Postanowienie z 30 grudnia 2025, sygn. I Ns 2/22
Sygn. akt I Ns 2/22
POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2025 roku
Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w G. w składzie :
Przewodniczący: SSR Janusz Supiński
Protokolant: Katarzyna Kucharska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02.12.2025r. sprawy
z wniosku E. I. (1)
z udziałem A. K. (1), T. K. (1), D. K. (1), T. K. (2), A. M.
o podział majątku i dział spadku
postanawia:
I. Ustalić, że w skład majątku dorobkowego, zgromadzonego w trakcie trwania związku małżeńskiego spadkodawców Z. K. (1) zmarłego w dniu 30.08.2011r. w G. ostatnio stale zamieszkałego w G. oraz H. K., zmarłej w dniu 23.03.2019r. w G., ostatnio stale zamieszkałej w O. wchodzą:
1. lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) o wartości 385.800,00 zł;
2. prawo dzierżawy działki ogrodowej nr (...) w ROD im. W. K. (1) w G. wraz z nakładami poczynionymi na tę działkę o wartości 6.420,00 zł
3. sprzęt pszczelarski – miodarka o wartości 120,00zł;
4. sprzęt pszczelarski – podkurzacz o wartości 30,00 zł;
5. ule pszczele z rodzinami – 15 szt. o wartości 9.000,00 zł.
II. Ustalić, że w skład spadku po Z. K. (1) zmarłym w dniu 30.08.2011r. w G. ostatnio stale zamieszkałym w G. wchodzi udział do 1/2 części w majątku dorobkowym opisanym w pkt. I.
III. Ustalić, że umowa darowizny zawarta w dniu 31.01.2014r. w G. pomiędzy Z. K. (1) s. Z. i H. a H. K., której przedmiotem było przeniesienie własności samochodu osobowego marki C. (...) nr re. (...) na rzecz H. K. oraz darowizna kwoty 11.000 zł jest nieważna.
IV. Ustalić, że umowa darowizny zawarta w dniu 04.02.2014r. w G. pomiędzy H. K. a A. K. (1), której przedmiotem było przeniesienie udziału do 1/2 części we współwłasności samochodu osobowego marki C. (...) nr re. (...) na rzecz A. K. (1) jest nieważna.
V. Ustalić, że umowa dożywocia i darowizny zawarta w dniu 01.07.2014r. w G. pomiędzy H. K. a A. K. (1) i I. K., której przedmiotem było przeniesienie na rzecz A. K. (1) i I. K. udziału do 1/2 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) w zamian za zobowiązanie A. K. (1) i I. K. do zapewnienia dożywotniego utrzymania H. K. oraz przeniesienie na rzecz A. K. (1) udziału do 1/8 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) jest nieważna.
VI. Ustalić, że oświadczenie H. K. z dnia 23.06.2015r. złożone wobec Zarządu Rodzinnego O. D. im. W. K. (1) w G., którego przedmiotem było zrzeczenie się członkostwa w (...) Związku (...) i prawa użytkowania działki nr (...) na rzecz syna A. K. (1) jest nieważne.
VII. Ustalić, że w skład spadku po H. K., zmarłej w dniu 23.03.2019r. w G., ostatnio stale zamieszkałej w O. wchodzą:
1. udział do 5/8 części we współwłasności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość położonego w G. ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisanego w księdze wieczystej (...) o wartości 241.125,00 zł;
2. udział do 5/8 części we współwłasności nakładów poczynionych na działkę ogrodową nr (...) w ROD im. W. K. (1) w G. o wartości 4.012,50 zł
3. udział do 5/8 części we współwłasności sprzętu pszczelarskiego – miodarki o wartości 75,00zł;
4. udział do 5/8 części we współwłasności sprzętu pszczelarskiego – podkurzacza o wartości 18,75 zł;
5. udział do 5/8 części we współwłasności uli pszczelich z rodzinami – 15 szt. o wartości 5.625,00 zł;
a) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
b) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
c) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
d) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...) o łącznej wartości 67.000,00 zł.
VIII. Dokonać podziału majątku dorobkowego spadkodawców Z. K. (1) zmarłego w dniu 30.08.2011r. w G. ostatnio stale zamieszkałego w G. oraz H. K., zmarłej w dniu 23.03.2019r. w G., ostatnio stale zamieszkałej w O. oraz działu spadku po wskazanych spadkodawcach w ten sposób, że:
1. przyznać na wyłączną rzecz wnioskodawczyni E. I. (1):
a) lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) o wartości 385.000,00 zł;
b) prawo dzierżawy działki ogrodowej nr (...) w ROD im. W. K. (1) w G. wraz z nakładami poczynionymi na tę działkę o wartości 6.420,00 zł;
c) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
d) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
e) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...)
f) udział do (...) części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej położonej w miejscowości K. gmina M. oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha zapisanej w księdze wieczystej (...) o łącznej wartości (c, d, e, f) 67.000,00 zł.
2. przyznać na wyłączną rzecz uczestnika postępowania A. K. (1):
a) sprzęt pszczelarski – miodarka o wartości 120,00zł;
b) sprzęt pszczelarski – podkurzacz o wartości 30,00 zł;
c) ule pszczele z rodzinami – 15 szt. o wartości 9.000,00 zł.
IX. Zasądzić od wnioskodawczyni E. I. (1) na rzecz uczestnika postępowania A. K. (1) kwotę 152.051,65 (sto pięćdziesiąt dwa tysiące pięćdziesiąt jeden 65/100) złotych tytułem dopłaty oraz rozliczenia nakładów, płatną w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności.
X. Zasądzić od wnioskodawczyni E. I. (1) na rzecz uczestników postępowania T. K. (2), T. K. (1), D. K. (1) i A. M. kwoty po 38.993,59 (trzydzieści osiem tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt trzy 59/100) złotych tytułem spłaty oraz rozliczenia nakładów, płatne w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności.
XI. Zasądzić od uczestników postępowania T. K. (2), T. K. (1), D. K. (1) i A. M. na rzecz uczestnika postępowania A. K. (1) kwoty po 1.306,83 (jeden tysiąc trzysta sześć 83/100) złotych tytułem rozliczenia nakładów, płatne w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności.
XII. Oddalić pozostałe wnioski zainteresowanych.
XIII. Ustalić wartość przedmiotu podziału majątku i działu spadku na kwotę 468.370,00 złotych.
XIV. Ustalić, że strony ponoszą koszty postępowania we własnym zakresie.
XV. Nakazać pobrać od wnioskodawczyni E. I. (1) na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 4.821,97 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo w toku postępowania ze środków budżetowych.
XVI. Nakazać pobrać od uczestnika postępowania A. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 4.821,97 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo w toku postępowania ze środków budżetowych.
XVII. Nakazać pobrać od uczestników postępowania T. K. (2), T. K. (1), D. K. (1) i A. M. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwoty po 1.830,49 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo w toku postępowania ze środków budżetowych.
Sygn. akt I Ns 2/22
UZASADNIENIE
W. Ł. I. – po uwzględnieniu okoliczności zaistniałych w toku postępowania (zgon uczestników postępowania H. K. i Z. K. (1) s. Z.) wniosła ostatecznie o dokonanie podziału majątku dorobkowego, zgromadzonego w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej spadkodawców Z. K. (1) zmarłego w dniu 30.08.2011r. w G. ostatnio stale zamieszkałego w G. oraz H. K., zmarłej w dniu 23.03.2019r. w G., ostatnio stale zamieszkałej w O. oraz działu spadku po wskazanych wyżej spadkodawcach poprzez przyznanie na jej rzecz nieruchomości, przyznanie na rzecz spadkobierców uczestnika Z. K. (1) s. Z. części ruchomości, przyznanie na rzecz uczestnika A. K. (1) części ruchomości oraz wyrównania udziałów poszczególnych spadkobierców w spadku poprzez stosowne dopłaty. Nadto wnioskodawczyni wniosła o ustalenie, że:
- w skład majątku dorobkowego spadkodawców wchodzą środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych oraz szereg ruchomości, w tym złote precjoza, futra, elektronarzędzia;
- umowa dożywocia i darowizny zawarta w dniu 01.07.2014r. w G. pomiędzy H. K. a A. K. (1) i I. K., której przedmiotem było przeniesienie na rzecz A. K. (1) i I. K. udziału do 1/2 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) w zamian za zobowiązanie A. K. (1) i I. K. do zapewnienia dożywotniego utrzymania H. K. oraz przeniesienie na rzecz A. K. (1) udziału do 1/8 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) jest nieważna;
- umowa darowizny zawarta w dniu 04.02.2014r. w G. pomiędzy H. K. a A. K. (1), której przedmiotem było przeniesienie udziału do 1/2 części we współwłasności samochodu osobowego marki C. (...) nr re. (...) na rzecz A. K. (1) jest nieważna.
Uczestnik postępowania – A. K. (1) – przychylił się do wniosku co do zasady, kwestionując jednak, by umowa dożywocia i darowizny zawarta w dniu 01.07.2014r. w G. pomiędzy H. K. a A. K. (1) i I. K., której przedmiotem było przeniesienie na rzecz A. K. (1) i I. K. udziału do 1/2 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) w zamian za zobowiązanie A. K. (1) i I. K. do zapewnienia dożywotniego utrzymania H. K. oraz przeniesienie na rzecz A. K. (1) udziału do 1/8 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) była nieważna Podobnie A. K. (1) kwestionował twierdzenia wnioskodawczyni co do nieważności umowy darowizny na jego rzecz udziału do ½ części we współwłasności samochodu osobowego marki C. (...). W przypadku obu w/w umów spadkodawczyni H. K. – w opinii uczestnika A. K. (1) – była w pełni świadoma podejmowanych czynności. Nadto A. K. (1) kwestionował istnienie szeregu ruchomości, wymienianych przez wnioskodawczynię, a które miałyby wchodzić w skład spadku po spadkodawcach, wnosząc wszakże o ewentualne ich przyznanie na rzecz wnioskodawczyni (gdyby rzeczywiście one istniały) bez dokonywania rozliczenia wartości owych rzeczy. Niezależnie od powyższego uczestnik A. K. (1) potwierdził, że po śmierci ojca zabrał ule z rodzinami pszczelimi oraz sprzęt pszczelarski (podkurzacz i miodarkę).
Uczestnicy postępowania – T. K. (2), D. K. (1), T. K. (1) i A. M. – również przychylili się do wniosku co do zasady, wnosząc o przyznanie nieruchomości wnioskodawczyni E. I. (1) lub uczestnikowi A. K. (1), zasądzenie na rzecz w/w uczestników stosownej spłaty oraz przyznanie ruchomości na rzecz wnioskodawczyni.
Sąd ustalił co następuje:
Spadkodawca Z. K. (1) zmarł w dniu 30.08.2011r. w G., gdzie też stale zamieszkiwał. W chwili śmierci był żonaty z H. K.. W trakcie trwania związku małżeńskiego spadkodawcy Z. K. (1) z H. K. nabyli oni:
6. lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) o obecnej wartości 385.000,00 zł;
7. prawo dzierżawy działki ogrodowej nr (...) w ROD im. W. K. (1) w G. wraz z nakładami poczynionymi na tę działkę o obecnej wartości 6.420,00 zł
8. sprzęt pszczelarski – miodarka o obecnej wartości 120,00zł;
9. sprzęt pszczelarski – podkurzacz o obecnej wartości 30,00 zł.
Ponadto w skład majątku dorobkowego spadkodawcy Z. K. (1) i H. K., na dzień otwarcia spadku po Z. K. (1) wchodziły:
10. samochód D. T. nr rej. (...);
11. przyczepka samochodowa nr. rej. (...) o obecnej wartości 447 zł;
12. łódź (...) B. nr rej. (...)- (...);
13. pasieka, obejmująca 15 rodzin pszczelich wraz z ulami o obecnej wartości 9.000 zł;
14. przyczepa kempingowa, służąca jako pomieszczenie gospodarcze dla pasieki;
15. sprzęt wędkarski;
16. osprzęt do łodzi m.in. silniki zaburtowe;
17. narzędzia;
18. meble, stanowiące wyposażenie lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...)
19. środki zgromadzone na książeczce oszczędnościowej terminowej (...) nr (...) w (...) SA w kwocie 3.185,46 zł;
20. środki zgromadzone na książeczce oszczędnościowej terminowej (...) nr (...) w (...) SA w kwotach 1.592,95 zł oraz 2.103,69 zł;
21. środki zgromadzone na książeczce oszczędnościowej terminowej (...) nr (...) w (...) SA w kwocie 3.656,70 zł;
22. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w (...) SA w W. nr (...) w wysokości 1.750,38 Euro;
23. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w (...) SA w W. nr (...) w wysokości 27.405,48 Euro;
24. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w (...) SA w W. nr (...) w wysokości 8.510,58 zł;
25. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w (...) SA w W. nr (...) w wysokości 4.756,83 zł;
26. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w Banku (...) SA w W. nr (...) w wysokości 3.021,94 Euro.
Bezpośrednio po śmierci spadkodawcy Z. K. (1) H. K. wypłaciła ze wskazanych wyżej rachunków bankowych wszystkie zgromadzone tam środki i zamknęła powyższe rachunki bankowe. Pobrane pieniądze zostały następnie rozdysponowane przez H. K. wedle jej uznania w tym m.in. podarowała część tych pieniędzy swojemu synowi Z. K. (1) s. Z..
W dniu 08.11.2011r. H. K. sprzedała świadkowi D. K. (2) łódź (...) B. za kwotę 2.800 zł, który zresztą następnie – w dniu 05.04.2016r. – łódź tę sprzedał G. S. (1). Kwotę 2.800 zł rozdysponowała wedle swojego uznania H. K..
W dniu 03.08.2012r. Z. K. (1) s. Z. nabył fabrycznie nowy samochód osobowy marki C. (...).
W dniu 01.10.2012r. samochód osobowy marki D. (...) nr rej. (...) został wyrejestrowany z ewidencji, a to wobec demontażu pojazdu. Pojazd D. T. zezłomował Z. K. (1) s. Z., a uzyskane stąd środki w wysokości 200 zł przekazał H. K..
Pasiekę, obejmującą 15 rodzin pszczelich wraz z ulami przejął, po śmierci spadkodawcy Z. K. (1) jego syn – A. K. (1). Spadkodawca Z. K. (1) trzymał ule wraz z przyczepą kempingową służącą za pomieszczenie gospodarcze dla pasieki na terenie dawnej Wytwórni (...) w G.. Tam też, po śmierci Z. K. (1), pasiekę prowadził A. K. (1). W roku 2014 zniknęła z terenu (...) przyczepa kempingowa, a ule zabrał A. K. (1).
W dniu 31.01.2014r. w G. została zawarta pomiędzy Z. K. (1) s. Z. i H. a H. K. umowa darowizny, której przedmiotem było przeniesienie własności samochodu osobowego marki C. (...) nr re. (...) na rzecz H. K..
W dniu 04.02.2014r. została zawarta w G. umowa darowizny pomiędzy H. K. a A. K. (1), której przedmiotem było przeniesienie udziału do 1/2 części we współwłasności samochodu osobowego marki C. (...) nr rej. (...) na rzecz A. K. (1).
W dniu 01.07.2014r. została zawarta umowa dożywocia i darowizny pomiędzy H. K. a A. K. (1) i I. K., której przedmiotem było przeniesienie na rzecz A. K. (1) i I. K. udziału do 1/2 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) w zamian za zobowiązanie A. K. (1) i I. K. do zapewnienia dożywotniego utrzymania H. K. oraz przeniesienie na rzecz A. K. (1) udziału do 1/8 części we współwłasności lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...).
W dniu 23.06.2015r. zostało złożone oświadczenie H. K. wobec Zarządu Rodzinnego O. D. im. W. K. (1) w G., którego przedmiotem było zrzeczenie się członkostwa w (...) Związku (...) i prawa użytkowania działki nr (...) na rzecz syna A. K. (1).
W dniu 9.12.2015r. Z. K. (1) s. Z. sprzedał J. M. (1) przyczepkę samochodową nr rej. (...). Umowa objęła wprawdzie prawo własności przyczepki, ale efektem tej umowy było przekazanie przez Z. K. (1) J. M. (1) jedynie dowodu rejestracyjnego przyczepki z jednoczesnym pozostawieniem samej przyczepki we władaniu Z. K. (1) s. Z..
Po śmierci Z. K. (1) dostęp do pomieszczeń, w których spadkodawca przechowywał sprzęt wędkarski, osprzęt do łodzi, narzędzia itd. posiadali zainteresowani oraz H. K.. Oni też, w szczególności A. K. (1) i Z. K. (1) s. Z., w różnym czasie oczyścili te pomieszczenia m.in. wywożąc liczne śmieci i inne przedmioty. W chwili obecnej nieznany jest zakres przedmiotowy czyszczenia tych pomieszczeń, ani los przedmiotów, przedstawiających jakąkolwiek wartość, należących do spadkodawcy Z. K. (1), a przechowywanych przez spadkodawcę w pomieszczeniach gospodarczych.
Prawdopodobnym też pozostaje, że w chwili śmierci spadkodawcy, posiadał on wraz z H. K. jakieś wyroby ze złota oraz - być może - futra. W chwili obecnej jednak brak możliwości ustalenia zakresu przedmiotowego owych rzeczy, miejsca ich położenia i – tym bardziej - ich wartości.
(...), pozostałe na wyposażeniu lokalu mieszkalnego w G. ul. (...) pochodzą z lat 80 tych XX wieku i są wyeksploatowane.
Spadkodawczyni H. K. zmarła w dniu 23.03.2019r. w G., stale ostatnio zamieszkiwała w miejscowości O. gmina B.. Spadkodawczyni H. K. cierpiała od roku 2011 na zaburzenia natury psychicznej m.in. w okresie od 07.06.2011r. do 25.09.2012r. leczona była z uwagi na zaburzenia adaptacyjne, otępienie naczyniowe, epizod depresji umiarkowany. W dniu 29.10.2012r. orzeczono wobec H. K. znaczny stopień niepełnosprawności z uwagi na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. H. K. leczona była psychiatrycznie, w tym w Szpitalu (...) w W.. W dniu 11.04.2014r. stwierdzono u H. K. chorobę Alzheimera. H. K., zawierając umowy w dniach 31.01.2014r. 04.02.2014r., 01.07.2014r. oraz składając oświadczenie w dniu 23.06.2015r. pozostawała w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji albo swobodne wyrażenie woli.
dowód: zeznania A. K. k 154-155, 1088-1089
zeznania Z. K. k 155
zeznania T. K. k 376v-377, 1085-1086
zeznania wnioskodawczyni E. I. k 702-704, 1083v-1084
zeznania B. M. k 184v-1085
zeznania D. K. k 1086
zeznania świadka P. I. k 156-157
zeznania świadka T. T. k 376
zeznania świadka M. S. k 535
zeznania świadka G. S. k 535v
zeznania świadka D. K. k 535v-536
zeznania świadka J. M. k 53
zeznania świadka K. Z. k 727
zeznania świadka B. M. k 1083
odpis k 6-16, 33-46, 92-100, 137-153, 165, 180-190, 239, 242-253, 260-269, 296-298, 424-429, 443-449, 542, 548-553, 633-642, 662-668, 708-711, 796, 827-830, 845-846, 1096-1126, 1131-1193, 1417-1423, 1637-1645
informacja k 30, 62, 70-71, 81, 84, 86, 87, 160, 173, 237, 273-278, 279-280, 281-288, 323, 423, 431-433, 434, 439-440, 442, 452, 462, 466, 469, 482, 484, 486, 528-530, 543, 556-557, 587, 594, 660, 669, 1028, 1061, 1068-1069, 1414
materiał fotograficzny k 167
opinia biegłego M. D. k 331-355, 849-859, 1360-1367, 1445-1446
opinia biegłego R. S. k 615-622, 731-734, 762-764, 1388-1392
opinia biegłego J. P.-P. k 1235-1273, 1303-1307
opinia biegłego G. P. k 1323-1325
opinia biegłego J. K.-N. k 1544-1607
dokumentacja medyczna k 872-960, 1004, 1020, 1024
Sąd zważył co następuje:
Bezspornym w sprawie jest ustalony wyżej skład majątku dorobkowego spadkodawców Z. i H. małżonków K., jaki istniał w dniu śmierci Z. K. (1), a w szczególności obejmowanie owym majątkiem lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...), prawa dzierżawy działki ROD wraz z poczynionymi tamże nakładami, samochodu osobowego marki D. (...), przyczepki samochodowej, przyczepki kempingowej, pasieki, łodzi (...) B. wraz z osprzętem, środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, sprzętu wędkarskiego, narzędzi. Bezsporność ta wynika nie tylko z zeznań świadków P. I., T.T., M. S., G. S., D.K., J. M., K. Z., B.M. i dokumentów, zalegających w aktach sprawy, ale przede wszystkim z zeznań samych zainteresowanych. W tym zakresie zatem należało, co oczywiste, przyznać przymiot wiarygodności osobowym środkom dowodowym. Oczywiście od razu w tym miejscu wskazać należy, że o ile zainteresowani zgodni byli, iż w skład majątku dorobkowego wchodziły przedmioty wędkarskie, narzędzia itp., o tyle szczegółowy zakres przedmiotowy tego majątku był już obiektem sporów pomiędzy zainteresowanymi, o czym będzie jeszcze mowa niżej.
Bezspornym w sprawie pozostają również działania, podjęte po śmierci Z. K. (1) przez H. K., w szczególności wypłacenie wszystkich środków pieniężnych ze wszystkich rachunków bankowych, sprzedaż łodzi (...) B., zawarcie umowy darowizny (przyjęcia darowizny od Z. K. (1) s. Z.) samochodu osobowego marki C. (...), zawarcie umowy darowizny w/w pojazdu C. (...) z A. K. (1), zawarcie umowy darowizny i dożywocia z A. K. (1) i I. K., złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa dzierżawy działki ROD na rzecz A. K. (1) – wynika to wprost z dokumentów, stanowiących bezosobowy materiał dowodowy sprawy, a które to dokumenty nie były w toku postępowania w jakikolwiek sposób kwestionowane. Odwrotnie – treść tych dokumentów została potwierdzona zeznaniami świadków i samych stron. Oczywiście i w tym miejscu od razu należy wspomnieć, że o ile sam fakt działań podejmowanych przez H. K. po śmierci męża nie budził wątpliwości zainteresowanych, o tyle skutki i skuteczność tych działań były przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Będzie jeszcze o tym mowa.
Bezspornymi wreszcie okazały się być ostatecznie prace biegłych sądowych, wytworzone w toku postępowania. Wprawdzie bowiem opinie biegłych M. D., R. S. i J. P.-P. spotkały się pierwotnie z zastrzeżeniami zainteresowanych, to opinie uzupełniające tych biegłych na opór stron już nie natrafiły. Pozwala to wysnuć tezę, iż zainteresowani zaakceptowali ostatecznie wnioski zawarte w tych opiniach, podobnie zresztą jak wnioski postawione przez biegłych G. P. i J.K.-N., których opracowania w ogóle nie spotkały się z krytyką stron. Mając dodatkowo na uwadze, iż Sąd, działając z urzędu również nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania opinii biegłych, przyjąć należało, że są one merytorycznie prawidłowe, zawierają logiczny i oparty na materiale dowodowym sprawy proces dochodzenia do wniosków końcowych, są wreszcie rzetelne, bezstronne i fachowe. Innymi słowy – opinie biegłych M. D., R. S., J. P.-P., G. P. i J.K.-N. mogą, w ocenie Sądu, stanowić solidną podstawę orzeczenia w niniejszej sprawie.
Będąc już przy ocenie opinii biegłych należy w pierwszej kolejności dostrzec zgodne stwierdzenie biegłych psychiatry J. P.-P. oraz neurologa G. P. co do tego, że w roku 2014 H. K. pozostawała w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z powodu schorzeń neurologicznych. Stwierdzenie to ma pierwszorzędne znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro bowiem H. K. nie mogła w roku 2014 świadomie albo swobodnie podejmować decyzji i wyrażać woli, to prowadzi to wprost do wniosku, iż zawarte w roku 2014 i następnych przez H. K. umowy są nieważne, podobnie jak składane przez nią oświadczenia. Wynika to wprost z treści art. 82 kc, stanowiącego, że nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. W realiach niniejszej sprawy zatem nieważnymi są nie tylko umowa darowizny samochodu osobowego marki C. (...), zawarta przez H. K. z A. K. (1) w dniu 04.02.2014r. czy umowa darowizny i dożywocia, zawarta przez H. K. w dniu 01.07.2014r. z A. K. (1) i I. K., a której przedmiotem były udziały w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. (...), ale również umowa darowizny samochodu osobowego marki C. (...) z dnia 31.01.2014r. zawarta pomiędzy Z. K. (1) s. Z. a H. K., której przedmiotem było przekazanie H. K. owego pojazdu. W ramach bowiem tej umowy (z 31.01.2014r.) obdarowana H. K. złożyła oświadczenie o przyjęciu przedmiotu darowizny. Tymczasem „ Według koncepcji polskiego ustawodawcy darowizna to umowa darczyńcy z obdarowanym, na mocy której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego przysporzenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego, a ten przysporzenie to przyjmuje. Stwarza to możliwość wypowiedzenia się obdarowanego, czy chce on dane przysporzenie przyjąć, czy też nie jest to jego wolą. W ten sposób nie są naruszane interesy obdarowanego, który może sprzeciwić się niechcianym przysporzeniom. Darowizna jest więc umową nazwaną, umożliwiającą dokonywanie przysporzeń majątkowych bez ekwiwalentu (L. S., Umowa, s. 9 i n.) (…) Minimalną konieczną treść darowizny stanowią oświadczenia woli darczyńcy oraz obdarowanego, w których strony dojdą do porozumienia: 1) co będzie przedmiotem darowizny; 2) że świadczenie tego przedmiotu nastąpi kosztem majątku darczyńcy i 3) że będzie mieć charakter nieodpłatny.” [tak: M. Z. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, 2024, L.]. Skoro zatem, w ramach umowy darowizny, obdarowany składa oświadczenie woli, którego zresztą treścią jest wskazanie, czy przyjmuje przedmiot darowizny czy też nie, to oczywistym jest, że obdarowany musi pozostawać w stanie umożliwiającym świadome podjęcie decyzji albo swobodne wyrażenie woli, zaś skutkiem odmiennego stanu obdarowanego jest nieważność umowy.
Podobnie rzecz się przedstawia z oświadczeniem H. K., złożonym w dniu 23.06.2015r. o zrzeczeniu się członkostwa w (...) Związku (...) oraz prawa dzierżawy działki nr (...) w ROD im. W. K. w G. na rzecz A. K. (1). Skoro bowiem H. K. pozostawała w stanie uniemożliwiającym świadome podjęcie decyzji albo swobodne wyrażenie woli już w roku 2014, kiedy to dodatkowo stwierdzono, że cierpi ona na chorobę Alzheimera, to oczywistym jest, że taki stan utrzymywał się również w latach następnych, czego najlepszym dowodem było zachowanie H. K. podczas rozprawy w dniu 21.09.2017r. Istotniejsze jednak od samego zachowania H. K. podczas wspomnianej rozprawy pozostaje stwierdzenie biegłego G. P. co do tego, że rozpoznany u H. K. zespół otępienny miał charakter postępujący i nieodwracalny (k 1325). Stąd uprawniony, jak się zdaje, wniosek co do nieważności oświadczenia woli, złożonego przez H. K. w dniu 23.06.2015r.
Sumując tę część rozważań należy stwierdzić, że wskutek uznania oświadczeń woli H. K. z dni 31.01.2014r., 04.02.2014r., 01.07.2014r. i 23.06.2015r. za nieważne, w skład majątku spadkowego po H. K. należy zaliczyć jej udział w majątku dorobkowym zgromadzonym w trakcie trwania związku małżeńskiego ze Z. K. (1) (udział w lokalu mieszkalnym w G. ul. (...) i udział w prawie dzierżawy działki ROD) oraz jej udział w masie spadkowej po Z. K. (1) (udział w lokalu mieszkalnym w G. ul. (...) i udział w prawie dzierżawy działki ROD), natomiast ze składu majątku spadkowego po H. K. należy wyeliminować jakikolwiek udział we własności samochodu osobowego marki C. (...), ale o tym będzie jeszcze mowa. Skoro zatem w skład spadku po Z. i H. małż. K. wchodzą lokal mieszkalny w G. ul. (...) i prawo dzierżawy działki ROD, a zainteresowani zgodnie wnosili o przyznanie tych składników na rzecz wnioskodawczyni, to Sąd tak uczynił.
Wracając jeszcze do opinii biegłych zauważyć należy kolejną kwestię bezsporną w sprawie, a mianowicie objęcie masą spadkową po H. K. udziałów w nieruchomościach położonych na terenie K. gm. M., które to udziały H. K. nabyła w drodze spadkobrania po J. Ś.. Kwestia ta wynika wprost z orzeczenia Sądu Rejonowego w Mrągowie oraz treści odpisów ksiąg wieczystych, prowadzonych dla tych nieruchomości, a wartość owych udziałów została określona w opinii biegłej J. K.-N., która, o czym była mowa, została zaaprobowana przez zainteresowanych. Rozstrzygając zagadnienie adresata końcowego omawianych udziałów Sąd wziął pod uwagę jednoznaczne stanowisko uczestników, odmawiających zgody na przyznanie na ich rzecz rzeczonych udziałów oraz brak protestów wnioskodawczyni w tym zakresie. Stąd też należało orzec jak w postanowieniu.
Przechodząc do kwestii spornych pomiędzy stronami nie sposób pominąć kwestii środków pieniężnych, zgromadzonych przez Z. i H. małżonków K. na różnych rachunkach bankowych. Istnienie takich środków oraz ich wysokość na dzień śmierci Z. K. (1) wynika wprost z informacji, nadesłanych przez poszczególne banki. Z tychże informacji bankowych wynika też jednoznacznie kiedy H. K. dokonała wypłaty wszystkich środków i zdecydowała o zamknięciu poszczególnych kont. W sprawie nie ulega wątpliwości (wynika to z materiału dowodowego sprawy - zeznań świadków i stron), iż środki te zostały uzyskane przez Z. i H. małż. K. w trakcie trwania ich związku małżeńskiego, a w owym związku panował ustrój wspólności majątkowej. W takiej zaś sytuacji oczywistym jest, że połowa wspomnianych środków należała (z chwilą śmierci Z. K. (1)) do H. K., zaś druga połowa stanowiła spadek po Z. K. (1). Dokonanie wypłaty całości środków przez H. K. stanowiło zatem zagarnięcie przez nią części pieniędzy należących do spadkobierców Z. K. (1), a owo zagarnięcie to był w istocie delikt cywilnoprawny. W tym zatem zakresie przysługiwało spadkobiercom Z. K. (1) roszczenie wobec H. K. o zapłatę czyli zwrot zagarniętych części spadku, stosownie do udziału poszczególnych spadkobierców w spadku po Z. K. (1). Z chwilą jednak śmierci H. K. roszczenie takie, przysługujące spadkobiercom Z. K. (1) mogłoby zostać skierowane wobec spadkobierców H. K.. W realiach jednak niniejszej sprawy spadkobiercy Z. K. (1) są tożsami ze spadkobiercami H. K., a to oznacza wygaśnięcie ewentualnych roszczeń i – tym bardziej – niemożność ewentualnych rozliczeń z tego tytułu w ramach tej sprawy.
Dokonanie przez H. K. wypłaty wszystkich zgromadzonych środków finansowych na rachunkach bankowych bezpośrednio po śmierci Z. K. (1) i przejęcie przez nią tych wszystkich pieniędzy miało jeszcze jeden skutek. Środki te weszły do majątku H. K., która rozdysponowała następnie przedmiotowe środki wedle swojego uznania. Część omawianych środków H. K. podarowała swojemu synowi Z. K. (1), który wykorzystał część otrzymanych pieniędzy na zakup samochodu C. (...), część przeznaczył na zakupy przedmiotów potrzebnych H. K., a część zużył na inne potrzeby. Na uwagę jednak w tym miejscu zasługuje fakt, że niemożliwym jest określenie, czy przedmiotem darowizny środków pieniężnych przez H. K. na rzecz Z. K. (1) s. Z. były pieniądze należące wyłącznie do H. K., czy też może pieniądze wchodzące w skład spadku po Z. K. (1), zagarnięte przez H. K.. I ma to wprawdzie drugorzędne znaczenie, bowiem z punktu widzenia prawa własności samochodu osobowego marki C. (...), to Z. K. (1) s. Z. był właścicielem pieniędzy, za które został kupiony ów pojazd i to do Z. K. (1) s. Z. ów pojazd należał. Skoro zatem nieważną okazała się być umowa darowizny omawianego auta, zawarta pomiędzy Z. K. (1) s. Z. a H. K. (o czym była już mowa) to nasuwa się logiczny wniosek, że pojazd ten należy w dalszym ciągu do Z. K. (1) s. Z., a właściwie do jego spadkobierców. Wyklucza to oczywiście możliwość uwzględnienia tego przedmiotu w niniejszym postępowaniu, stąd też Sąd nie dokonywał w ogóle wyceny tego auta.
Kolejnym zagadnieniem ewidentnie spornym pomiędzy zainteresowanymi była łódź plastikowa (...) B.. Oczywistym jest, w kontekście zeznań świadków, zeznań stron i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, że łódź ta wchodziła w skład majątku dorobkowego Z. i H. małż. K., a po śmierci Z. K. (1) została sprzedana przez H. K.. Oczywistym też jest, że pieniądze ze sprzedaży trafiły do H. K., która je zagospodarowała wedle swojej woli. Oceniając przebieg zdarzeń, związanych z omawianą łódką nie sposób nie dostrzec analogii do losu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, wypłaconych i zagospodarowanych przez H. K. po śmierci Z. K. (1). Nie widząc potrzeby bardziej szczegółowego omawiania tej kwestii, należy poprzestać na stwierdzeniu, że również te środki ani wzajemne roszczenia spadkobierców Z. i H. małżonków K. nie podlegają rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie.
Samochód osobowy D. (...) to następny składnik majątku dorobkowego Z. i H. małż. K., wymagający omówienia. Nie ulega wątpliwości, że ów pojazd należał do majątku wspólnego Z. i H. małż. K., istniał w dacie otwarcia spadku po Z. K. (1) i został poddany demontażowi (czyli zezłomowaniu) w dniu 01.10.2012r. Skoro zatem samochód ten został zezłomowany, to oznacza, że jego stan techniczny był na tyle zły, że auto nie nadawało się do dalszej eksploatacji. Skoro też samochód ten został zezłomowany, to obecnie nie istnieje, a to oznacza, że nie może być przedmiotem działu spadku. Przedmiotem takim mogłaby być kwota pieniężna, uzyskana z operacji demontażu, ale kwota ta, podobnie jak środki pobrane z rachunków bankowych czy uzyskane ze sprzedaży łodzi (...) B., trafiły do H. K., która zużyła je wedle własnej woli. Fakt przekazania kwoty 200 zł otrzymanej z demontażu pojazdu potwierdził Z. K. (1) s. Z., a zeznania te nie były w żaden sposób kwestionowane.
Następnym pojazdem godnym uwagi w niniejszej sprawie, tym razem nie mechanicznym, jest przyczepka samochodowa nr rej. (...). Bezsprzecznie przyczepka ta należała do majątku dorobkowego Z. i H. małż. K. i istniała w dacie otwarcia spadku po Z. K. (1). Z dokumentów, zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że przyczepka ta została sprzedana przez Z. K. (1) s. Z. w dniu 09.12.2015r., co zresztą potwierdził sam Z. K. (1) s. Z. w swoich zeznaniach. I wprawdzie Z. K. (1) s. Z. oraz świadek J. M. (nabywca) zgodnie podawali, że przedmiotem umowy były tylko dokumenty (dowód rejestracyjny), a sama przyczepka pozostała w posiadaniu Z. K. (1) s. Z., to dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotniejsze jest to, że przyczepka (rozumiana jako przedmiot wraz ze stosownymi dokumentami) wyszła z majątku pozostałego po spadkodawcy Z. K. (1) oraz majątku należącego do H. K. i w tym sensie nie może być przedmiotem czystego działu spadku. W ramach niniejszego postępowania możliwym i koniecznym jest dokonanie jedynie rozliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży tej przyczepki, przy zauważeniu, że Z. K. (1) s. Z. rozporządził własnością przyczepki ponad swój udział wynikający z udziału w spadku po Z. K. (1). W takiej zaś sytuacji pozostałym spadkobiercom Z. K. (1) przysługuje roszczenie rozliczenia owej kwoty i wychodząc temu naprzeciwko Sąd uwzględnił kwotę 447 zł (wartość przyczepki określoną w opinii biegłego R. S.) przy rozliczeniu spłat i dopłat.
Przechodząc do dalszych składników majątku dorobkowego Z. i H. małż. K. należy dostrzec pasiekę wraz ze sprzętami pszczelarskimi i przyczepką kempingową, służącą jako pomieszczenie gospodarcze przy pasiece. Fakt posiadania przez Z. K. (1) owej pasieki wraz z osprzętem i przyczepką nie budzi żadnych wątpliwości, a wynika to ze zgodnych zeznań zainteresowanych, potwierdzonych stosowną informacją Inspekcji Weterynaryjnej. Z zeznań zainteresowanych wynika również, że po śmierci spadkodawcy Z. K. (1) pasieką zajmował się A. K. (1), co zresztą sam potwierdził. Więcej – A. K. (1) potwierdził, że wskutek różnego rodzaju zdarzeń część rodzin pszczelich nie przeżyła kolejnych sezonów, a część rodzin pszczelich została przez niego przejęta i przewieziona do miejsca obecnego zamieszkania tegoż uczestnika, gdzie w dalszym ciągu prowadzi pasiekę. Podobnie A. K. (1) potwierdził, że przejął też sprzęt pszczelarski w postaci miodarki oraz podkurzacza, zaś same puste ule, wskutek złej kondycji, zutylizował. Depozycji tych pozostali zainteresowani nie kwestionowali. Analizując powyższe nie sposób nie zauważyć, że po śmierci Z. K. (1) pasiekę przejął de facto A. K. (1) i to A. K. (1) podejmował decyzje co do dalszych losów owej pasieki, będąc tym samym odpowiedzialny za jej utrzymanie. Niezależnie zatem od tego, że część rodzin pszczelich zginęła (niezależnie od zawinienia bądź nie zawinienia prowadzącego pasiekę, wszak jest to specjalistyczna gospodarka rolna uzależniona od wielu czynników, często niezależnych od rolnika), a tylko część rodzin została wprost przejęta przez A. K. (1) i niezależnie od tego, że część uli została zutylizowana, a tylko część uli została przewieziona do O., gdzie mieszka A. K. (1), stwierdzić należy, że w tym aspekcie A. K. (1) przejął całą pasiekę (rodziny pszczele wraz z ulami i istniejącym sprzętem – miodarka i podkurzacz). To bowiem od samodzielnych decyzji A. K. (1) zależał los pasieki i jej poszczególnych składników. W takiej zaś sytuacji należało uwzględnić w rozstrzygnięciu końcowym pasiekę rozumianą jako 15 rodzin z ulami oraz rzeczone miodarkę i podkurzacz o wartościach określonych przez biegłego R. S.. Jednocześnie zauważyć należy, że w toku postępowania nie wykazano, by poza miodarką i podkurzaczem, miały istnieć jeszcze jakieś elementy pasieki spadkodawcy Z. K. (1). W szczególności kwestią zapalną pomiędzy zainteresowanymi była przyczepka kempingowa służąca spadkodawcy jako pomieszczenie gospodarcze przy pasiece. Analizując ten aspekt sprawy zauważyć należy, że strony nie tylko nie potrafiły jednoznacznie wskazać losów owej przyczepki, ale nawet nie były w stanie dookreślić jej typu, rozmiarów, stanu itp. elementów, które pozwoliłyby na określenie jej wartości. Wobec tego niemożliwym było uwzględnienie przyczepki kempingowej przy ferowaniu orzeczenia końcowego.
Analogiczna sytuacja jak z przyczepką kempingową zachodzi w przypadku ruchomości m.in. sprzętu wędkarskiego, osprzętu do łodzi (np. silników), narzędzi (w tym elektronarzędzi) itp. Pochylając się nad tym zagadnieniem zauważyć należy, że spadkodawca Z. K. (1) dysponował nie tylko samą łodzią (...) B., która służyła mu do uprawiania hobby w postaci wędkarstwa, ale posiadał również pozostały sprzęt, niezbędny dla tego typu rekreacji – wszak bez takiego sprzętu jak wędki, spławiki, haczyki itd. niemożliwym byłoby wędkowanie. Wynika to zresztą z zeznań samych zainteresowanych i zeznań świadka P. I.. Nadto – co logiczne – spadkodawca Z. K. (1) posiadał też osprzęt do łodzi m.in. jeden lub kilka silników, bo przecież – jak powszechnie wiadomo – sama łajba bez sinika nie popłynie, a do uprawiania żeglugi potrzeba, poza łodzią i silnikiem, jeszcze kilku przedmiotów (kotwica, koło ratunkowe itd.). Z zeznań zainteresowanych i świadka P. I. wynika też, że spadkodawca posiadał osprzęt żeglarski do łodzi, co jest zupełnie zrozumiałe, zważywszy, że łódź (...) B. była produkowana jako jacht żaglowy z masztem, żaglami, linami itp. Jednocześnie świadek D. K., który kupił przedmiotową łódź (...) B. od H. K. (o czym była już mowa) twierdził, że przedmiotem transakcji była sama łódka bez silnika, z czego wynika, że osprzęt do łodzi był przechowywany w innym miejscu aniżeli sama łódź i nie podzielił jej losu. Wreszcie - co też logiczne – spadkodawca, zajmujący się pasieką i uprawiający wędkarstwo, posiadał narzędzia, w tym elektronarzędzia, przydatne i w domu i w działalności rolniczo-rekreacyjnej. Ta okoliczność również wynika z zeznań samych zainteresowanych. Jednocześnie jednak – z zeznań tychże zainteresowanych wyłonił się obraz działań synów spadkodawcy – A. K. (1) oraz Z. K. (1) s. Z., którzy po śmierci spadkodawcy Z. K. (1) dokonali w różnym czasie i w różnym zakresie tzw. „czyszczenia” piwnicy i pomieszczeń gospodarczych spadkodawcy, wyrzucając stamtąd „śmieci”. W efekcie powyższych działań niemożliwym jest obecnie odtworzenie nie tylko zakresu owego „czyszczenia”, ale przede wszystkim listy elementów, składających się na masę dorobkową Z. i H. małż. K. oraz majątek spadkowy po Z. K. (1), nie mówiąc już o tym, by móc doprecyzować każdy z tych składników. Zeznania zainteresowanych (przede wszystkim A. K. (1) oraz Z. K. (1) s. Z.) wzajemnie sobie przeczą, a wspomniani uczestnicy wzajemnie oskarżali się o przejęcie ogółu omawianych ruchomości. Niewiele w tym zakresie wniosły również zeznania świadka P. I., który wprawdzie wymieniał przedmioty, które w jego ocenie należały do spadkodawcy, ale i te depozycje nie mogły doprowadzić do zindywidualizowania cech poszczególnych rzeczy, nie wspominając już o sprecyzowaniu aktualnego posiadacza kolejnych przedmiotów. Dodając do tego niemożność dokonania wyceny wspomnianych ruchomości, co wynika wprost z treści opinii biegłego R. S., jedynym rozwiązaniem było pominięcie owych ruchomości przy formułowaniu orzeczenia końcowego.
Identyczna sytuacja ma miejsce z wyrobami ze złota, futrami i innymi przedmiotami wartościowymi, jakie mieli lub mogli mieć spadkodawcy Z. i H. małż. K.. O istnieniu takich przedmiotów wspominali zainteresowani (głównie wnioskodawczyni) oraz świadek P. I.. Fakt posiadania w przeszłości przez spadkodawców wyrobów ze złota i futer potwierdzała również T. K. (2), choć jednocześnie wskazywała, że H. K. rozdawała te rzeczy swoim dzieciom oraz ich małżonkom (niektóre osoby przyjmowały te darowizny, inne odmawiały przyjęcia). Co istotniejsze – T. K. (2) określiła, że owo rozdawnictwo miało miejsce za życia obojga spadkodawców jeszcze w XX wieku. Przybliżając się do stanu posiadania spadkodawców w omawianym zakresie w okolicy daty otwarcia spadku po Z. K. (1) stwierdzić należy, że w toku postępowania nie zdołano ustalić czy Z. i H. małż. K. posiadali złoto i futra, a jeśli tak to jaki był to asortyment. I tak wnioskodawczyni zeznawała, że rodzice posiadali dużo złota (pierścionki, sygnety, łańcuszki, wisiorki) oraz 4 futra. W podobnym tonie zeznawał świadek P. I. (mąż wnioskodawczyni), który wskazywał, że wprawdzie H. K. rozdawała dzieciom i wnuczkom biżuterię, to i tak w dacie śmierci Z. K. (1), jego małżonka H. K. posiadała jeszcze 120 g złota. Zeznaniom tym zaprzeczyli pozostali zainteresowani. A. K. (1) zeznał, że jeszcze za życia spadkodawcy Z. K. (1) złoto zostało zabrane przez wnioskodawczynię E. I. (1) z domu rodziców. Również T. K. (2) zeznała, że w jej ocenie złoto zostało zabrane przez wnioskodawczynię, która miała dostęp do szkatułki, w której było przechowywane. Oboje w/w zainteresowani zgodnie zaś podali, że w dacie śmierci Z. K. (1) nie było już żadnych futer. Dokonując oceny wskazanych wyżej zeznań nie sposób nie dostrzec, że zainteresowani wzajemnie przerzucali się oskarżeniami o dokonanie zaboru złotych przedmiotów i futer, nie przedstawiając skądinąd żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Trudno za taki dowód przyjąć zeznania świadka P. I., który nie dość, że jest mężem wnioskodawczyni (czyli osobą ewidentnie zainteresowaną wynikiem postępowania), to jeszcze sam oskarżany był przez spadkobierców Z. i H. małż. K. o udział w procederze zaboru przedmiotów wartościowych, wchodzących w skład masy spadkowej. W omawianym zatem zakresie Sąd nie dał wiary ani zeznaniom świadka P. I., ani zeznaniom zainteresowanych, a to wobec aż nadto widocznej sprzeczności tych zeznań oraz chęci osób zeznających w jak najkorzystniejszym przedstawieniu własnej osoby i własnego udziału w dokonanych działaniach bez oglądania się na rzeczywisty przebieg zdarzeń. Istotniejsze jednak w tej materii jest to, że wzajemnie wykluczające się zeznania zainteresowanych i świadka P. I. nie przybliżyły Sądu do możliwości stworzenia listy przedmiotów ruchomych (w tym wartościowych) oraz doprecyzowania cech indywidualnych owych przedmiotów (np. waga poszczególnych pierścionków, próba złota, z którego dany pierścionek został stworzony, wielkość i rodzaj oczka, zainstalowanego w danym pierścionku, rodzaj futra, jego wielkość, stopień zużycia, model i ewentualna obecna atrakcyjność handlowa itp.), nie wspominając już o miejscu ich pobytu oraz osobie dysponującej danym przedmiotem. To zaś, dokładnie jak w przypadku sprzętu wędkarskiego, osprzętu do łodzi i narzędzi, pozbawiło Sąd możliwości uwzględnienia omawianego asortymentu w orzeczeniu końcowym niniejszej sprawy.
Wreszcie – krótko o meblach i innym wyposażeniu lokalu mieszkalnego w G. ul. (...). Nie da się ukryć, że w lokalu tym znajdują się meble i inne sprzęty (np. AGD), stanowiące wyposażenie mieszkania. Z zeznań uczestników postępowania wyłonił się obraz rzeczy wiekowych (około 50 letnich), służących spadkodawco przez wiele lat i z tego tytułu dość wyeksploatowanych. Więcej – uczestnicy postępowania wnosili, by nie dokonywać wyceny tych przedmiotów, bowiem nie posiadają one praktycznie żadnej wartości, a sami uczestnicy nie są zainteresowani owymi rzeczami. Najdalej idący wniosek złożył zresztą A. K. (1), który wprost wniósł o przyznanie całego wyposażenia lokalu mieszkalnego na rzecz wnioskodawczyni bez dokonywania jakichkolwiek rozliczeń pomiędzy stronami z tego tytułu. I wprawdzie wnioskodawczyni, ustami swego pełnomocnika w tonie sarkastycznym dziękowała A. K. (1) za „hojność”, to jednak Sąd, pochylając się nad tą analizowaną kwestią doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do sporządzania szczegółowej listy owych rzecz i dokonywania ich wyceny. U podstaw takiego stanowiska Sądu legło przekonanie, że takie działanie przyczyni się li tylko do zwłoki w rozpoznaniu i tak starej sprawy, nie umożliwiając jednocześnie umieszczenia tych przedmiotów w orzeczeniu końcowym. Skoro bowiem uczestnicy postępowania zadeklarowali odmowę przyjęcia omawianych przedmiotów na ich rzecz i skoro ci sami uczestnicy zadeklarowali, że owe przedmioty nie stanowią dla nich żadnej wartości, a nawet iż nie domagają się z tego tytułu rozliczeń finansowych, a same meble i pozostałe przedmioty służyły spadkodawcom przez lat pięćdziesiąt, to dokonanie ich wyceny byłoby droższe od samej wartości tych rzeczy. Nawet zresztą gdyby przyjąć, że te rzeczy posiadają jakąś wartość dodatnią, to i tak w przypadku przyznania ich na rzecz wnioskodawczyni, nie dokonywano by żadnego rozliczenia ich wartości. W przypadku zaś odmowy przyjęcia tych przedmiotów przez wnioskodawczynię jedynym możliwym rozstrzygnięciem byłoby zarządzenie ich sprzedaży, co i tak de facto obciążyłoby wnioskodawczynię, a to z racji oczywistego faktu, że rzeczy te znajdują się w mieszkaniu przy ul. (...) w G., a lokal ten przypadł właśnie wnioskodawczyni. Uczestnicy postępowania zaś w takim przypadku niewątpliwie nie podjęliby żadnych czynności zmierzających do sprzedaży mebli i to tym bardziej, że nie są zainteresowani rozliczeniem tych rzeczy. Dodać do tego wszystkiego należy jeszcze fakt, że biegły z zakresu wyceny ruchomości dokonywał oględzin przedmiotów znajdujących się w mieszkaniu przy ul. (...) w obecności zainteresowanych i podczas tych oględzin żaden z zainteresowanych nie wskazywał na meble lub inne przedmioty wyposażenia lokalu jako warte wyceny (vide protokół oględzin biegłego R. S.). W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, iż niecelowym jest sporządzanie szczegółowej listy ruchomości stanowiącej wyposażenie mieszkania przy ul. (...) i dokonywanie następnie ich wyceny, poprzestając na stanowisku, że owo wyposażenie podzieli los samego lokalu mieszkalnego.
Zupełnie na marginesie rozważań co do ruchomości, ich istnienia bądź nieistnienia, ich listy, cech indywidualnych poszczególnych rzeczy itd. wskazać trzeba, że zainteresowani (w szczególności wnioskodawczyni oraz A. K. (1)) składali wykluczające się zeznania i wykazy, oskarżając się wzajemnie o kradzież poszczególnych przedmiotów. Jednocześnie zainteresowani nie przedstawiali żadnych dowodów ani na istnienie poszczególnych przedmiotów, które wskazywali w swoich wykazach, ani na rzekomy fakt dokonania zaboru takich rzeczy przez drugą stronę. Co więcej – zainteresowani (a nawet świadek P. I.) wskazywali natomiast na istnienie rzeczy, których, bez wątpienia, nie było. Przykładem takiego przedmiotu miałaby być łódź żaglowa (inna niż (...) B.) czy przyczepka do przewozu takiej łodzi. Żaden dowód osobowy czy bezosobowy nie potwierdził istnienia takich przedmiotów w majątku dorobkowym spadkodawców. Warto o tym wspomnieć dla podkreślenia całokształtu okoliczności towarzyszących temu postępowaniu i wiarygodności zeznań zainteresowanych, prowadzących do niemożności uwzględnienia szeregu rzeczy, wskazywanych przez strony jako rzekomo przynależące do masy spadkowej.
Sumując tę część rozważań Sąd ustalił skład majątku dorobkowego spadkodawców Z. i H. małż. K. jak w pkt I postanowienia i tym samym skład masy spadkowej po Z. K. (1) jak w pkt II tegoż postanowienia, a po uwzględnieniu nieważności umów i oświadczeń złożonych przez H. K. w okresie od 2014r. (vide pkt III – VI postanowienia) ustalił skład masy spadkowej po H. K. jak w pkt VII orzeczenia. Nadto, uwzględniając stanowiska stron, należało orzec jak w pkt VIII.
Przechodząc do kwestii spłat i dopłat Sąd oczywiście wziął pod uwagę, że wnioskodawczyni uzyskała w wyniku orzeczenia przedmioty i prawa o wartości 458.420 zł, zaś uczestnik A. K. (1) – przedmioty w wartości 9.150 zł. Nadto Sąd uwzględnił, że Z. K. (1) s. Z. (czyli obecnie jego spadkobiercy) uzyskał kwotę 447 zl z tytułu sprzedaży przyczepki samochodowej nr rej. (...).
Przed przejściem do rozliczeń końcowych Sąd pochylił się nad wnioskami o dokonanie rozliczenia nakładów, w szczególności zgłoszonych przez A. K. (1). I tak Sąd uwzględnił fakt, że A. K. (1) dokonywał w latach 2014-2024 opłat z tytułu podatku od nieruchomości od lokalu mieszkalnego przy ul. (...) (a w każdym razie w aktach sprawy znajdują się dowody uiszczenia takich opłat za w/w lata) w łącznej kwocie 746 zł. Dalej Sąd uwzględnił opłaty, jakie A. K. (1) poniósł w związku z utrzymaniem lokalu przy ul. (...) w okresie od 01.07.2014r. do 19.03.2018r. w łącznej kwocie 14.488,94 zł. Sąd oparł się w tym zakresie o zestawienie obciążeń, znajdujące się na kartach 432-433 i 550, przyjmując, że rozliczeniu w niniejszym postępowania podlegają jedynie opłaty na fundusz remontowy oraz centralne ogrzewanie – tylko bowiem w tym zakresie są to opłaty stałe, niezależne od liczby mieszkańców i osób mieszkających. Pozostałe kwoty wynikające z powyższych zestawień obejmują opłaty związane z eksploatacją lokalu i są uzależnione od liczby mieszkańców lub zużytych ilości mediów. W tym miejscu należy bowiem wspomnieć, że z chwilą otwarcia spadku czyli zniesienia wspólności ustawowej małżeńskiej spadkodawców współwłasność łączna spadkodawców została zamieniona we współwłasność ułamkową w udziałach wynikających ze spadkobrania, a na współwłaścicielach ciąży obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania przedmiotów współwłasności. Stąd też Sąd uwzględnił jako owe koszty utrzymania przedmiotów współwłasności jedynie te koszty, które są stałe i obowiązkowe dla zachowania substancji lokalowej. Z drugiej strony Sąd nie mógł uwzględnić kosztów eksploatacyjnych czyli np. zużytej wody, opłat za śmieci itp. czynników, bowiem ich wysokość uzależniona jest bądź to od zużycia (woda, energia elektryczna, gaz itd.), bądź od liczby osób zamieszkujących (np. śmieci). Poza tym zużycie tych elementów wynika z zamieszkiwania lokalu i obciąża lokatorów, zaś wnioskodawczyni czy Z. K. (1) s. Z. (oraz jego spadkobiercy) nie przebywali w spornym mieszkaniu i całkowicie bezpodstawną byłaby próba obciążania ich za coś z czego nie korzystali. W efekcie Sąd do rozliczeń przyjął wspomnianą kwotę 14.488,94 zł. Wspomnieć jeszcze trzeba, że A. K. (1) przedstawił szereg dokumentów, potwierdzających wysokość dokonywanych wpłat na rzecz administratora nieruchomości, ale przydatność tych dokumentów (głównie potwierdzeń przelewów i wyciągów bankowych) jest niewielka dla rozstrzygnięcia sprawy – dokumenty te bowiem obrazują wysokość całkowitą dokonywanych opłat bez rozbicia na opłaty stałe i eksploatacyjne, a rozliczeniu – o czym wskazano wyżej – podlegają tylko opłaty stałe. Sąd przy tym nie obligował stron do jakiejkolwiek aktywności dowodowej, bowiem kwestie nakładów i ich rozliczenia podlegają reżimowi z art. 6 kc. W efekcie Sąd przyjął do rozliczeń z tytułu nakładów poczynionych przez A. K. (1) na lokal mieszkalny przy ul. (...) kwotę łączną 15.234,94 zł (14.488,94 + 746 = 15.234,94).
Sumując tę część rozważań Sąd, po przeprowadzeniu działań matematyczno-rachunkowych orzekł jak w pkt IX-XI postanowienia. I tak co do rozliczenia wnioskodawczyni z A. K. (1) należało uwzględnić udział A. K. w masie spadkowej 156.123,34 zł, wartość rzeczy, które przypadły A. K. – 9.150 zł oraz obowiązek zwrotu A. K. przez wnioskodawczynię kwoty 5.078.31 zł, w wyniku czego można było ukształtować pkt IX orzeczenia (156.123,34 – 9.150,00 + 5.078,31 = 152.051,65). Co do rozliczenia wnioskodawczyni ze spadkobiercami Z. K. (1) s. Z. to uwzględniając udział Z. K. (1) s. Z. w masie spadkowej 156.123,34 zł oraz 1/3 wartości przyczepki samochodowej SUR 3670, sprzedanej przez w/w Z. K. (1) s. Z. (447 : 3 = 149) można było uzyskać dane do sformułowania pkt X orzeczenia, oczywiście przy podzieleniu uzyskanej kwoty 155.974,34 zł przez 4 czyli liczbę spadkobierców Z. K. (1) s. Z. (156.123,34 – 149,00 = 155.974,34 : 4 = 38.993,59). Wreszcie co do rozliczenia pomiędzy spadkobiercami Z. K. (1) s. Z. a A. K. (1) Sąd wziął pod uwagę z jednej strony kwotę 5.078,31 zł z tytułu udziału Z. K. (1) s. Z. w rozliczeniu nakładów poczynionych przez A. K. (1) na lokal mieszkalny przy ul. (...), a z drugiej kwotę 149 zł jako 1/3 wartości przyczepki SUR 3670, następnie podzielił uzyskaną różnicę przez 4 i tak otrzymaną wartość umieścił w pkt XI orzeczenia ( 5.078,31 + 149 = 5.227,31 : 4 = 1.306,83). Jednocześnie Sąd zakreślił zainteresowanym 30 dniowy termin do dokonania zapłaty poszczególnych kwot, wychodząc z założenia, że wysokość owych kwot spowoduje ewentualną konieczność uzyskania przez poszczególnych zainteresowanych zewnętrznych źródeł finansowania. To zaś może zając odrobinę czasu, ale z drugiej strony – 30 dniowy termin nie jest na tyle odległą perspektywą, by uprawnieni do otrzymania dopłaty lub spłaty mieli ponieść jakiekolwiek negatywne skutki omawianej zwłoki (np. wynikające z nadal istniejącej inflacji).
Dookreślenie pkt IX-XI postanowienia w kontekście zgłaszanych wniosków co do wysokości spłat, dopłat i rozliczenia nakładów wymusiło sformułowanie pkt XII, co też Sąd uczynił. O kosztach Sąd orzekł w myśl zasady ogólnej wynikającej z art. 520 § 1 kpc, a to mając na uwadze stanowiska stron, zaprezentowane w toku postępowania. Jednocześnie - w zakresie poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków ze środków budżetowych – również po myśli art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07. 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, należało rozstrzygnąć jak w pkt XV-XVII, uwzględniając, że Skarb Państwa wyłożył w toku postępowania tymczasowo kwotę 16.965,90 zł przy ogólnej wysokości wydatków 21.965,90. Uwzględniając fakt uiszczenia przez wnioskodawczynię i A. K. (1) zaliczek w kwotach po 2.500 zł oraz zasadę równomiernego podziału wydatków pomiędzy zainteresowanymi, stosownie do udziałów w spadku Sąd obciążył wnioskodawczynię oraz A. K. (1) obowiązkiem zwrotu kwot po 4.821,97 zł (21.965,90 : 3 = 7.321,97 – 2.500 = 4.821,97), zaś pozostałych zainteresowanych obowiązkiem zwrotu kwot po 1.830,49 zł ( 21.965,90 : 3 = 7.321,97 : 4 = 1.830,49).