Wyrok z 16 października 2025, sygn. V GC 287/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Sygn. akt V GC 287/25 upr
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2025r.
Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Wojciech Karwat
Protokolant: Anna Lewandowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 roku w Radomiu
sprawy z powództwa Skarbu Państwa - (...) G.
przeciwko J. J.
o zapłatę
I. zasądza od J. J. na rzecz Skarbu Państwa - (...) G. kwotę 4.530,88 zł (cztery tysiące pięćset trzydzieści złotych osiemdziesiąt osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty;
II. zasądza od J. J. na rzecz Skarbu Państwa - (...) G. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty;
III. nakazuje ściągnąć od J. J. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Sygn. akt V GC 287/25
UZASADNIENIE
Pozwem złożonym w niniejszej sprawie powód Skarb Państwa – (...) G. z siedzibą w P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosił o zasądzenie od pozwanej J. J. kwoty 4530,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, że dochodzone roszczenie dotyczy zapłaty kary umownej z tytułu niewykonania umowy sprzedaży drewna.
W sprzeciwie od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwana, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosiła o oddalenie powództwa w całości, wskazując w uzasadnieniu, że w istocie kara umowna została zastrzeżona na wypadek niespełnienia świadczenia pieniężnego i dlatego jest nieważna, a także wskazywała, że powód nie wykazał, iż drewno zostało faktycznie przygotowane do odebrania oraz powoływała się na potencjalne naruszenie przez powoda art. 5 kc.
Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:
Skarb Państwa – (...) G. z siedzibą w P. i J. J. pozostawali w stałych stosunkach gospodarczych (okoliczność bezsporna).
W dniu 1 czerwca 2023 roku strony zawarły umowę sprzedaży nr (...), na podstawie której J. J. zobowiązała się w okresie od dnia 1 lipca 2023 roku do dnia 31 grudnia 2023 roku nabyć drewno w ilości 261 m ( 3) za łączną cenę wynoszącą 83520 zł netto. W § 3 umowy określono, że umowa będzie wykonywana w częściach, ilościach i terminach wskazanych w harmonogramie, ustalonym w drodze pisemnego porozumienia sprzedawcy z kupującym. W § 4 ust. 2 umowy ustalono natomiast, że w przypadku, gdy kupujący odbierze mniej niż 95% umówionej ilości drewna, zobowiązany będzie do zapłaty sprzedawcy kary umownej w wysokości 10 % wartości netto nieodebranego towaru, wyliczonej na podstawie ust. 7 i 8. Ilość drewna będąca podstawa do naliczenia kary umownej, stanowi różnicę całkowitej ilości drewna określonej w umowie i pomnożonej przez 95% i ilości rzeczywiście odebranej (§ 4 ust. 7). Do wyliczenia kary umownej przyjęta zostanie cena średnia w wysokości 320 zł/m ( 3) stanowiąca iloraz łącznej wartości umowy i całkowitej ilości drewna w m ( 3 )(§ 4 ust. 8). Maksymalna wysokość kary umownej wyliczona w przypadku braku realizacji umowy wynosi 7934,40 zł (§ 4 ust. 9). Strona zobowiązana do zapłaty kary umownej, zapłaci ją stronie uprawnionej w terminie 14 dni od otrzymania pisemnego wezwania do zapłaty (§ 4 ust. 10). Warunkiem odebrania drewna będącego przedmiotem umowy albo części drewna wynikającej z ustalonego harmonogramu przed zapłaceniem całości ceny za odebrane drewno, jest zabezpieczenie należności sprzedawcy wynikających z umowy. W przypadku zaś braku ustanowienia zabezpieczenia albo jego wyczerpania drewno będzie wydawane wyłącznie w ilości odpowiadającej uiszczone przez kupującego przedpłacie. Do czasu uiszczenia przedpłaty sprzedawca jest uprawniony do powstrzymywania się z wydaniem drewna (§ 7 ust. 1 i 3). Paragraf 9 umowy przewidywał zaś wyłączenie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy spowodowanego zdarzeniem o charakterze siły wyższej (d: umowa sprzedaży nr (...) – k. 7-9, harmonogram do umowy – k.10v.).
J. J. była informowana mailowo o przygotowaniu drewna do odbioru w terminach ustalonych w harmonogramie oraz o fakcie nie zrealizowania tego obowiązku (d: maile – k. 43-48v.). Informacje zawierały numer umowy, rodzaj drewna, grupę gatunkowo – grubościową, ilość przygotowanego drewna oraz miejsce składowania ze wskazaniem konkretnego leśnictwa oraz kontakt telefoniczny do leśniczego (d: zeznania K. W. – k. 58v.).
Aneksem nr (...) z dnia 2 stycznia 2024 roku, na wniosek J. J., wydłużono termin odbioru zaległego drewna w ilości 154 m ( 3) (d: mail – k. 48v., aneks do umowy – k. 12).
Ostatecznie drewno nie zostało odebrane (okoliczność bezsporna).
Z uwagi na niewykonanie umowy przez J. J. Skarb Państwa – (...) G. z siedzibą w P. naliczył karę umowną i w dniu 10 kwietnia 2024 roku wystawił notę księgową nr (...) na kwotę 4530,88 zł, wzywając jednocześnie J. J. do uregulowania należności w terminie 14 dni od otrzymania noty księgowej (d: nota księgowa – k. 13, potwierdzenie odbioru – k. 14v.).
Pomimo upływu wskazanego terminu do zapłaty noty księgowej J. J. nie uregulowała należności (okoliczność bezsporna). Zapłata należności nie nastąpiła również po wezwaniu J. J. do zapłaty (d: wezwanie do zapłaty – k. 13v.)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, opierając się na dokumentach zebranych w aktach sprawy, a także zeznaniach świadka K. W. (k. 58-58v.), których prawdziwość nie budziła wątpliwości. Świadek przedstawiła w sposób obiektywny i rzeczowy charakter współpracy pomiędzy stronami, omówiła szczegóły przedmiotowego zamówienia, sposób jego realizacji oraz wskazała okoliczności nieodebrania przez pozwaną drewna. Świadek wskazała również, że pozwana odebrała cztery kursy, po dwa w październiku i po dwa w listopadzie. Pomimo e-maili, telefonów i zapewnień odebrania przez pozwaną zamówionego drewna, pozwana tego drewna nie odebrała. Świadek podkreśliła również, że łącznie powinno być 10 lub 11 kursów odbioru drewna. Świadek zeznała, że drewno zostało przygotowane do realizacji konkretnego zamówienia. Zeznania świadka nie budziły wątpliwości Sądu co do swej prawdziwości i znajdowały potwierdzenie w złożonych w sprawie dokumentach.
Bezspornym w sprawie był fakt zawarcia przez strony w dniu 1 czerwca 2023 roku umowy sprzedaży drewna oraz brak realizacji tej umowy. Sporne natomiast pozostawało czy powód przygotował drewno do odbioru, czy zawiadomił pozwaną o gotowości do wydania drewna w sposób przewidziany w umowie, czy pozwana miała obowiązek odbioru drewna w sytuacji, gdy obowiązek taki powstawał dopiero po dokonaniu przez pozwaną przedpłaty za drewno, czy kara umowna została naliczona w sposób prawidłowy, czy powód poniósł szkodę oraz czy roszczenie o zapłatę kary umownej narusza art. 5 k.c.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w szczególności korespondencja mailowa skierowana do pozwanej, jak również zeznania świadka K. W., które Sąd uznał za wiarygodne, potwierdziły stanowisko powoda w zakresie przygotowania drewna do odbioru przez pozwaną. Powód nie tylko przygotował drewno do odbioru, ale kilkukrotnie zawiadamiał pozwaną o powyższym fakcie, przesyłając widomości mailowe. Powód uwzględnił także wniosek pozwanej o przedłużenie terminu wydania towaru o czym zawiadomił ją drogą mailową, zawierając aneks nr (...) do umowy. Pomimo wskazanych okoliczności J. J. nie odebrała przygotowanego drewna. Zarzut pozwanej, że nie została powiadomiona przy jakiej konkretnej drodze wywozowej drewno zostało przygotowane, był nieuzasadniony. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła sytuacja, że pozwana nie dokonała żadnego odbioru drewna, ale zrealizowała cztery kursy związane z jego odbiorem.
Zarzut pozwanej w zakresie braku obowiązku odbioru przez nią przygotowanego drewna z uwagi na brak dokonania przedpłaty, także nie zasługiwał na uwzględnienie. Według zawartej umowy, pozwana miała odebrać przygotowane przez powoda drewno w terminie zgodnym z harmonogramem, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy. Powód natomiast zobowiązany był do dokonania zrywki drewna i przygotowania go do wydania w przewidzianym w harmonogramie terminie. Powód wywiązał się z ww. obowiązków o czym poinformował pozwaną drogą mailową. Wskazana regulacja nie stoi w sprzeczności z postanowieniami § 7 ust. 3 umowy dotyczącymi przedpłaty za drewno. Zgodnie z powołanymi postanowieniami kupująca miała obowiązek samodzielnego dokonania kalkulacji kwoty przedpłaty w oparciu o załącznik nr 1 i nr 2, dokonania tej przedpłaty w takiej wysokości i terminie, aby wykonać zobowiązanie związane z obiorem drewna zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy. Przekonanie pozwanej, że skoro nie dokonała przedpłaty, to nie miała obowiązku odbioru przygotowanego drewna, jest błędne.
Wbrew twierdzeniom pozwanej, że brak odbioru przez nią przygotowanego przez powoda drewna, nie powoduje po jego stronie szkody wskazać należy, że w sytuacji braku odbioru przygotowanego towaru, powód pozostaje z drewnem, które z każdym dniem traci na wartości z uwagi na utratę właściwości pozwalających na wykorzystanie go zgodnie z przeznaczeniem. Powyższe przekłada się na uzyskanie niższej ceny za taki towar (zeznania świadka).
Powód swoje roszczenie o zapłatę kary umownej wywodził z umowy sprzedaży drewna, niewykonanej przez pozwaną w zakresie obowiązku odbioru przygotowanego towaru. Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązania niepieniężnego. Zatem w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Dlatego, choć odpowiedzialność dłużnika z tytułu kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania nie jest uwarunkowana poniesieniem przez wierzyciela szkody, to jest ona zależna od pozostałych przesłanek statuujących odpowiedzialność kontraktową przewidzianą w art. 471 k.c. Oznacza to, że kara umowna stanowi odszkodowanie umowne i przysługuje wierzycielowi jedynie wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Przy czym obowiązek wykazania braku odpowiedzialności za niewykonanie umowy w zakreślonym przez strony terminie, spoczywa na obowiązanym do zapłaty kar umownej.
Możliwość dochodzenia kary umownej nie jest uzależniona od wystąpienia po stronie wierzyciela szkody majątkowej. Nienależyte wykonanie bądź niewykonanie umowy, jest okolicznością wystarczającą do żądania kary umownej. Kara umowna ma rekompensować ogół skutków, jakie towarzyszą niewykonaniu zobowiązania w sferze interesów wierzyciela i stanowić dodatkowe zabezpieczenie prawidłowego wykonania umowy (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2019 r. I ACa 517/18). W ocenie Sądu Rejonowego powód skutecznie i w sposób prawidłowy naliczył karę umowną. Przepis art. 483 § 1 k.c. ogranicza zastosowanie kary umownej tylko do przypadku niewykonania zobowiązania niepieniężnego, czyli takiego, którego przedmiotem od chwili jego powstania nie jest suma pieniężna (art. 358 1 § 1 k.c.), jednakże w realiach niniejszej sprawy strona pozwana była zobowiązana do świadczenia niepieniężnego – odebrania zakontraktowanego drewna i zobowiązanie to było odrębnym od zapłaty ceny zobowiązaniem, które ma charakter pieniężny, które również obciążało pozwaną. Karą pieniężną było zabezpieczone zobowiązanie do odbioru drewna i zobowiązanie to było odrębnym od zapłaty ceny. Mimo obowiązku dokonania przedpłaty brak podstaw do utożsamiania zobowiązania do odbioru drewna, które ma charakter niepieniężny, i którego wykonanie było obwarowane karą umowną z zobowiązaniem do dokonania przedpłaty. Powyższe wynikało wprost z zawartej przez strony umowy, a konkretnie z § 4 ust. 1 i 2.
Sąd nie znalazł także podstaw do miarkowania kary umownej. Zgodnie z art. 484 § 2 k.c. jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. W przypadku miarkowania kary umownej ze względu na jej rażące wygórowanie za zasadnicze kryterium oceny rażącego wygórowania wskazuje się w orzecznictwie relację między wysokością kary umownej a wysokością należnego wynagrodzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 listopada 2007 r., sygn. akt V CSK 139/07). W niniejszej sprawie, naliczona kara umowna stanowiła 10% wynagrodzenia, zatem nie może być mowy o uznaniu tej kary za rażąco wygórowaną.
Sąd nie dopatrzył się w zachowaniu powoda naruszenia zasad współżycia społecznego, poprzez dążenie powoda jedynie do obciążenia pozwanej karą umowną. Powód zaproponował pozwanej drewno, przygotował towar do odbioru oraz kilkukrotnie zawiadomił pozwaną o możliwości odebrania towaru. Pozwana natomiast odebrała drewna tylko w części. Zatem to pozwana dopuściła się naruszenia zasady dotrzymywania umów, a powód nie naruszył żadnej z zasad uczciwego obrotu.
Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że dawały one podstawę do przyjęcia, że przedmiotowa kara umowna została zastrzeżona w sposób ważny i skuteczny. Dlatego też Sąd na podstawie art. 483 k.c. w zw. z art. 535 k.c., art. 6 k.c. oraz art. 355 § 2 k.c. orzekł jak w punkcie I wyroku.
Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych Sąd zasądził zgodnie z żądaniem pozwu na podstawie art. 7 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1790 ze zm.).
O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c. Pozwana, jako strona przegrywająca, zobowiązana jest zwrócić powodowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia roszczenia, które obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 900 zł ustalone według stawki minimalnej na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
W punkcie trzecim wyroku Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 ze zm.) obciążył pozwaną kosztami sądowymi na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu w wysokości 400 zł tytułem opłaty od pozwu, której strona powodowa wnosząc pozew, nie miała obowiązku uiścić na podstawie art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022r., poz. 1125).
Sędzia Wojciech Karwat