Wyrok z 26 stycznia 2026, sygn. V U 274/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 stycznia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Michalska-Kania

Protokolant : starszy sekretarz sądowy Izabela Niedobecka-Kępa

po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2026 roku w Rybniku

na rozprawie

sprawy A. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

na skutek odwołania ubezpieczonego

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

z dnia 17 września 2025 roku nr (...)

o zasiłek opiekuńczy

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu A. K. prawo do zasiłku opiekuńczego od dnia 14 kwietnia 2025 roku do dnia 20 kwietnia 2025 roku.

Sygn. akt V U 274/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 17 września 2025 roku numer (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu A. K. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu wskazano, że z przedstawionej dokumentacji wynika, iż zaświadczenie lekarskie za sporny okres wystawione zostało w dniu 10 kwietnia 2025 roku. Zaświadczenie to nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu, ponieważ bezpośrednio po badaniu nie przypadały dni wolne od pracy. Ponadto płatnik (...) Sp. z o.o. potwierdził, że w dniach od 10 do 11 kwietnia 2025 roku ubezpieczony świadczył pracę.

vide: akta organu rentowego- decyzja z dnia 17.09.2025 r.

Ubezpieczony wniósł odwołanie od wskazanej decyzji. Wskazał, że nie wykonywał pracy zawodowej w okresie opieki nad chorą żoną, a to podmiot wystawiający zaświadczenie lekarskie popełnił błąd, na który nie miał wpływu.

vide: odwołanie k. 3

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

vide: k. 4

Sąd ustalił co następuje:

UbezpieczonyA. K. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. w J. od 16 listopada 2023 roku i z tego tytułu podlegał ubezpieczonym społecznym.

Bezsporne, dowód: w aktach organu rentowego: zaświadczenie płatnika składek,

Żona ubezpieczonego K. K. przebywała w szpitalu i po operacji wymagała opieki.

W dniu 10 kwietnia 2025 roku (czwartek) zostało wystawione zaświadczenie lekarskie za okres od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku. Zwolnienie zostało wystawione drogą elektroniczną.

Ubezpieczony pytał się lekarza kiedy żona wyjdzie ze szpitala, ale uzyskał informację, że to będzie zależało od wyników badań. Ubezpieczony wskazywał lekarzowi, że w przypadku wypisu ze szpitala w piątek opieka nad jego żoną będzie zapewniona przez córkę. Natomiast począwszy od poniedziałku potrzebowałby zwolnienia lekarskiego z uwagi na konieczność zapewnienia żonie opieki. Lekarz zapewnił ubezpieczonego, że zostanie mu udzielone zwolnienie. Ostatecznie K. K. opuściła szpital w dniu 12 kwietnia 2025 roku.

Ubezpieczony uprzedził pracodawcę, że będzie korzystał ze zwolnienia. Nie wiedział jednak kiedy dokładnie zostało wystawione. W dniach 10 i 11 kwietnia 2025 roku świadczył pracę. Następnie w okresie od 14 do 20 kwietnia 2025 roku opiekował się żoną.

W dniu 2 września 2025 roku ubezpieczony złożył wniosek o zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad chorą żoną K. K. w okresie od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku.

Dowód: w aktach organu rentowego: wniosek o zasiłek opiekuńczy, pismo pracodawcy z dnia 11.02.2025, a ponadto w aktach sprawy: przesłuchanie ubezpieczonego k. 20,

Decyzją z 17 września 2025 roku numer (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu A. K. prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku. W uzasadnieniu wskazano, że z przedstawionej dokumentacji wynika, iż zaświadczenie lekarskie seria (...) numer (...) za ten okres wystawione zostało w dniu 10 kwietnia 2025 roku. Organ rentowy wskazał, że zaświadczenie nie spełnia w związku z tym warunków określonych w rozporządzeniu, ponieważ bezpośrednio po badaniu nie przypadały dni wolne od pracy.

Dowód: akta organu rentowego: decyzja z dnia 17.09.2025 r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o w/w dokumenty, których prawdziwości strony nie kwestionowały oraz przesłuchanie ubezpieczonego, które Sąd ocenił jako wiarygodne, gdyż korelowało z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U 2025, poz. 501) zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

Zgodnie z art. 53 ust. 1 w/w ustawy, przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny są zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7, albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6.

Natomiast art. 55 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi, że zaświadczenie lekarskie jest wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z § 7 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego i sposobu sprostowania błędu w zaświadczenia lekarskim (Dz. U. poz 2013) zaświadczenie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania (ust 1). Zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli:

- bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy;

- badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy (ust.2).

Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy (ust. 3).

Okolicznością bezsporną było to, iż zaświadczenie lekarskie zostało wystawione w dniu 10 kwietnia 2025 roku na okres od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku. Bezspornym było również, że lekarz wystawił zwolnienie lekarskie w sposób nieprawidłowy, gdyż nie powinien wystawić zwolnienia z datą początkową rozpoczynającą się później niż 4 dnia po dniu badania, jeżeli bezpośrednio po dniu badania nie przypadały dni wolne od pracy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W tym miejscu podkreślić należy, że nieprawidłowości w wystawieniu zaświadczenia nie powinny stanowić podstawy do odmowy prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie z przepisami o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, prawo do zasiłku chorobowego przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Natomiast zasiłek opiekuńczy przysługuje m.in. ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Są to, co do zasady, jedyne kryteria przyznania prawa do zasiłku . Zwłaszcza nie można uzależniać przyznania prawa do zasiłku od wystawienia zwolnienia na prawidłowym druku. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 17 listopada 2000 r. (II UKN 53/2000), podkreślając, że prawo do zasiłku chorobowego nie jest uzależnione od tego, czy zakład służby zdrowia wystawił na właściwym formularzu zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby.

Podstawą przyznania świadczenia nie jest zatem prawidłowość wystawienia zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy, a fakt pozostawania przez ubezpieczonego niezdolnym do pracy podczas okresu spornego. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego – Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II USK 250/21 ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa konsekwentnie odróżnia stan niezdolności do pracy od zaświadczenia lekarskiego, które ma ten stan dowodzić. Świadczy o tym nie tylko treść art. 53 ust. 1 ww. ustawy, ale także konstrukcja przepisów art. 6-9 tej ustawy, w których ustawodawca posługuje się pojęciem „niezdolności do pracy”, a nie używa sformułowania „orzeczona niezdolność do pracy” czy też „niezdolność do pracy stwierdzona zaświadczeniem lekarskim”. Sąd podziela powyższy pogląd Sądu Najwyższego wskazując, że zaświadczenie lekarskie jest jedynie dowodem potwierdzającym okres niezdolności do pracy z art. 53 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a nie przesłanką uzyskania świadczenia, gdyż tą pozostaje sam stan niezdolności do pracy osoby ubezpieczonej.

Dodatkowo wskazać należało, że osobą wystawiającą zwolnienie lekarskie i mającą wiedzę o przepisach regulujących formalne kwestie związane z wystawianiem zaświadczeń lekarskich, jest lekarz. W związku z tym to do lekarza, wobec którego organ rentowy posiada odpowiednie możliwości sankcjonowania, winny być w głównej mierze skierowane zarzuty Zakładu. Ubezpieczony natomiast nie musiał znać i wiedzieć, jak wygląda formalna kwestia wystawienia zwolnień lekarskich. Zatem formalny błąd, jaki popełnił lekarz, nie może skutkować pozbawieniem ubezpieczonego prawa do zasiłku opiekuńczego.

Istotnym jest, że ubezpieczony nie miał świadomości tego, że lekarz wystawiając zaświadczenie lekarskie narusza w jakimś zakresie przepisy. Wystawienie błędnego zaświadczenia lekarskiego nie nastąpiło z winy, pomyłki ubezpieczonego, nie musiał mieć on ponadto wiedzy jakie są zasady wystawiania zwolnień lekarskich pacjentom i nie może w związku z tym obciążać go błąd wystawiającego je lekarza. Konsekwencje błędów przy wystawianiu zwolnień lekarskich reguluje art. 60 w.w. ustawy. Wskazuje on, iż przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zwolnień lekarskich ZUS może cofnąć upoważnienie do ich wystawiania, nie reguluje odpowiedzialności pacjenta, lecz wystawiającego zwolnienie lekarza.

Ustawa nie przewiduje również konsekwencji dla ubezpieczonego w postaci utraty prawa do zasiłku chorobowego z powodu nieprawidłowego formalnie zwolnienia. Jedynym przypadkiem, w którym ustawa przewiduje brak prawa do zasiłku z powodów leżących po stronie zwolnienia jest sytuacja, gdy zostało ono sfałszowane (art. 17 ust. 2 ustawy).

Organ podczas trwania niniejszego procesu słusznie podważał prawidłowość wystawienia zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy, a Sąd przedstawioną argumentację organu rentowego podzielił. Jednocześnie organ rentowy nie kwestionował, że ubezpieczony w okresie od 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku faktycznie sprawował opiekę nad chorą żoną. Sąd również nie znalazł podstaw, aby poddać powyższe w wątpliwość. Z przesłuchania ubezpieczonego jednoznacznie wynikało, że w w/w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim nie świadczył pracy .

Mając powyższe na uwadze powyższe, Sąd na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do zasiłku opiekuńczego od dnia 14 kwietnia 2025 roku do 20 kwietnia 2025 roku.

sędzia Magdalena Michalska-Kania