Wyrok z 21 listopada 2025, sygn. I C 235/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Krzysztof Rogalewicz

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Aleksandra Cioch

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2025 roku w G.-D.

sprawy z powództwa G. B.

przeciwko Towarzystwu (...) w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) w W. na rzecz powódki G. B. kwotę 14.959,35 zł (czternaście tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt dziewięć złotych trzydzieści pięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie poczynając od dnia 19 lutego 2022 roku do dnia zapłaty,

2.  oddala powództwo w pozostałej części,

3.  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) w W. na rzecz powódki G. B. kwotę 3.290,76 zł (trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt złotych siedemdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

sędzia

Krzysztof Rogalewicz

I C 235/22

UZASADNIENIE

Powódka G. B. wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 21.476 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie poczynając od dnia 19 lutego 2022 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu (pozew – k. 3-6).

Pozwany Towarzystwo (...) w W. wniósł o oddalenie powództwa (odpowiedź na pozew - k. 67-72).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

W dniu 29 czerwca 2021 roku strony zawarły umowę ubezpieczenia obowiązkowego budynków i odpowiedzialności cywilnej w gospodarstwie rolnym powódki położonym w P., w gminie C., na okres od 1 lipca 2021 roku do 30 czerwca 2022 roku. Umową objęte zostały, między innymi, budynek mieszkalny i garaż. Budynek mieszkalny, parterowy z poddaszem, został wybudowany w 1984 roku. Jego wartość jako budynku nowego określono w umowie na 237.000 złotych, a zużycie na 29 %. Suma ubezpieczenia budynku mieszkalnego została określona na 169.000 złotych (polisa – k. 11-14).

17 stycznia 2022 roku w P. miała miejsce wichura. Na skutek działania huraganowego wiatru uszkodzeniu uległ budynek mieszkalny powódki, wyrwane i odkształcone zostały elementy pokrycia dachowego i drewnianej więźba budynku, jak krokwie, łaty, kontrłaty, elementy orynnowania, komin, wyrwane okna połaciowe. Dodatkowo, na części poddasza, gdzie dach został całkowicie wyrwany, padający śnieg z deszczem spowodował zalanie był pokoju, kuchni oraz łazienki. Uszkodzone zostały ściany i podłogi, a także meble i inny sprzęt.

Silny wiatr spowodował uszkodzenia budynku mieszkalnego: częściowe zerwanie pokrycia dachowego na obydwu połaciach na powierzchni 7 x 7 m, a także pogięcie i poderwanie dalszej części pokrycia na powierzchni 6 x 7 m na obydwu połaciach, pogięcie pokrycia i poderwanie na powierzchni 5 x 4 m i 6 x 5 m, częściowe uszkodzenie, zerwanie więźby dachowej na obydwu połaciach na powierzchni 7 x 7 m oraz przechylenie w pozostałej części na obydwu połaciach na powierzchniach: 6 x 7 m, 6 x 5 m i 5 x 4 m, pogięcie obróbek blacharskich na długości 35 mb, popękanie rynien na długości 26 mb, pogięcie trzech okien dachowych, popękanie komina, uszkodzenie jednej z elewacji na powierzchni 20 m x 0,6 m oraz porwanie membrany na powierzchni 7 x 7 m x 2 odpowiadającej powierzchni zerwanego pokrycia dachowego (zgłoszenie szkody – k. 18-19, protokół szkody – k. 20-28, zdjęcia – k. 15-17, akta szkody – k. 77, przesłuchane powódki – k. 95-98, opinia biegłego z dziedziny budownictwa R. P. – k. 145-178, jego przesłuchanie – k. 208-209, opinia uzupełniająca – k. 231-275).

18 stycznia 2022 roku powódka zgłosiła szkodę pozwanemu. Po zgłoszeniu szkody pozwany przeprowadził postępowanie likwidacyjne. Na miejsce wystąpienia szkody przybył likwidator szkód majątkowych, który dokonał oględzin, sporządzając szkic, dokonując szacunkowych obmiarów i wykonując zdjęcia. Następnie sporządzony został protokół oraz kosztorys.

1 lutego 2022 roku pozwany przyznał powódce odszkodowanie w kwocie 21.227,49 złotych.

Uznając kwotę odszkodowania za rażąco zaniżoną G. B. zawarła umowę z (...) S.A. we W. celem reprezentowania jej w sporze z ubezpieczycielem. Zlecono wykonanie kosztorysu, w którym wysokość szkody oszacowano na 72.996,51 złotych. Za sporządzenie inwentaryzacji i kosztorysu powódka zapłaciła 1.476 złotych.

Na skutek wezwania do zapłaty pozwany dokonał kolejnego oszacowania. W kolejnym kosztorysie wartość szkody oszacowano na 44.405,32 złotych. Od tej wartości odjęto kwotę 12.877,54 złotych odpowiadającą całkowitemu zużyciu technicznemu budynku, tj. 29 %, ustalając wysokość odszkodowania na kwotę 31.527,77 złotych. Pozwany wypłacił powódce dodatkowo 10.300,28 złotych.

19 września 2022 roku pozwany, uwzględniając szkodę powstałą po zalaniu trzech pomieszczeń, wypłacił powódce dodatkowo 5.268 złotych.

Łącznie Towarzystwo (...) w W. wypłaciło G. B. kwotę 36.795,77 złotych (zgłoszenie szkody – k. 18-19, protokół szkody – k. 20-28, zdjęcia – k. 15-17, akta szkody – k. 77, pismo pozwanego z 1 lutego 2022 roku – k. 29, kosztorys – k. 30-34, faktura za kosztorys – k. 58, przesłuchane powódki – k. 95-98, kosztorys wykonany na zlecenie powódki – k. 40-49, wezwanie do zapłaty – k. 39-40, pismo pozwanego z 5 sierpnia 2022 roku – k. 50, kolejny kosztorys pozwanego – k. 51-56).

Przed zdarzeniem powódka przeprowadziła remont dachu, zmieniając jego pokrycie na blachodachówkę. Położenie jej wymagało zmian w więźbie dachowej, położenia łat oraz membrany, a następnie blachodachówki wraz z obróbką blacharską i orynnowaniem.

Po uszkodzeniu budynku powódka zatrudniła tą samą firmę dekarską, która odtworzyła drewnianą konstrukcję dachu. Wymieniono całą membranę, poszycie dachu, zdjęta została stara blacha i na całym dachu położona nowa, założono też nowe rynny. Komin został odbudowany przez inną firmę. Za dotychczasowe naprawy powódka zapłaciła ponad 60 tysięcy złotych. Części prac nie wykonano z braków środków. Nie zrobiono jeszcze podbitki, nie dokonano naprawy ocieplenia. Pozostała też do wykonania część prac porządkowych. nie ma jeszcze podbitki, pozostały jeszcze prace porządkowe i ocieplenie. Prace porządkowe związane z uprzątnięciem zniszczonych elementów powódka wykonała we własnym zakresie (przesłuchane powódki – k. 95-98).

Naprawa wymagała podjęcia szeregu prac przygotowawczych, zabezpieczających budynek oraz prac rozbiórkowych. Aby przywrócić budynek do stanu sprzed wystąpienia szkody konieczne było wybudowanie komina, jego otynkowanie i wykonanie nakrywy, odbudowa zniszczonej więźby dachowej, prostowanie więźby na pozostałej części, położenie łat, zamocowanie membrany, montaż trzech okien dachowych (połaciowych), położenie blachodachówki, wykonanie obróbek blacharskich, montaż rynien dachowych, demontaż uszkodzonej części elewacji budynku i jej ponowne ocieplenie i naprawa. Ponadto konieczne do wykonania były prace porządkowe, polegające na oczyszczeniu terenu z resztek zniszczonych elementów oraz ich wywiezienie. Stopień zużycia technicznego budynku mieszkalnego od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia do dnia powstania szkody wyniósł 0,26 %. Rzeczywista wartość szkody powstałej 17 stycznia 2022 roku na skutek działania huraganowego wiatru w wyniku czego uszkodzeniu uległ budynek mieszkalny powódki, przy uwzględnieniu tego współczynnika, wyniosła 51.304,09 złotych (projekt techniczny remontu wykonany przez projektanta K. M. – k. 107-115, opinia biegłego z dziedziny budownictwa R. P. – k. 145-178, jego przesłuchanie – k. 208-209, opinia uzupełniająca – k. 231-275).

Powódka G. B. wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 21.476 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie poczynając od dnia 19 lutego 2022 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. Zdaniem strony powodowej ubezpieczyciel zaniżył koszty koniecznego remontu, a ponadto niesłusznie potrącił 29 % z tytułu całkowitego zużycia budynku (pozew – k. 3-6, dalsze pisma – k.106, 281, przesłuchane powódki – k. 95-98).

Pozwany Towarzystwo (...) w W. wniósł o oddalenie powództwa. Jego zdaniem powódka nie przedstawiła kosztorysu oraz faktur z tytułu nabycia potrzebnych do remontu materiałów, a przedstawione w pozwie i załączonych dokumentach kalkulacje są zawyżone, prowadzące do bezpodstawnego wzbogacenia powódki. Nieuwzględnienie zużycia technicznego budynku oznaczałoby, że odszkodowanie byłoby wyższe od poniesionej szkody (odpowiedź na pozew - k. 67-72, dalsze pisma – k. 120, 187-189).

Zgodnie z treścią art. 59 ustawa z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 367) rolnik jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia budynku wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, zwanego dalej "budynkiem rolniczym", od ognia i innych zdarzeń losowych. Nie ulega wątpliwości, że powód spełnił ustawowy obowiązek ubezpieczenia budynków swojego gospodarstwa rolnego położonego w C., w tym budynku wielofunkcyjnego, magazynu i obory, zawierając 8 lutego 2017 roku z pozwanym umowę ubezpieczenia obowiązkowego budynków i odpowiedzialności cywilnej. Z tytułu ubezpieczenia budynków rolniczych przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe w budynkach na skutek zdarzeń losowych w postaci: ognia, huraganu, powodzi, podtopienia, deszczu nawalnego, gradu, opadów śniegu, uderzenia pioruna, eksplozji, obsunięcia się ziemi, tąpnięcia, lawiny lub upadku statku powietrznego - art. 67 ust. 1 ustawy.

Odpowiedzialność pozwanego za zdarzenie powstałe w dniu 17 stycznia 2022 roku nie była co do zasady kwestionowana.

W myśl art. 68 ust. 1 ustawy wysokość szkody ustala się, z uwzględnieniem art. 69, na podstawie:

1) cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń; ustalenie wysokości szkody na podstawie tych cenników następuje w każdym przypadku niepodejmowania odbudowy, naprawy lub remontu budynku;

2) kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia; jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody.

Odnosząc się do ustalenia wysokości szkody wskazać należy, że pozwany w swoim drugim kosztorysie z 5 sierpnia 2022 roku oszacował wartość kosztorysową szkody, przed potrąceniem zużycia technicznego, na 44.405,32 złotych. Następnie, 19 września 2022 roku, pozwany wypłacił powódce dodatkowo 5.268 złotych, co bez uwzględnienia procentowego potrącenia daje kwotę 7.419,72 złotych. Zatem łączna kwota oszacowanej przez pozwanego wartości kosztorysowej szkody, przed potrąceniem stopnia zużycia technicznego, jest wyższa od kwoty wskazanej w opinii biegłego, która wyniosła 51.437,83 złotych (po uwzględnieniu prawidłowego współczynnika stopnia zużycia technicznego, to jest 0,26 % - 51.304,09 złotych).

Powołany biegły, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, dokonał szczegółowej analizy zgromadzonych dowodów w sprawie. W sposób drobiazgowy, z powołaniem na konkretne dowody, wskazał na konkretne uszkodzenia, przedstawiając ich zakres oraz koszt naprawy. W toku procesu powstała potrzeba sporządzenia opinii uzupełniającej, czego przyczyną była potrzeba uwzględnienia wykonania prac porządkowych przez powódkę we własnym zakresie. Opinię biegłego sąd uznał za w pełni profesjonalną, obiektywną i spójną. W sposób rzetelny, czytelny i jasny biegły przedstawił zakres uszkodzeń powstałych w wyniku huraganu, a także uzasadnił wyliczoną wartość szkody oraz wysokość odszkodowania.

Istotą sporu pomiędzy stronami była też kwestia w jaki sposób przy ustalaniu wysokości odszkodowania uwzględnia się faktyczne zużycie budynku. Zdaniem powoda faktyczne zużycie budynku uwzględnia się od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody. Zdaniem pozwanego uwzględnia się całkowite zużycie budynku, który przy ustalaniu odszkodowania przyjął 29 % zużycie budynku.

Stanowisko strony pozwanej ma oparcie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2023 roku, w sprawie II NSNc 64/23, w którym stwierdzono, że jak wynika z art. 68 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych uwzględnia się całkowity stopień zużycia budynku, za wyjątkiem szkód drobnych, których równowartość w złotych nie przekracza 100 euro.

Sąd w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wyrok ten jest sprzeczny z dominującą linią orzecznictwa, wyrażoną przykładowo w orzeczeniach: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2019 roku w sprawie II CSK 437/18, wyroku, Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 2016 roku w sprawie I ACa 84/16 czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2020 roku w sprawie I AGa 83/19 (wszystkie orzeczenia – L.), w których przyjmuje się, że uwzględnienie faktycznego zużycia budynku odnosi się wyłącznie do jego zużycia w czasie od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela do dnia szkody, a nie do całkowitego stopnia zużycia. Tym samym koszty takiej odbudowy są limitowane tylko przez uzgodnioną sumę ubezpieczenia, a nie pomniejszone o współczynnik odpowiadający faktycznemu zużyciu budynku.

Stanowisko polegające na uwzględnianiu całkowitego stopnia zużycia budynku, uznać należy, zdaniem sądu, za nielogiczne oraz nieracjonalne, godzące w interes ubezpieczonego, w tym wypadku także konsumenta.

Zgodnie z treścią art. 70 ust. 2 wyżej powołanej ustawy suma ubezpieczenia budynku rolniczego może odpowiadać wartości:

1) rzeczywistej tego budynku, przez którą rozumie się wartość w stanie nowym w dniu zawarcia umowy, pomniejszoną o stopień zużycia budynku rolniczego;

2) nowej - w odniesieniu do budynków nowych oraz takich, których stopień zużycia w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 10%.

Należy zwrócić uwagę, że już wówczas uwzględnia się stopień zużycia budynku rolniczego ustalając jego aktualną, rzeczywistą wartość. To właśnie od tej wartości jest naliczana i pobierana składka ubezpieczeniowa przez zakład ubezpieczeń. Zatem w momencie zawarcia umowy strony umówiły się, że ubezpieczany budynek ma określoną wartość wskazaną w umowie. Wartość ta może być pomniejszona jedynie o jego zużycie w czasie od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela do dnia szkody. Natomiast brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do przyjęcia przykładowo, jak w niniejszej sprawie, że w chwili wypłaty odszkodowania jego wartość należy pomniejszyć o 29 %. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do całkowicie nieuzasadnionej podwójnej korzyści ubezpieczyciela, który najpierw pobrałby zawyżoną składkę, pobraną od kwoty, która nie byłaby rzeczywistą sumą ubezpieczenia budynku rolniczego, a następnie wypłacił zaniżone odszkodowanie, obliczone od kwoty, która nie jest sumą ubezpieczenia budynku.

Stanowisko strony jest także sprzeczne z celem obowiązkowego ubezpieczenia budynków gospodarstwa rolnego. W zamierzeniu ustawodawcy ten obowiązek ustawowy ma chronić rolnika, dając możliwość, w przypadku ognia i innych zdarzeń losowych, odbudowy zniszczonych bądź uszkodzonych budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Wypłata odszkodowania pomniejszonego, w sposób w jaki chce pozwany, o przykładowo 80 % nie daje żadnej możliwości doprowadzenia do stanu sprzed wystąpienia szkody.

Należy też mieć na względzie, że w niniejszej sprawie nie można w żaden sposób przyjąć, że wypłata uzupełniającego odszkodowania zasądzonego przez sąd prowadzić będzie do bezpodstawnego wzbogacenia powódki. Przypomnieć raz jeszcze trzeba, iż zarówno faktyczna odbudowa i naprawa po zniszczeniach, jak i wartość kosztorysowa wyliczona przez biegłego dotyczą wyłącznie kosztów odtworzenia zniszczonej substancji. Blachodachówka, więźba dachowa, membrana, okna dachowe, orynnowanie, obróbki blacharskie to wszystkie elementy istniejące, które stosunkowo niedawno były zamontowane na budynku. Przy odbudowie zastosowano materiały tego samego rodzaju oraz w tej samej ilości jak przed wystąpieniem szkody. Osiągnięty efekt, poza robotami, których z braku środków jeszcze nie wykonano, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że powódka bezpodstawnie wzbogaci się po otrzymaniu należnego odszkodowania.

Dodatkowo jeszcze należy zwrócić uwagę, że postawa pozwanego, który wypłacał zaniżone odszkodowanie w trzech częściach, utrudniała powódce przeprowadzenie szybkich i w pełnym zakresie prac remontowych. Roszczenie nie obejmowało zresztą wszystkich kosztów powódki. Nie dochodziła ona zwrotu, udokumentowanych zresztą, kosztów sporządzenia projektu technicznego naprawy oraz kosztorysu, koniecznego także ze względu na postawę pozwanego.

Przy uwzględnieniu wyżej przedstawionych argumentów, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w szczególności opinię biegłego z dziedziny budownictwa, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 14.959,35 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie poczynając od dnia 19 lutego 2022 roku do dnia zapłaty. Zasądzona kwota stanowi różnicę pomiędzy wysokością należnego odszkodowania wyliczoną przez biegłego a wypłaconym odszkodowaniem. W pozostałym zakresie sąd oddalił powództwo.

Co do kosztów procesu sąd, w oparciu o przepisy art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 Kpc oraz art. 99 Kpc w zw. z art. 100 Kpc, biorąc pod uwagę wynik procesu, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.290,76 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie poczynając od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Powódka wygrała w 69,7 %, pozwany wygrał w 30,3 %. Na koszty obu stron te składają się: koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600 złotych - § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa w kwocie 17 złotych. Powódka uiściła kwotę 1.074 złote opłaty od pozwu oraz zaliczkowo koszty opinii biegłego w łącznej kwocie 6.214,25 złotych. Wszystkie koszty zostały stosunkowo rozdzielone stosownie do wyniku sprawy.

sędzia

Krzysztof Rogalewicz