Wyrok z 29 października 2025, sygn. I C 348/25
Sygn. akt: I C 348/25 upr
WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2025 r.
Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
Sędzia Małgorzata Kłek |
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2025 r. w O.
sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą N.
przeciwko S. W.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanego S. W. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą N. kwotę 6 020 (sześć tysięcy dwadzieścia) złotych z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie za okres od dnia 26.06.2024 r. do dnia zapłaty,
II. w pozostałej części powództwo oddala,
III. zasądza od pozwanego S. W. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą N. kwotę 1 798,62 zł (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt osiem złotych i sześćdziesiąt dwa grosze) z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu,
IV. wyrokowi w pkt I i III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.
Sygn. akt I C 348/25
UZASADNIENIE
Powód (...) S.A. w dniu 6 czerwca 2025 r. wniósł pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym przeciwko pozwanemu S. W. wnosząc o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i orzeczenie, że pozwany winien zapłacić powodowi kwotę 14 850 zł z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi we wskazany w pozwie sposób oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wskazano, iż pozwany zawarł z powodem umowę pożyczki gotówkowej nr (...). W umowie pożyczki pozwany zobowiązał się do zapłaty na rzecz pożyczkodawcy kwoty 17 820 zł tytułem całkowitej kwoty do zapłaty . Na kwotę zobowiązania składa się całkowita kwota pożyczki 8 000 zł , opłata przygotowawcza w wysokości 528 zł, wynagrodzenie prowizyjne w kwocie 7 472 zł oraz odsetki umowne w wysokości 1 820 zł. Całkowity koszt pożyczki wynosił 9 820 zł. Kwota zobowiązania miała zostać spłacona w 36 ratach po 495 zł każda. W wykonaniu umowy pozwanemu została wypłacona kwota 8000 zł. Termin płatności ostatniej raty , a tym samym termin zwrotu pożyczki upłynął 25.06.2024 r. Tytułem spłaty pożyczki pozwany do dnia wniesienia pozwu dokonał na rzecz powoda wpłat w łącznej wysokości 1 980 zł.
Pozwany S. W. nie złożył odpowiedzi na pozew i nie zajął stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 15 czerwca 2021 r. powód (...) S.A. z siedzibą w (...) (pożyczkodawca) oraz pozwany S. W. (pożyczkobiorca) zawarli umowę pożyczki nr (...). Zgodnie z umową całkowita kwota pożyczki wyniosła 8 000 zł natomiast całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę 17 820 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyniosła 83,37 %. Zgodnie z zapisem 1.4 umowy, pożyczkobiorca w związku z udzieleniem pożyczki został zobowiązany do poniesienia następujących opłat: opłaty przygotowawczej w wysokości 528 zł, wynagrodzenia prowizyjnego w wysokości 7 472 zł. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 9 820 zł. Spłata pożyczki została rozłożona na 36 miesięcznych rat w kwotach po 495 zł.
W wykonaniu umowy powód w dniu 15 czerwca 2021 r. wypłacił na rachunek bankowy pozwanego kwotę 8000 zł
Pozwany do dnia wniesienia pozwu dokonał wpłat na rzecz powoda w łącznej kwocie 1 980 zł.
(dowód: umowa pożyczki k. 5-7, harmonogram spłat k. 8 , wykaz operacji finansowych na koncie rozliczeniowym klienta k. 10, potwierdzenie wykonania operacji k. 9).
Sąd zważył co następuje :
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części .
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów przedłożonych przez powoda w szczególności w postaci kopii umowy pożyczki gotówkowej z załącznikami (k. 5-7), harmonogramu spłat (k. 8), potwierdzenia przelewu kwoty pożyczki (k.9) oraz wykazu operacji finansowych ( k. 10) , które nie były przez pozwanego kwestionowane, nie budziły też zastrzeżeń Sądu co do ich wiarygodności.
Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 14 850 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie wskazanych szczegółowo w pozwie. Dochodzona pozwem należność wynika z wiążącej strony umowy pożyczki z dnia 15 czerwca 2021 r. (...) W związku z upływem terminu , na jaki umowa została zawarta, zaległość pozwanego w spłacie pożyczki stała się wymagalna 26 czerwca 2024 r. Pozwany dokonał wpłat na rzecz powoda łącznie kwoty 1980 zł.
W niniejszej sprawie pozwany nie negował zawarcia umowy pożyczki wskazanej w pozwie. W ocenie Sądu wobec przedstawienia przez powoda kopii umowy pożyczki gotówkowej zawartej z pozwanym wraz z dowodem przelewu kwoty pożyczki fakt zawarcia umowy pożyczki wskazanej w pozwie oraz wykonania jej przez powoda nie budzi wątpliwości.
Natomiast istotne w niniejszej sprawie jest istnienie – w ocenie Sądu - w umowie pożyczki zawartej przez powodową spółkę klauzul abuzywnych, jak też obowiązek Sądu meriti do zbadania z urzędu, czy postanowienia stosowane w umowach zawieranych z konsumentami nie stanowią nieuczciwych warunków umownych tak, by nie mogły one wywołać wiążącego skutku wobec konsumenta.
Wskazać należy, iż sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich mają nieuczciwy charakter , a także do tego, aby dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego (podobnie wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016 r., R. i R., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo, z dnia 21 grudnia 2016 r. 2016 r. ., G.N. i in. , C-154/15, C- 307/15 i C – 308/15, EU : C:2016:980, pkt 58). Ma to istotne znaczenie w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 września 2018 r. w sprawie C 176- 17.
W niniejszej sprawie powód wykazał zawarcie przez pozwanego z powodem umowy pożyczki wskazanej w pozwie. Wykonanie tej umowy nie było przez pozwanego kwestionowane, nie była w sprawie sporna wysokość wpłat dokonanych przez pozwanego z tytułu zaciągniętej pożyczki określona przez powoda na kwotę 1980 zł (zestawienie wpłat k. 10). Umowa pożyczki łącząca strony, została zawarta w dniu 15 czerwca 2021 r. na okres 36 miesięcy. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 8000 zł, całkowita kwota do zapłaty przez pozwanego jako pożyczkobiorcę wynosiła 17 820 zł. Na podstawie umowy pozwany był zobowiązany do poniesienia kosztów opłaty przygotowawczej – 528 zł oraz prowizji pożyczkodawcy – 7 472 zł. W sumie opłaty dodatkowe wyniosły łącznie 8 000 zł, czyli 100 % kwoty udzielonej pożyczki.
Powód wykazał, iż wierzytelność wynikająca z w/w umowy pożyczki stała się w całości wymagalna na skutek upływu terminu , na jaki umowa została zawarta .
Wobec dokonanych ustaleń nie było wątpliwości, iż strony łączyła umowa o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 720 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.
Zgodnie z art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
W ocenie Sądu w łączącej strony umowie zostały zawarte przez powodową spółkę klauzule abuzywne.
Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Stosownie do treści art. 385 1 § 2 kc jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. § 3 cytowanego przepisu stanowi natomiast, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
W niniejszej sprawie bezspornym jest , iż pozwanemu przysługiwał przymiot konsumenta. Pojęcie „główne świadczenia stron” należy rozumieć wąsko i odnieść do essentialia negotii umowy, a więc takich jej elementów konstrukcyjnych, bez których uzgodnienia nie doszłoby do zawarcia umowy pożyczki. Chodzi więc o klauzule regulujące świadczenia typowe dla danego stosunku prawnego, stanowiące te jego elementy, które konstytuują istotę danego porozumienia. Mając na względzie treść art. 720 §1 k.c. prowizja od pożyczki nie jest świadczeniem głównym stron umowy pożyczki.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zapisy umowy nakładające na pozwanego obowiązek zapłaty opłat dodatkowych (opłaty przygotowawczej oraz prowizji) nie zostały z pozwanym uzgodnione indywidulanie. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W piśmiennictwie wskazuje się, że postanowieniami indywidulanie uzgodnionymi będą tylko takie, które były w sposób rzeczywisty negocjowane lub włączone do umowy wskutek propozycji zgłoszonej przez konsumenta. Dla oceny umowy stron w kontekście nieważności postanowień umowy istotne jest również porównanie wartości świadczenia, które ze względu na wysokość ustalonej prowizji pożyczkodawca zamierzał uzyskać ze świadczeniem , jakie pozwany otrzymał w wyniku jej zawarcia. Wskazać przy tym należy , iż stosownie do treści art. 385 1 § 4 kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidulanie, spoczywa na tym , kto się na to powołuje.
Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zapisy umowne przewidujące obowiązek zapłaty przez pozwanego dodatkowych opłat w wysokości 100 % kwoty pożyczki, nie były indywidualnie uzgodnione z pozwanym. Przedmiotowe opłaty zostały określone we wzorcu umowy przygotowanym przez powoda i następnie przedłożonym pozwanemu do zatwierdzenia .
Kolejnym warunkiem uznania za abuzywne danego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. jest kształtowanie przez sporne postanowienie umowne praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, przy czym na skutek tej sprzeczności musi dojść do rażącego naruszenia jego interesów. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż istotą dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, sprzeczne z obyczajami będą więc takie działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezinformacji, wykorzystania naiwności lub niewiedzy klienta. Natomiast termin „interesy konsumenta” należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale również przy uwzględnieniu aspektu zdrowia konsumenta i jego bliskich oraz dyskomfortu konsumenta, spowodowanego takimi czynnikami jak strata czasu, dezorganizacja życia, niewygoda, nierzetelne traktowanie, przykrości, naruszenie prywatności, doznanie zawodu, itd.
W ocenie Sądu nałożenie na pozwanego opłat dodatkowych (opłaty przygotowawczej i prowizji) w wysokości 100 % udzielonej pożyczki , jest rażącym naruszeniem dobrych obyczajów, rzetelności kupieckiej i uczciwości, przy czym godzi w interes finansowy pozwanego jako konsumenta.
W tym zakresie należy podkreślić, iż skutkiem uznania klauzuli za abuzywną nie może być jej częściowa bezskuteczność ani „miarkowanie” abuzywności . Brak mocy wiążącej dotyczy całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w art. 385 1 § 1 kc . W szczególności wniosek o częściowej bezskuteczności postanowień uznanych za abuzywne nie wypływa z art. 385 1 § 2 kc. Przepis ten przewiduje jedynie, że jeżeli postanowienia umowy zgodnie z §1 nie wiążą konsumenta , strony są związane umową w pozostałym zakresie . Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wyeliminowania całej klauzuli , a nie ograniczeniu zakresu jej obowiązywania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lipca 2-18 r. VACa 542/17 , wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 1 marca 2019 r., IX Ca 259/19 ) .
W konsekwencji stwierdzić należy, iż umowa pożyczki wskazana w pozwie jest ważna, natomiast te postanowienia umowy w zakresie opłat dodatkowych – opłaty przygotowawczej oraz prowizji w łącznej kwocie 8 000 zł jako nieważne, nie wiążą pozwanego , a strony związane są umową w pozostałym zakresie.
Pozwany nie był zatem zobowiązany do spłaty na rzecz powoda kwoty 8000 zł jako opłat dodatkowych wynikających z niedozwolonych postanowień umownych i które w ocenie Sądu powodowi się nie należą. W konsekwencji pozwany była zobowiązany do zwrotu kwoty udzielonej pożyczki w wysokości 8000 zł oraz wskazanych w umowie odsetek. Pozwany nie kwestionował dokonania spłaty pożyczki w wysokości wskazanej przez powoda w łącznej kwocie 1 980 zł. Jednocześnie z uwagi na brak odpowiednich danych nie jest możliwe ustalenie przez Sąd wysokości odsetek należnych powodowi od kwoty udzielonej pozwanemu pożyczki (8000 zł). W tej sytuacji całą uiszczoną przez pozwanego dotychczas kwotę 1 980 zł należało zaliczyć na poczet spłaty kapitału pożyczki. Pozwanemu pozostała zatem do zapłaty na rzecz powoda z tytułu udzielonej mu pożyczki kwota 6020 złotych, którą Sąd zasądził w punkcie I wyroku wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 26.06.2024 r. W pozostałym zakresie powództwo jako bezzasadne podlegało oddaleniu.
Rozstrzygając o żądaniu pozwu co do zasądzenia od dochodzonej przez powoda kwoty odsetek umownych za opóźnienie Sąd miał na względzie to, że zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,25 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (art. 481 §2 kc). Wysokość odsetek umownych, o których zasądzenie wnosił powód, wynika z łączącej strony umowy pożyczki – pkt 4.1 i nie przekracza odsetek maksymalnych.
Wskazać przy tym należy , iż nie można było w przedmiotowej sprawie uznać, że pozwany nie przedstawiając swojego stanowiska w rzeczywistości uznał powództwo. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, winien przejawiać staranność w wykazaniu zasadności powództwa. Brak merytorycznego zaprzeczenia jego twierdzeń przez pozwanego nie zwalniał go od wykazania podstawowych okoliczności wskazujących na zasadność żądania. Sąd jest zobligowany do uznania twierdzeń powoda przy bezczynności pozwanego jedynie w przypadku braku wątpliwości co do zasadności pozwu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. obciążając nimi pozwanego stosunkowo do stopnia zasadności zgłoszonego przez powoda żądania. Koszty procesu poniesione przez powoda wynoszą 4 437,76 zł(opłata od pozwu 750 zł, koszty zastępstwa procesowego 3.600 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, koszty doręczenia korespondencji pozwanemu przez komornika 70,76 zł). Powód wygrał proces w 40,53 % wobec czego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 798,62 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c.
Na podstawie art. 333 §1 pkt 3 kpc Sąd nadał postanowieniom wyroku zaocznego zasądzającym świadczenie na rzecz powoda klauzulę natychmiastowej wykonalności.
ZARZĄDZENIE
1. (...);
2. (...),
3. (...).
O., 14.11.2025 r.
Sędzia Małgorzata Kłek