Wyrok z 21 stycznia 2026, sygn. I C 1395/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 stycznia 2026r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w I Wydziale Cywilnym, w składzie:

Przewodniczący: sędzia Michał Włodarek

Protokolant: Anna Dulas

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026r. w M.

sprawy z powództwa Miasta M. (NIP (...) (...))

przeciwko pozwanej C. T. (PESEL (...))

o zapłatę

1.  oddala powództwo w całości,

2.  zasądza od powoda Miasta M. na rzecz pozwanej C. T. kwotę 3.617,00zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości w stosunku rocznym odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Michał Włodarek

Sygn. akt I C 1395/25

UZASADNIENIE

W dniu 20 czerwca 2025r. powód Miasto M. skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanych M. T., H. T., C. T. i P. T. żądanie zasądzenia in solidum kwoty pieniężnej w wysokości 10.738,12zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 10.369,47zł od dnia 22 maja 2025r. do dnia zapłaty i od kwoty 368,65zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tego kwalifikowanego pisma procesowego powód podniósł, iż pozwanym przysługiwało prawo najmu (...) położonego w M. przy (...). W związku z zakończeniem tego stosunku obligacyjnego pozwani dysponują nieruchomością lokalową powoda bez tytułu prawnego. Powyższe powoduje, że pozwani są zobowiązani do odszkodowania w związku z dalszym nieuprawnionym zajmowaniem lokalu. Pozwani posiadają zaległości za przedmiotowy lokal za okres od miesiąca października 2024r. do miesiąca maja 2025r.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 24 czerwca 2025r. w sprawie o sygn. akt I Nc (...) uwzględniono w całości roszczenia powództwa i rozstrzygnięto o kosztach postępowania.

Pozwana C. T. wniosła sprzeciw od opisanego powyżej orzeczenia zaskarżając je w całości i wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwana podniosła, iż w okresie którego dotyczy powództwo i powód domaga się zasądzenia odszkodowania nie zamieszkiwała w spornej nieruchomości, lecz w innym lokalu gdzie koncentrują się jej interesy życiowe, osobiste i zawodowe.

W odpowiedzi na sprzeciw powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko procesowe.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

Pozwanym M. T., H. T., C. T. i P. T. przysługiwało, na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 26 marca 2019r. zawartej z powodem Miastem M., prawo do (...) położonego w M. przy (...) o pow. użytkowej 89,81m ².

Pozwana C. T. zamieszkiwała w przedmiotowej nieruchomości, jako osoba uprawniona wraz z najemcą, do dnia 29 sierpnia 2023r., tj. osiągnięcia pełnoletności. We wskazanej dacie pozwana wyprowadziła się na stałe z domu rodzinnego do swojego partnera B. C., gdzie zamieszkała i przebywa do chwili obecnej. Pozwana nie pozostawiła żadnych rzeczy w spornej nieruchomości i nie posiada do niej dostępu. Nie bywa tam nawet okazjonalnie z uwagi na negatywne relacje rodzinne.

Umowa najmu z dnia 26 marca 2019r. została wypowiedziana z dniem 31 października 2019r. Od tego momentu pozwani posiadają nieruchomość lokalową powoda bez tytułu prawnego. Dysponując bezumownie lokalem mieszkalnym, pozwani nie uiszczali na rzecz powoda należnego odszkodowania, którego wysokość za okres od miesiąca października 2024r. do miesiąca maja 2025r. wynosi 10.369,47zł.

( umowa najmu lokalu mieszkalnego k. 9-10, wypowiedzenie k. 11, wezwanie ostateczne przedsądowe k. 12-13, 14-16, zeznania świadka B. C. k. 74-74v 00:03:09-00:07:26, przesłuchanie pozwanej C. T. k. 74v 00:07:26-00:11:53, z akt postępowania SR w Kaliszu III RC (...) pozew wraz z zał. k. 3-36, wydruk korespondencji k. 66v-75, pismo procesowe wraz z zał. k. 137-164, ugoda k. 169, postanowienie k. 170)

Sąd w całości dał wiarę dokumentom znajdującym się w aktach sprawy, gdyż nie ujawniły się żadne podstawy uzasadniające kwestionowanie prawidłowości i poprawności ich sporządzenia przez uprawnione do tego organy i w formie przepisanej, a powyższe nie było negowane przez żadną ze stron.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje.

Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu w całości.

Punktem wyjścia rozważań sprawy jest wyjaśnienie, w świetle art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2021r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2023.725 – t.j.) i art. 688 ¹ § 1 kc, pojęć „zamieszkanie”, „zajmowanie lokalu” i „osoby stale zamieszkujące w lokalu”.

Zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca. Na prawną konstrukcję zamieszkania składają się dwa elementy, tj. przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowe działalności człowieka. Przez pojęcie „zamiar” należy rozumieć nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby – por. wyrok s.apel. w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2013r. w sprawie o sygn. akt III AUa 1529/11, opubl. LEX nr 1356469.

Powyższe warunki należy ocenić przez pryzmat faktu, iż dla ustalenia miejsca zamieszkania konieczne jest stwierdzenie stałości przebywania w danym środowisku, a nie przemijający pobyt. Zameldowanie ma natomiast tylko związek z ewidencją ludności (por. art. 24 i n. ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2025.274 – t.j. ze zm.) i nie jest tożsame z miejscem zamieszkania osoby fizycznej.

Stałe zamieszkiwanie stanowi kryterium faktyczne.

Przesłanka „stałego zamieszkiwania z innymi osobami” spełnia rolę delimitującą. Zawiera ona w sobie wymaganie, żeby taka osoba nie miała innego miejsca zamieszkania.

O stałym zamieszkiwaniu w lokalu można mówić tylko wtedy, gdy cała życiowa działalność danej osoby zostanie ześrodkowana w tym właśnie lokalu w ten sposób, że stanie się on jej centrum życiowym, tzn. gdy w mieszkaniu tym będą koncentrowały się wszystkie jej sprawy osobiste i majątkowe – por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 28 marca 2013r. w sprawie o sygn. akt I ACa 879/12, opubl. Legalis, wyrok SN z dnia 12 września 2001r. w sprawie o sygn. akt VCKN 1827/00, opubl. Legalis, wyrok SN z dnia 3 lutego 2000r. w sprawie o sygn. akt I CKN 40/99, opubl. Legalis, wyrok SN z dnia 17 czerwca 1999r. w sprawie o sygn. akt I CKN 46/98, opubl. Legalis.

Jednocześnie wskazuje się, iż choć „zajmowanie” ma szerszy zakres niż „zamieszkiwanie” i może obejmować także inne postacie władania, nie jest to pojęcie abstrakcyjne ani formalne, lecz wymaga wykazania konkretnych faktów potwierdzających utrzymywanie faktycznego władztwa nad lokalem w okresie objętym dochodzeniem.

Ustalony przez Sąd stan faktyczny daje asumpt do stwierdzenia, iż pozwana C. T. w okresie, do którego odnosi się pieniężne żądanie powództwa, tj. od miesiąca października 2024r. do dnia miesiąca maja 2025r. nie zamieszkiwała w przedmiotowym mieszkaniu, tj. w M. przy ul. (...) w tym sensie, że w lokalu tym nie koncentrowały się jej jakiekolwiek sprawy życiowe, osobiste, zawodowe i majątkowe.

Powództwo gminy zostało oparte zasadniczo na art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a więc na regulacji statuującej obowiązek uiszczania comiesięcznego odszkodowania przez osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego. Konstrukcja tej odpowiedzialności ma charakter szczególny wobec ogólnych roszczeń właścicielskich i zmierza do zapewnienia właścicielowi (wynajmującemu) periodycznego ekwiwalentu za stan polegający na dalszym korzystaniu z lokalu po ustaniu tytułu prawnego.

Z brzmienia art. 18 ust. 1 OchrLokU wynika, że przesłanką konieczną powstania obowiązku świadczenia jest nie sam formalny status danej osoby w relacji do lokalu, lecz fakt, że jest ona osobą „zajmującą lokal”. Pojęcie to ma znaczenie przede wszystkim faktyczne i odnosi się do rzeczywistego korzystania z lokalu, rozumianego jako wykonywanie władztwa faktycznego w sferze mieszkalnej, a więc użytkowanie lokalu dla zaspokojenia potrzeb życiowych, utrzymywanie w nim ośrodka bytowego, prowadzenie tam codziennej aktywności i gospodarstwa domowego albo co najmniej takie władanie lokalem, które pozwala przypisać danej osobie realne, aktualne korzystanie z cudzej rzeczy. Samo formalne istnienie pochodnego uprawnienia do przebywania w lokalu, sam wpis do dokumentacji gminy czy nawet kwalifikacja jako „lokator” w znaczeniu ochronnym ustawy nie zastępują ustalenia, że dana osoba w okresie objętym żądaniem faktycznie lokal zajmowała.

Na co już wskazano, w realiach niniejszej sprawy Sąd ustalił, że pozwana w okresie, za który powód dochodził odszkodowania, nie wykonywała względem lokalu władztwa faktycznego odpowiadającego pojęciu „zajmowania” w rozumieniu art. 18 OchrLokU. Pozwana miała w tym czasie inne miejsce zamieszkania, w którym koncentrowało się jej życie osobiste i bytowe, a sporny lokal nie stanowił jej ośrodka życiowego. Materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, aby pozwana w spornym okresie mieszkała w lokalu w sposób stały, prowadziła w nim gospodarstwo domowe, korzystała z niego w sposób ciągły lub chociażby w takim zakresie, który uzasadniałby przypisanie jej korzystania z lokalu jako stanu relewantnego dla zastosowania art. 18 ust. 1 OchrLokU.

W konsekwencji Sąd uznał, że po stronie pozwanej nie ziściła się podstawowa przesłanka odpowiedzialności, jaką jest „zajmowanie lokalu”, a tym samym brak jest podstaw do obciążenia jej obowiązkiem uiszczania odszkodowania w wysokości i według zasad określonych w art. 18 OchrLokU.

Należy podkreślić, że art. 18 OchrLokU nie ustanawia odpowiedzialności opartej na samym statusie formalnym osoby powiązanej z lokalem, lecz wiąże obowiązek zapłaty z konkretnym stanem faktycznym, jakim jest dalsze korzystanie z lokalu po ustaniu tytułu prawnego. Odpowiedzialność ta, choć uproszczona w zakresie przesłanek w porównaniu z klasycznym reżimem odszkodowawczym nie może być interpretowana rozszerzająco w ten sposób, aby obejmowała osoby, które w istocie nie czerpały korzyści z korzystania z lokalu i nie powodowały po stronie właściciela uszczerbku polegającego na pozbawieniu możliwości faktycznego dysponowania lokalem w związku z ich zachowaniem. W przeciwnym razie regulacja art. 18 OchrLokU zostałaby przekształcona w instrument sankcyjny za samą formalną więź z lokalem, co pozostawałoby w sprzeczności z jej funkcją oraz z wyjątkowym charakterem ingerencji w ogólne zasady odpowiedzialności cywilnej.

W tym stanie rzeczy decydujące znaczenie ma także rozkład ciężaru dowodu.

Obowiązkiem powoda było wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach, czemu powód nie sprostał w warunkach niniejszego postępowania (art. 232 kpc i art. 6 kc).

W szczególności obowiązkiem powoda jako profesjonalisty, który dysponuje administracją oraz środkami i instrumentami umożliwiającymi ustalenie okoliczności, co do liczby osób faktycznie zamieszkujących razem w lokalu znajdującym się w zarządzie jego substancją mieszkaniową, było poczynienie stosownego dochodzenia w kierunku oznaczenia osób odpowiedzialnych do pokrycia opłat, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2021r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2023.725 – t.j.).

Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 kpc., art. 3 kpc, art. 6 kc). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok s.apel w Białymstoku z dnia 28sierpnia 2014r. w sprawie o sygn. akt I ACa 286/14, opubl. LEX nr 1511625).

Skoro powód wywodził skutki prawne z art. 18 OchrLokU, na nim spoczywał ciężar wykazania faktów uzasadniających zastosowanie tego przepisu, w tym przede wszystkim tego, że pozwana w okresie objętym żądaniem lokal zajmowała. Powód nie przedstawił jednak dowodów pozwalających na przyjęcie takiego ustalenia, a z całokształtu materiału dowodowego wynikało przeciwnie, że pozwana w spornym okresie miała inne miejsce zamieszkania i w lokalu objętym pozwem nie realizowała swoich potrzeb mieszkaniowych. Skoro zatem nie została spełniona zasadnicza przesłanka odpowiedzialności z art. 18 OchrLokU, roszczenie gminy względem pozwanej nie mogło zostać uwzględnione.

O kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 kpc w zw. z art. 98 § 1 – 1 ¹ i 3 kpc i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023.1964 – t.j. ze zm.) i art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2025.1154 – t.j.).

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.

sędzia Michał Włodarek