Wyrok z 8 października 2025, sygn. I C 590/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 października 2025r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2025r. w F.

sprawy z powództwa (...) S.A. (...) z/s w N. (KRS (...))

przeciwko pozwanemu J. G. (PESEL (...))

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego J. G. na rzecz powoda (...) S.A. (...) z/s w N. kwotę 1.142,14zł (jeden tysiąc sto czterdzieści dwa złote 14/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 września 2024r. do dnia zapłaty,

2.  zasądza od pozwanego J. G. na rzecz powoda (...) S.A. (...) z/s w N. kwotę 387,00zł (trzysta osiemdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 270,00zł (dwieście siedemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 590/25

UZASADNIENIE

W dniu 11 kwietnia 2025r. powód (...) S.A. (...) z/s w N. skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanego J. G., po uprzednim umorzeniu sprawy VI Nc – e (...) w elektronicznym postępowaniu upominawczym, żądanie zasądzenia kwoty 1.142,14zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 2 września 2024r., a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż strony wiązała umowa ubezpieczenia obowiązkowego maszyn rolniczych z dnia 15 czerwca 2023r. o nr (...). Powód podał, że udzielił pozwanemu ochrony ubezpieczeniowej, natomiast pozwany nie uiścił w terminie obciążającej go składki ubezpieczeniowej. Powód wskazał, iż na dochodzone pozwem roszczenie składają się kwota 1.006,63zł tytułem należności głównej wynikającej z umowy ubezpieczenia i kwota 135,51zł z tytułu skapitalizowanych odsetek za opóźnienie naliczonych od daty wymagalności składki do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. od dnia 30 czerwca 2023r. do dnia 1 września 2023r.

W odpowiedzi na pozew pozwany J. G. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tego pisma procesowego pozwany potwierdził, iż zawarł z powodem umowę ubezpieczenia potwierdzoną polisą nr (...).

Pozwany wskazał dalej, że kwestionuje roszczenia powoda zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Zdaniem pozwanego przedstawione w pozwie wyliczenie składki ubezpieczeniowej jest wadliwe i nie odzwierciedla rzeczywistego zakresu odpowiedzialności powoda. Powód pominął istotną okoliczność, że w trakcie trwania umowy ubezpieczenia pozwany przeniósł – w drodze darowizny – własność przedmiotu ubezpieczenia na osobę trzecią, o czym powód został poinformowany. W konsekwencji, od chwili dokonania przeniesienia własności oraz zawiadomienia ubezpieczyciela, pozwany nie pozostawał posiadaczem ani dysponentem przedmiotu ubezpieczenia, a tym samym nie istniały podstawy do dalszego obciążania go składką w wysokości wskazanej przez powoda. Zdaniem pozwanego wyliczenia powoda abstrahują od tej okoliczności i obejmują okres, w którym odpowiedzialność ubezpieczeniowa powinna odnosić się już ewentualnie do innego podmiotu. W ocenie pozwanego z uwagi na błędne ustalenie podstawy naliczenia składki, bezzasadne jest również żądanie zasądzenia odsetek za opóźnienie.

W replice do odpowiedzi na pozew powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko procesowe.

Sad Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

Powoda (...) S.A. (...) z/s w N. i pozwanego J. G. wiązała umowa ubezpieczenia maszyn rolniczych ((...)) – ciągnika rolniczego P. R. (...) rok. prod. 2015 nr rej. (...) i ładowacza bez napędu P. R. (...) rok prod. 2015r. Pakiet J. potwierdzona polisą z dnia 15 czerwca 2023r. nr (...), z okresem ubezpieczenia od dnia 25 czerwca 2024r. do dnia 24 czerwca 2024r.

Składkę ubezpieczeniową oznaczono w łącznej wysokości 2.546,00zł rocznie, i tak za ciągnik rolniczy (...) rok. prod. 2015 nr rej. (...) w wysokości 2.439,00zł i za ładowacz bez napędu P. R. (...) rok prod. 2015r. w wysokości 107,00zł, z terminem płatności na dzień 29 czerwca 2024r.

Pozwany nie uiścił na rzecz powoda żadnej kwoty z tytułu przedmiotowych składek.

W dniu 7 listopada 2023r. pozwany rozporządził przez darowiznę ciągnikiem rolniczym (...) rok. prod. 2015 nr rej. (...).

W dniu 17 listopada 2023r. pozwany złożył w (...) Starostwa powiatowego w F. zawiadomienie o zbyciu pojazdu, natomiast w dniu 4 grudnia 2023r. skierował do powoda (...) Towarzystwa (...) S.A. (...) z/s w N. oświadczenie o zbyciu pojazdu wraz z oświadczeniem o odstąpieniu od umowy.

Przedmiotowa sprawa podlegała ocenie przez Rzecznika Finansowego. Wskutek interwencji Rzecznika Finansowego powód podjął decyzję o rozwiązaniu z dniem 7 listopada 2023r. ryzyka AC na polisie (...), którym był objęty pojazd m – ki P. R. o nr rej. (...).

Powód skierował do pozwanego przedsądowe wezwanie do zapłaty.

( polisa k. 16-17, odstąpienie od umowy k. 18, zaświadczenie k. 19, wezwanie k. 20, pismo Rzecznika Finansowego k. 42, 43, 45, stanowisko powoda k. 58-59)

Za wiarygodne należało uznać zaliczone w poczet materiału dowodowego dokumenty zgromadzone w postępowaniu, albowiem zostały one sporządzone przez uprawnione organy w ramach przysługujących im kompetencji, w sposób rzetelny i fachowy. Ich prawdziwość i autentyczność nie wzbudziła w ocenie Sądu wątpliwości.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. 2025.1526 – t.j.) zakład ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z ubezpieczającym, natomiast w myśl art. 15 ust. 2 cyt. ustawy umowa ubezpieczenia ma charakter dobrowolny, z zastrzeżeniem przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Stosownie do treści art. 16 w/w ustawy ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności prawa i obowiązki każdej ze stron umowy ubezpieczenia oraz zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.

W niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia – art. 805 i n. kc oraz postanowienia zawartej przez strony umowy ubezpieczenia Pakiet (...) wraz z ogólnymi warunkami ubezpieczenia Pakiet (...) zatwierdzone uchwałą Zarządu (...) S.A. (...) nr(...)z dnia 24 września 2019r.

W myśl przepisu art. 805 § 1 kc przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Przy ubezpieczeniu majątkowym świadczenie zakładu ubezpieczeń polega w szczególności na zapłacie określonego świadczenia za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 § 2 kc). Zgodnie z przepisem art. 812 § 1 i 2 kc przed zawarciem umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń obowiązany jest doręczyć ubezpieczającemu tekst ogólnych warunków ubezpieczenia, które określają m.in. sposób ustalania wysokości szkody oraz warunki wypłaty odszkodowania.

O zakresie odpowiedzialności ubezpieczyciela decyduje treść umowy ubezpieczenia, wykładana według zasady określonej w art. 15 ust. 1 w/w ustawy.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że między stronami została zawarta ważna i skuteczna umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną wskazany w stanie faktycznym pojazd i urządzenie rolnicze. Żadna ze stron nie kwestionowała zarówno faktu zawarcia umowy, jak i jej obowiązywania na dzień poprzedzający zdarzenia, które stały się podstawą niniejszego sporu. Sporna natomiast okazała się kwestia skutków prawnych wynikających z przeniesienia własności pojazdu – ciągnika rolniczego z napędem m – ki P. R. o nr rej. (...) w dniu 7 listopada 2023r., a także znaczenia złożonego następnie oświadczenia o odstąpieniu od umowy ubezpieczenia.

Oś sporu koncentruje się zatem na ustaleniu, w jaki sposób wskazane czynności wpływają na trwanie stosunku ubezpieczeniowego, w szczególności na obowiązek uiszczenia składki za okres po zbyciu pojazdu oraz na prawidłowe określenie jej wysokości. Zasadniczą rolę odgrywa tu ocena czy przeniesienie własności skutkowało przejściem praw i obowiązków wynikających z umowy na ewentualnego nabywcę, a jeśli tak – w jakim zakresie zachowały aktualność świadczenia należne od zbywcy, w tym obowiązek zapłaty składki. Jednocześnie Sąd musiał rozstrzygnąć, czy złożone przez stronę oświadczenie o odstąpieniu od umowy wywołało skutki prawne, które mogłyby wpłynąć na zakres odpowiedzialności finansowej w związku z umową ubezpieczenia obowiązującą w spornym okresie.

W realiach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie chwili ustania ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z umowy autocasco. Należy podkreślić, że ubezpieczenie AC ma charakter dobrowolny, a jego trwałość i skutki prawne nie podlegają reżimowi właściwemu dla ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych. W konsekwencji, co do zasady, zbycie pojazdu powoduje wygaśnięcie umowy AC z chwilą przeniesienia własności, o ile ogólne warunki ubezpieczenia nie przewidują wprost odmiennej regulacji.

W świetle ustalonego stanu faktycznego nie budzi wątpliwości, że przeniesienie własności pojazdu nastąpiło w oznaczonym dniu i właśnie ta chwila wyznacza moment ustania ochrony ubezpieczeniowej. Ani późniejsze zawiadomienie ubezpieczyciela o zbyciu pojazdu, ani ewentualne wypowiedzenie umowy przez sprzedającego nie mają wpływu na datę zakończenia obowiązywania umowy AC, gdyż czynności te pełnią wyłącznie funkcję informacyjną lub porządkującą, nie zaś konstytutywną. Skutkiem darowizny było wygaśnięcie umowy autocasco, co eliminuje możliwość dochodzenia świadczenia z tytułu zdarzeń powstałych po tej dacie.

Ochrona ubezpieczeniowa z tytułu autocasco była zatem świadczona pozwanemu od dnia 25 czerwca 2023r., czyli od momentu rozpoczęcia obowiązywania polisy, do dnia 7 listopada 2023r., kiedy to doszło do zbycia pojazdu na podstawie umowy darowizny. W konsekwencji okres faktycznego korzystania przez pozwanego z ochrony ubezpieczeniowej obejmował 135 dni, co pozostaje okolicznością istotną dla ustalenia należnej składki za okres, w którym stosunek ubezpieczeniowy wiązał go z ubezpieczycielem.

Roczna składka ubezpieczeniowa dotycząca ciągnika m – ki P. R. została określona w łączącej strony polisie na kwotę 2.439,00zł, natomiast składka za ładowacz bez napędu tej samej marki wynosiła 107,00zł. Wymagane jest zatem obliczenia wysokości składki należnej za okres, w którym pozwany faktycznie korzystał z ochrony ubezpieczeniowej, przy zastosowaniu proporcjonalnego wyliczenia opartego na założeniu, że rok ubezpieczeniowy obejmuje 365 dni. Powyższe stanowi podstawę do ustalenia części składki odpowiadającej 135 dniom obowiązywania ochrony.

Jak już wskazano z dokonanych ustaleń wynika, że roczna składka ubezpieczeniowa za ciągnik P. R. o nr rej. (...) wynosiła 2.439,00zł. Przy założeniu, że rok obejmuje 365 dni, dzienna wartość składki wynosi 6,68 zł (2.439,00 zł ÷ 365 dni). Mając na uwadze, że pozwany korzystał z ochrony ubezpieczeniowej przez 135 dni, należna składka za ten okres wynosi 901,80zł (135 dni × 6,68zł). Do powyższej kwoty należy doliczyć składkę roczną za ładowacz bez napędu m – ki P. O. rok. prod. 2015 w wysokości 107,00zł, która również obejmowała okres faktycznego udzielania ochrony. Łączna wartość składki należnej za cały sporny okres wynosi zatem 1.008,80zł (901,80zł + 107,00zł).

Ponadto ustalona wartość składki należnej za okres faktycznego udzielania ochrony ubezpieczeniowej podlegała powiększeniu o odsetki ustawowe za opóźnienie w jej zapłacie. Odsetki te należało naliczyć od kwoty 1.008,80 zł, licząc od dnia wymagalności zapłaty składki, tj. od 30 czerwca 2023r., do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, to jest do dnia 1 września 2024r. Obliczenia te dały łączną kwotę odsetek w wysokości 135,80zł.

W konsekwencji skapitalizowana należność, obejmująca wartość składki w wysokości 1.008,80zł oraz naliczone od niej odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości 135,80zł, wynosi łącznie 1.144,80zł (1.008,80zł + 135,80zł).

Mając na uwadze powyższe wyliczenia, należy podkreślić, że wysokość należności podlegającej zasądzeniu była ograniczona granicami żądania pozwu. Zgodnie z art. 321 § 1 kpc Sąd związany jest żądaniem strony powodowej i nie może orzekać ponad to żądanie, nawet gdyby z ustalonego stanu faktycznego wynikało istnienie roszczenia w wyższej wysokości. W konsekwencji zasądzeniu mogła podlegać jedynie kwota obejmująca skapitalizowaną wartość składki oraz naliczonych odsetek, tj. 1.142,14zł, mieszcząca się w granicach roszczenia zgłoszonego w pozwie.

Na marginesie należy stwierdzić, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają podnoszone przez pozwanego twierdzenia dotyczące konieczności zwrócenia się o pomoc do Rzecznika Finansowego oraz fakt, iż powód dochodził pierwotnie roszczenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym w wysokości odpowiadającej pełnej składce rocznej. Istotne jest bowiem, że interwencja Rzecznika Finansowego doprowadziła do ponownej kalkulacji składki przez powoda, który ostatecznie dochodzi jej w wysokości proporcjonalnej do okresu faktycznie udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, odpowiadającej 135 dniom obowiązywania umowy po stronie pozwanego. Aktualne żądanie powoda pozostaje zatem zgodne z ustalonym w sprawie stanem faktycznym.

Należy również wskazać, że pozwany wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W świetle zasady dyskontynuacji, skutkującej umorzeniem tamtego postępowania, wszelkie czynności procesowe podjęte w EPU nie wywierają skutków w niniejszym postępowaniu, poza konsekwencjami materialnoprawnymi wynikającymi z samego wszczęcia poprzedniego postępowania oraz zachowaniem trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 505 ³⁷ kpc. Tym samym okoliczności przywoływane przez pozwanego nie mają znaczenia dla oceny zasadności roszczenia dochodzonego w obecnym postępowaniu.

O roszczeniu ubocznym orzeczono w oparciu o treść art. 481 § 1 i 2 - 2 ⁴ kc.

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego, orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w z art. 98 § 1 i 3 kpc i art.oraz w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023.1935 – t.j. ze zm.) oraz w oparciu o treść art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2025.1228 – t.j.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek