Wyrok z 24 września 2025, sygn. III C 206/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 września 2025 roku

Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie Wydział III Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Sebastian Otto

Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Brutkowska

po rozpoznaniu 24 września 2025 roku w S. na rozprawie

sprawy z powództwa Gminy M. S.

przeciwko K. S.

o zapłatę

oddala powództwo.

III C 206/25

UZASADNIENIE

wyroku z 24.09.2025r.

Pozwem z dnia 11 grudnia 2024 roku powód – Gmina M. S. – Zarząd (...) w S., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o zasądzenie od pozwanego K. S. kwoty 10 940,97 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot:

- 9 962,53 złotych od dnia 2 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty,

- 978,44 złotych od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym tj. od 16 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty,

z zastrzeżeniem, że pozwany odpowiada in solidum z B. S., na podstawie wydanego przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w dniu 15 listopada 2023 r. nakazu zapłaty w sprawie VI Nc-e (...).

Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, że pozwany zajmuje bez tytułu prawnego lokal mieszkalny położony przy ul. (...). Na dochodzoną pozwem kwotę składają się opłaty i odszkodowanie za bezumowne korzystanie z zajmowanego lokalu stanowiące płatne z dołu świadczenie w wysokości 9 962,53 zł za okres od 1 września 2021 r. do 31 maja 2023 r. oraz skapitalizowane na dzień 1 czerwca 2023 r. odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 978,44 zł.

W odpowiedzi na pozew z 13 maja 2025 r, opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionego wskazał, że pozwany jest osobą chorującą na dziecięce porażenie mózgowe, od rodzenia jest osobą leżącą i zależną od osób trzecich. Obecnie zamieszkuje on w Domu Pomocy Społecznej w R.. Opiekun zaznaczył, że ze względu na swój stan, pozwany nie może ponosić jakiejkolwiek odpowiedzialności za działanie swojej matki B. S., a zwłaszcza za sposób dysponowania przez nią środkami finansowymi.

Ustalenia fatyczne.

Gmina M. S. jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...).

Niesporne.

W dniu 5 grudnia 2013 r. Gmina M. S.- Zarząd (...) w S. (wynajmujący) zawarła z B. S. i K. S. (najemcami) umowę najmu ww. lokalu. Zgodnie z § 4 umowy, najemca zobowiązał się uiszczać wynajmującemu miesięczny czynsz za najem w wysokości 56,65 zł. Stosownie zaś do § 5 umowy, oprócz czynszu najemca obowiązany był uiszczać wynajmującemu opłaty niezależne od właściciela, związane z używaniem lokalu. W § 6 określono, że czynsz najmu oraz opłaty miały być płatne z góry do 10-go dnia każdego miesiąca. Umowa zawarta została na czas oznaczony do 4 grudnia 2014 r.

Dowód:

- umowa najmu k. 8-10

Po wygaśnięciu umowy B. S. i K. S. nieprzerwanie zamieszkiwali w lokalu.

Najemcy nie regulowali opłat związanych z użytkowaniem wynajmowanego lokalu, w związku z czym pismem z dnia 6 czerwca 2023 r. wezwano ich do zapłaty zadłużenia w kwocie 10 940,97 zł.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty wraz z dowodem nadania k. 11-12

Zaległość z tytułu odszkodowania za bezumowne zajmowanie lokalu położonego w S. przy ul. (...), za okres od 1 września 2021 r. do 31 maja 2023 r. wynosi 9 962,53 zł – przy uwzględnieniu rozliczeń mediów. Odsetki wynoszą 978,44 złotych.

Dowód:

- kartoteka konta k. 13-14

- zawiadomienie o wysokości opłat k.15

- wyliczenie odsetek k. 16

- umowa o dostarczenie wody k. 47-50

- dane o nieruchomości k. 51-53

- regulamin k. 54-55

- pisma k. 56-110

Pozwany od urodzenia cierpi na dziecięce porażenie mózgowe, jest osobą leżącą, całkowicie zależną od osób trzecich. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z 11 lipca 2022 r. wydanym w sprawie X RNs 162/21 K. S. został ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu upośledzenia umysłowego. Jego opiekunem prawnym został ustanowiony K. B..

K. S. posiada rozeznanie odpowiadające osobie poniżej 13 r.ż. i nie potrafi samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Nie umie dokonywać operacji pieniężnych, nie robi opłat, zakupów, nie zna wartość pieniądza. Zupełnie nie orientuje się w realiach ekonomiczno-społecznych. Ze względu na znaczne obniżenie funkcji intelektualnych i niepełnosprawność ruchową, wymaga pomocy praktycznie w każdym zakresie, przy załatwianiu spraw, w tym urzędowych.

Dowód:

- postanowienie z 11 lipca 2022 r., X RNs 162/21 k. 21

- postanowienie z 22 marca 2023 r., VIII RNs 326/22 k. 22

- akta X RNs 162/21

Rozważania.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i jako takie podlegało oddaleniu w całości.

Powódka dochodziła od pozwanego zapłaty kwoty 10 940,97 zł tytułem odszkodowania za zajmowanie bez tytułu prawnego lokalu położonego w S. przy ul. (...), stanowiącego własność Gminy M. S.. K. S. w okresie objętym pozwem, tj. od 1 września 2021 r. do 31 maja 2023 r. zamieszkiwał w ww. nieruchomości i nie uiszczał z tego tytułu żadnych opłat.

Obowiązek pozwanego K. S. względem powódki polegający na uiszczaniu co miesiąc do dnia opróżnienia lokalu odszkodowania, znajduje oparcie prawne w treści art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Odszkodowanie, o którym mowa, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu (art. 18 ust. 2 cyt. ustawy).

Pozwany postanowieniem z 11 lipca 2022 r. został ubezwłasnowolniony całkowicie, ustanowiony został dla niego opiekun prawny. Obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej.

Ze sporządzonej na potrzeby postępowania o ubezwłasnowolnienie opinii sądowo psychiatryczno-psychologicznej wynika, że K. S. cierpi na dziecięce porażenie mózgowe, jest osobą upośledzoną umysłowo. Co więcej, pozwany posiada rozeznanie odpowiadające osobie poniżej 13 r.ż. i nie potrafi samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Nie umie dokonywać operacji pieniężnych, nie robi opłat, zakupów, nie zna wartość pieniądza. Zupełnie nie orientuje się w realiach ekonomiczno-społecznych. Ze względu na znaczne obniżenie funkcji intelektualnych i niepełnosprawność ruchową, wymaga pomocy praktycznie w każdym zakresie, przy załatwianiu spraw, w tym urzędowych. Powyższe prowadzi jednoznacznie do wniosku, że pozwany nie miał świadomości obowiązku opuszczenia lokalu i obowiązku uiszczania za niego opłat.

W ocenie Sądu Rejonowego powódce co do zasady przysługiwało roszczenie o odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z lokalu, niemniej jednak w ocenie Sądu, żądanie pozwu należy ocenić w oparciu o art. 5 k.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Sytuacja taka stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania. Odmowa udzielenia ochrony powinna być uzasadniona istnieniem okoliczności rażących i nieakceptowanych w świetle wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż nadużycie prawa podmiotowego to zachowanie rażące, nieakceptowalne z aksjologicznego, ewentualnie teleologicznego punktu widzenia, a zwroty użyte w art. 5 k.c. w istocie oznaczają odesłanie do zasad słuszności, dobrej wiary w sensie obiektywnym, zasad uczciwości obowiązującej w stosunkach cywilnoprawnych i zasady lojalności wobec partnera. Same zasady współżycia społecznego to nieskodyfikowane powszechne normy postępowania, funkcjonujące aktualnie w społeczeństwie i mające na celu ochronę społecznie akceptowanych wartości (czyli stanów rzeczy) lub dóbr niematerialnych. Zasady współżycia społecznego stanowią reguły zachowania się nienormowane co do swej treści przez przepisy prawne (normy prawne). Stanowią one w istocie uzupełnienie porządku prawnego wynikającego z norm prawa. Nie ulega wątpliwości, iż stosowanie art. 5 k.c. wymaga ostrożności i umiaru oraz wnikliwego rozważenia okoliczności danej sprawy, a orzeczenie musi się opierać na wszechstronnym uwzględnieniu okoliczności konkretnego wypadku.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, należy uznać, że nie ulega wątpliwości, że roszczenie strony powodowej Gminy M. S. – Zarządu (...) o zapłatę kwoty 10 940,97 zł tytułem opłaty za bezumowne korzystanie z lokalu istniało. Niemniej jednak powstanie tego zadłużenia wynikało z okoliczności faktycznych, w całości niezależnych od pozwanego K. S.. Całościowa analiza akt sprawy o ubezwłasnowolnienie pozwanego prowadzi do wniosku, że nie miał on ani świadomości tego, jakie konsekwencje wiążą się z istnieniem takiego zadłużenia, o ile w ogóle zdawała sobie sprawę z tego, że jego matka nie regulują opłat za lokal, w którym wspólnie z nim zamieszkuje, ani też – nawet gdyby usilnie chciał – nie miał możliwości zmiany stanu rzeczy, który zaistniał. Nie ulega przy tym wątpliwości, że pozwany ze względu na swój stan zdrowia, który trwa nieprzerwanie od jego narodzin, nie jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, które w jakimkolwiek zakresie umożliwiłoby mu spłatę zobowiązania. Nie ulega również wątpliwości, że w sytuacji K. S., który od urodzenia jest osobą całkowicie zależną od osób trzecich, korzystanie przez niego z lokalu mieszkalnego należącego do powódki w okresie objętym zarzutem, nie było przejawem jego autonomicznej woli lecz jedynie pochodną korzystania z tego lokalu przez jego matkę – B. S..

Powódka decydując się na wytoczenie powództwa o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu przeciwko osobie, która w spornym okresie nie potrafiła pokierować swoim postępowaniem, będąc zależnym od woli osób trzecich, i która wraz z matką – z jej woli – zaspakajała właśnie w tym, a nie w innym lokalu swoją podstawową potrzebę życiową polegającą na zamieszkiwaniu, naruszyła niewątpliwie zasady współżycia społecznego.

W tej sytuacji udzielenie powódce przeciwko pozwanemu K. S. ochrony prawnej jest sprzeczne z zasadami współżycia, a to zgodnie z regulacją art. 5 k.c. czyni powództwo nieuzasadnionym.

W ocenie sądu, mając na uwadze powyższe rozważania, powództwo przeciwko K. S. o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego, podległo oddaleniu w całości.

.