Postanowienie z 1 października 2025, sygn. I Ns 399/22

POSTANOWIENIE

Dnia 1 października 2025r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga

po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025r. w Piszu na rozprawie

sprawy z wniosku U. W.

z udziałem R. B., A. B., T. B. (1), J. B. (1), S. W., M. G., N. B.

o dział spadku, podział majątku wspólnego

p o s t a n a w i a :

I.  Dokonać podziału majątku wspólnego J. B. (2) i T. B. (2), w skład którego wchodzi:

a)  prawo własności nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę gruntu o numerze geodezyjnym (...), położonej w miejscowości R., gmina B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr (...) o wartości 154.000,00 zł (sto pięćdziesiąt cztery tysiące złotych 0/100);

b)  udział w wysokości 2/100 w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze geodezyjnym (...), położonej w miejscowości R., gmina B., obręb M., dla Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr (...) o wartości 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych 0/100);

oraz działu spadku po J. B. (2) i T. B. (2), których udziały w opisanym wyżej majątku wspólnym były równe, w ten sposób, że prawo własności wszystkich opisanych w pkt. I ppkt a) i ppkt b) nieruchomości, przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni U. W..

II.  Zasądzić od wnioskodawczyni U. W. na rzecz uczestnika postępowania N. B. spłatę w kwocie 26.551,25 zł (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset pięćdziesiąt jeden złotych 25/100) płatną w pięciu ratach, przy czym pierwsza rata w wysokości 6.551,25 zł płatna do dnia 31 grudnia 2026 roku, druga rata w wysokości 5.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2027 roku, trzecia rata w wysokości 5.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2028 roku, czwarta rata w wysokości 5.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2029 roku i piąta rata w wysokości 5.000,00 zł płatna do dnia 31 grudnia 2030 roku, wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności którejkolwiek z rat;

III.  Zasądzić od uczestnika postępowania N. B. na rzecz wnioskodawczyni U. W. kwotę 562,23 zł (pięćset sześćdziesiąt dwa złote 23/100) tytułem zwrotu części kosztów postępowania.

IV.  Nakazać pobrać od wnioskodawczyni U. W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 5.348,07 zł tytułem zwrotu niepokrytych wydatków na opinię biegłego.

V.  Odstąpić od obciążania uczestnika postępowania N. B. kosztami niniejszego postępowania należnymi od uczestnika na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu.

VI.  Przyznać adwokat A. Z. – kuratorowi ustanowionemu dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania N. B. wynagrodzenie w kwocie 4.428,00 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych 0/100) w tym 828 zł podatku VAT, które do kwoty 1.771,20 zł wypłacić z zaliczki uiszczonej w sprawie, zaś kwotę 2.656,80 zł wypłacić ze środków budżetowych Sądu Rejonowego w Piszu.

VII.  Przyznać adwokatowi T. K. – kuratorowi ustanowionemu dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania J. B. (1) wynagrodzenie w kwocie 4.428,00 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych 0/100) w tym 828 zł podatku VAT, które w całości wypłacić ze środków budżetowych Sądu Rejonowego w Piszu.

VIII.  Orzec, iż wnioskodawca i uczestnicy postępowania ponoszą koszty niniejszego postępowania we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 399/22

UZASADNIENIE

U. W. wniosła o dokonanie:

1.

• 1.  podziału majątku wspólnego jej rodziców J. B. (2) i T. B. (2), w skład którego wchodzą:

  1)  prawo własności nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę gruntu o nr (...) położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...),

  2)  udział w wysokości 2/100 w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr (...), położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...),

o łącznej wartości 120 000 złotych;

2.

• 2.  działu spadku po ww. J. B. (2) zmarłym w dniu 8 marca 2003 roku w P. i T. B. (2) zmarłej w dniu 25 listopada 2019 roku w P., których udziały w opisanym w punkcie 1. majątku wspólnym były równe;

w ten sposób, że opisane wyżej w punkcie 1. ppkt 1) i 2) składniki przyznać wnioskodawczyni bez spłat i dopłat na rzecz uczestników postępowania, z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni zabezpiecza potrzeby i zapewnia opiekę schorowanym uczestnikom postępowania, tj. T. B. (1) i J. B. (1). W przypadku zasądzenia spłaty na rzecz uczestnika N. B., wnioskodawczyni wniosła o rozłożenie tej należności na raty na możliwie jak najdłuższy okres. W uzasadnieniu powołała się na swoją trudną sytuację materialną i niskie wynagrodzenie, z którego ponosi opłaty za spadkową nieruchomość, w tym udziela pomocy swoim schorowanym braciom bez wsparcia ze strony pozostałego rodzeństwa.

Jako uczestników postępowania, wnioskodawczyni wskazała pozostałe dzieci spadkodawców: R. B., A. B., T. B. (1), J. B. (1), S. W., M. G. i N. B..

Wnioskodawczyni wskazała, że nie jest jej znane miejsce zamieszkania uczestnika N. B., natomiast uczestnik postępowania J. B. (1) jest ubezwłasnowolniony całkowicie, a funkcję jego opiekuna prawnego sprawuje wnioskodawczyni.

Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2023 roku Przewodniczący ustanowił dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika N. B. kuratora w osobie adwokata, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w B. wyznaczyła adwokat A. Z. (k. 90 i 93).

Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika co do zasady przychylił się do wniosku. Wniósł o przyznanie przedmiotowych składników majątkowych wnioskodawczyni i o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika N. B. spłaty stosownej do przysługującego uczestnikowi udziału w spadku, płatnej jednorazowo z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności. Kurator zakwestionował podaną przez wnioskodawczynię wartość nieruchomości, uznając ją za rażąco zaniżoną i wniósł o ustalenie tej wartości w drodze dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości. Nadto kurator wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora, według norm przepisanych (k. 120 i 347).

Kurator w osobie adwokata T. K., ustanowiony przez Sąd Rejonowy w Białymstoku IV Wydział Rodzinny i Nieletnich do reprezentowania w przedmiotowej sprawie całkowicie ubezwłasnowolnionego uczestnika postępowania J. B. (1), przychylił się do wniosku i do zaproponowanego przez wnioskodawczynię sposobu dokonania podziału majątku wspólnego i działu spadku. Wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora, według norm przepisanych (k. 158 i 346-346v).

Pozostali uczestnicy postępowania przychylili się do wniosku i do zaproponowanego przez wnioskodawczynię sposobu dokonania podziału majątku wspólnego i działu spadku (k. 107, 111, 116, 118, 123).

Sąd ustalił, co następuje:

J. i T. małżonkowie B. w czasie trwania związku małżeńskiego nabyli:

1)  prawo własności nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę gruntu o nr (...) położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...),

2)  udział w wysokości 2/100 w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr (...), położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

Małżonków łączył ustrój ustawowej wspólności majątkowej.

(okoliczności bezsporne, dowód: wydruk z księgi wieczystej (...) k. 11-11v i (...) k. 12-16; wypis z rejestru gruntów k. 18-19)

J. B. (2) zmarł 8 marca 2003 roku w P..

Sąd Rejonowy w Piszu prawomocnym postanowieniem wydanym 23 czerwca 2022 roku w sprawie I Ns 390/21 stwierdził, że spadek po J. B. (2) na podstawie ustawy nabyła żona T. B. (2) w udziale 8/32 części oraz dzieci: R. B., J. B. (1), T. B. (1), A. B., N. B., U. W., S. W. i M. G. - w udziale po 3/32 części każdy z nich.

T. B. (2) zmarła 25 listopada 2019 roku w P., a spadek po niej, zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu wydanym 23 czerwca 2022 roku w sprawie I Ns 390/21, nabyli: syn J. B. (1), syn T. B. (1), syn N. B., córka U. W. oraz córka M. G. - w udziale po 1/5 części każdy z nich.

(dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. (2) i T. B. (2) wydane w sprawie I Ns 390/21 Sądu Rejonowego w Piszu)

Według stanu na dzień otwarcia spadku i według cen aktualnych, wartość:



opisanego w punkcie 1) prawa własności zabudowanej nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta (...), wynosi 154 000 złotych,



opisanego w punkcie 2) udziału 2/100 w prawie własności nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta (...), wynosi 480 złotych.

(dowód: opinia podstawowa biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości k. 189-212 i 213-230 wraz z opinią uzupełniającą k. 292-294)

Sad zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. majątkiem wspólnym małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przepis art. 43 § 1 k.r.o. zawiera domniemanie, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Zgodnie z art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku w sprawach nie unormowanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku. Podobne odesłanie w kwestiach proceduralnych do przepisów o dziale spadku zawiera przepis art. 567 § 3 k.p.c.

Skład i wartość majątku wspólnego oraz spadku ulegającego podziałowi ustala sąd (art. 684 k.p.c.).

Zasadą jest, iż podział majątku wspólnego i dział spadku obejmuje składniki należące do danego majątku w dacie ustania wspólności/otwarcia spadku oraz istniejące w chwili dokonywania podziału.

Przepisy regulujące postępowanie o dział spadku ( art. 680-689 k.p.c.), jak i przepisy normujące podział majątku wspólnego (art. 566-567 k.p.c.), nie określają wprost sposobów podziału. Odsyłają do uregulowań dotyczących zniesienia współwłasności ( art. 688 k.p.c.).

W myśl art. 622 § 2 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c., gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wydaje postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 212 § 2 k.c.).

W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że w skład majątku wspólnego spadkodawców wchodziło:

1)  prawo własności nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę gruntu o nr (...) położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...),

2)  udział w wysokości 2/100 w prawie własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr (...), położonej w miejscowości R. w gminie B., obręb M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

Bezspornie ustalono również, że udziały spadkodawców w opisanym wyżej majątku wspólnym w całości wyczerpują majątek spadkowy.

Uczestnicy postępowania zgodnie wnieśli o przyznanie ww. składników majątkowych na rzecz wnioskodawczyni. Kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika N. B. wniósł ponadto o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz wspomnianego uczestnika spłaty stosownej do udziału przysługującego mu w spadku. Pozostali uczestnicy - R. B., A. B., T. B. (1), J. B. (1), S. W. i M. G. - zrzekli się spłaty.

Z uwagi na powyższe, Sąd dokonał podziału majątku wspólnego J. B. (2) i T. B. (2), w którym przypadające małżonkom udziały były równe, oraz działu spadku po J. B. (2) i T. B. (2), w sposób zawnioskowany przez uczestników.

W ocenie Sądu taki podział nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Stosownie do treści art. 212 § 2 k.c. zaszła konieczność zasądzenia spłaty na rzecz żądającego tej spłaty uczestnika N. B..

Wartość przedmiotowych nieruchomości – według stanu na dzień otwarcia spadku i według cen aktualnych – wobec braku zgodnego w tym zakresie stanowiska wnioskodawczyni i kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika N. B. – Sąd ustalił w oparciu o opinie powołanego w niniejszej sprawie biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości A. D..

Sąd w pełni podzielił opinie biegłego, bowiem są to opinie jasne i pełne, wyjaśniające wszystkie istotne okoliczności, uzasadniające przedstawione w nich wnioski i dokonane wyliczenia, a równocześnie są poparte wiedzą i doświadczeniem zawodowym biegłego. W opinii uzupełniającej biegły rzeczowo odniósł się do zarzutów zgłoszonych przez wnioskodawczynię i w całości podtrzymał opinie podstawowe. Ostatecznie opinie biegłego nie były kwestionowane przez uczestników.

Zgodnie z opiniami biegłego, wartość prawa własności zabudowanej nieruchomości opisanej w punkcie 1) wynosi 154 000 złotych, natomiast wartość prawa własności nieruchomości opisanej w punkcie 2) wynosi 24 000 złotych, z czego wartość udziału wynoszącego 2/100 wynosi 480 złotych.

Łączna wartość majątku wspólnego spadkodawców wynosi zatem 154 480 złotych (154 0000 zł + 480 zł).

Wartość majątku spadkowego po J. B. (2) wynosi 77 240 złotych (154 480 zł : 2). Udział w spadku po J. B. (2), przypadający uczestnikowi postępowania N. B. wynosi 3/32 części. Wartość tego udziału wynosi zatem 7 241,25 złotych (77 240 zł x 3/32).

Wartość majątku spadkowego po T. B. (2) wynosi 96 550 złotych (154 480 zł : 2 = 77 240 zł + 19 310 zł [wartość udziału odziedziczonego po mężu] = 96 550 zł). Spadek po T. B. (2) nabyło pięcioro jej dzieci, w tym syn N. B., w udziale po 1/5 części każde z nich. Wartość udziału przypadającego uczestnikowi postępowania N. B. w spadku po matce wynosi zatem 19 310 złotych (96 550 zł : 5).

Zatem w wyniku działu spadku po J. B. (2) i T. B. (2), spadkobierca N. B. winien otrzymać spłatę o łącznej wartości 26 551,25 złotych (7 241,25 zł + 19 310 zł).

Stosownie do treści art. 212 § 3 k.c. zasądzając ww. spłatę Sąd wskazał termin jej uiszczenia i wysokość odsetek należnych w przypadku zwłoki w płatności. Zważywszy na sytuację zarobkową i majątkową wnioskodawczyni oraz fakt, iż zapewnia ona opiekę i utrzymanie dwóm schorowanym braciom, nie uzyskując w tym zakresie żadnej pomocy ze strony pozostałego rodzeństwa, Sąd rozłożył zasądzoną należność na 5 rocznych rat. W ocenie Sądu, jest to czas odpowiedni, który pozwoli wnioskodawczyni zgromadzić środki niezbędne do uiszczenia zasądzonej od niej na rzecz uczestnika spłaty.

O kosztach postępowania orzeczonych w punkcie od III. do V. orzeczenia Sąd rozstrzygnął na podstawie 520 § 2 k.p.c. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, uznając, iż tylko wnioskodawczyni i uczestnik N. B. byli zainteresowani dokonaniem działem spadku oraz ustaleniem aktualnej wartości rynkowej przedmiotowych nieruchomości, a w związku z tym tylko oni powinni uczestniczyć w kosztach niniejszego postępowania.

Wnioskodawczyni uiściła opłatę sądową od wniosku (1 500 zł) oraz zaliczkę na poczet wynagrodzenia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania (1 771,20 zł). Poniesione przez wnioskodawczynię koszty sądowe wyniosły łącznie 3 271,20 złotych, z czego kwotę 562,23 złotych – odpowiadającą udziałowi uczestnika w spadku po rodzicach – Sąd zasądził na rzecz wnioskodawczyni od uczestnika N. B..

Łączny koszt opinii sporządzonych przez powołanego w sprawie biegłego sądowego wyniósł 6 458,04 złotych (5 536,35 zł + 921,69 zł) i w całości pokryty został tymczasowo z budżetu Skarbu Państwa. Część tego kosztu należna od uczestnika N. B. wyniosła 1 109,97 złotych, a od wnioskodawczyni 5 348,07 złotych, stosownie do przysługujących im udziałów w spadku po rodzicach, przy czym zważywszy na fakt, iż miejsce pobytu uczestnika nie jest znane, Sąd odstąpił od obciążania go ww. kosztami w kwocie 1 109,97 złotych, albowiem wyegzekwowanie tej należności w drodze egzekucji i tak nie byłoby skuteczne.

O pozostałych kosztach postępowania związanych z udziałem zainteresowanych w postępowaniu, Sąd rozstrzygnął w myśl art. 520 § 1 k.p.c.

W punkcie VI. postanowienia, na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 09.03.2018r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018r. poz. 536) w zw. z § 6 pkt 3 i § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd przyznał adwokatowi A. Z. kwotę 4 428 złotych, w tym kwotę 828 złotych podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika N. B., którą do kwoty 1 771,20 złotych nakazał wypłacić z uiszczonej przez wnioskodawczynię zaliczki, zaś w pozostałej części ze środków budżetowych Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu.

W punkcie VII. postanowienia, na podstawie § 6 pkt 3 i § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd przyznał adwokatowi T. K. kwotę 4 428 złotych, w tym kwotę 828 złotych podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za pełnienie w niniejszej sprawie funkcji kuratora celem reprezentowania ubezwłasnowolnionego całkowicie uczestnika J. B. (1), którą to kwotę nakazał w całości wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu.

sędzia Anna Gajewska