Wyrok z 30 października 2025, sygn. III RC 28/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Kielcach III Wydział Rodzinny i Nieletnich

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Agata Mazur
Protokolant:	stażysta Aleksandra Barańska

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 roku w Kielcach

na rozprawie

sprawy z powództwa J. I. (1)

przeciwko A. I. (1) i N. I. (1)

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

I.  pozbawia wykonalności tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach I Wydział Cywilny z dnia 20 lipca 2023 roku w sprawie I C 2856/22 co do alimentów należnych A. I. (1) w kwocie po 500 (pięćset) złotych miesięcznie od J. I. (1) poczynając od dnia 1 grudnia 2023 roku;

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kielcach na rzecz adw. E. R. wynagrodzenie za pełnienie funkcji reprezentanta dla małoletnich pozwanych A. I. (1) i N. I. (1) w łącznej kwocie 2 040 zł (dwa tysiące czterdzieści złotych) powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług;

IV.  odstępuje od obciążenia pozwanych kosztami sądowymi.

sędzia Agata Mazur

Sygn. akt III RC 28/25

UZASADNIENIE

Powód J. I. (1) pozwem z dnia 9 stycznia 2025 r. złożonym przeciwko A. I. (1) i N. I. (1) domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego stanowiącego wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt I C 2856/22 w zakresie świadczeń alimentacyjnych tj. pkt III wyroku, orzeczonych od J. I. (1) na rzecz małoletniej N. I. (1) oraz na rzecz małoletniego A. I. (1), opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 15.03.2024 r. począwszy od 1 grudnia 2023 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że pozwany A. I. (1) od listopada 2023 r. mieszka z powodem, matka dziecka zaakceptowała taki stan. Córka N. I. (1) pozostała z matką w H.. W konsekwencji powód ponosi koszty utrzymania syna A., zaś matka koszty związane z utrzymaniem córki N.. Wskazano również, że powód do dnia przeprowadzki syna regularnie uiszczał alimenty na rzecz obojga pozwanych, następnie przestał je regulować z uwagi na przejęcie opieki i kosztów utrzymania syna.

(pozew- k.3-5)

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 31 stycznia 2025r. w sprawie III Nsm 110/25 wszczęto z urzędu postępowanie o ustanowienie reprezentanta dziecka do reprezentowania w postępowaniu cywilnym. Ustanowiono dla małoletnich N. I. (1) ur. (...) i A. I. (1) ur. (...) reprezentanta w osobie r. pr. E. R. celem reprezentowania małoletnich w sprawie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności przed Sądem Rejonowym w Kielcach III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt III RC 28/25.

(akta sprawy III Nsm 110/25 – postanowienie k.2)

W odpowiedzi na pozew z dnia 18 czerwca 2025r. reprezentant ustanowiony dla małoletnich r.pr. E. R. domagał się oddalenia powództwa w całości oraz przyznania na jego rzecz wynagrodzenia według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że z treści powództwa wynika, że jako przyczynę pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności powód wskazuje zarzut potrącenia. Podniesiono, że roszczenia alimentacyjne nie mogą być umorzone przez potrącenie wierzytelności, mogłoby to pozbawić stronę, wobec której wierzyciel wzajemny chciałby dokonać potrącenia niezbędnych środków egzystencji.

(odpowiedź na pozew- k.3-5)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

N. I. (1) ur. (...) oraz A. I. (1) pochodzą ze związku małżeńskiego J. I. (2) i J. I. (1).

Małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego z dnia 20 lipca 2023 r w sprawie sygn. akt I C 2856/22. Przedmiotowym wyrokiem wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzono obojgu rodzicom ustalając miejsce zamieszkania dzieci w miejscu zamieszkania matki J. I. (2), przy czym wykonywanie władzy rodzicielskiej obojga rodziców poddano stałemu nadzorowi kuratora sądowego, w szczególności w zakresie dopilnowania realizacji obowiązku szkolnego dzieci, obowiązku nauki, potrzeby badań psychologiczno- pedagogicznych i realizacji otrzymanych zaleceń. W pkt III przedmiotowego wyroku kosztami wychowania i utrzymania małoletnich dzieci obciążono oboje rodziców i z tego tytułu zasądzono od J. I. (1) alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie na każde z dzieci, płatne miesięcznie do 10-dnia każdego miesiąca do rąk matki dzieci J. I. (2) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 28 lipca 2023 r.

Dowody: akta sprawy akt I C 2856/22 a z nich: odpis skróconego aktu urodzenia N. I. (1) - k. 9; odpis skróconego aktu urodzenia A. I. (1) – k. 10; odpis skróconego aktu małżeństwa - k.11; Sądu Okręgowego z dnia 20.07.2023r. k.80, zarządzenie prawomocności-k. 81.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 maja 2025 r. zmieniono punkt II wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach w sprawie sygn. akt I C 2856/22 z dnia 20 lipca 2023 roku w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania małoletniego A. I. (1) urodzonego w (...) w ten sposób, że ustalono miejsce zamieszkania małoletniego w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca J. I. (1) oraz władzy rodzicielskiej J. I. (2) poprzez uchylenie stałego nadzór kuratora sądowego nad wykonywaniem przez nią władzy rodzicielskiej nad małoletnim A. I. (1) i małoletnią N. I. (1) urodzoną (...).

Okoliczność bezsporna, a nadto: postanowienie z dnia 29.05.2025r. w aktach sprawy III Nsm 18/24.

J. I. (1) ma 42 lata. Mieszka wspólnie z synem w domu, który dzielą z rodzicami powoda. Ojciec obecnie jest rodzicem wiodącym da syna, ponosi w całości koszty utrzymania i wychowania małoletniego syna. Na jego rzecz pobiera świadczenie 800 +. Od kiedy pozwany zamieszkał z nim, zaprzestał uiszczania alimentów na rzecz córki N. I. (1). Pozostaje z córką w kontakcie telefonicznym, córka rzadko bywa w Polsce.

A. I. (1) ma 15 lat. Małoletni uczęszcza do Technikum w E.. Od października 2023 r. zaczął mieszkać z ojcem, nie wyraża zgody na zamieszkanie z matką. Pozwany sporadycznie odwiedza matkę. Ostatni raz był u niej na wakacjach, koszty podróży poniósł ojciec, przedstawicielka ustawowa pozwanego nie partycypuje w kosztach jego utrzymania.

N. I. (1) ma 10 lat. Dziewczynka mieszka wraz z matka w H., pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki J. I. (2).

Dowody: akta sprawy III Nsm 110/25; akta sprawy I C 2856/22; zeznania powoda J. I. (1) – k. 89-90

Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wskazane dowody z dokumentów uznając je za spójny i niebudzący wątpliwości materiał dowodowy. Do ustaleń posłużył także dowód osobowy z zeznań powoda J. I. (1), którym Sąd dał wiarę w całości uznając je za spójne, logiczne i znajdujące poparcie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 lipca 2023 roku sygn. akt I C 2856/22 zostało uwzględnione w części dotyczącej pozwanego A. I. (1). W zakresie roszczenia skierowanego przeciwko pozwanej N. I. (1) oddalono je jako bezzasadne.

Podstawę prawną żądania powoda stanowi przepis art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., zgodnie z którym, dłużnik może w drodze procesu żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia jeżeli: po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.

Powołany przepis art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. stwarza podstawę do zwalczania tytułu wykonawczego w przypadku, gdy już po powstaniu tytułu egzekucyjnego zaszły zdarzenia prowadzące do wygaśnięcia zobowiązania lub wskutek których zobowiązanie nie może być egzekwowane. Przykładowo, dłużnik może wskazywać, że zobowiązanie wygasło na skutek świadczenia w miejsce zapłaty (art. 453 k.c.), zapłaty czy wykonania zobowiązania (art. 451 k.c.), złożenia do depozytu, dobrowolnego zwolnienia z długu (art. 508 k.c.), nie może być egzekwowane, ponieważ rozłożono świadczenie na raty lub odroczono jego spełnienie, albo gdy występuje trwała niemożliwość świadczenia, a także gdy wydano wyrok na korzyść współdłużnika solidarnego (art. 375 § 2 k.c.).

Stwierdzenie zdarzenia, o którym mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. powoduje wygaśnięcie egzekwowanego zobowiązania albo niemożność jego egzekwowania (tak: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1966 r., III CR 224/66, OSNCP 1967, nr 7-8, poz. 130).

Żądanie pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego znajduje uzasadnienie dopóki istnieje możliwość wykonania tego tytułu. W doktrynie możliwość ta określana jest jako zdolność tytułu wykonawczego do egzekucji. Powództwo przeciw egzekucyjne może być zatem realizowane tylko pod warunkiem, że istnieje potencjalna możliwość wykonania tytułu wykonawczego. Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być skutecznie złożone po wyegzekwowaniu należności w całości (tak: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2002 r., I PKN 197/01, Wokanda 2002/12/27). Jednakże, gdy wierzyciel został zaspokojony poza postępowaniem egzekucyjnym, w drodze dobrowolnego spełnienia świadczenia przez dłużnika, nie gaśnie wykonalność tytułu egzekucyjnego i w takim wypadku istnieje możliwość jego wykonania, tj. wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności jest zatem dopuszczalne, a podstawę takiego żądania stanowi nastąpienie po powstaniu tytułu egzekucyjnego zdarzenia, wskutek którego zobowiązanie, w całości lub w części, wygasło w skutek spełnienia świadczenia przez dłużnika (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 2005 r., V CK 296/05, Legalis).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że powód udowodnił, że żądanie wyegzekwowania alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 20 lipca 2023 r w sprawie I C 2856/22, należne od powoda J. I. (1) na rzecz A. I. (1) nie jest uzasadnione co do kwot uiszczonych przez powoda bezpośrednio do rąk matki pozwanego w kwocie po 500 zł od daty 1 grudnia 2023 r.

Sąd uznał, że w niemniejszej sprawie zachodzą przesłanki do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w/w wyroku w zakresie dotyczącym małoletniego pozwanego A. I. (1), gdyż po wydaniu orzeczenia rozwodowego przez Sąd Okręgowy nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych i prawnych, mająca bezpośredni wpływ na istnienie obowiązku alimentacyjnego.

Z ustalonego materiału dowodowego, w szczególności zeznań powoda J. I. (1) wynika, że od co najmniej 24 listopada 2023 roku małoletni syn zamieszkuje wraz z nim i pozostaje na jego wyłącznym wychowaniu i utrzymaniu. Powód zapewnia synowi pełne utrzymanie, opiekę i wychowanie. Jak zeznał powód małoletni A. nie wyraża woli powrotu do matki, co zdaniem Sądu potwierdza trwałość zaistniałej sytuacji rodzinnej. Istotnym jest także okoliczność, że po wydaniu tytułu wykonawczego w postaci w/w wyroku Sąd Rejonowy w Kielcach postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. w sprawie III Nsm 18/24 zmienił ustalenia wcześniejszego wyroku w zakresie miejsca pobytu małoletniego A. w ten sposób, że ustalił jego miejsce zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca J. I. (1). Podkreślić należy, że zmiana ta ma charakter trwały i odzwierciedla rzeczywisty stan faktyczny zgodny z aktualnym sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej. W związku z tymi okolicznościami powód od daty przeprowadzki syna zaprzestał przekazywania świadczeń alimentacyjnych zasądzonych wyrokiem rozwodowym na rzecz małoletniego syna do rąk matki dziecka, co potwierdził w swoich zeznaniach, albowiem od tego czasu w pełni realizuje obowiązek alimentacyjny poprzez osobiste sprawowanie opieki i zapewnienie dziecku środków utrzymania.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem powoda, iż jego wyłączna opieka nad małoletnim synem, obejmująca zarówno codzienne wychowanie, jak i pełne utrzymanie dziecka, spełnia w istocie znamiona świadczenia alimentacyjnego w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Alimenty bowiem nie muszą mieć wyłącznie formy świadczenia pieniężnego, ich istota polega na zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, co może następować również poprzez osobiste starania o jego utrzymanie i wychowanie (por. art. 135 § 2 k.r.o.). W niniejszej sprawie powód w pełnym zakresie wykonuje obowiązek alimentacyjny poprzez bezpośrednią i stałą opiekę nad synem A. pokrywając wszelkie koszty jego utrzymania, edukacji, opieki zdrowotnej i innych potrzeb życiowych. Tym samym, świadczenie pieniężne wynikające z tytułu wykonawczego w postaci wyroku rozwodowego, wydanego w czasie, gdy sytuacja faktyczna była odmienna, utraciło swój przedmiot i rację bytu. Jak wcześniej wykazano z chwilą przejęcia przez powoda pełnej pieczy nad dzieckiem, doszło do zasadniczej zmiany stosunków, która spowodowała, że dalsze wykonywanie obowiązku alimentacyjnego w formie przewidzianej w dotychczasowym tytule wykonawczym prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania drugiego rodzica, który faktycznie nie partycypuje w kosztach utrzymania małoletniego.

W konsekwencji, aktualny stan faktyczny uzasadnia uznanie, że obowiązek alimentacyjny powoda został już w pełni zrealizowany poprzez jego osobiste starania i ponoszenie kosztów utrzymania dziecka, a tytuł wykonawczy wydany w odmiennych okolicznościach nie odpowiada obecnemu stanowi rzeczy. Z tych względów zachodzą realne i prawne podstawy do pozbawienia tego tytułu wykonawczego wykonalności na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Ubocznie podnieść należy, że tytuł egzekucyjny musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi prawnemu i faktycznemu, a jeśli stan ten uległ zmianie, utrzymanie jego wykonalności jest sprzeczne z zasadą słuszności i celem postępowania egzekucyjnego.

W rzecznictwie sądy wielokrotnie wskazywały, że w razie przejęcia przez jednego z rodziców pełnej opieki nad dzieckiem, obowiązek alimentacyjny rodzica sprawującego pieczę może zostać uznany za zrealizowany.

Wobec powyższego Sąd uznał, że dalsze utrzymywanie tytułu wykonawczego w mocy byłoby sprzeczne z aktualnym stanem faktycznym i prawnym. Skoro bowiem powód ponosi faktyczne koszty utrzymania dziecka, nie jest zasadne egzekwowanie świadczeń pieniężnych od powoda z tytułu alimentów na rzecz syna A..

Zatem zdaniem Sadu przywołane okoliczności, po powstaniu tytułu wykonawczego, stanowią zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie alimentacyjne wygasło stosownie do art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. i jest podstawą do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności zgodnie z żądaniem powoda tj. od dnia 1 grudnia 2023r. (pkt I wyroku).

W odniesieniu do żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie świadczeń alimentacyjnych należnych pozwanej N. I. (1) wskazać należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań powoda wynika, że pozwana pozostaje pod opieką matki J. I. (2), wraz z nią zamieszkuje w H.. Matka zapewnia jej codzienną opiekę, wychowanie oraz ponosi wszelkie koszty związane z jej utrzymaniem. Wprawdzie powód podniósł zarzut, iż obecnie każde z rodziców ponosi koszty utrzymania jednego z dzieci tj. matka córki, a ojciec syna, jednakże taka sytuacja nie stanowi zmiany stosunków w rozumieniu przywołanych powyżej przepisów, uzasadniających pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w zakresie dotyczącym córki. Wskazać należy zatem, że obowiązek alimentacyjny wobec pozwanej nadal istnieje, gdyż córka pozostaje pod opieką matki J. I. (2). Podnieść należy, że słusznie zauważył w swojej odpowiedzi na pozew ustanowiony w sprawie reprezentant dla małoletnich, że przyczyną pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności nie może być zarzut potrącenia do którego w istocie zmierza powód, wskazując na wzajemne rozliczanie kosztów utrzymania dzieci. Charakter postępowania przewidzianego w art. 840 k.p.c. nie służy kompensowaniu zobowiązań miedzy rodzicami, lecz weryfikacji istnienia lub wygaśnięcia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym. Co ważne, to nie rodzice względem siebie są zobowiązani do dostarczania środków utrzymania dzieci, bowiem świadczenia alimentacyjne są należne bezpośrednio małoletnim, a nie ich rodzicom. Zatem nie mogą stanowić przedmiotu wzajemnych rozliczeń miedzy rodzicami. Jednocześnie wskazać należy, że powód nie jest pozbawiony możliwości dochodzenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna A., który pozostaje pod jego opieką. Ewentualne ustalenie obowiązku alimentacyjnego matki względem syna może nastąpić w odrębnym postępowaniu, jednakże nie ma to wpływu na istnienie i wykonalność obowiązku alimentacyjnego powoda wobec córki N. I. (1).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w odniesieniu do pozwanej N. I. (1) nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych ani prawnych, która uzasadniałaby pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. W konsekwencji powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne o czym Sąd orzekł jak w pkt II wyroku.

Zgodnie z art. 99 ³ § 3 k.r.o. do ustalenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków reprezentanta dziecka będącego adwokatem lub radcą prawnym stosuje się odpowiednio przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26.05.1982 r. – Prawo o adwokaturze lub art. 22 ³ ust. 2 ustawy z dnia 06.07.1982 r. o radcach prawnych.

W § 10 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ustalono, że opłata w sprawach o alimenty wynosi 240 zł, natomiast w myśl § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia opłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 9, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów lub małżonka, którego wynagrodzenie za pracę ma być wypłacone do rąk drugiego współmałżonka. Tym samym Sąd przyznał reprezentantowi małoletnich pozwanych wynagrodzenie w łącznej kwocie 2 040 zł (240 zł – wynagrodzenie za pełnienie funkcji reprezentanta dla małoletniego A. I. (1) i 1 800 zł – wynagrodzenie za pełnienie funkcji reprezentanta dla małoletniej N. I. (1)).

sędzia Agata Mazur