Wyrok z 27 stycznia 2026, sygn. IV U 74/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 19 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w osobie SSR Magdaleny Piątkowskiej

po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołania C. R.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 21 grudnia 2023 r., znak:(...)

o zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego

I zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. w ten sposób, że ustala, iż wypłacony powodowi C. R. zasiłek chorobowy za okresy wskazane w zaskarżonej decyzji nie stanowi nienależnie pobranego świadczenia i na powodzie nie ciąży obowiązek zwrotu wskazanej w zaskarżonej decyzji kwoty;

II zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. na rzecz C. R. kwotę 360 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 grudnia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że wypłacony powodowi C. R. zasiłek chorobowy za okresy: od 18.07.2019r. do 01.08.2019r., od 05.09.2019r. do 14.09.2019r., od 13.12.2020r. do 24.01.2021r., od 27.01.2021r. do 29.03.2021r., od 14.04.2021r. do 04.05.2021r., od 15.05.2021r. do 09.06.2021r., od 25.09.2021r. do 01.10.2021r., od 02.10.2021r. do 20.10.2021r., od 26.10.2021r. do 29.10.2021r., od 17.11.2021r. do 31.12.2021r., od 19.02.2022r. do 28.02.2022r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązał go do zwrotu wraz z odsetkami w łącznej kwocie (...) z funduszu chorobowego. Jako uzasadnienie decyzji wskazano, iż w piśmie z dnia 25.10.2023r. płatnik składek - Urząd Miejski w H. - O. wskazał, że w okresach: 29.07.2019r., 22.08.2019r., 05.09.2019r., 28.12.2020r., 20.01.2021r. 18.02.2021r., 19.02.2021r., 19.03.2021r., 27.04.2021r. 28.04.2021r.,25.05.2021r., 27.05.2021r., 07.06.2021r., 22.09.2021r., 20.10.2021r.,28.10.2021r., 24.11.2021r., 26.11.2021r., 07.12.2021r., 10.12.2021r., 15.12.2021r., 22.12.2021r., 28.02.2022r. powód uczestniczył w sesjach i posiedzeniach Rady Miejskiej, wykorzystując tym samym zwolnienia lekarskie niezgodnie z ich celem.

Powód C. R. wniósł odwołanie od tej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że w okresach pobierania zasiłku chorobowego nie świadczył żadnej pracy zarobkowej, a jedyną jego aktywnością był udział w sesjach i posiedzeniach Rady Miejskiej w H. – O. w charakterze radnego. Uczestnictwo było jego obowiązkiem związanym z pełnieniem funkcji w samorządzie terytorialnym, a więc miało charakter społeczny, podyktowany potrzebą realizacji zadań samorządu terytorialnego, a nie zarobkowej. Powód podkreślił, iż charakter jego schorzeń nie stanowił przeciwskazania do uczestnictwa w sesjach rady miasta, a zwolnienia lekarskie każdorazowo były ze wskazaniem „może chodzić” i lekarz wręcz zalecał powodowi regularny ruch. Powód wskazał również, że miejsce posiedzeń rady miejskiej w H. – O. jest oddalone od miejsca jego zamieszkania o około 170 m, a zatem spacerem pokonywał tę odległość w kilka minut.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów procesu w kwocie 180 zł. W uzasadnieniu strona pozwana wskazała podstawy prawne decyzji podtrzymując stanowisko, iż w okresach orzeczonej niezdolności do pracy powód uczestniczył w sesjach i posiedzeniach Rady Miejskiej w H. - O., tym samym w ocenie organu rentowego wykorzystywano zwolnienia lekarskie niezgodnie z ich celem.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód C. R. zgłoszony był do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 01.08.2007r. do 30.06.2023r. Wobec niezdolności do pracy pobierał zasiłek chorobowy w okresach: od 18.07.2019r. do 01.08.2019r., od 05.09.2019r. do 14.09.2019r., od 13.12.2020r. do 24.01.2021r., od 27.01.2021r. do 29.03.2021r., od 14.04.2021r. do 04.05.2021r., od 15.05.2021r. do 09.06.2021r., od 25.09.2021r. do 01.10.2021r., od 02.10.2021r. do 20.10.2021r., od 26.10.2021r. do 29.10.2021r., od 17.11.2021r. do 31.12.2021r., od 19.02.2022r. do 28.02.2022r. w łącznej kwocie (...)

Niezdolność do pracy powoda związana była z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, stanie po zawale mięśnia serca i zabiegu przezskórnej angioplastyki gałęzi diagonalnej (10.12.2020r.) oraz reumatoidalnym zapaleniu stawów.

W okresach pobierania zasiłku chorobowego powód nie świadczył żadnej pracy zarobkowej, a jedyną jego aktywnością był udział w sesjach i posiedzeniach rady miejskiej H. (...) O. w charakterze radnego w dniach: 29.07.2019r., 22.08.2019r., 05.09.2019r., 28.12.2020r., 20.01.2021r. 18.02.2021r., 19.02.2021r., 19.03.2021r., 27.04.2021r. 28.04.2021r., 25.05.2021r., 27.05.2021r., 07.06.2021r., 22.09.2021r.,20.10.2021r., 28.10.2021r., 24.11.2021r., 26.11.2021r., 07.12.2021r., 10.12.2021r.,15.12.2021r., 22.12.2021r., 28.02.2022r.

Powód sprawował mandat radnego rady miejskiej przez okres 5 lat, z tytułu czego pobierał dietę radnego. W ramach pełnionej funkcji uczestniczył w sesjach rady oraz posiedzeniach komisji, które odbywały się w budynku Urzędu Miejskiego oddalonego od miejsca zamieszkania powoda o 170 m (3 minuty drogi pieszej). Spotkania odbywały się na dużej sali narad w warunkach dostosowanych do przebiegu posiedzeń (zapewniona była wentylacja oraz dostęp do wody pitnej). Sesje trwały zazwyczaj od 1,5 do 2 godzin. W skali miesiąca aktywność powoda obejmowała jedną sesję oraz jedno posiedzenie, a także sesje nadzwyczajne o krótkim czasie trwania (5-10min). Przebieg posiedzeń miał charakter merytoryczny i niezakłócony – nie odnotowano opóźnień, przerw ani skrócenia obrad wynikających z kondycji zdrowotnej powoda. Powód w toku spotkań deklarował dobre samopoczucie. Sam udział w spotkaniach postrzegał jako realizację obowiązku z pełnienia funkcji oraz formę ulgi psychicznej - była to dla niego odskocznia, mógł służyć społeczeństwu.

Przed uczestnictwem w posiedzeniach powód zaciągał opinii lekarskiej, którzy stwierdzili brak przeciwskazań i negatywnego wpływu tych czynności na stan jego zdrowia. Zwolnienia lekarskie każdorazowo zawierały adnotację „może chodzić”, a zalecenia medyczne obejmowały potrzebę podejmowania przez powoda regularnego ruchu.

Aktywność powoda nie stanowiła obciążenia fizycznego ani psychicznego, które mogłyby negatywnie wpłynąć na stan i funkcję rekonwalescencji. Rozpoznane schorzenie układu oddechowego u powoda ma przebieg łagodny i nie ograniczało jego możliwości uczestniczenia w sesjach Rady Miasta, natomiast przeciwskazaniem jest ciężka praca fizyczna w złych warunkach atmosferycznych (którą powód uprzednio wykonywał – tj. ciężka praca fizyczna – budowlana). Uczestnictwo w sesji miało pozytywny wpływ na efekty terapeutyczne u powoda, powodowało brak poczucia wykluczenia. Udział w posiedzeniach rady nie stanowił również nadmiernego obciążenia układu krążenia i nie stanowił czynnika potencjalnie szkodliwego, nie wpływał negatywnie na przebieg choroby niedokrwiennej serca i proces leczenia powoda.

Dowód:

- akta ZUS- w załączeniu

- opinia biegłego pulmonologa – k. 43

- opinia biegłego kardiologa – k. 53-54

- dokumentacja medyczna powoda – k. 55-57

- zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych z dnia 18.01.2024r. – k. 7-8

- wydruk mapy przedstawiający odległość miejsca zamieszkania powoda od siedziby Urzędu Miasta w H. – k. 11

- zeznania świadka B. Z. – k. 23, e-protokół - k.25

- zeznania powoda – k. 23-23, e-protokół - k.25

Decyzją z dnia 21 grudnia 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że wypłacony powodowi C. R. zasiłek chorobowy za okresy: od 18.07.2019r. do 01.08.2019r., od 05.09.2019r. do 14.09.2019r., od 13.12.2020r. do 24.01.2021r., od 27.01.2021r. do 29.03.2021r., od 14.04.2021r. do 04.05.2021r., od 15.05.2021r. do 09.06.2021r., od 25.09.2021r. do 01.10.2021r., od 02.10.2021r. do 20.10.2021r., od 26.10.2021r. do 29.10.2021r., od 17.11.2021r. do 31.12.2021r., od 19.02.2022r. do 28.02.2022r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązał go do zwrotu wraz z odsetkami w łącznej kwocie (...)

Dowód:

- akta ZUS – w załączeniu

Ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o zgromadzone w postępowaniu dowodowym dokumenty, akta ZUS, dokumentację medyczną powoda, opinię biegłych: pulmonologa i kardiologa, zeznania świadka B. Z. oraz zeznania powoda, albowiem wszystkie te dowody tworzyły spójną i logiczną całość, dającą obraz stanu faktycznego. Należy przy tym mieć na uwadze, że opinia biegłych, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są wiadomości specjalne. Podlega jak inne dowody ocenie według art. 233 § 1 kpc, lecz odróżniają ją szczególne kryteria oceny, które stanowią zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Przedmiotem opinii nie jest więc przedstawienie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiadomości specjalnych.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył:

Odwołanie podlegało uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie spór koncentrował się na ustaleniu, czy uczestniczenie powoda w sesjach i posiedzeniach Rady Miejskiej w H. – O. stanowiły wykorzystanie zwolnień od pracy w sposób niezgodny z ich celem.

Zgodnie z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11.

Zgodnie zaś z art. 84 ust 2 powyżej cytowanej ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Natomiast art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501) stanowi, że Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Tak sytuacja nie miała miejsca w niniejszym stanie faktycznym.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5279 (v. LEX nr (...)), iż systemowo dieta radnego została ukształtowana w taki sposób, że nie stanowi ona wynagrodzenia za pracę albowiem radny pełni funkcję społecznie, a fakt wykonywania mandatu nie skutkuje ani nawiązaniem stosunku pracy z gminą (miastem), ani też nawiązaniem z nią umowy cywilnoprawnej. Dieta ma stanowić ekwiwalent utraconych korzyści (np. pomniejszonego wynagrodzenia za pracę w związku z obecnością na sesji rady gminy), jakich radny nie uzyskuje w związku z wykonywaniem mandatu przedstawicielskiego. Nie może więc być także traktowana w kategorii przywileju. Jej celem jest zabezpieczenie prawidłowego i efektywnego wykonywania mandatu radnego. W wyroku z 26 czerwca 2014 r., sygn. II OSK 406/14 Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, że "dieta stanowi rekompensatę za utracone przez radnego zarobki, a zatem nie jest świadczeniem pracowniczym. Podobnie takiego charakteru pozbawiony jest zwrot poniesionych przez radnego kosztów podróży służbowych. Nie budzi przy tym wątpliwości, że możliwe jest różnicowanie wysokości diet w zależności od funkcji pełnionych przez radnego". Zatem przez "dietę", o której mowa w art. 25 ust. 4 u.s.g. należy rozumieć wyrównywanie wydatków i strat spowodowanych pełnieniem wskazanej funkcji, a nie wynagrodzenie z tytułu samego faktu bycia radnym. Przepisy u.s.g. nie regulują wprost za co radnemu przysługuje dieta, lecz uwzględniając jej rekompensacyjny charakter, ustalane przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zasady, powinny być powiązane z aktywnością lub brakiem aktywności radnego w wykonywaniu przez niego tej funkcji (Wyrok WSA w Łodzi z 13.06.2023 r., III SA/Łd 256/23, LEX nr 3579932).

Dla rozpoznania kwestii sposobu wykorzystania zwolnień od pracy przez powoda (tj. ustalenia ich zgodności, bądź też niezgodności z celem) wymagane były wiadomości specjalne z zakresu medycyny. W związku z powyższym Sąd dopuścił dowód opinii biegłego pulmonolog i kardiologa. Biegli w swych opiniach zgodnie stwierdzili, iż udział powoda w sesjach i posiedzeniach rady miejskiej jako radnego, które odbyły się budynku Urzędu Miejskiego oddalonego od miejsca zamieszkania powoda o 170 m (3 minuty drogi pieszej) - przy uwzględnieniu zdiagnozowanych schorzeń powoda, nie miały ujemnego wpływu na stan jego zdrowia. Co więcej, biegły pulmonolog wskazał, iż uczestnictwo powoda miało pozytywny wpływ na efekty terapeutyczne, gdyż eliminowało brak poczucia wykluczenia. Biegły kardiolog podkreślił, że udział w posiedzeniach rady nie stanowił również nadmiernego obciążenia układu krążenia i nie stanowił czynnika potencjalnie szkodliwego, nie wpływał negatywnie na przebieg choroby niedokrwiennej serca i proces leczenia powoda.

Z zeznań świadka (B. Z. –k. 23, e-protokół - k.25) wynika, że posiedzenia odbywały się na dużej sali narad dostosowanych do posiedzeń (sala była wietrzona, była zapewniona woda pitna). Sesje trwały maksymalnie 2 godziny, natomiast w skali miesiąca spotkania odbywały się dwukrotnie: raz w miesiącu na sesje i raz w miesiącu na komisje. Świadek podkreślił, że w międzyczasie było dużo sesji nadzwyczajnych, jednak trwały one 5-10 min. Posiedzenia przebiegały merytorycznie, zazwyczaj bez problemów i nadzwyczajnych sytuacji. Nie miały miejsca opóźnienia, przerwy, czy skrócenia w związku z chorobą powoda. Powód czuł się dobrze w czasie spotkań, co również wynika z zeznań samego powoda. Powód zeznał, że udział w sesjach i posiedzeniach sprawiały mu ulgę psychiczną, była to dla niego odskocznia i miał poczucie przydatności, że może służyć społeczeństwu. Powód zeznał również, że w trakcie trwania zwolnień lekarskich był pod stałą opieką lekarską, którzy stwierdzili, iż jego udział w sesjach i posiedzeniach nie wpłynie na stan jego zdrowia, a każdorazowo zwolnienia lekarskie były ze wskazaniem „może chodzić”.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż brak było przesłanek do żądania zwrotu wypłaconych mu świadczeń i na podstawie art. 477 ¹⁴§ 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego znajduje oparcie w art. 98 k.p.c w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie.