Zarządzenie z 30 stycznia 2026, sygn. I C 478/24

UZASADNIENIE

punktów 1. i 3. postanowienia z dnia 11 grudnia 2025 roku

Powód (...)w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej R. S. kwoty 47.991,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po dniu wniesienia pozwu oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Zarządzeniem z dnia 10 września 2024 roku, doręczonym skutecznie pełnomocnikowi powoda w dniu 16 września 2024 roku (k. 186), powód został powiadomiony, że korespondencja zawierająca odpis pozwu wraz z załącznikami wysłana na adres pozwanej wskazany w pozwie nie została przez nią podjęta i w związku z tym zobowiązano powoda do doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika sądowego w trybie art. 139 ¹ kpc - w terminie dwóch miesięcy, pod rygorem zawieszenia postępowania.

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc, ponieważ powód nie doręczył pozwanej korespondencji za pośrednictwem komornika sądowego, jak też nie wskazał aktualnego adresu zamieszkania pozwanej (k. 187).

Pismem procesowym z dnia 26 lutego 2025 roku (k. 191-201) powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz o ustanowienie kuratora do zastępowania nieznanej z miejsca pobytu pozwanej. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie posiada wiedzy o aktualnym adresie zamieszkania pozwanej, nie utrzymuje z pozwaną żadnych kontaktów, a nadto nie posiada żadnych danych ponad te, które ustalił komornik sądowy w procesie doręczenia komorniczego, na podstawie których mógłby skutecznie uzyskać adres pozwanej. Zważył, że po otrzymaniu zobowiązania Sądu skierował wniosek do komornika sądowego o podjęcie próby doręczenia korespondencji na adres wskazany w treści pozwu, tj. ul. (...), (...)-(...) Ś., jednak w wyniku podjętych czynności komornikowi sądowemu nie udało się skutecznie doręczyć pozwanej korespondencji sądowej. Po bezskutecznej próbie doręczenia, komornik sądowy podjął czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu pozwanej i w wyniku złożonego zapytania uzyskał informację o nowym adresie pozwanej, tj. ul. (...), (...)-(...) W., wobec czego złożył do komornika sądowego kolejny wniosek o doręczenie korespondencji pod ustalonym adresem. Próba doręczenia okazała się bezskuteczna - komornik sądowy ustalił bowiem, że wskazany adres nie istnieje. Do dnia dzisiejszego komornik sądowy nie przesłał jednak powodowi postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz nie zwrócił korespondencji sądowej przeznaczonej dla pozwanej, a protokół został przez powoda uzyskany drogą elektroniczną. Podkreślił, że nie dysponował i nie dysponuje żadnymi mechanizmami prawnymi, które pozwalałyby ustalić mu krąg krewnych bądź znajomych pozwanej, czy też innych podmiotów celem ustalenia aktualnego adresu pozwanej. Oznacza to, że wyczerpał wszystkie możliwości odnalezienia adresu pozwanej, dochowując przy tym szczególnej staranności zarówno celem ustalenia aktualnego adresu pozwanej, jak i doręczenia jej korespondencji. Jedyną zatem możliwością dochodzenia praw w postępowaniu sądowym przez powoda jest ustanowienia dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej w oparciu o przepis art. 143 kpc.

Zarządzeniem z dnia 05 marca 2025 roku (k. 203) powód został zobowiązany do: uiszczenia zaliczki na poczet wydatków kuratora w kwocie 1.140 zł oraz do ponownego doręczenia pozwanej przez komornika sądowego posiadanej przez niego korespondencji sądowej pod nowy ustalony adres, który zgodnie z ustaleniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. P. Ż. brzmi: ul. (...), (...)-(...) W., nie zaś ul. (...), który to adres nie istnieje, co wynika z protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...), z zastrzeżeniem że uiszczenie zaliczki bez doręczenia korespondencji pod powyższy, poprawny adres, nie uzasadnia ustanowienia kuratora - w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, odmowy ustanowienia kuratora i w konsekwencji umorzenia zawieszonego postępowania. Zobowiązanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 01 kwietnia 2025 roku (vide: epo – k. 205).

Pismem procesowym z dnia 15 kwietnia 2025 roku (k. 207-223) powód przedłożył potwierdzenie uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia kuratora w kwocie 1.140 zł, informując, że w dniu 13 marca 2025 roku skierował wniosek o doręczenie korespondencji sądowej do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) W. B., jednak na dzień sporządzenia pisma nie otrzymał informacji o wyniku doręczenia kierowanej do pozwanej korespondencji pod adresem ul. (...), (...)-(...) W.. Wykonanie zobowiązania Sądu jest zatem utrudnione i praktycznie niemożliwe, a zakreślony przez Sąd termin okazał się niewystarczający dla powoda na doręczenie korespondencji sądowej pozwanej pod wskazanym adresem, w związku z czym powód wniósł o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania Sądu w trybie art. 166 kpc. Zważył, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania, bowiem powód podjął wszystkie możliwe próby ustalenia adresu miejsca zamieszkania pozwanej, a brak wykonania wniosków powoda przez komornika sądowego - będącego funkcjonariuszem publicznym - i jego opieszałość w działaniach nie powinno wpływać negatywnie na działania sądowe powoda. Zwrócił przy tym uwagę na ustawowy problem dotyczący doręczania korespondencji sądowej w procedurze cywilnej wskazując, iż ustawodawca przewidział niezwykle krótki, dwumiesięczny termin na przedłożenie dowodu skutecznego doręczenia korespondencji pozwanemu i niewiele dłuższy - trzymiesięczny - na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyby doszło do jego uprzedniego zawieszenia na skutek niewykonania wspomnianych zobowiązań, przy jednoczesnym braku terminów ustawowych lub choćby instrukcyjnych dotyczących ukończenia postępowania doręczeniowego.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek powoda o podjęcie zawieszonego postępowania podlegał oddaleniu.

Zgodnie z art. 139 ¹ § 1 i § 2 kpc w przypadku, gdy pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 ¹ § 2 -3 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca korespondencję wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie.

Oznacza to, że w przypadku, gdy komornik sądowy ustali w toku czynności nowy adres pozwanego, to powód od razu powinien zlecić doręczenie odpisu pisma na tak ustalony adres komornikowi sądowemu i przedłożyć Sądowi potwierdzenie dokonania takiego doręczenia, zaś w sytuacji powzięcia od komornika informacji, że wskazany w pozwie adres pozwanego jest nieprawidłowy - adresat nie zamieszkuje pod wskazanym w pozwie adresem - strona powodowa powinna wystąpić do komornika z wnioskiem o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata, a w którym to celu komornik może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 1 ¹ pkt 3-6 kpc, jak również korzystać z informacji posiadanych z urzędu, jeżeli aktualny adres zamieszkania adresata jest mu znany (art. 3b ustawy z dnia 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych (Dz.U. z 2024r., poz. 1458), a po ustaleniu nowego adresu sama zlecić doręczenie pism sądowych pozwanemu. W sytuacji bowiem ustalenia nowego adresu pozwanego doręczenia, o którym stanowi przepis art. 3 ust. 4 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych, komornik powinien dokonać w sposób wskazany w art. 3a tej ustawy, a zatem winno ono zostać dokonane w terminie 14 dni od dnia otrzymania zlecenia, a w przypadku gdy próba doręczenia okaże się bezskuteczna - a zgodnie z ustaleniami komornika adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem - komornik zwraca pismo podmiotowi zlecającemu doręczenie informując go o dokonanych ustaleniach.

Tymczasem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem nie złożył do akt sprawy potwierdzenia doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika, jak też nie zwrócił korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie.

Zważyć należy, że choć skutecznie doręczonym pełnomocnikowi powoda zarządzeniem z dnia 05 marca 2025 roku powód został zobowiązany nie tylko do uiszczenia zaliczki na poczet wydatków kuratora, ale także do ponownego doręczenia pozwanej przez komornika sądowego posiadanej przez niego korespondencji sądowej pod nowy ustalony adres, który zgodnie z ustaleniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. P. Ż. brzmi ul. (...), (...)-(...) W., nie zaś ul. (...), który to adres nie istnieje, a co wynika z protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (...) w W. - z zastrzeżeniem że uiszczenie zaliczki bez doręczenia korespondencji pod powyższy, poprawny adres, nie uzasadnia ustanowienia kuratora - w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, odmowy ustanowienia kuratora i w konsekwencji umorzenia zawieszonego postępowania, to zobowiązaniu temu nie uczynił zadość, na co właściwie wprost wskazał w piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2025 roku podając, że „skierował wniosek o doręczenie korespondencji sądowej (…) pod adresem ul. (...), (...)-(...) W.”, który to adres pozwanej ponownie błędnie wskazany został w skierowanym przez powoda do komornika sądowego w dniu 13 marca 2025 roku wniosku o doręczenie korespondencji sądowej (vide: k. 211).

Wskazać należy, że udowodnienie, iż pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie nastąpić może za pomocą wszelkich środków dowodowych z katalogu dowodów wymienionych w Rozdziale 2 Działu III Kodeksu postępowania cywilnego, które Sąd ocenia według własnego przekonania i na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2021 roku, sygn. akt I ACz 254/20), z tym zastrzeżeniem, że dowód ten przedłożony jest z formie pisemnej. Oznacza to, że za „dowód na piśmie” w rozumieniu przepisu art. 139 ¹ § 2 kpc należy rozumieć każdy utrwalony zapis informacji w formie pisemnej, pochodzący z możliwego do ustalenia źródła, który pozwala na uprawdopodobnienie okoliczności przebywania pozwanego pod wskazanym adresem. W praktyce zatem takim dowodem na piśmie może być zaświadczenie wspólnoty mieszkaniowej, spółdzielni mieszkaniowej tudzież administracji budynku, z którego wynika, że pozwany zamieszkuje aktualnie pod danym adresem, pisma bankowe, ubezpieczeniowe czy windykacyjne, jeśli wynika z nich, że zostały skutecznie doręczone pozwanemu pod adresem zamieszkania, a nawet oświadczenie właściciela wynajmowanego przez pozwanego lokalu czy też oświadczenie sąsiada, dozorcy bądź członka rodziny pozwanego, z którego wynika, że zamieszkuje on pod określonym adresem. Nie jest zatem tak, na co powoływał się powód we wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oraz w piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2025 roku, że wykorzystane zostały wszelkie możliwości ustalenia adresu miejsca zamieszkania pozwanej i skutecznego doręczenia jej korespondencji sądowej.

W przedmiotowej sprawie przyczyną zawieszenia postępowania był brak prawidłowego adresu pozwanej, a w konsekwencji niemożność nadania sprawie biegu.

Choć sformułowanie art. 182 § 1 kpc może wskazywać, że dla zapobieżenia umorzeniu postępowania zawieszonego na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc wystarczy samo zgłoszenie wniosku o jego podjęcie przed upływem trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, to jednak tego rodzaju werbalna i formalistyczna wykładnia nie odpowiada intencji ustawodawcy i celowi instytucji procesowej z art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Z treści przepisów art. 180 kpc i art. 181 kpc wynika, że podjęcie postępowania, zarówno z urzędu jak i na wniosek, następuje zawsze na podstawie postanowienia sądu wtedy, gdy ustanie przyczyna zawieszenia postępowania. Skoro zaś powód nie wykazał, że pod ustalonym w toku postępowania adresem możliwe jest doręczenie pozwanej odpisu pozwu wraz z załącznikami, to nie można uznać, że ustała przyczyna zawieszenia postępowania, co implikowało oddalenie wniosku powoda o podjęcie postępowania w sprawie, a o czym orzeczono jak w punkcie 1. sentencji postanowienia.

W uzupełnieniu powyższych rozważań wskazać należy, że oceny prawnej w tym zakresie nie mógł zmienić złożony przez powoda wniosek o ustanowienie dla pozwanej kuratora dla strony nieznanej z miejsca pobytu. Wniosek ten również nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie bowiem z treścią art. 143 kpc, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Przesłanką ustanowienia kuratora jest - oczywiście poza stwierdzeniem potrzeby doręczenia stronie pozwu lub innego pisma procesowego wymagającego podjęcia obrony jej praw - uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu strony nie jest znane, a obowiązek uprawdopodobnienia, spoczywa - w myśl art. 144 § 1 zdanie pierwsze kpc - na osobie zainteresowanej ustanowieniem kuratora. W niniejszej sprawie powód nie uprawdopodobnił, że miejsce pobytu pozwanej R. S. nie jest znane, skoro przedłożył jedynie dokumenty potwierdzające próbę doręczenia korespondencji pod błędnie wskazany adres.

Jak zaś stanowi przepis art. 182 § 1 pkt 1 kpc, Sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6 kpc, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Podkreślić należy, że samo złożenie - bezzasadnego - wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jest procesowo jałowe, jeśli wniosek taki podlega oddaleniu, gdyż przyczyna zawieszenia postępowania, udaremniająca jego dalszy bieg, nie zostaje usunięta, w związku z czym postępowanie wciąż nie może się toczyć.

W przedmiotowej sprawie powód, w terminie 3 miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie złożył skutecznie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, dlatego też na mocy art. 182 § 1 pkt 1 kpc, Sąd umorzył postępowanie, o czym orzekł jak w punkcie 3. sentencji postanowienia.

SSR Agnieszka Trytek - Błaszak

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

4.  (...)

Dnia 30 stycznia 2026 roku

SSR Agnieszka Trytek - Błaszak