiem doprowadziła do utraty ładunku i zaistnienia szkody.

W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż został oszukany przez osobę podszywającą się pod przewoźnika. Pozwany przyznał, iż zlecił wykonanie przewozu firmie (...) na warunkach wskazanych w pozwie. Pozwany podkreślił, iż dokonał weryfikacji prawidłowości usług wykonywanych przez przewoźnika, a także uprawnień przewoźnika. Pozwany zażądał od swojego kontrahenta przesłania dokumentu potwierdzającego posiadanie ubezpieczenia, wraz z potwierdzeniem opłaty, dokumentu potwierdzającego licencję na realizację transportu międzynarodowego oraz zweryfikowała przewoźnika na kilku platformach. Przeprowadzona przez pozwanego weryfikacja potwierdziła, iż firma przewozowa istnieje od 10 lat, a przewoźnik posiada licencję na realizację transportu międzynarodowego i posiada ważną polisę ubezpieczeniową. Pozwany wskazał, iż po otrzymaniu informacji od powoda, iż przesyłka nie dotarła do odbiorcy, podjął próby skontaktowania się z przewoźnikiem, lecz bezskutecznie. Pozwany podał, iż w odpowiedzi na zgłoszoną przewoźnikowi reklamację, ten poinformował pozwanego, iż faktyczny sprawca szkody podszył się pod (...). i w ten sposób wszedł bezprawnie w posiadanie przesyłki. Pozwana podkreśliła, iż dołożyła należytą staranność w weryfikacji przewoźnika. Pozwany zaznaczył, iż na skutek działań pozwanej w Prokuraturze Rejonowej w R. toczy się śledztwo pod sygn. (...). Pozwany wskazał, iż ubezpieczyciel w toku prowadzonego postepowania likwidacyjnego nie wykazał, że pozwany dopuścił się rażącego niedbalstwa. Pozwany podkreślił, iż powód przyczynił się do tego, w jakim zakresie pozwany dokonał weryfikacji przewoźnika, gdyż powód dał pozwanemu na znalezienie przewoźnika kilka godzin.

W dalszych pismach procesowych strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił, co następuje:

Strony wiązała umowa spedycji.

Okoliczność bezsporna

Treść stosunku prawnego łączącego strony kształtowana była przez m. in. Ogólne Warunki Współpracy. Pozwany podpisując się pod zleceniem oświadczył, że zapoznał się z OWW oraz je zaakceptował. Ogólne Warunki Współpracy stanowiły, iż umowa spedycji będzie realizowana na podstawie informacji zawartych w formularzu „Potwierdzenie przyjęcia zlecenia” (§2 pkt 2 OWW)

Zlecenia przygotowywane są na podstawie informacji przekazanych przez zleceniodawcę, zaś zleceniodawca ma obowiązek przekazania wszystkich istotnych informacji niezbędnych do prawidłowego wypełnienia formularza przez spedytora w sposób jednoznaczny i kompletny. (§ 2 pkt 3 OWW)

Pozwany miał prawo powierzyć wykonanie czynności stanowiące przedmiot umowy spedycji inny, spedytorem lub przewoźnikom. (§ 2 pkt 11 OWW)

Spedytor ponosił odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania Umowy spedycji, na zasadach ogólnych w sposób określony przez obowiązujące przepisy prawa, w tym zgodnie z art. 798 k.c. Spedytor ponosił odpowiedzialność za przewoźników oraz za dalszych spedytorów, którymi posługiwał się dla celów realizacji Umowy spedycji, chyba że nie ponosi winy w wyborze. (§ 7 pkt 1 OWW)

Spedytor ponosi odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania Umowy spedycji wyłącznie za faktycznie poniesione i udokumentowane straty, z wyłączeniem utraconych korzyści oraz strat pośrednich. Odpowiedzialność Spedytora ograniczona jest do kwoty sumy ubezpieczenia za wypadek ubezpieczeniowy, posiadanej przez Spedytora w momencie nastąpienia zdarzenia stanowiącego podstawę odpowiedzialności Spedytora, z uwzględnieniem § 3 ust. 1 pkt 2) Umowy, z tym że w każdym przypadku odpowiedzialność ta jest ograniczona do kwoty nie większej niż 500.000,00 euro (EUR) (decydująca jest kwota niższa). (§ 7 pkt 2 OWW)

Dowód: Ogólne Warunki Współpracy – k. 20-22 verte akt

Powód w dniu 30 stycznia 2024 r. zlecił pozwanej zorganizowanie przewozu na trasie K. (Holandia) – F. (Polska) z terminem załadunku w dniu 31 stycznia 2024 roku i terminem rozładunku w dniu 2 lutego 2024 r. Powód przyjął zlecenie i zarejestrował je pod nr (...). Strony ustaliły wynagrodzenie na kwotę 1230,00 zł brutto, płatne w terminie 30 dni od daty wystawienia faktury.

Dowód: potwierdzenie przyjęcia zlecenia nr (...)– k. 19 akt,

Powód zlecił pozwanemu do przewiezienia towar w postaci 12 083 kg drutu stalowego ocynkowanego o wartości 9 942,50 euro i 12 082 kg drutu stalowego ocynkowanego o wartości 9 907,24 euro. Łączna wartość towaru przekazanego do przewozu wynosiła 19 849,74 euro.

Dowód: Faktura nr (...) – k. 17 akt,

Pozwany powierzył przewóz ładunku firmie (...), która zobowiązała się dostarczyć ładunek do dnia 2 lutego 2024 roku. Załadunek towaru odbył się zgodnie z umową, w dniu 31 stycznia 2024 roku w miejscowości K..

Dowód: zlecenie dla przewoźnika (...) wraz z ogólnymi warunkami współpracy – k. 23-28, 157 akt, korespondencja mailowa – k. 29 akt

Firma (...) funkcjonuje na rynku transportowym od roku 2015. Na przestrzeni kilku ostatnich lat firma generowała zyski i nie widniała, jako dłużnik wobec budżet państwa.

Dowód: raporty – k. 179-205 akt

Pozwany otrzymał od przewoźnika (...) polisę, która rzekomo została wystawiona w/w przewoźnikowi przez firmę ubezpieczeniową (...), licencję nr (...) na realizację transportu międzynarodowego.

Nadto pozwany dokonał sprawdzenia przewoźnika na platformie (...). Zgodnie z raportem wygenerowanym przez pozwanego firma (...) istniała od roku 2015 i miała niski poziom ryzyka.

Dowód: polisa – k. 30-34, 158-164 akt, licencja nr (...) – k. 35, 165 akt, raport – k. 36-42 verte, 166-178 akt, tłumaczenie k. 258-262

Przewoźnik odebrał przesyłkę w dniu 31 stycznia 2024 roku. Do odbioru przesyłki podstawiony został ciągnik siodłowy o nr rej. (...) z naczepą (...). Przesyłka nigdy nie została dostarczona do miejsca rozładunku, tj. do (...).

Dowód: (...) k. 43 akt, delivery note (...) – k. 44 akt, fotografie – k. 45-46 akt,

Nadawca przesyłki w dniu 1 lutego 2024 roku poinformował pozwanego, iż towar został wydany przewoźnikowi w dniu 31 stycznia 2024 roku.

Dowód: korespondencja mailowa – k. 47-49 verte, 52-59 verte akt.

Pozwany wielokrotnie próbował nawiązać kontakt z przewoźnikiem i kierowcą ciężarówki, lecz bezskutecznie. Przewoźnik nie odpowiadał na maile wysyłane przez pozwanego.

Dowód: korespondencja mailowa – k. 50-51 verte, 60- 61 akt.

Powód pismem z dnia 23 lutego 2024 roku wezwał pozwanego do wykonania zlecenia oraz udzieleniu informacji w sprawi zlecenia nr (...) w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania. Powód wskazał, iż zlecony do przewiezienia ładunek odebrany został w uzgodnionym terminie, lecz nie został dostarczony do miejsca rozładunku.

Dowód: wezwanie do udzielenia informacji – k. 62-62 verte akt

Pismem z dnia 20 marca 2024 roku powód wezwał pozwanego do wskazania numeru polisy celem zgłoszenia szkody,

Dowód: wezwanie do podania polisy – k. 63 akt

Pozwany posiadał polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźników w krajowym i międzynarodowym ruchu drogowym, potwierdzonej polisą nr (...).

Powód zgłosił szkodę do ubezpieczyciela pozwanego (...) S.A. w wysokości 89 063,64 złotych z tytułu braku realizacji usługi zlecenia nr (...) z dnia 30 stycznia 2024 roku.

W toku postępowania likwidacyjnego pozwany podnosił, iż za zaginięcie przesyłki towarowej ponosi odpowiedzialność wyłącznie przewoźnik.

Dowód: zgłoszenie szkody z wezwaniem do zapłaty – k. 64-65 akt, odpowiedź na zgłoszenie szkody – k. 69-71 akt

W dniu 7 maja 2024 roku powód złożył w Prokuraturze Rejonowej w R. zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa na szkodę powoda (...) Sp. z o. o. polegającego na przywłaszczeniu 12 125 kg drutu stalowego ocynkowanego o średnicy 5 mm o wartości 9 942,50 euro oraz 12 082 kg drutu stalowego ocynkowanego o średnicy 4 mm o wartości 9 907,24 euro, tj. o łącznej wartości 19 849,74 euro, czyli 86 612,36 złotych, w okresie od ok. 30 stycznia 2024 roku do 2 lutego 2024 roku, z góry powziętym zamiarem, tj. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.

Dowód: zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z dnia 7 maja 2024 roku – k. 72-75 akt.

W dniu 5 czerwca 2024 roku pozwany złożył w Prokuraturze Rejonowej (...) w J. zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa na szkodę bezpośrednio powoda (...) Sp. z o. o., zaś pośrednio na szkodę pozwanego (...) Sp. z o. o. polegającego na sprzeniewierzeniu przez nieustaloną osobę lub osoby, w nieustalonym miejscu oraz nieustalonym czasie, lecz nie później niż w dniu 1 lutego 2024 roku przesyłki towarowej będącej przedmiotem umowy przewozu realizowanego przez spółkę (...), na podstawie zlecenia o nr (...) o łącznej wartości 19 849,74 euro, czyli 86 612,36 złotych, z tym zastrzeżeniem, że w/w czynu prawdopodobnie dokonał kierowca przewoźnika, którym miał być I. P..

Dowód: zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa z dnia 5 czerwca 2024 roku – k. 76-79 akt.

W dniu 22 lipca 2024 roku ubezpieczyciel pozwanego (...) S.A. poinformował powoda, iż zakończył postępowanie likwidacyjne i podjął decyzję o odmowie wypłaty odszkodowania, wskazując, iż nie przedłożono dokumentacji szkodowej pozwalającej na rozpatrzenie zgłoszonej szkody, tj. potwierdzenie od ubezpieczyciela Rumuńskiego zakresu ochrony polisy oraz potwierdzenia czy polisa została zawarta.

Dowód: pismo ubezpieczyciela z dnia 22 lipca 2024 roku – k. 80-81 akt,

Ostatecznie w trakcie postępowania likwidacyjnego ustalono, iż o tym że transport nie przebiega zgodnie ze zleceniem pozwanym dowiedział się w dniu 1 lutego 2024 roku, kiedy utracono możliwość kontaktu z kierowcą i ze zleceniobiorcą (...), zaś pozwany o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zawiadomił policję dopiero w dniu 5 czerwca 2024 roku. Likwidator szkody ustalił, iż pomiędzy okresem 1 luty 2024 roku a datą złożenia zawiadomienia do policji zostały podjęte inne działania w celu minimalizacji powstałej szkody. Likwidator szkody ustalił, iż ubezpieczony nie dochował należytej staranności w wyborze podwykonawcy, jako spedytor w rozumieniu art. 799 k.c. Stwierdzono, iż:

- przed przystąpienie do przewozu nie zostały zweryfikowane oceny przewoźnika;

- nie dokonano weryfikacji osoby reprezentującej przewoźnika;

- nie uzyskano potwierdzenia opłaconej składki,

Wobec powyższego pismem z dnia 6 września 2024 roku ubezpieczyciel (...) S.A. poinformował powoda o powyższych ustaleniach.

Dowód: raport z likwidacji szkody – k. 82-86 verte akt, pismo ubezpieczyciela z dnia 6 września 2024 roku – k. 87-88 akt

Pismem z dnia 17 września 2024 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 89 063,64 złotych w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pozwany pismo odebrał w dniu 23 września 2024 roku.

Dowód: ostateczne przedsądowe wezwanie do dobrowolnej zapłaty wraz z dokumentem śledzenia przesyłki – k. 106-109 akt

Powód zapłacił kontrahentowi z Niderlandów wartość utraconego towaru. Łączna wartość towaru przekazanego do przewozu wynosiła 19 849,74 euro.

Dowód: Faktura nr (...) – k. 17 akt, potwierdzenie wykonania przelewu – k. 18 akt

Powyższy stan faktyczny w przedmiotowej sprawie Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody z dokumentów prywatnych znajdujących się w aktach sprawy, których prawdziwość, autentyczność i moc dowodowa nie budziły jego wątpliwości, a także nie były kwestionowane przez strony, przy czym Sąd podszedł z ostrożnością do dokumentów i wydruków przedłożonych przez stronę pozwaną, które ta dostała od swojego podwykonawcy. Bezsporne było to, że strona pozwana padła ofiarą przynajmniej nieuczciwych działań z jego strony, a dokumenty i wydruki przedłożone przez podmiot z Rumunii nie odpowiadały faktom.

Sąd zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie powód wniósł o zasądzenia od pozwanej kwoty 19 849,74 euro z tytułu szkody poniesionej w wyniku utraty przesyłki oddanej pozwanemu do przewiezienia.

W toku postępowania bezsprzecznie ustalono, iż powód zlecił pozwanemu wykonanie przewozu na trasie K. (Holandia) – F. (Polska).

Umowę łączącą strony zważywszy na jej treść oraz zgodne stanowisko jej stron, Sąd zakwalifikował jako umowę spedycji.

Zgodnie z art. 794 k.c. przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem.

Umowa spedycji należy do kategorii umów o świadczenie usług. Spedycja jest umową odpłatną, wzajemną, kauzalną i konsensualną.

Spedycja pełni pomocniczą funkcję w przewozie przesyłek, obejmując zarówno dokonywanie czynności faktycznych, jak i prawnych niezbędnych z punktu widzenia prawidłowego dokonania przewozu. Jej przedmiot stanowi przy tym odpłatne organizowanie przemieszczania przesyłek w zastępstwie dającego zlecenie, z wyłączeniem samego przewozu, przeładunku i czynności dodatkowych związanych ściśle z przewozem. Świadczenie spedytora polega w szczególności na udzielaniu porad, zawieraniu umów przewozu, sporządzaniu dokumentów przewozowych, odbiorze przesyłki od nadawcy lub przewoźnika, przekazaniu przesyłki odbiorcy, a także podejmowaniu czynności organizacyjnoprawnych związanych z przewozem, takich jak znalezienie przewoźnika, przygotowanie listów przewozowych czy też samo zawarcie umowy przewozu z przewoźnikiem w imieniu zleceniodawcy, a także zapłata przewoźnikowi wynagrodzenia za przewóz.

Podstawowym obowiązkiem dającego zlecenie jest zaplata na rzecz spedytora wynagrodzenia (art. 796 w zw. z art. 735 § 2 k.c.)

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż pozwany powierzył przewóz ładunku firmie (...), która zobowiązała się dostarczyć ładunek do dnia 2 lutego 2024 roku. Załadunek towaru odbył się zgodnie z umową, w dniu 31 stycznia 2024 roku w miejscowości K..

Przesyłka nigdy nie została dostarczona do miejsca rozładunku, tj. do R.. W toku postępowania pozwany wskazywał, iż wielokrotnie próbował nawiązać kontakt z przewoźnikiem i kierowcą ciężarówki, lecz bezskutecznie. Przewoźnik nie odpowiadał na maile wysyłane przez pozwanego oraz nie odbierał telefonu.

Powód w niniejszej sprawie domagał się od pozwanego zapłaty odszkodowania wskazując, iż pozwany nie dochował należytej staranności w wyborze przewoźnika i wobec tego ponosi odpowiedzialność za zaistniałe zdarzenie, albowiem doprowadził do utraty ładunku i zaistnienia szkody.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 799 k.c. spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze.

Z materiału procesowego wynika, iż pozwany wykonał czynności związane z organizacją przewozu, lecz wskutek powierzenia towaru podmiotowi nieuczciwemu doszło do utraty towaru objętego zleconym transportem. Powstała w ten sposób szkoda pozostaje niewątpliwie w związku z wykonaniem umowy spedycji przez stronę pozwaną skoro przyjęła ona na siebie obowiązki w sferze zorganizowania przewozu (przede wszystkim poszukiwania odpowiedniego przewoźnika, który wykona umowę w terminie oczekiwanym przez zlecającego).

Spedytor obowiązany jest do dokonywania usług w ciągu całego procesu przewozowego w sposób tak staranny i fachowy, aby zleceniodawca nie poniósł szkody, a w razie jej powstania, aby można było ustalić, w jakiej fazie przewozu lub czynności spedycyjnych szkoda powstała oraz aby zleceniodawca mógł skutecznie dochodzić odszkodowania od jej sprawcy.

Oczekiwania stawiane wobec spedytora oraz miara staranności w podejmowaniu czynności przez niego muszą być podejmowane przy uwzględnieniu zawodowego wykonywania czynności spedytora (art. 355 § 2 k.c.). Natomiast należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności, nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz dostosowaną do działającej osoby, przedmiotu, jakiego działanie dotyczy, oraz okoliczności w jakich działanie to następuje.

Odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2004 r., II CK 389/02 wskazać należy, że należyta staranność spedytora w rozumieniu art. 355 k.c. w zw. z art. 799 k.c. jest zachowana, jeśli wykaże on, że powierzył określone usługi przewozowe przewoźnikowi, którego profesjonalizm i jakość świadczonych usług budziła zaufanie.

Pozwany przed zawarciem umowy przewozu z przewoźnikiem ustalił, iż firma (...) funkcjonowała na rynku transportowym od roku 2015. Na przestrzeni kilku ostatnich lat firma generowała zyski i nie widniała, jako dłużnik wobec budżet państwa.

Nadto pozwany otrzymał od przewoźnika (...) polisę, która rzekomo została wystawiona w/w przewoźnikowi przez firmę ubezpieczeniową (...) oraz licencję nr (...) na realizację transportu międzynarodowego.

W ocenie Sądu nie są okolicznościami łagodzącymi dla pozwanego to, iż pomiędzy potwierdzeniem przyjęcia zlecenia, a faktycznymi czynnościami związanymi z odbiorem ładunku upłynęła ok. doba. Jeśli pozwany nie dysponował znaczną ilością czasu na przeprowadzenie wnikliwych czynności weryfikacyjnych firmy z którą nie współpracował, to należało się, w ocenie Sądu, wstrzymać od zawierania z tym podmiotem umowy. Powszechna jest wiedza, że częstym sposobem nieuczciwych podmiotów jest „zmuszanie” drugiej strony do podejmowania decyzji pod wpływem presji czasu. Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie spedycji od wielu lat musi być tego świadomy i dokonywać oceny sytuacji i kontrahentów ze wzmożoną czujnością, jeśli, jak w okolicznościach sprawy, wcześniej nie współpracował z podmiotem.

Pozwany nie dokonał weryfikacji osoby reprezentującej przewoźnika, danych adresowych, adresu e-mail oraz numeru telefonu, zaś po otrzymaniu polisy OCP przewoźnika pozwany nie sprawdził istnienia, autentyczności i ważności polisy ubezpieczeniowej na dzień wykonania umowy u wskazanego w jej treści ubezpieczyciela.

Przed przystąpieniem do przewozu nie zostały zweryfikowane oceny przewoźnika (...), ilość zrealizowanych przewozów, nie zostały pozyskane żadne rekomendacje, gdyż pozwany nie uzyskał numeru ID konta przewoźnika na giełdzie transportowej (...) oraz (...), który umożliwiał pełną weryfikację historii oraz oceny usług świadczonych przez podmiot rumuński. Powszechne w relacjach pomiędzy przewoźnikami i spedytorami jest zawieranie umów na tzw. „(...)”. Zdecydowana większość transakcji zawierana jest właśnie na tym komunikatorze. Dotyczy to nie tylko przewozów krajowych ale i międzynarodowych. Skoro podmiot rumuński nie był na tej giełdzie transportowej, a pozwana nie współpracowała z nim wcześniej, obowiązkiem strony pozwanej, mając na uwadze konieczność zachowania należytej staranności, było szczegółowe zweryfikowanie tego podmiotu.

Konstrukcja art. 799 k.c. wskazuje, że wina spedytora w wyborze przewoźnika jest domniemana i to spedytor w celu uwolnienia się od odpowiedzialności musi wykazać, że takiej winy nie ponosi. (Wyrok SA w Szczecinie z 29.09.2016 r., I ACa 310/16, LEX nr 2300259.). Wbrew zatem zarzut strony pozwanej, to ona powinna udowodnić, że zachowała należytą staranność (nie ma winy). Innymi słowy spedytor może uwolnić się od odpowiedzialności, ekskulpując się, czyli wykazując, że dochował należytej staranności przy wyborze podwykonawcy. Tego strona pozwana w okolicznościach sprawy nie wykazała.

Miara staranności, którą musi wykazać spedytor, jest w obecnych czasach ponadprzeciętna. Strona pozwana musiała wskazać na dodatkowe elementy, np. na okoliczności dotyczące statusu przewoźnika i wielkości prowadzonego przezeń przedsiębiorstwa, posiadanie wymaganych ubezpieczeń, na okoliczność dotychczasowej współpracy z wybranym przewoźnikiem, wskazanie jego bazy transportowej czy też w inny sposób wykazać profesjonalność w dokonanym wyborze. Spedytor musi wykazać, że profesjonalizm i jakość świadczonych usług wybranego podwykonawcy budziły jego zaufanie, gdyż dokonał jego szczegółowego sprawdzenia, np. poprzez zbadanie zrealizowanych dotychczasowo zleceń, sprawdzenie dokumentów i zezwoleń itp.

Jeśli, jak twierdziła strona pozwana w głosach stron, nie dało się łatwo przenalizować ważności umowy ubezpieczenia i tego czy cała składka ubezpieczeniowa została opłacona (co nie miało miejsca), to strona pozwana nie powinna zawierać umowy z podmiotem rumuńskim. Zrobiła to i doszło do utraty przesyłki. To nie biegły powinien wykazywać standardy należytej staranności jak zarzucała strona pozwana. Robi Sąd, a jeśli strona pozwana uważała inaczej to powinna był złożyć odpowiedni wniosek dowodowy (na niej ciążył ciężar dowodu), czego nie zrobiła. Nie zostały wykonane wszystkie akty staranności. W ocenie Sądu analizy powyżej opisanych informacji prowadziła do wniosku, że umowy z tym podmiotem nie należało zawierać. To pozwana przyjęła zlecenie od powódki i zgodziła się zorganizować przewóz. Jeśli miała za mało czasu, to nie należało przyjmować zlecenie od powódki. Skoro przyjęła kontrakt, to zgodziła się wykonać umowę z należytą starannością, która jest ponadprzeciętna. Sąd dostrzegł również, że strona pozwana nie wniosła o przesłuchanie jej pracowników celem wykazania tego, że zachowali należytą staranność. Być może wyjaśniliby w jaki sposób dokonali oceny umowy ubezpieczenia i potwierdzenia zapłaty polisy sporządzonych w języku rumuńskim oraz jak zweryfikowali czy wydruki w języku polskim odpowiadały swoją treścią ich zagranicznym odpowiednikom (np. k. 163-164- „ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika jako przewoźnika towarów przewożonych transportem drogowym (...)”). Sąd nie był w stanie tego zrobić, dlatego zobowiązał obie strony do przedłożenia stosownych tłumaczeń (art. 256 kpc). Strona pozwana oparła się na dokumentach (ostatecznie w toku procesu przetłumaczonych), ale nie wykazała by podjęto choćby próbę kontaktu telefonicznego z podwykonawcą. Jeśli zaś podmiot rumuński miał ubezpieczenie, co miało miejsce według twierdzeń pozwanej, to ma ona prawo próbować uzyskać odszkodowanie od swojego ubezpieczyciela, który niezasadnie, przyjmując linię obrony strony pozwanej, odmówił wypłaty odszkodowania. Ma również roszczenie deliktowe wobec podmiotu rumuńskiego. Trudność kontraktu z tym podmiotem wynikała zapewne także z faktu, że język rumuński nie jest powszechnym, a brak jego znajomości przynajmniej utrudniał analizę dokumentów. Słuszny okazał się również argument strony powodowej, że strona pozwana w ,,swoich” warunkach umowy z podmiotem z Rumunii (k.24) w § 3 ust. 1 pkt 2 miała zapis, która uprawniał ją do okazania polisy zatwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej oraz potwierdzenie uiszczenia należnych składek- powinno to nastąpił niezwłocznie”. Skoro zatem (...) miało takie uprawnienie, to należało z niego nie tylko skorzystać, ale (z uwagi brak wcześniejszej współpracy, brak podmiotu na Transie i brak rozmowy telefonicznej) również przeprowadzić jego dokładną weryfikację. Wszelkie wątpliwości musiały być rozstrzygane na niekorzyść potencjalnego kontrahenta. Błędnie było działania przez stronę pozwaną w sposób „schematyczny”, na co się powołała powołując się bliżej nieokreślone „utrwalone orzecznictwo” (k. 140, str. 6 odpowiedzi na pozew).

Sąd podkreśla, że umowa między stronami (co było przyznane przez obie strony) była umową spedycji, a nie umową przewozu. Przedmiotem wynikającego z umowy spedycji zobowiązania spedytora jest organizacja przewozu rzeczy (nie zaś jej przewóz, charakteryzujący zobowiązanie przewoźnika), która obejmować może jedynie dokonanie wyboru przewoźnika i zawarcie z nim umowy przewozu rzecz (kom. Art. 799 KC red. Załucki 2024, wyd. 4/Anna Konert. Legalis).

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25 września 2003 r. sygn. akt V CK 204/02, wskazywał, iż sam fakt wystąpienia szkody transportowej nie dowodzi odpowiedzialności spedytora. Jak już wyżej wskazano spedytor w celu uwolnienia się od odpowiedzialności musi wykazać, że nie ponosi winy w wyborze. Z pewnością nie jest wystarczający sam fakt, że spedytor posłużył się podmiotem, który zawodowo trudni się działalnością przewozową bądź spedycyjną. Wynika to z prostego faktu, że zgodnie z art. 774 i 794 k.c. przewoźnikiem bądź spedytorem w umowach przewozu i spedycji może być wyłącznie podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. Status przedsiębiorcy zajmującego się zawodowo przewozem lub spedycją nie jest więc jakimkolwiek wyróżnikiem, który może decydować o wyborze. Katalog działań, których można oczekiwać od profesjonalnego spedytora przy wyborze przewoźnika nie jest zamknięty. To oznacza zaś, że ocena prawidłowości działania spedytora będzie musiała zatem być przeprowadzona odrębnie w każdym konkretnym przypadku. Ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie wypracowano jednego wzorca właściwego postępowania spedytora. Siłą rzeczy konieczne jest więc kierowanie się zdrowym rozsądkiem oraz doświadczeniem zawodowym, wskazującym, jakie okoliczności powinny być przez spedytora zbadane, aby zminimalizować możliwość powstania szkody w towarze. W każdym jednak razie należy pamiętać, że zgodnie z art. 355 § 2 k.c. należyta staranność osoby w zakresie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej powinna być określona z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności. Niewątpliwie do obowiązków spedytora należy sprawdzenie, czy potencjalny przewoźnik posiada uprawnienia do wykonania zlecenia, w szczególności czy legitymuje się licencją na wykonywanie przewozów krajowych bądź zagranicznych, czy jest należycie ubezpieczony. Element posiadania przez przewoźnika ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu szkód w transporcie powinien mieć istotne znaczenie przy ocenie jego kondycji finansowej, a przez to renomy i rękojmi należytego wykonania umowy przewozu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt V CK 227/03, LEX nr 1044062). Do obowiązków spedytora należeć powinno również ustalenie, jakie jest doświadczenie przewoźnika w wykonywaniu określonego rodzaju transportów, czy przewóz wykonywany będzie osobiście, czy też poprzez podwykonawcę, jaka jest dotychczasowa szkodowość przewoźnika, w jaki sposób były likwidowane poprzednie szkody (jeśli miały miejsce), dla jakich kontrahentów przewoźnik wykonywał przewozy do tej pory. W miarę możliwości spedytor winien skontaktować się z tymi kontrahentami w celu uzyskania opinii na temat przewoźnika.

Zasadne jest powtórzenie za Sądem Najwyższym, że należyta staranność spedytora w rozumieniu art. 355 k.c. jest zachowana, jeżeli wykaże, że powierzył określone usługi przewozowe przewoźnikowi, którego profesjonalizm i poziom świadczonych usług budził zaufanie. Zaufanie spedytora oparte musi być na jego wiedzy dotyczącej poziomu usług świadczonych przez wybranego przewoźnika (uzasadnienie wyroku SN z dnia 27 stycznia 2004 r. II CK 389/02,OSNC 2005/2/38).

Podkreślić należy, iż pozwana spółka nie ustalała żadnych dodatkowych informacji o nowym kontrahencie, z którym zamierzała zawrzeć umowę Pozwany dla obalenia domniemania winy w wyborze przewoźnika (art. 799 k.c.) powinien wykazać więc nie tylko, że wybrany przez nią przewoźnik trudni się zawodowo tego rodzaju działalnością gospodarczą, lecz powinien jeszcze wykazać, że wybrany przez nią podmiot jako przewoźnik zasługiwał na zaufanie oraz wskazać dlaczego. Z tego powodu nie można za decydujące uznać faktu sprawdzenia danych ogólnie dostępnych, liczy się w tym zakresie bowiem również wiedza o sposobie prowadzenia działalności przewoźnika, która, co ważne, budzi zaufanie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2015 r.,I ACa 840/15,LEX nr 1950459). Pozwany nie posiadał wiedzy o rumuńskiej spółce za której przedstawiciela podawała się osoba deklarująca zamiar wykonania przewozu, za wyjątkiem tej ogólnie dostępnej oraz przekazanej przez zainteresowany podmiot, nic nie widziała o jego kontrahentach, o wykonanych przewozach, o posiadanym majątku.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu pozwanemu można było przypisać winę w wyborze, gdyż w sytuacji, gdy miał trudności z weryfikacją kontrahenta, to świadomie podjął ryzyko zawarcia umowy z podmiotem niepewnym, który nie daje gwarancji wykonania umowy. Praktyczne utrudnienia czy też pośpiech w jakim pozwany, jako spedytor poszukiwał przewoźnika nie zwalniały go od zachowania określonych procedur.

Pozwany nie dochował należytej staranności w sprawdzeniu kandydata na nowego przewoźnika. Raz jeszcze podkreślić należy, iż kontrahentem pozwanego miał być nowy podmiot, do tego zagraniczny, a mianowicie spółka rumuńska, przewozem miał być zaś objęty ładunek o dużej wartość finansowej.

Wobec powyższego pozwany nie wykazał, iż powierzył określone usługi przewozowe przewoźnikowi, którego profesjonalizm i jakość świadczonych usług budziła zaufanie. Niewątpliwie pozwany korzystając z giełd transportowych miał możliwość powierzenia transport innemu przewoźnikowi, który był przewoźnikiem wiarygodnym bądź łatwo weryfikowalnym.

Pozwany zawodowo zajmował się spedycją wobec czego można od niego oczekiwać profesjonalnego zachowania wynikającego z doświadczenia zawodowego oraz posiadanych kwalifikacji, wobec czego uwzględniając treść art. 799 k.c. Sąd, w ustalonych sprawie okolicznościach faktycznych uznał, że pozwany ponosi winę w wyborze przewoźnika i wobec powyższego w pkt I wyroku zasądził na rzecz powoda kwotę 19 849,74 euro. Kwota to odpowiada szkodzie faktycznie poniesionej przez stronę powodową (k.18) jako zapłacona podmiotowi z Niderlandów.

Sąd zważył też, iż w myśl artykułu 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Sąd uznał, że termin wykonania zobowiązania przez pozwanego nie był oznaczony ani nie wynikał też z właściwości zobowiązania, co powodowało, że świadczenie pozwanego powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Powód wezwał pozwanego do zapłaty odszkodowania w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma z dnia 17 września 2024 roku. Pismo odebrano w dniu 23 września 2024 roku

Wobec powyższego Sąd zasądził odsetki od kwoty 19 849,74 euro od dnia 1 października 2024 roku do dnia zapłaty.

O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Przegrywający sprawę pozwany powinien zwrócić powodowi następujące koszty: kwotę 4 260,00 zł tytułem opłaty od pozwu, kwota 5 400 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika ustalonego w oparciu o § 2 punkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015, poz.1814 ze zm.), kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 2325,93 zł (k.312v, 330-331) tytułem faktycznie poniesionych kosztów tłumaczeń, o które wzywał Sąd na podstawie art. 256 kpc, a także kwota 30 zł tytułem prawidłowej (uiszczono 100 zł- k. 120) opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 28 października 2024 roku w przedmiocie wniosku o udzielenie zabezpieczenia.

W wyroku w punkcie II zasądzono, zatem od pozwanego na rzecz powoda, kwotę 12 032,93 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Nadto zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. W związku z powyższym Sąd zasądził od kwoty 12 032,93 złotych odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia Tadeusz Górka