Wyrok z 5 grudnia 2025, sygn. I C 334/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 grudnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodnicząca: asesor sądowy W. O.

po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 roku w U. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa R. M.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

1.

oddala powództwo;

2.

zasądza od R. M. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. kwotę 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3.

nakazuje pobrać od R. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 1.019,92 zł (tysiąc dziewiętnaście złotych dziewięćdziesiąt dwa grosze) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu.

asesor sądowy W. O.

Sygn. akt I C 334/24 upr.

UZASADNIENIE

W dniu 29 lutego 2024 roku (data nadania w urzędzie pocztowym– k. 20) T. R., prowadzący działalność gospodarczą pod (...) T. w T., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 6), wniósł o zasądzenie od (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w X. na swoją rzecz kwoty 1.682,64 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według spisu przedłożonego na rozprawie, a w przypadku jego niezłożenia według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 17 listopada 2023 roku doszło do zdarzenia, w którym uszkodzeniu uległ pojazd marki (...). (...) (1) o nr rej. (...), należący do U. B. (1). W związku ze szkodą poszkodowana wynajęła od powoda pojazd marki I. (...) o nr rej. (...) na okres 24 dni przy stawce 120 złotych netto. Łączny koszt najmu zastępczego wyniósł zatem 3.542,20 złotych brutto. Powód nabył od poszkodowanej wierzytelność wynikającą ze szkody komunikacyjnej numer (...).01. W dniu 10 stycznia 2024 roku wystawił fakturę, jednak pozwana jedynie częściowo uznała roszczenie wypłacają kwotę 1.859,76 złotych, redukując stawkę najmu do kwoty 63 złotych netto za dobę najmu. Podniósł, że poszkodowana wynajęła pojazd zastępczy po cenach rynkowych, nie przewyższając klasy pojazdu uszkodzonego oraz, że nie była zobowiązana do skorzystania z najtańszej oferty wynajmu pojazdu zastępczego (pozew k. 3-5).

W odpowiedzi na pozew (...) Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w X., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 33), wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przyznała, że udzielała ochrony ubezpieczeniowej sprawcy zdarzenia z dnia 17 listopada 2023 roku w wyniku, którego uszkodzeniu uległ pojazd marki H. (...) (2) o numerze rejestracyjnym (...) i wypłaciła powodowi odszkodowanie w kwocie 1.859,76 złotych tytułem najmu pojazdu zastępczego, uznając 24 dni najmu według stawki 63 złotych netto za dobę. Zaprzeczyła, by wynajęcie pojazdu zastępczego po wyższej stawce było uzasadnione. Pozwana wskazała, iż ustalony koszt za dobę najmu w wysokości 63 złotych netto był celowy, obiektywny i ekonomicznie uzasadniony, a tym samym mieścił się w zakresie normlanych następstw zdarzenia. Pozwana informowała bowiem poszkodowaną o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego w segmencie klasy B za kwotę 63 złotych netto. Poszkodowana nie skontaktowała się z pozwanym ubezpieczycielem w celu zasięgnięcia informacji na ten temat, czym naruszyła ciążący na niej obowiązek minimalizacji szkody (odpowiedź na pozew – k. 26-32).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 17 listopada 2023 roku w trakcie kolizji drogowej doszło do uszkodzenia pojazdu marki H. (...) (1) o nr rejestracyjnym (...), stanowiącego własność U. B. (1). Sprawcą zdarzenia był kierujący pojazdem ubezpieczonym w zakresie OC
w (...) Towarzystwie (...) Spółce Akcyjnej w X. (okoliczności bezsporne).

W dniu 21 listopada 2023 roku zgłoszono szkodę ubezpieczycielowi, która została zarejestrowana pod numerem (...).01 (dowód: zgłoszenie szkody – k. 35-36, elektroniczne akta szkody – k. 48).

W piśmie z dnia 21 listopada 2023 roku pracownik (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w X. poinformował zgłaszającego szkodę T. R. oraz poszkodowaną U. B. (1) o możliwości i zorganizowaniu nieodpłatnego wynajmu auta, bez kosztów podstawienia i odbioru oraz bez kaucji na niezbędny czas dokonania naprawy uszkodzonego pojazdu, jednocześnie informując powoda o konsekwencjach wynajmu pojazdu spoza sieci wypożyczalni pozwanej, co wiąże się z ryzykiem weryfikacji stawki oraz długości okresu najmu pojazdu (dowód: e-mail z dnia 21 listopada 2023 roku - k. 37-38, przyjęcie zgłoszenia szkody z informacją zorganizowania wynajmu pojazdu przez ubezpieczyciela skierowany do U. B. (1) – k.39-40, cennik wynajmów pojazdów zastępczych – k. 42-47).

W tym samym dniu tj. w dniu 21 listopada 2023 rok U. B. (1) zawarła umowę najmu pojazdu zastępczego z T. R. za kwotę 120 złotych za dobę wynajmu. Najem pojazdu zastępczego trwał 24 dni tj. do dnia 14 grudnia 2023 roku. Z tego tytułu wynajmujący T. R. wystawił w dniu 10 stycznia 2024 roku fakturę VAT nr (...) na kwotę 3.542,40 złotych brutto (dowód: umowa najmu pojazdu – k. 14-15; protokół zdawczo-odbiorczy – k. 13; okres wynajmu – k.13; faktura VAT nr (...) – k. 16; elektroniczne akta szkody – k. 48).

Dobowa stawka najmu pojazdu zastępczego wynikająca z umowy najmu pojazdu zastępczego z dna 21 listopada 2023 r. mieści się w rynkowych stawkach najmu (dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej i ruchu drogowego A. D. z 6 czerwca 2025 r. – k. 69-74)

Z wynajętego samochodu zastępczego korzystała U. B. (1). Pojazd jej był potrzebny m. in. w celu sprawowania opieki nad matką, którą musiała zawozić do lekarzy, na rehabilitację oraz na badania. W czasie, gdy wynajmowała auto zastępcze nie posiadała innego pojazdu, z którego mogła korzystać (dowód: zeznania świadka U. B. (1) – k. 58-58v).

U. B. (1) zawarła z T. R., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) (...) w T. umowę cesji wierzytelności, na mocy której przelała swoją wierzytelność względem sprawcy szkody i towarzystwa ubezpieczeń w postaci prawa do odszkodowania za korzystanie z samochodu zastępczego w okresie od dnia powstania szkody komunikacyjnej do dnia zakończenia naprawy samochodu (dowód: umowa cesji wierzytelności – k.12).

Decyzją z dnia 23 stycznia 2024 roku ubezpieczyciel przyznał odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego w kwocie 1.859,76 złotych brutto, uznając 24 dni najmu pojazdu ze stawką dobową w wysokości 63 złotych (dowód: decyzja z dnia 23 stycznia 2023 roku – k. 17-17v).

Pismem z dnia 24 stycznia 2024 roku T. R., prowadzący działalność gospodarczą pod (...) (...) w T. wezwał ubezpieczyciela do zapłaty kwoty 1.682,64 złotych w terminie 7 dni od otrzymania wezwania wraz z należnymi odsetkami (dowód: wezwanie do zapłaty – k. 18).

Decyzją z dnia 6 lutego 2024 roku ubezpieczyciel odmówił przyznania dalszej kwoty odszkodowania (dowód: decyzja z dnia 6 lutego 2024 roku – k. 19-19v).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy niniejszej oraz zeznań świadka U. B. (1). Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność
w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwa żadnych wątpliwości.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka U. B. (2) w zakresie tego, że nie negocjowała stawki za wynajem pojazdu zastępczego, bo to nie ona miała płacić za wynajem pojazdu. Myślała, że to powód uzgodnił cenę z firmą ubezpieczeniową. Z zeznań świadka wynikało zatem, że poszkodowana nie została poinformowana przez T. R. o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za stawkę najmu w wysokości 63 złotych z wypożyczalni współpracującej z ubezpieczycielem.

Sąd uznał za wiarygodną opinię biegłego sądowego A. D., jednakże przy rozstrzygnięciu sprawy nie uwzględnił wniosków zawartych w tej opinii. Powód został bowiem poinformowany o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za stawkę 63 zł za dobę, z której nie skorzystał, ponadto nie powiadomił poszkodowanej o zaistnieniu takiej możliwości. Rynkowy poziom cen usług najmu pojazdu jest niewątpliwie istotny, ale w sytuacjach, gdy ubezpieczyciel nie może zorganizować poszkodowanemu najmu pojazdu zastępczego. Skoro poszkodowana mogła wynająć pojazd zastępczy przy stawce mniejszej niż faktycznie wynajęła, to należy stwierdzić, iż powód działał na szkodę ubezpieczyciela.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 822§1 kc przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Zgodnie z §2 tego artykułu umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o których mowa w §1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Określając zakres odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela należy mieć na uwadze także art. 34 ust. 1, art. 36 i 38 tej ustawy. Zgodnie z art. 34 ust. 1 tej ustawy z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Zgodnie z art. 36 tej ustawy odszkodowanie ustala się w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Oznacza to, że o rodzaju i wysokości świadczeń należnych od zakładu ubezpieczeń decydują przepisy kodeksu cywilnego, zatem wysokość odszkodowania powinna być ustalona według reguł określonych w art. 363 k.c.

Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (art. 361 § 2 k.c.).

Zgodnie z przepisem art. 509 § 1 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W wyniku przelewu na nabywcę (cesjonariusza) przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi (cedentowi), który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Będąca przedmiotem cesji wierzytelność przechodzi na cesjonariusza w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy – ze wszystkimi związanymi z nią prawami oraz brakami. Wierzytelność, która ma stanowić przedmiot rozporządzenia, powinna być w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana). Dotyczy to przede wszystkim wyraźnego określenia stosunku zobowiązaniowego, którego elementem jest zbywana wierzytelność (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 maja 1999 r., III CKN 423/98), a zatem oznaczenia stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Strony stosunku, świadczenie oraz przedmiot świadczenia muszą być oznaczone bądź przynajmniej możliwe do oznaczenia (oznaczalne) w momencie zawierania umowy przenoszącej wierzytelność. W ocenie Sądu, powód w należyty sposób wykazał nabycie wierzytelności z tytułu odszkodowania, co potwierdza dowód z dokumentów w postaci umowy cesji wierzytelności. Wierzytelność ta została w skonkretyzowana w wystarczający sposób, tj. poprzez wskazanie stron (cedenta i cesjonariusza), świadczenia przysługującego ze wskazaniem daty powstania szkody, numeru akt szkody, uszkodzonego pojazdu. Legitymacja czynna powoda nie była zresztą kwestionowana przez pozwaną.

Nie budziło nadto wątpliwości, że koszty wynajęcia samochodu zastępczego w okresie, kiedy poszkodowana nie mogła używać własnego pojazdu nie wkraczają poza granicę normalnych następstw zdarzenia wywołującego szkodę. Zaciągnięcie przez poszkodowaną zobowiązania do zapłaty czynszu najmu pojazdu zastępczego stanowiło szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. pozostającą w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym.

Pozwana nie kwestionowała swojej odpowiedzialności i wypłaciła powodowi w postępowaniu likwidacyjnym kwotę 1.859,76 zł brutto (24 dni x 63 zł) tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Sporna pomiędzy stronami pozostawała stawka dobowa tego najmu.

W tym zakresie przytoczyć należy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 17 listopada 2011 roku (III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28), że nie wszystkie wydatki pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym mogą być refundowane. Istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2 k.c., art. 362 k.c. i art. 826 § 1 k.c.). Na ubezpieczycielu ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji gwarancyjnej ubezpieczyciela. W tożsamy sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 lutego 2019 roku (III CZP 84/18, OSNC 2020/1/6), akcentując, że w ramach tego obowiązku powinnością poszkodowanego, jako wierzyciela, jest lojalne postępowanie na etapie likwidacji szkody przez ograniczanie zakresu świadczenia odszkodowawczego ubezpieczyciela, a nie zbędne powiększanie wysokości szkody. Brak podjęcia takich działań mimo, że leżały w zakresie możliwości poszkodowanego, nie może zwiększać odszkodowania należnego od ubezpieczyciela zobowiązanego do naprawienia szkody. W tym zakresie należy proporcjonalnie wyważyć interesy poszkodowanego i ubezpieczyciela kierując się standardem rozsądnie myślącej osoby, która określone zachowanie uznałaby za celowe, konieczne i racjonalne ekonomicznie. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 roku (III CZP 20/17, OSNC 2018/6/56), wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnienia wymaga, że w dniu 21 listopada 2023 roku powód otrzymał szczegółowe informacje na temat możliwości wynajęcia pojazdu za dobę najmu pojazdu zastępczego w wysokości 63 złotych, której to informacji nie przekazał poszkodowanej, która zbyła na jego rzecz umową przelewu wierzytelności wszystkie roszczenia związane ze szkodą z dnia 17 listopada 2023 roku. Ubezpieczyciel wykazał, że poszkodowana miała realną możliwość wynajęcia pojazdu za wskazaną stawkę (k. 42-47). Powód nie udowodnił zaś, aby podjął próbę kontaktu z ubezpieczycielem. Przeciwnie, wynajmując pojazd za stawkę niemal dwukrotnie wyższą niż proponował ubezpieczyciel, działał na niekorzyść ubezpieczyciela. Ubezpieczyciela obciążają wyłącznie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione za najem pojazdu zastępczego. Powód naruszył zasadę współdziałania z ubezpieczycielem przy likwidacji szkody, przez co doprowadził do zwiększenia rozmiarów szkody. Zwrot kosztów pojazdu zastępczego ponad stawkę dobą najmu wskazaną przez ubezpieczyciela sprawcy kolizji nie była więc zasadna. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł w punkcie 1. (pierwszym wyroku).

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 oraz art. 108 k.p.c. Powód przegrał sprawę w całości, dlatego zobowiązany był zwrócić pozwanej kwotę 917 zł tytułem kosztów procesu, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym zgodnie z wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 900 złotych ustalone w oparciu o § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. O odsetkach od kosztów procesu, należnych za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, rozstrzygnięto z mocy art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

W sprawie niniejszej zostały poniesione wydatki tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu. Wydatki te stanowią kwotę 1.019,92 złotych i związane są z wynagrodzeniem biegłego za sporządzoną opinię (postanowienie – k. 76). Z uwagi na fakt, iż strona powodowa przegrała niniejszy proces w całości, Sąd nakazał ściągnąć powyższą kwotę od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo na opinię biegłego, o czym orzekł w punkcie 3. (trzecim) wyroku.

asesor sądowy S. R.

Z: (…)

T., dnia 3 marca 2026 roku asesor sądowy S. R.