Wyrok z 24 września 2025, sygn. I C 842/25
Sygn. akt I C 842/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2025r.
Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:
Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek
Protokolant: Anna Dulas
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025r. w D.
sprawy z powództwa P. F. (PESEL (...))
przeciwko pozwanemu (...) S.A. z/s w S. (KRS (...))
o zapłatę
1. oddala powództwo w całości,
2. zasądza od powoda P. F. na rzecz pozwanego (...) S.A. z/s w S. kwotę 107,00zł (sto siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
sędzia Michał Włodarek
Sygn. akt I C 842/25
UZASADNIENIE
W dniu 23 czerwca 2025r. powód P. F. skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanego (...) S.A. z/s w S. żądanie zasądzenia kwoty 500,00zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż w dniu 17 stycznia 2022r. zawarł z pozwanym umowę pożyczki nr (...) na cele konsumpcyjne i spłatę wcześniejszych zobowiązań. Umowa ta jest w dalszym ciągu wykonywana. Pożyczka została ustalona na zasadach, ustalonych w ustawie o kredycie konsumenckim. Pozwany udzielił kredytu powodowi na następujących warunkach: całkowita kwota kredytu 109.428,00zł, całkowity koszt kredytu 80.690,96zł, prowizja za udzielenie pożyczki 2079,13zł, odsetki umowne 67.558,63zł, ubezpieczenie 11.053,20zł, zmienne oprocentowanie kredytu w skali roku, które na dzień 17 stycznia 2022r. wynosiło 9,49%, i na które składały się stała marża banku w wysokości 6,74% oraz zmienna stawka bazowa banków w oparciu o WIBOR 3 M, który na dzień 17 stycznia 2022r. wynosił 2,75%. Całkowitą kwotą do zapłaty oznaczono wysokości 190.118,96zł, natomiast (...) na 12,96%.
Powód podał, że przy podpisywaniu umowy kredytu został poinformowany tylko o wysokości kwoty raty oraz o okresie spłaty poszczególnych rat kredytu. Nie został poinformowany o tym w jaki sposób będą naliczane odsetki. Pozwany nie poinformował również kredytobiorcy o tym, iż prowizja miała wpływać na wysokość zobowiązania oraz, że prowizja częściowo miała być kredytowana, a częściowo wliczona w raty.
Powód zarzucił pozwanemu naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7, art. 30 ust. 1 pkt 15 i wskazał, że pozwany nie wypełnił obowiązku informacyjnego w ten sposób, że niejasno sformułował informację o całkowitej kwocie kredytu (pkt 4), nierzetelnie i nieprawidłowo wskazał w umowie warunki stosowania stopy oprocentowania oraz stosowania tej stopy dla naliczenia odsetek umownych również od kredytowanych kosztów kredytu (pkt 6), nieprawidłowe obliczenie i wskazanie (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty (pkt 7), nie wskazanie w ratach kredytu innych kosztów, które kredytobiorca ponosi w sytuacji, gdy od prowizji zostały naliczone odsetki (pkt 8), wprowadzenie konsumenta w błąd w zakresie formy oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy, nie wskazania założeń do obliczenia odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia od umowy i nie wskazania terminu do zwrotu całkowitej kwoty kredytu w przypadku odstąpienia od umowy (pkt 15).
Powód złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
Powód podał, że doszło do naruszenia przepisów skutkujących sankcją kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 – 5 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim.
Powód wskazał, że dochował terminu do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, ponieważ w ocenie powoda treść umowy zawartej między stroną powodową a kredytodawcą nie spełnia wszystkich wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim.
W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank S.A. z/s w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, iż oświadczenie powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone po upływie rocznego terminu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k., co czyni je bezskutecznym. Pozwany podniósł ponadto, że po stronie konsumenta nie zaktualizowało się uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, w szczególności że łącząca strony umowa nie naruszała przepisów wskazanych w art. 45 ust. 1 u.k.k., w szczególności art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 – 8, 10, 11, 14 – 17, art. 31 – 33, art. 33a i art. 36a – 36c u.k.k., w tym zanegował, że umowa nie zawierała wszelkich elementów i informacji wymaganych przepisami ustawy o kredycie konsumenckim lub informacje te były podane w nieprawidłowy sposób, że łącząca strony umowa nie była sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały, a ponadto, że całkowity koszt kredytu został błędnie wskazany w umowie i że powód poniósł koszty kredytu w niewłaściwej wysokości.
W replice do złożonego przez stronę pozwaną odpowiedzi na pozew, powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz zakwestionował stanowisko pozwanego.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.
W dniu 17 stycznia 2022r. powód P. F. działając jak konsument zawarł z pozwanym (...) Bank S.A. z/s w S. umowę o kredyt konsolidacyjny nr (...).
Pozwanemu został udzielony kredyt w wysokości 122.560,33zł obejmujący środki przeznaczone na:
- cele konsumpcyjne w wysokości 80.000,00zł,
- spłatę zobowiązań kredytowych kredytobiorcy z tytułu: umowy kredytu, kredyt niecelowy oraz studencki na rachunek prowadzony w Bank (...) SA wysokości 20.190,00zł, umowy kredytu – karta kredytowa na rachunek prowadzony w (...) SA – (...), produkty bankowe dostarcza (...) w wysokości 3.136,00zł, umowy kredytu na zakup towarów, usług i papierów wartościowych na rachunek prowadzony w (...) S.A. w wysokości 1.999,00zł,
- zapłatę kosztów kredytu: prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 2.079,13zł, jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (...) SA wysokości 11.053,20zł z tytułu zawarcia przez kredytobiorcę umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank SA – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych nr (...).
Kredytobiorca kwotę udzielonego kredytu był zobowiązany spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 120 równych ratach kapitałowo – odsetkowych, płatnych w wysokości 1.799,37zł, nie później niż do dnia 15 każdego miesiąca, na warunkach określonych w umowie.
Oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 9,49% w stosunku rocznym. Oprocentowanie to suma zmiennej stawki wskaźnika referencyjnego (...) i stałej w okresie umowy marży 6,74 punktów procentowych. W trakcie trwania umowy oprocentowanie nie przekroczy wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Oprocentowanie jest ustalone na 3 – miesięczne okresy obrachunkowe wyznaczone przez terminy spłat rat. Dla pierwszego okresu obrachunkowego oprocentowanie wylicza się na podstawie stawki wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M sprzed ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia umowy w wysokości 2,75%. Oprocentowanie dla kolejnych trzymiesięcznych okresów obrachunkowych w wylicza się na podstawie stawki wskaźnika referencyjnego (...) 3 M sprzed ostatniego dnia roboczego przed dniem spłaty raty wynikającym z harmonogramu. Zmiana oprocentowania wpływa na wysokość zadłużenia wynikającego z umowy. Do wyliczenia odsetek bank przyjmuje rzeczywistą liczbę dni korzystania z kredytu w stosunku do rzeczywistej liczby dni w roku, jeżeli oprocentowanie się zmień kredytobiorca otrzyma niezwłocznie nowy harmonogram spłat.
Całkowita kwota kredytu wynosiła 109.428,00zł. Kwota ta nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu w postaci prowizji oraz jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (...) SA.
Całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosił 80.690,96 zł. Na całkowity koszt kredytu składały się: naliczone odsetki umowne w wysokości 67.558,63zł, prowizja za udzielenie kredytu 2.079,13zł i jednorazowa składka ubezpieczeniowa za ubezpieczenie – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych dla (...) SA wysokości 11.053,20zł.
Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosiła 190.118,96 zł. Jest to suma całkowitej kwoty kredytu wysokości 109.428,00zł oraz całkowitego kosztu kredytu wysokości 80.690,96zł.
Rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) na dzień zawarcia umowy wynosiła 12,96%. Bank wyliczył ją uwzględniając całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty oraz przyjmując założenia:
- ta umowa będzie obowiązywać przez czas na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające zostaną wypełnione w terminach określonych w umowie,
- spłata kredytu odbywać się będzie w równych ratach miesięcznych określonych w umowie,
- prowizja za udzielenie kredytu, opłata dla pośrednika kredytowego oraz jednorazowa składka ubezpieczeniowa (o ile występują) są kredytowane,
- odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażone będą w latach lub ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni,
- wynik obliczeń podawany jest z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.
Spłaty rat kapitałowo – odsetkowych kredytobiorca ma dokonywać zgodnie z terminami i wysokości określonej w harmonogramie spłat.
Kredytobiorca ma prawo dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu na zasadach określonych w umowie.
Kredytobiorcy przysługuje prawo odstąpienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania informacji o ziszczeniu się warunku zawieszającego dla zawarcia umowy. Termin jest zachowany, jeżeli kredytobiorca przed jego upływem złoży oświadczenie w placówce banku lub na adres banku. Dla zachowania terminu do odstąpienia od umowy wystarczające jest wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Oświadczenie można złożyć na wzorze stanowiącym załącznik do umowy. Kredytobiorca nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Kredytobiorca zobowiązany jest zwrócić bankowi niezwłocznie nie później jednak niż terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia odstąpienia od umowy całkowitą kwotę kredytu w wysokości 109.428,00zł wraz z naliczonymi odsetkami od tej kwoty za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Wysokość odsetek umownych należnych w stosunku dziennym wynosi 28,45 zł w przypadku skorzystania przez kredytobiorcę z prawa do odstąpienia od umowy odstąpienie to jest skuteczne także wobec umowy ubezpieczenia z (...) SA.
( umowa kredytu k. 11-22, harmonogram k. 23-24, przesłuchanie powoda P. F. k. 63-63v 00:03:27-00:25:10)
W dniu 13 marca 2025r. powód P. F. skierował do pozwanego (...) S.A. z/s w S. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 o kredycie konsumenckim wraz z wezwaniem do zapłaty.
( oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego k. 25-27, przesłuchanie powoda P. F. k. 63-63v 00:03:27-00:25:10)
Powód dokonał spłaty części kredytu według przyjętego do umowy harmonogramu. Wg stanu na dzień 17 lutego 2025r. saldo po spłacie kapitału wynosiło 99.508,81zł.
( harmonogram k. 23-24, przesłuchanie powoda P. F. k. 63-63v 00:03:27-00:25:10)
Za wiarygodne należało uznać zaliczone w poczet materiału dowodowego dokumenty zgromadzone w postępowaniu, albowiem zostały one sporządzone przez uprawnione organy w ramach przysługujących im kompetencji, w sposób rzetelny i fachowy. Ich prawdziwość i autentyczność nie wzbudziła w ocenie Sądu wątpliwości.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje.
W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.
Powoda oraz pozwanego wiąże ważna i skuteczna umowa w rozumieniu art. 69 i n. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. prawo bankowe (Dz. U. 2024.1646 – t.j. ze zm.) oraz art. 3 i n. ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2024.1497 – t.j.).
Strony w ramach istniejącego kontraktu uzgodniły elementy przedmiotowo i podmiotowe istotne oraz w sposób jednoznaczny i indywidualny określiły prawa i obowiązki podmiotów zobowiązań. Co istotne obie strony przystąpiły do wykonywania przedmiotowej umowy. Pozwany w sposób właściwy przekazał powodowi umówione świadczenie, natomiast powód w sposób należyty wykonuje zobowiązanie dokonując spłaty rat kapitałowo – odsetkowych kredytu w wysokości i w czasie wynikającym z treści umowy.
Funkcjonująca w polskim systemie prawnym ustawa o kredycie konsumenckim stanowi implementację art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą.
Wykładnią przepisu tejże dyrektywy zajął się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie o sygn. C-42/15, stwierdzając, że przepis ten należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania. W tym zakresie (...) odwołał się jeszcze do swojego orzecznictwa zapadłego na gruncie uprzednio obowiązującej dyrektywy nr 98/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 lutego 1998 r., gdzie już wówczas podnoszono, że cel ochrony konsumenta przed niesprawiedliwymi warunkami udzielenia kredytu oraz w celu umożliwienia kredytobiorcy zapoznania się w pełni z warunkami przyszłego wykonania zawartej umowy, art. 4 tej dyrektywy ustanawiał wymóg przedstawienia temu kredytobiorcy w momencie zawierania umowy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na zakres tego zobowiązania (zob. wyr. (...) z dnia 9 lipca 2015 r., C-348/14).
Wykładając przepis z art. 45 u.k.k. w świetle zacytowanego art. 23 Dyrektywy – nakazującego proporcjonalność sankcji – należy wskazać, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego może być uprawnione jedynie w sytuacji, w której naruszenie któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1 u.k.k. mogło mieć wpływ na decyzję konsumenta odnośnie zawarcia umowy (por. pkt 73 uzasadnienia wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 9 listopada 2016 r., C-42/15).
Zauważyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 29 ust. 3 u.k.k., umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Z art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wynika zaś, by naruszenie art. 29 ust. 3 u.k.k. przez kredytodawcę łączyło się z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego. Oczywiście Sąd miał na uwadze, iż treść stosunku prawnego winna być przez strony ukształtowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Jednak istotne było, czy w przypadku niejasności postanowień umowy czy jej niejednoznaczności możliwe jest zastosowanie sankcji – w tym przewidzianej w art. 45 u.k.k. W piśmiennictwie wskazuje się, iż wyłącznie brak zamieszczenia określonych w konkretnych punktach art. 30 u.k.k. elementów może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
W ocenie Sądu zatem sankcja kredytu darmowego nie powstaje, gdy pożyczkodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony w art. 45 ust. 1 u.k.k., tj. inne postanowienie ustawy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje. Katalog przepisów określonych w art. 45 ust. 1 u.k.k. ma charakter zamknięty i ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniu per analogiam.
Zgodnie z motywem 31. dyrektywy celem obowiązków informacyjnych ma być umożliwienie konsumentom poznanie swoich praw i obowiązków, a informacje te winny być podane w sposób jasny i zwięzły (punkt 90. wyroku (...) z dnia 09.09.2021 r., C 33-20). Celem ustanowienia obowiązków informacyjnych nie jest więc zastosowanie sankcji kredytu darmowego i wykorzystanie tego środka ochrony przez konsumenta dla uniknięcia konieczności ponoszenia kosztów kredytu. Chodzi o to, aby konsument znał swe prawa oraz obowiązki, a jeśli tych praw i obowiązków nie poznał, aby był chroniony środkiem ochrony w postaci sankcji kredytu darmowego. Zatem zwrócenie uwagi na to czemu mają służyć obowiązki informacyjne, w tym z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim, jest istotne, aby przy stosowaniu sankcji zachować wszystkie cechy opisane motywem 47. i art. 23 Dyrektywy 2008, to jest także proporcjonalność, obok skuteczności, czy waloru odstraszającego. W tym miejscu należy przytoczyć motywy 31. i 47. Dyrektywy 2008 w brzmieniu: (31) w celu umożliwienia konsumentom poznania swoich praw i obowiązków wynikających z umowy o kredyt powinna ona zawierać wszelkie niezbędne informacje podane w sposób jasny i zwięzły; (47) państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i zapewnić ich wdrożenie. Wybór sankcji pozostaje w gestii państw członkowskich, lecz przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Ocena zgodności kwestionowanych w pozwie umowy kredytu z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim musi być przeprowadzona z uwzględnieniem wersji ustawy obowiązującej w dacie zawarcia kontraktu.
Należy wskazać, że sankcja kredytu darmowego a abuzywność postanowień umownych to dwie całkowicie odrębne od siebie instytucje prawne.
W tym kontekście w ocenie Sądu w warunkach przedmiotowej sprawy obowiązujący pomiędzy stronami kontrakt nie naruszał postanowień wynikających art. 58 § 3 kc, art. 385 i n. kc, czy też art. 7 i n. ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2024.1497 – t.j.) w zakresie obowiązku poniesienia przez kredytobiorcę kosztów w postaci prowizji i innych kosztów, a ponadto w zakresie zapisów odnoszących się do kwoty kredytu i całkowitej kwoty kredytu oraz zastosowania oprocentowania od wartości przewyższającej całkowitą kwotę kredytu.
W ocenie Sądu w tej sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z powołanych przez stronę powodową przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2024.1497 – t.j.) w stopniu, który uprawniałby konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Powód zarzucił łączącej go z bankiem umowie naruszenie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w szczególności w zakresie oznaczenia całkowitej kwoty kredytu, niedopełnienia obowiązku informacyjnego, niedopuszczalność objęcia odsetkami kosztów kredytu, nieprawidłowe obliczenie (...) i niepoinformowanie kredytobiorcy o terminie, sposobie i skutkach odstąpienia od umowy, a także warunkach i skutkach wcześniejszej spłaty kredytu.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 5 u.k.k., uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Termin ustawowy „wykonanie umowy” w rozumieniu art. 45 ust. 5 u.k.k. nie jest w chwili obecnej interpretowany jednolicie, tak w orzecznictwie sądów powszechnych, jak i w doktrynie.
Zdaniem części orzecznictwa (m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 188/18, wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2023 r., II Ca 98/23;) oraz doktryny (m.in. Czech Tomasz, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, komentarz do art. 45, LEX 2023, akapit 68) wykonanie umowy w rozumieniu omawianego przepisu powinno być wykładane jako zrealizowanie wszystkich obowiązków wynikających z umowy przez obydwie jej strony, a zatem również kredytobiorcę. W konsekwencji, termin roczny na zrealizowanie uprawnienia przez konsumenta liczony będzie – wedle zwolenników tej wykładni – od momentu spłacenia przez kredytobiorcę całości kredytu, niezależnie od tego, czy spłata kredytu realizowana jest terminowo. Przeciwny pogląd zakłada, że wykonaniem umowy w rozumieniu art. 45 ust. 5 u.k.k., stanowiącym początek rocznego terminu zawitego na złożenie oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego, jest wykonanie umowy przez kredytodawcę, tj. wypłata środków kredytobiorcy (por. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 27 lutego 2019 r., sygn. akt XII C 1503/18, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 30 maja 2023 r., sygn. akt XXVII Ca 309/23; Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. Red. dr hab. Konrad Osajda, 2019, wyd. 2/M. Grochowski, Legalis 2023, nr boczny 18-21).
Zdaniem Sądu należy przychylić się do pierwszego z wymienionych stanowisk albowiem ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę, bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron.
W przedstawionych warunkach, konfrontując datę zawarcia umowy i czas wystąpienia z przedmiotowym powództwem, należy stwierdzić, że roczny termin zawity został w tej sprawie dochowany.
Nie jest w ocenie Sądu trafny zarzut naruszenia obowiązku informacyjnego. Sąd nie dopatrzył się bowiem zarzucanych niedostatków w warstwie informacyjnej.
Kluczową kwestią w tym kontekście jest wykładnia zwrotu naruszenie. W ocenie Sądu zwrot ten należy rozumieć wyłącznie jako zupełny brak zamieszczenia w umowie kredytu konsumenckiego konkretnych informacji lub postanowień lub określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy, co aktualizować będzie się w zakresie określenia wysokości poszczególnych elementów umowy.
Ideą wprowadzenia obowiązku informacyjnego skorelowanego z surową sankcją kredytu darmowego, było założenie, by konsument mógł ocenić tak ryzyko związane z danym instrumentem finansowym, jak i ocenić konkurencyjność danego produktu, a zatem by mógł podjąć świadomą decyzję co do dokonania określonej transakcji kredytowej z bankiem.
W przypadku obowiązku informacyjnego naruszenie może polegać na podaniu konsumentowi nieprawdziwych lub niepełnych wiadomości. Ocena czy informacja jest nieprawdziwa, musi zasadzać się jednak na wcześniejszym uznaniu, że dana kwestia jest jednoznacznie oceniana i ocenienie jej w inny sposób, stanowi o niedochowaniu należytej staranności. Pamiętać przy tym cały czas należy, że chodzi tu o obowiązek informacyjny, tj. aby klient miał pełną informację, która przede wszystkim pozwoli mu na ocenę wysokości jego zobowiązania oraz na porównanie oferty z ofertami innych kredytodawców.
W umowie kredytu łączącej strony zawarta została m.in. informacja dotycząca rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i sposobu jej wyliczenia oraz całkowitej kwoty kredytu, całkowitych kosztów kredytu i całkowitej kwoty do zapłaty, przy czym wszystkie niezbędne dane liczbowe zostały szczegółowo i prawidłowo opisane już w części wstępnej kontraktu.
W konsekwencji należało uznać, na co już wskazano, iż nie zaktualizowała się żadna z podstaw uzasadniających stwierdzenie, że umowa zawarta przez powoda i pozwanego naruszała art. 30 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. 2024.1497 – t.j.).
Na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy, a na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki powinna również zawierać m.in. informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.
W umowie, łączącej strony, zostały one wyraźnie i jednoznacznie określone.
Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 u.k.k.). Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach – z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych, ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 u.k.k.). Z kolei całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (art. 5 pkt 7 u.k.k.).
W umowie łączącej strony, wskazano, że całkowita kwota kredytu wynosi 109.428,00zł i jest to kwota, która nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów kredytu w postaci prowizji oraz środków przeznaczonych na sfinansowanie prowizji banku za udzielenie kredytu 2.079,13zł oraz środków przeznaczonych na jednorazową składkę ubezpieczeniową za ubezpieczenia – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych dla (...) SA 11.053,20zł. Wskazano również, ile wynosi całkowity koszt kredytu – 80.690,96zł, na który składają się naliczone odsetki umowne 67.558,63zł, prowizja za udzielenie kredytu 2.079,13zł i składka ubezpieczeniowa 11.053,20zł. Kwota kredytowanej prowizji oraz składki ubezpieczeniowej wchodzi wobec tego w zakres całkowitej kwoty do zapłaty, ale nie w zakres całkowitej kwoty kredytu. Jako całkowitą kwotę do zapłaty w umowie kredytu wskazano kwotę 190.118,96zł, stanowiącą sumę całkowitej kwoty kredytu – 109.428,00zł i całkowitego kosztu kredytu – 80.690,96zł – a więc w sposób ściśle odpowiadający definicji z art. 5 pkt 8 u.k.k.
W art. 5 pkt 10 u.k.k. pojęcie stopy oprocentowania kredytu ustawodawca zdefiniował w ten sposób, że ograniczył jego zakres do oprocentowania stosowanego do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Pojęcie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest szersze niż pojęcie stopy oprocentowania kredytu, gdyż odwołuje się do pojęcia całkowitego kosztu kredytu, ponoszonego przez konsumenta, i oznacza go, jako określoną wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 12 u.k.k.).
Umowa powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.
W ocenie Sądu w skarżonej umowie nie doszło do niewłaściwego określenie całkowitej kwoty kredytu, co nie prowadziło do podania błędnej informacji o (...).
Zdaniem Sądu z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie nie wynika, aby powód nie dostał informacji w umowie, iż odsetki są naliczane od kwoty kredytu, że zostały podane nieprawidłowo (...) czy całkowita kwota do zapłaty z uwagi na uwzględnienie odsetek od kredytowanych kosztów. W sposób jednoznaczny przeczy temu umowa i zapisane w umowie informacje w tym dotyczące całkowitej kwoty kredytu, rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, całkowitego kosztu kredytu, czy całkowitej kwoty do zapłaty przez kredytodawcę.
Powód zarzuca, że umowa łącząca strony błędnie określa rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę kredytu do spłaty, gdyż wbrew przepisom ustawy uwzględnia prawo kredytodawcy do pobierania odsetek także od kredytowanej prowizji, czy też kredytowanej składki ubezpieczeniowej.
Jednakże powód nie dostrzega, iż obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu naliczania odsetek od kredytowanego kosztu kredytu – por. wyrok SA w Warszawie z dnia 31 lipca 2023r. V Ca 2068/23, opubl. Legalis, wyrok SO w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2024r., V Ca 2464/23, opubl. Legalis, wyrok SO w Warszawie z dnia 12 lipca 2024r., V Ca 2464/23. Zauważyć też należy, że na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału (do rąk konsumenta, na spłatę jego zobowiązań itd.).
Zgodnie bowiem z dominującym w literaturze poglądem, dopuszczalnym jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu (J. G., M. S., Problematyka odsetek od kredytowanych kosztów bankowego kredytu konsumenckiego, „Monitor Prawa Bankowego” z 2022 r. Nr 6, s. 59-74). Podobnie T. Czech (w: Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018 r., art. 5) wskazuje, że pojęcie „wypłaconej kwoty”, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z tym kredytem. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo wykładnia językowa omawianego przepisu – nie wymaga on bowiem, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być bowiem również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek ten potwierdza również wykładania systemowa – na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu jego wypłacenia.
W treści art. 5 pkt 7 u.k.k., w którym mowa jest o „kredytowanych kosztach kredytu”.
Termin i sposób zapłaty tzw. prowizji kredytowej może być określony w umowie kredytu bankowego (art. 69 ust. 2 pkt 9 Prawa bankowego). Obowiązek zapłaty tej prowizji może powstać już w chwili oddania przez bank sumy kredytu do dyspozycji kredytobiorcy. Jeśli tak skonstruowana jest umowa, a kredytobiorca na te warunki przystaje i zdecyduje się do zapłaty prowizji nie ze środków własnych, które by przekazał bankowi, lecz ze środków, o których udostępnienie umówił się z bankiem, to środki przekazane na ten cel kredytobiorcy zwiększają jego zadłużenie kredytowe, które powinno być spłacane zgodnie z harmonogramem i z obciążeniem odsetkowym uzgodnionym przez strony – por. postan. SN z dnia 15 czerwca 2023r. I CSK 4175/22, opubl. Legalis.
Analogicznie należało podejść do zarzutów tyczących się całkowitej kwoty do zapłaty, która stanowi sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Także ta suma w przedmiotowej umowie została wskazana. Po sprawdzeniu rachunkowym wskazanych w umowie całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu nie można mieć wątpliwości co do prawidłowości dokonanych obrachunków. Nieprawidłowości całkowitych kosztów kredytu (z uwagi na wadliwe wskazanie (...)) strona powodowa w niniejszym postępowaniu w żaden sposób nie dowiodła.
Jaku już wskazano zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim umowa kredytu powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.
W kwestionowanej umowy określono rzeczywistą roczną stopę oprocentowania kredytu ze wskazaniem, że jej wyliczenie zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu, przy czym w dacie zawarcia umowy całkowity koszt kredytu stanowił wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje.
Bezzasadny jest też zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Z tego przepisu wynika obowiązek zawarcia w umowie o kredyt konsumencki informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.
Powodowi udostępniono formularz informacyjny ze wszelkimi danymi niezbędnymi, by spełniony był obowiązek informacyjny, natomiast sama umowa zawiera wszelkie informacje o wysokości prowizji i innych kosztów oraz o zasadach ich ustalania. Ponadto warunki zmiany kosztów zostały określone precyzyjnie i nie przewidywały po stronie pozwanego arbitralności w procesie wprowadzania tych zmian. Umowa w sposób jasny i precyzyjny określała sytuacje, w których mogą wzrosnąć koszty udzielonego kredytu. Dodatkowo pozwany zobowiązał się do informowania kredytobiorcy o każdej zmianie bądź wprowadzeniu nowych opłat. W przypadku braku zgody na zmianę kredytobiorcy przysługuje prawo do wypowiedzenia umowy.
Zgodnie z poglądami doktryny, postanowienia dotyczące kosztów mogą być wprowadzone w osobnym wzorcu umownym (np. w Regulaminie), o ile przed zawarciem umowy konsumentowi doręczono ten wzorzec. W takim wypadku wystarczy, że dokument umowy odwołuje się do doręczonego wzorca (zob. T. Czech, Komentarz do art. 30 UKK (w:) Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, pkt 142).
Kolejny zarzut powoda dotyczy tego, że umowa nie zawiera informacji o prawie odstąpienia do umowy.
Art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. wskazuje na obowiązek określenia w umowie o kredyt konsumencki terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek. Wszystkie te informacje znalazły się w umowie. Powód został poinformowana o prawie do odstąpienia umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Wskazano także sposób odstąpienia od umowy oraz skutki odstąpienia. Tym samym pozwany wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. i art. 53 ust. 1 u.k.k.
Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje dwie postacie odstąpienia od umowy. Pierwsza z nich jest związana prawem do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Druga postać jest związana z sytuacją, gdy umowa kredytu nie zawiera elementów wymienionych w art. 30 u.k.k. (art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k.). Bezspornie w umowie określono wyłącznie tą pierwszą postać odstąpienia. W orzecznictwie wskazuje się, iż powinność poinformowania o treści art. 53 ust. 2 u.k.k. aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, gdy w umowie faktycznie wystąpiły braki uzasadniające odstąpienie od umowy na tej podstawie (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2019 r., I ACa 281/19).
Forsowany przez powoda zarzut nie jest więc zasadny. Ustawa w dacie zawarcie przez strony umowy wymagała od kredytodawcy, aby zawarł w umowie pouczenie o prawie kredytobiorcy do odstąpienia umowy. Taka informacje umowa niewątpliwie zawiera.
O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 1 i 3 kpc i w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023.1935 – t.j. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.
sędzia Michał Włodarek