Wyrok z 31 października 2025, sygn. V GC 292/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 roku w T. na rozprawie

sprawy z powództwa Skarbu Państwa - (...) w D.

przeciwko J. J.

o zapłatę

I.  zasądza od J. J. na rzecz Skarbu Państwa - (...)
w D. kwotę 8.387,28 zł (osiem tysięcy trzysta osiemdziesiąt siedem złotych dwadzieścia osiem groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 listopada 2024 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza od J. J. na rzecz Skarbu Państwa - (...)
w D. kwotę 1.217 zł (tysiąc dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem opłaty za czynności radcy prawnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

III.  nakazuje ściągnąć od J. J. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem opłaty od pozwu.

Sygn. akt V GC 292/25

UZASADNIENIE

Skarb Państwa – (...) z siedzibą w D. wniósł o zasądzenie od J. J. kwoty 8.387,28 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 listopada 2024 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, że dochodzone roszczenie dotyczy zapłaty kary umownej z tytułu niewykonania umowy sprzedaży drewna zawartej w dniu 18 kwietnia 2024 roku (pozew – karty: 3-5 akt sprawy).

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Radomiu w dniu 31 marca 2025 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w przedmiotowej sprawie ( nakaz zapłaty - karta 25 akt sprawy).

W sprzeciwie od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, wskazując w uzasadnieniu, że w istocie kara umowna została zastrzeżona na wypadek niespełnienia świadczenia pieniężnego i dlatego jest nieważna. Podniosła także, iż nie otrzymała zawiadomienia o gotowości do wydania drewna w przewidzianej w umowie formie, a zatem nie może ponosić odpowiedzialności za nieodebranie drewna nie przygotowanego. Powoływała się na potencjalne naruszenie przez powoda art. 5 k.c. z uwagi na brak współdziałania w wykonaniu umowy ( sprzeciw – karty: 32-35 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił i rozważył, co następuje:

Skarb Państwa – (...) z siedzibą w D. i J. J. pozostawali w stałych stosunkach gospodarczych (okoliczność bezsporna).

W dniu 18 kwietnia 2024 roku strony zawarły umowę sprzedaży nr (...), na podstawie której J. J. zobowiązała się w okresie od dnia 1 maja 2024 roku do dnia 31 sierpnia 2024 roku nabyć drewno w ilości 392 m ^{( 3)} za łączną cenę wynoszącą 93.192 zł netto. W § 3 umowy określono, że umowa będzie wykonywana w częściach, ilościach i terminach wskazanych w harmonogramie, ustalonym w drodze pisemnego porozumienia sprzedawcy z kupującym. W § 4 ust. 2 umowy ustalono natomiast, że w przypadku, gdy kupujący odbierze mniej niż 95% umówionej ilości drewna, zobowiązany będzie do zapłaty sprzedawcy kary umownej w wysokości 10% wartości netto nieodebranego towaru, wyliczonej na podstawie ust. 7 i 8. Ilość drewna będąca podstawą do naliczenia kary umownej, stanowi różnicę całkowitej ilości drewna określonej w umowie i pomnożonej przez 95% i ilości rzeczywiście odebranej (§ 4 ust. 7). Do wyliczenia kary umownej przyjęta zostanie cena średnia w wysokości 316,32 zł/m ^{( 3)} stanowiąca iloraz łącznej wartości umowy i całkowitej ilości drewna w m ^{( 3 )}(§ 4 ust. 8). Maksymalna wysokość kary umownej wyliczona w przypadku braku realizacji umowy wynosi 8.387,28 zł (§ 4 ust. 9). Strona zobowiązana do zapłaty kary umownej, zapłaci ją stronie uprawnionej w terminie 14 dni od otrzymania pisemnego wezwania do zapłaty (§ 4 ust. 10). Warunkiem odebrania drewna będącego przedmiotem umowy albo części drewna wynikającej z ustalonego harmonogramu przed zapłaceniem całości ceny za odebrane drewno, jest zabezpieczenie należności sprzedawcy wynikających z umowy. W przypadku zaś braku ustanowienia zabezpieczenia albo jego wyczerpania drewno będzie wydawane wyłącznie w ilości odpowiadającej uiszczone przez kupującego przedpłacie. Do czasu uiszczenia przedpłaty sprzedawca jest uprawniony do powstrzymywania się z wydaniem drewna (§ 7 ust. 1 i 3). Paragraf 9 umowy przewidywał zaś wyłączenie odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy spowodowanego zdarzeniem o charakterze siły wyższej (umowa sprzedaży nr (...)– karty: 6-8 verte i harmonogram do umowy – karta 9 verte akt sprawy).

J. J. była informowana mailowo o przygotowaniu drewna do odbioru w terminach ustalonych w harmonogramie oraz o fakcie nie zrealizowania tego obowiązku (wydruki wiadomości e-mail – karty: 11-14 akt sprawy). Informacje zawierały numer umowy, rodzaj drewna, grupę gatunkowo – grubościową, ilość przygotowanego drewna oraz miejsce składowania ze wskazaniem konkretnego leśnictwa wydruki wiadomości e-mail – karty: 11-14 i zeznania świadka N. R. – karta 95 i verte akt sprawy).

Aneksem nr (...) z dnia 2 września 2024 roku, na wniosek J. J., wydłużono termin odbioru zaległego drewna do dnia 30 września 2024 roku (aneks do umowy – karta 10 akt sprawy).

Ostatecznie drewno nie zostało odebrane (okoliczność bezsporna).

Z uwagi na niewykonanie umowy przez J. J. Skarb Państwa – (...) z siedzibą w D. naliczył karę umowną i w dniu 21 października 2024 roku wystawił notę księgową nr (...) na kwotę 8.387,28 zł, wzywając jednocześnie J. J. do uregulowania należności w terminie 14 dni (nota księgowa wraz z wyliczeniem kary umownej – karta 16 i potwierdzenie odbioru – karta 16 verte akt sprawy).

Pomimo upływu wskazanego terminu do zapłaty noty księgowej J. J. nie uregulowała należności (okoliczność bezsporna). Zapłata należności nie nastąpiła również po wezwaniu J. J. do zapłaty ( wezwanie do zapłaty – karta 17 akt sprawy, potwierdzenie odbioru – karta 17 verte akt sprawy).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, opierając się na dokumentach zebranych w aktach sprawy, a także zeznaniach świadka N. R., których prawdziwość nie budziła wątpliwości. Świadek przedstawiła w sposób obiektywny i rzeczowy charakter współpracy pomiędzy stronami, omówiła szczegóły przedmiotowego zamówienia, sposób jego realizacji oraz wskazała okoliczności nieodebrania przez pozwaną drewna. Świadek zeznała, że drewno zostało przygotowane do realizacji konkretnego zamówienia. Zeznania świadka nie budziły wątpliwości Sądu co do swej prawdziwości i znajdowały potwierdzenie w złożonych w sprawie dokumentach.

Bezspornym w sprawie był fakt zawarcia przez strony w dniu 1 czerwca 2023 roku umowy sprzedaży drewna oraz brak realizacji tej umowy. Sporne natomiast pozostawało czy powód przygotował drewno do odbioru, czy zawiadomił pozwaną o gotowości do wydania drewna w sposób przewidziany w umowie, czy pozwana miała obowiązek odbioru drewna w sytuacji, gdy obowiązek taki powstawał dopiero po dokonaniu przez pozwaną przedpłaty za drewno, czy kara umowna została naliczona w sposób prawidłowy, czy powód poniósł szkodę oraz czy roszczenie o zapłatę kary umownej narusza art. 5 k.c.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy w szczególności korespondencja mailowa skierowana do pozwanej, jak również zeznania świadka N. R., które Sąd uznał za wiarygodne, potwierdziły stanowisko powoda w zakresie przygotowania drewna do odbioru przez pozwaną. Powód nie tylko przygotował drewno do odbioru, ale kilkukrotnie zawiadamiał pozwaną o powyższym fakcie, przesyłając widomości mailowe. Powód uwzględnił także wniosek pozwanej o przedłużenie terminu wydania towaru, zawierając aneks nr (...) do umowy. Pomimo wskazanych okoliczności J. J. nie odebrała przygotowanego drewna. Zarzut pozwanej, że nie została powiadomiona przy jakiej konkretnej drodze wywozowej drewno zostało przygotowane, był nieuzasadniony. Zarzut ten mógłby być uzasadniony, gdyby pozwana rzeczywiście chciała odebrać drewno, a z powodu braku precyzyjnego wskazania miejsca jego składowania nie mogłaby tego uczynić. Pozwana tymczasem nie wykazała żadnego zainteresowania odbiorem przedmiotowego drewna.

Zarzut pozwanej w zakresie braku obowiązku odbioru przez nią przygotowanego drewna z uwagi na brak dokonania przedpłaty, także nie zasługiwał na uwzględnienie. Według zawartej umowy, pozwana miała odebrać przygotowane przez powoda drewno w terminie zgodnym z harmonogramem, stanowiącym załącznik nr 2 do umowy. Powód natomiast zobowiązany był do dokonania zrywki drewna i przygotowania go do wydania w przewidzianym w harmonogramie terminie. Powód wywiązał się z ww. obowiązków o czym poinformował pozwaną drogą mailową. Wskazana regulacja nie stoi w sprzeczności z postanowieniami § 7 ust. 3 umowy dotyczącymi przedpłaty za drewno. Zgodnie z powołanymi postanowieniami kupująca miała obowiązek samodzielnego dokonania kalkulacji kwoty przedpłaty w oparciu o załącznik nr 1 i nr 2, dokonać tej przedpłaty w takiej wysokości i terminie, aby wykonać zobowiązanie związane z obiorem drewna zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy. Przekonanie pozwanej, że skoro nie dokonała przedpłaty, to nie miała obowiązku odbioru przygotowanego drewna, jest błędne.

Wbrew twierdzeniom pozwanej, że brak odbioru przez nią przygotowanego przez powoda drewna, nie powoduje po jego stronie szkody wskazać należy, że w sytuacji braku odbioru przygotowanego towaru, powód pozostaje z drewnem, które z każdym dniem traci na wartości z uwagi na utratę właściwości pozwalających na wykorzystanie go zgodnie z przeznaczeniem. Powyższe przekłada się na uzyskanie niższej ceny za taki towar (zeznania świadka).

Powód swoje roszczenie o zapłatę kary umownej wywodził z umowy sprzedaży drewna, niewykonanej przez pozwaną w zakresie obowiązku odbioru przygotowanego towaru. Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązania niepieniężnego. Zatem w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Dlatego, choć odpowiedzialność dłużnika z tytułu kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania nie jest uwarunkowana poniesieniem przez wierzyciela szkody, to jest ona zależna od pozostałych przesłanek statuujących odpowiedzialność kontraktową przewidzianą w art. 471 k.c. Oznacza to, że kara umowna stanowi odszkodowanie umowne i przysługuje wierzycielowi jedynie wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Przy czym obowiązek wykazania braku odpowiedzialności za niewykonanie umowy w zakreślonym przez strony terminie, spoczywa na obowiązanym do zapłaty kar umownej.

Możliwość dochodzenia kary umownej nie jest uzależniona od wystąpienia po stronie wierzyciela szkody majątkowej. Nienależyte wykonanie bądź niewykonanie umowy, jest okolicznością wystarczającą do żądania kary umownej. Kara umowna ma rekompensować ogół skutków, jakie towarzyszą niewykonaniu zobowiązania w sferze interesów wierzyciela i stanowić dodatkowe zabezpieczenie prawidłowego wykonania umowy. W ocenie Sądu Rejonowego powód skutecznie i w sposób prawidłowy naliczył karę umowną. Przepis art. 483 § 1 k.c. ogranicza zastosowanie kary umownej tylko do przypadku niewykonania zobowiązania niepieniężnego, czyli takiego, którego przedmiotem od chwili jego powstania nie jest suma pieniężna (art. 358 ¹ § 1 k.c.), jednakże w realiach niniejszej sprawy strona pozwana była zobowiązana do świadczenia niepieniężnego – odebrania zakontraktowanego drewna i zobowiązanie to było odrębnym od zapłaty ceny zobowiązaniem, które ma charakter pieniężny, które również obciążało pozwaną. Karą pieniężną było zabezpieczone zobowiązanie do odbioru drewna i zobowiązanie to było odrębnym od zapłaty ceny. Mimo obowiązku dokonania przedpłaty brak podstaw do utożsamiania zobowiązania do odbioru drewna, które ma charakter niepieniężny, i którego wykonanie było obwarowane karą umowną z zobowiązaniem do dokonania przedpłaty. Powyższe wynikało wprost z zawartej przez strony umowy, a konkretnie z § 4 ust. 1 i 2.

Sąd nie znalazł także podstaw do miarkowania kary umownej. Zgodnie z art. 484 § 2 k.c. jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. W przypadku miarkowania kary umownej ze względu na jej rażące wygórowanie za zasadnicze kryterium oceny rażącego wygórowania wskazuje się w orzecznictwie relację między wysokością kary umownej a wysokością należnego wynagrodzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 listopada 2007 r., sygn. akt V CSK 139/07). W niniejszej sprawie, naliczona kara umowna stanowiła 10% wynagrodzenia, zatem nie może być mowy o uznaniu tej kary za rażąco wygórowaną.

Sąd nie dopatrzył się w zachowaniu powoda naruszenia zasad współżycia społecznego, poprzez dążenie powoda jedynie do obciążenia pozwanej karą umowną. Powód zaproponował pozwanej drewno, przygotował towar do odbioru oraz kilkukrotnie zawiadomił pozwaną o możliwości odebrania towaru. Pozwana natomiast nie była zainteresowana odbiorem drewna w umówionym terminie. To pozwana zatem dopuściła się naruszenia zasady dotrzymywania umów, a powód nie naruszył żadnej z zasad uczciwego obrotu.

Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że dawały one podstawę do przyjęcia, że przedmiotowa kara umowna została zastrzeżona w sposób ważny i skuteczny. Dlatego też Sąd na podstawie art. 483 k.c. w zw. z art. 535 k.c., art. 6 k.c. oraz art. 355 § 2 k.c. orzekł jak w punkcie I wyroku.

Odsetki ustawowe za opóźnienie Sąd zasądził zgodnie z żądaniem pozwu na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., uwzględniając wymagalność roszczenia w dniu następującym po terminie zapłaty wskazanym w treści noty księgowej.

O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c. Pozwana, jako strona przegrywająca, zobowiązana jest zwrócić powodowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia roszczenia, które obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 1.200 zł ustalone według stawki minimalnej na podstawie § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W punkcie trzecim wyroku Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obciążył pozwaną opłatą od pozwu, od obowiązku uiszczenia której powódka była zwolniona na podstawie art. 94 powołanej ustawy.