Wyrok z 10 października 2025, sygn. II C 1282/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Białymstoku, II Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Karol Olszewski

Protokolant: stażysta A. N.

po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 roku w N. na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Muzycznego R. M.

przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w H.

o wydanie nieruchomości

I. nakazuje (...) spółce akcyjnej z siedzibą w H., aby wydała Uniwersytetowi Muzycznemu R. M. teren o powierzchni 88 m ² stanowiący część (...) położonej w N. przy ul(...) (obręb (...)), stanowiącej część nieruchomości o powierzchni całkowitej 2,3297 ha, dla której prowadzona jest (...) nr (...), po uprzednim dokonaniu przez pozwanego rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej znajdującej się na tym terenie, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta N. nr (...) z dnia 10 kwietnia 2024 r. zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą pozwanemu pozwolenia na rozbiórkę;

II. zasądza od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w H. na rzecz Uniwersytetu Muzycznego R. M. kwotę 5.272 zł (pięć tysięcy dwieście siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt II C (...)/25

UZASADNIENIE

Powód Uniwersytet Muzyczny R. M. wystąpił z pozwem o nakazanie pozwanej (...) S.A. z siedzibą w H. wydania nieruchomości gruntowej o powierzchni 88 m2 stanowiącej część (...) położonej w N. przy (...) stanowiącej część nieruchomości gruntowej o powierzchni całkowitej 2,3297 ha, dla której Sąd Rejonowy w Białymstoku, IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) o (...) po uprzednim dokonaniu przez pozwaną rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej znającej się na ww. (...), zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta N. nr (...) z dnia 10 kwietnia 2024 r. zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą pozwanej pozwolenia na rozbiórkę. Domagał się nadto zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pozew k. 4 - 7).

W uzasadnieniu stanowiska powód wskazał, iż w dniu 2 lutego 2009 r. zawarł z (...) S.A. z siedzibą w H. umowę dzierżawy. Pozwana na podstawie umowy była uprawniona do budowy wieży dla instalacji urządzeń telekomunikacyjnych wraz z infrastrukturą przeznaczonych do pracy w systemie telefonii cyfrowej na nieruchomości powoda. Strony zawarły umowę na 15 lat od daty jej podpisania. W § 15 umowy przewidziano, że w przypadku jej rozwiązania lub wygaśnięcia pozwana zobowiązuje się do usunięcia i zdemontowania wieży wraz z infrastrukturą przeznaczoną do pracy w systemie telefonii cyfrowej w terminie 2 miesięcy od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Żadna ze stron nie wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie umowy i z końcem dnia 2 lutego 2024 r. umowa dzierżawy zawarta między stronami wygasła. W dniu 16 lutego 2024 r. pozwany wystąpił do Prezydenta Miasta N. z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwolenie na rozbiórkę telekomunikacyjnego obiektu budowalnego wraz z instalacją radiokomunikacyjną. W dniu 10 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta N. decyzją nr (...) zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwanej pozwolenia na rozbiórkę. Pozwany, mimo pozytywnej decyzji o rozbiórce nie przystąpił do jej realizacji. Powód pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. wezwał pozwaną do dokonania rozbiórki. Wezwanie to pozostało bez reakcji pozwanej spółki.

Pozwana (...) S.A. z siedzibą w H. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 39 - 42).

W uzasadnieniu stanowiska wskazała, iż strony łączyła umowa dzierżawy, która wygasła ze względu na upływ czasu na jaki została zawarta. Pozwana przyznała również, że stacja bazowa pozwanej pozostaje na nieruchomości należącej do powoda. Wskazała, że pozwana nie uchyla się od demontażu urządzeń telekomunikacyjnych, jednak wymaga to czasu. Deinstalacja infrastruktury bez pozyskania lokalizacji zamiennej trwale wyłączy możliwość korzystania z usług telekomunikacyjnych na danym obszarze, w tym możliwość wykonywania połączeń alarmowych. Na telefonii komórkowej ciąży szereg obowiązków ustawowych. Pozwana spółka musi w pierwszej kolejności uruchomić zastępczą lokalizację infrastruktury, aby w sposób ciągły zapewnić dostęp do numeru 112, a dopiero następnie dokonać demontażu urządzeń znajdujących się na nieruchomości powoda. Pozwana podniosła, że w tym przypadku istotnym jest istnienie interesu publicznego, za którym niewątpliwie przemawia pozostawienie wieży w obecnej lokalizacji do czasu uruchomienia lokalizacji zamiennej. Końcowo pozwana podniosła, że koniecznym może stać się złożenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu. Wskazała, że prowadzi intensywne działania w celu jak najszybszego uruchomienia lokalizacji zamiennej.

Sąd ustalił, co następuje:

Uniwersytet Muzyczny R. M. jest właścicielem nieruchomości gruntowej stanowiącej (...), (...) położonej w N. przy (...) (dowód: wyciąg z (...) o nr (...), k. 18 - 24).

W dniu 2 lutego 2009 r. Uniwersytet Muzyczny R. M. (jako wydzierżawiający) zawarł z (...) S.A. z siedzibą w H. (jako dzierżawcą) umowę dzierżawy. Na podstawie tej umowy wydzierżawiający oddał w dzierżawę część w/w nieruchomości o powierzchni 88 m ², zaś dzierżawca przyjął ją w dzierżawę i oświadczył, że będzie ją wykorzystywał do budowy wieży (masztu) dla instalacji urządzeń telekomunikacyjnych wraz z infrastrukturą przeznaczonych do pracy w systemie telefonii cyfrowej. Umowa została zawarta na okres 15 lat od daty podpisania umowy. Miesięczny czynsz ustalono na 2.000 zł. Zgodnie z § 15 ust. 1 umowy dzierżawca zobowiązany został do zdemontowania i usunięcia sprzętu z gruntu wydzierżawiającego w okresie 2 miesięcy od dnia wygaśnięcia ważności umowy na koszt dzierżawcy (dowód: umowa dzierżawy z dnia 2 lutego 2009 r., k. 12 - 17).

Umowa zawarta między stronami w dniu 2 lutego 2009 r. wygasła z końcem dnia 2 lutego 2024 r. Pozwana zwróciła się do Prezydenta Miasta N. o wydanie decyzji o pozwolenie na rozbiórkę stacji bazowej telefonii komórkowej na (...) w (...) przy (...) w N.. W dniu 10 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta N. decyzją nr (...) zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwanej pozwolenia na rozbiórkę (dowód: decyzja nr (...) z 10 kwietnia 2024 r., k. 25 - 26).

Pozwany nie przystąpił do rozbiórki dlatego powód pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. wezwał pozwaną do jej dokonania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pozwany odebrał korespondencję w dniu 13 czerwca 2024 r. (dowód: wezwanie, k. 29; potwierdzenie nadania i odbioru korespondencji, k. 30).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty, których autentyczność i moc dowodowa nie budziły wątpliwości.

Sąd pominął dowód z zeznań świadka X. P. jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Wskazane w tezie dowodowej okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia zasadniczej kwestii w niniejszej sprawie, tj. istnienia bądź braku tytułu prawnego strony pozwanej do korzystania z nieruchomości powoda. Fakt, że strona pozwana deklaruje wolę demontażu urządzeń i potrzebę czasu na zmianę lokalizacji oraz musi zapewnić dostęp do numeru 112, nie wpływają na ocenę prawną co do istnienia uprawnienia do dalszego korzystania z nieruchomości. Ponadto powyższe fakty nie były sporne, więc przesłuchiwanie świadka w celu ich potwierdzenia byłoby sprzeczne z zasadami ekonomii procesowej.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Żądanie strony powodowej znajduje podstawę prawną w przepisach gwarantujących ochronę interesów właściciela pozbawionego możliwości korzystania z rzeczy w wyniku posiadania jej przez nieuprawnioną do tego osobę. Interesy właściciela chronione są m.in. za pomocą roszczenia windykacyjnego uregulowanego w kodeksie cywilnym w art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

W niniejszej sprawie właścicielem nieruchomości objętej żądaniem pozwu jest powód. Bezsporne jest, że strony łączyła umowa dzierżawy tejże nieruchomości, która to umowa uległa rozwiązaniu wraz z upływem okresu, na który została zawarta, to jest z dniem 2 lutego 2024 r. Zatem od 3 lutego 2024 r. pozwana zajmuje przedmiotową nieruchomość bez tytułu prawnego. Nie budzi więc wątpliwości zasadność roszczenia powoda.

Pozwana przyznała, że korzysta z przedmiotowej nieruchomości i że nie opróżniła i nie wydała jej powodowi pomimo pisemnego wezwania z dnia 7 czerwca 2024 r. Poczyniła pierwsze kroki do rozpoczęcia rozbiórki, gdyż zwróciła się do Prezydenta Miasta N. celem wydania stosownej decyzji dot. rozbiórki. W dniu 10 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta N. decyzją nr (...) zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwanej pozwolenia na rozbiórkę.

Pozwana podniosła zarzut istnienia interesu publicznego w pozostawieniu stacji bazowej telefonii komórkowej na nieruchomości powoda do czasu uruchomienia lokalizacji zamiennej. Zarzut ten należy ocenić w kontekście art. 5 k.c.

Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przepis art. 5 k.c. ustanawia zakaz korzystania z praw podmiotowych sprzecznie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego. Klauzula ta ma szczególny charakter, przełamuje zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej, toteż jej zastosowanie musi być uzasadnione okolicznościami rażącymi i nieakceptowanymi (wyrok Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2014 r., III CSK 178/13). W orzecznictwie podkreśla się, że okoliczności mające wpływ na ocenę zachowania uprawnionego odnoszą się mniej do samego sposobu wykonywania prawa podmiotowego, lecz raczej do ochrony zobowiązanego (np. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 1999 r., II CKN 337/98; z 17 marca 1998 r., II UKN 556/97; z 6 marca 1996 r., II PRN 3/96).

Sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oznacza negatywną ocenę w świetle reguł lub wartości moralnych powszechnie w społeczeństwie akceptowanych (Z. Radwański, w: (...) PrPryw, t. 2, 2002, s. 243; tenże, Teoria umów, s. 200 i n.; H., T., O., Prawo cywilne, s. 318; M. Safjan, w: E., Komentarz k.c., t. I, 2015, s. 289; A. (...), Wstęp do teorii, 1984, s. 150 i n.; S. Szer, Prawo cywilne, s. 28). Jak słusznie wskazał Sądu Najwyższy, "istotą prawa cywilnego jest strzeżenie praw podmiotowych, a zatem wszelkie rozstrzygnięcia prowadzące do redukcji bądź unicestwienia tych praw wymagają z jednej strony ostrożności, a z drugiej bardzo wnikliwego rozważenia wszystkich aspektów rozpoznawanego wypadku" (wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 1994 r., II CRN 127/94). Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2013 r. (II CSK 438/12), wskazano, że art. 5 k.c. ma wyjątkowy charakter, przełamuje zasadę, że wszystkie prawa podmiotowe korzystają z ochrony prawnej. Odmowa udzielenia ochrony musi być uzasadniona okolicznościami rażącymi i nieakceptowanymi ze względu na system wartości istniejący w społeczeństwie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest również stanowisko, że w sprawach o wydanie nieruchomości zastosowanie art. 5 k.c. jest co do zasady wyłączone, a jeśli je dopuścić to całkiem wyjątkowo i po dokonaniu oceny całokształtu okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1994 r., II CRN 127/94, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2012 r., I ACa 1065/12). Za stanowiskiem tym przemawia to, że ochrona własności jest zasadą konstytucyjną i z tej przyczyny należy odrzucić zbyt liberalne stosowanie w tym zakresie klauzuli generalnej określonej w art. 5 k.p.c.

Nie zasługiwał na uwzględnienie w świetle art. 5 k.c. podniesiony przez stronę pozwaną zarzut istnienia interesu publicznego w pozostawieniu stacji bazowej telefonii komórkowej na nieruchomości powoda do czasu uruchomienia lokalizacji zamiennej. Okoliczność, że strona pozwana nie znalazła nowej lokalizacji dla urządzeń infrastruktury, a jej demontaż spowoduje trwałe wyłączenie możliwości korzystania z usług telekomunikacyjnych na danym obszarze, takiej wyjątkowej okoliczności nie stanowi. Na terenie N. działa wiele firm telekomunikacyjnych. Jeżeli na danym obszarze nie będzie sygnału sieci pozwanej, wówczas odbiorcy wybiorą innego dostawcę. Jednak wyrządzi to szkodę jedynie stronie pozwanej. Odbiorcy mają swobodę korzystania z usług dowolnej firmy telekomunikacyjnej.

W powyższym stanie rzeczy ocenić należy, że w realiach niniejszej sprawy nie ujawniły się żadne szczególne okoliczności przemawiające za oceną, że powód wytaczając powództwo nadużywa przysługującego mu prawa. Trzeba podkreślić, że zasady współżycia społecznego mogą hamować roszczenie o wydanie rzeczy w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i pierwszoplanowe znaczenie ma ochrona prawa własności.

Pozwana spółka jako profesjonalista powinna zadbać o znalezienie odpowiedniego miejsca na przeniesienie infrastruktury jeszcze przed wygaśnięciem umowy zważywszy na przedmiot prowadzonej działalności oraz fakt, iż do prawidłowego i efektywnego prowadzenia tej działalności niezbędna jest infrastruktura istniejąca na dzień dzisiejszy na przedmiotowej nieruchomości, a jej przeniesienie na inną nieruchomość wymaga zapewne stosownych uzgodnień, umów i decyzji administracyjnych. Należy zwrócić uwagę, że pozwaną, zgodnie z zawartą umową dzierżawy przez strony, obligował okres 2 miesięcy od daty wygaśnięcia umowy na usunięcie sprzętu z nieruchomości powoda. Od kwietnia 2024 r., kiedy to pozwana powinna ostatecznie przeprowadzić rozbiórkę stacji bazowej do czasu wpłynięcia pozwu do Sądu w dniu 7 lipca 2025 r., upłynęło ponad 1,5 roku i jeżeli w tym czasie pozwana nie znalazła zastępczej nieruchomości to można upatrywać się w jej zachowaniu cech opieszałości.

Ponadto strona pozwana mogła wnosić o zastosowanie art. 320 k.p.c., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. Takiego wniosku pozwana jednak nie sformułowała oraz nie przedstawiła żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby jakiego jeszcze czasu realnie potrzebuje na zmianę lokalizacji urządzeń. Przedstawione wyżej wywody nakazują uznać, że strona pozwana nie zdołała wykazać, iż zachodzi „szczególnie uzasadniony wypadek” przemawiający za wyznaczeniem jakiegokolwiek dodatkowego terminu na wydanie nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 222 § 1 k.c. oraz § 15 ust. 1 umowy dzierżawy, Sąd punkcie I. wyroku nakazał (...) spółce akcyjnej z siedzibą w H., aby wydała Uniwersytetowi Muzycznemu R. M. teren o powierzchni 88 m2 stanowiący część (...) położonej w N. przy (...) (obręb (...)), stanowiącej część nieruchomości o powierzchni całkowitej 2,3297 ha, dla której prowadzona jest (...) nr (...), po uprzednim dokonaniu przez pozwanego rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej znajdującej się na tym terenie, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta N. nr (...) z dnia 10 kwietnia 2024 r. zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą pozwanemu pozwolenia na rozbiórkę.

O kosztach procesu orzeczono w pkt II na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Pozwana przegrała sprawę w całości, stąd ciąży na niej obowiązek zwrotu powodowi wszystkich poniesionych kosztów, na które składają się: kwota 1.655 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł, ustalony zgodnie z § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1964 t.j.) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł ustalona na podstawie części IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U.2025.1154 t.j.).