Wyrok z 4 lutego 2026, sygn. I C 536/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Lisowska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 roku

sprawy z powództwa X. C.

przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł.

o zapłatę

o r z e k a:

I.  Powództwo oddala.

II.  Zasądza od powódki X. C. na rzecz pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. kwotę 287 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Anna Lisowska

Sygn. akt I C 536/24

UZASADNIENIE

X. C. wystąpiła z powództwem przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę kwoty 1 500 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie liczonymi od 21 marca 2024 roku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że 11 października 2022 roku zawarła z pozwanym umowę kredytu konsumenckiego nr (...). Zgodnie z postanowieniami umowy pozwany udzielił powódce kredytu: w wysokości 41 212,63 zł na okres 60 miesięcy na potrzeby konsumpcyjne lub spłatę zobowiązań kredytowych w łącznej wysokości 39 152, będącej całkowitą kwotą kredytu wypłaconą „do ręki” oraz sfinansowanie kosztów kredytu, w tym prowizji w wysokości 2 060,63 zł.

Pismem oznaczonym tytułem „Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty” doręczonym pozwanemu 14 marca 2024 roku pozwany został poinformowany o abuzywności postanowień zastrzegających prowizję oraz naliczanie od niej odsetek umownych. Jednocześnie powódka złożyła pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z Sankcji Kredytu Darmowego. Pozwanemu zastrzeżono 7 dniowy termin do zapłaty kwoty odpowiadającej wysokości zastrzeżonej prowizji. Do dnia wniesienia pozwu nie wpłynęła odpowiedź pozwanego.

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym 25 października 2024 roku w sprawie I Nc 142/24 Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki całość dochodzonego roszczenia wraz z kosztami postępowania.

Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna w terminie wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty pozwany przyznał, że pomiędzy stronami została zwarta umowa kredytu gotówkowego. W umowie przewidziana była prowizja za udzielenie kredytu w kwocie 2 060,63 zł. Prowizja została potrącona z kwoty Kredytu przy wypłacie kredytu, na co kredytobiorca wyraził zgodę i co było zgodne z jego wnioskiem kredytowym. W ocenie pozwanego postanowienie umowne o przyznaniu prowizji nie jest abuzywne. Podkreślił, że w niniejszej sprawie nie istnieją przesłanki do zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 11 października 2022 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną (zwany dalej Bank), a X. C. została zawarta umowa kredytu gotówkowego (...) nr (...)-(...).

Na podstawie wymienionej umowy Bank udzielił X. C. kredytu gotówkowego w kwocie 41 212,63 zł. Całkowita kwota kredytu wynosi 39 152 zł – kwota ta nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu. Okres kredytowania trwa od 11 października 2022 roku do 12 października 2027 roku.

Kredyt zostanie wypłacony w wysokości 41 212,63 zł przez Bank w dniu zwarcia umowy w formie bezgotówkowej na rachunki wskazane przez kredytobiorcę. Z pozostałej części Kredytu, Bank potrąci koszty prowizji w wysokości 2 060,63 zł.

Całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 17 118,23 zł. Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę na dzień zawarcia umowy wynosi 56 270,23 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia umowy wynosi 16,41 %.

Raty kapitałowo-odsetkowe płatne są w 60 ratach, naliczanych w systemie annuitetowym. Pierwsza rata płatna w dniu 14 listopada 2022 roku. Dzień płatności pozostałych rat przypada na 12 dzień każdego miesiąca. Pierwsza rata wyrównująca wynosiła 937,84 zł, kolejne raty równe 937,84 zł, ostatnia rata wyrównująca 937,67 zł.

Wszelkie wpłaty kredytobiorcy na poczet kredytu, zaliczane będą przez Bank na spłatę zobowiązań wynikających z Umowy w kolejności: 1) prowizje, 2) opłaty i koszty Banku związane z umową, 3) odsetki od zadłużenia przeterminowanego, 4) odsetki zapadłe, 5) przeterminowane raty kapitałowe, 6) zadłużenie z tytułu kredytu.

Przez cały okres obowiązywania Umowy Kredytobiorca ma prawo w każdym czasie do otrzymania na wniosek bezpłatnego harmonogramu spłaty Kredytu.

Zgodnie z tabelą opłat i prowizji (część 2 rozdział 8 1.4) prowizja od udzielenia kredytu gotówkowego pobierana jest jednorazowo od kwoty udzielonego kredytu do 25 %. Prowizja za udzielenie kredytu uzależniona jest od klasy ryzyka, kwoty kredytu, posiadanego ubezpieczenia oraz kanału dystrybucji.

(dowód: wydruk fotografii umowy k. 16-19, tabela opłat i prowizji k.70-70v, przesłuchanie powódki X. C. e-protokół z 28.01.2025r. [00:11:02], p00:12:06], [00:13:46], [00:15:00], [00:15:31], [00:17:17], [00:18:01], [00:18:48] k. 87v)

W dniu 1 marca 2024 roku X. C. złożyła Bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

W wymienionym piśmie X. C. podniosła, że postanowienia umowy kredytu, w zakresie zastrzegającym kredytowane koszty kredytu są postanowieniami abuzywnymi, które nie były indywidualnie ustalane z konsumentem, kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. X. C. zarzuciła- Bankowi naruszenia polegające na uchybieniu obowiązkom informacyjnym, wskazanym w szczególności w następujących postanowieniach ustawy o kredycie konsumenckim:

1)  art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. poprzez błędne określenie stopy oprocentowania i jej zastosowanie wbrew ustawowej definicji ujętej w art. 5 pkt 10 u.k.k., to jest wobec kredytowanych kosztów kredytu, które nie zostały wpłacone;

2)  art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez wskazanie nieprawidłowej stawki RRSO
i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, które zostały wyliczone z uwzględnieniem odsetek umownych od kredytowanych kosztów kredytu;

3)  art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. poprzez nieprawidłowe określenie zasad i terminów spłaty kredytu w zakresie obejmującym kredytowane koszty kredytu,

4)  art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez zaniechanie poinformowania, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne wyliczone od kredytowanych kosztów kredytu, który to koszt może ulec zmianie w związku z zastosowaniem zmiennej stopy oprocentowania, jak również blankietowe i nieprecyzyjnie określenie warunków zmiany opłat i prowizji w trakcie trwania umowy kredytu,

5)  art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. poprzez brak wyczerpującej informacji, iż w przypadku wcześniejszej całkowitej kwoty kredytu konsument ma prawo odzyskać część kredytowanych kosztów kredytu;

6)  art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. poprzez niepełne poinformowanie o skutkach odstąpienia od umowy, jak również o prawie przewidzianym w art. 53 ust. 2 u.k.k.

Jednocześnie X. C. wezwała Bank do zapłaty kwoty 7 481,45 złotych w terminie 3 dni od dnia odebrania oświadczenia.

(dowód: oświadczenie k. 20-21v, dowód nadania k. 22, wydruk śledzenia przesyłek k. 23)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawą prawną dochodzonego przez powódkę roszczenia stanowił art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Strona powodowa wskazywała, że dochodzi zapłaty świadczenia nienależnego z uwagi na odpadnięcie podstawy prawnej pobrania przez pozwany bank od powoda prowizji, która została zastrzeżona w zawartej przez strony umowie kredytu konsumenckiego. Powódka zarzuciła, że postanowienia umowy pożyczki, zastrzegające prowizję, stanowią postanowienia niedozwolone, a zatem – nie wiążą powoda jako konsumenta.

Do zawartej przez strony umowy pożyczki zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U.2024.1497 t.j. ze zm.) – dalej: „ustawa o kredycie konsumenckim” lub „u.k.k.”. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tejże ustawy, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (art. 720 § 1 k.c.).

Zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).

Rażące naruszenie interesów konsumenta, o którym mowa w art. 385 ¹ § 1 k.c., zachodzi wówczas, gdy w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę formułując konkretne postanowienie umowy. Określenie "rażąco" należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym .

W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwościom, że powódka, zawierając przedmiotową umowę, posiadała status konsumenta. Jednocześnie strona pozwana nie wykazała ażeby postanowienia łączącej strony umowy były indywidualnie uzgadniane z powódką lub by miała ona na ich treść jakikolwiek wpływ, pomimo spoczywającemu na pozwanym w tym zakresie ciężarowi dowodu – a nawet powyższemu nie zaprzeczał. Jednakże zawarcie umowy na podstawie przedstawionego przez przedsiębiorcę wzorca nie stanowi samo w sobie o abuzywności postanowień w niej zawartych, zaś Sąd, dokonując kontroli postanowień łączącej strony umowy pod kątem ich abuzywności, w tym
w szczególności postanowień odnoszących się do prowizji, nie stwierdził, by jakikolwiek zapis umowy miał charakter niedozwolony.

Wyjaśnić należy, iż prowizja nie stanowi głównego świadczenia stron. Prowizja pełni rolę wynagrodzenia za zawarcie umowy pożyczki, które w świetle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim jest dopuszczalne. Pobieranie przez pożyczkodawcę takiego wynagrodzenia ma swój ekonomiczny sens w szczególności w przypadkach umów na niską kwotę i relatywnie długi okres spłaty. Pobieranie przez pożyczkodawcę wyłącznie odsetek od pożyczonej kwoty nie zrekompensowałoby ryzyka związanego z umową i tym bardziej nie uczyniło tej umowy opłacalnej dla pożyczkodawcy, który jako przedsiębiorca udziela pożyczek właśnie w celach zarobkowych – nie zaś nie dobroczynnych i nie ma podstaw by uniemożliwiać mu pobierania z tytułu umów pożyczek godziwego wynagrodzenia. W umowie wskazane zostało przy tym, że prowizja ta naliczona i pobrana została przez bank w związku z udzieleniem pożyczki – jest to bowiem opłata będąca wynagrodzeniem za udostępnienie środków finansowych (forma wynagrodzenia z tytułu dokonanej czynności prawnej). Nie jest zatem konieczne wskazywanie w tym przypadku żadnych innych, dodatkowych usług, za które została naliczona prowizja w tej konkretnej wysokości (skoro w umowie zostało to wprost wskazane). Nie jest również konieczne aby umowa pożyczki zawierała w swej treści wyjaśnienie w jaki sposób np. względem całkowitej kwoty kredytu wyliczona została kwota prowizji – skoro jest to dozwolone wynagrodzenie za zawarcie umowy, ustalone przy tym na niewygórowanym poziomie, jak również czy ma ona charakter rynkowy – zwłaszcza, iż to ostatnie jest możliwe do ustalenia przez samego konsumenta, który chcąc zawrzeć umowę pożyczki może przeanalizować w tym zakresie liczne dostępne na rynku oferty. Istotne jest natomiast aby umowa pożyczki w sposób wyraźny określała wysokość wynagrodzenia prowizyjnego, które zostanie pobrane przez bank.

Powódce w niniejszej sprawie udostępniona została kwota 41 212,63 złotych, zaś prowizja ustalona została na kwotę 2 060,63 złotych – co stanowi 4,99 % kwoty udostępnionej na podstawie umowy. Kwota ta nie tylko nie przekracza maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, ale również nie sposób uznać jej za wygórowaną, zwłaszcza biorąc pod uwagę ustalony przez strony okres spłaty (5 lat).

W kwocie wynagrodzenia prowizyjnego ukształtowanego na tak niskim poziomie nie sposób dopatrywać się zastosowania nadmiernego obciążenia pożyczkobiorcy, naruszenia zasady ekwiwalentności świadczeń i kształtowania obowiązków stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszający interesy konsumenta – skoro jak wskazano powyżej pożyczkodawca pozostaje uprawniony do pobrania takiego wynagrodzenia.

Kwota prowizji została przy tym wyraźnie wskazana w umowie kredytu, na jej pierwszej stronie – w miejscu, gdzie szczegółowo zostały określone termin i sposób wypłaty kredytu.

Wbrew stanowisku strony powodowej nie sposób również dopatrywać się w tym miejscu ukształtowania praw i obowiązków powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, które miałoby polegać na niedoinformowaniu pożyczkobiorcy o konieczności poniesienia prowizji czy też jakiegokolwiek wprowadzenia go w błąd zapisami umowy – przeczą temu bowiem poddane analizie zapisy przedmiotowej umowy.

Sąd nie podziela również stanowiska strony powodowej, iż o abuzywności postanowień umownych w zakresie wynagrodzenia prowizyjnego, stanowić miałby brak wskazania w umowie co zawierają poszczególne raty kredytu (w jakiej części prowizja wliczana jest w ratę kredytu). Przede wszystkim należy wskazać, iż nie jest to obligatoryjny element umowy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k., umowa kredytu powinna określać zasady i termin spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. Prawo to sprowadza się do tego, że przez cały czas obowiązywania umowy zawartej na czas określony, konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłaty. W przedmiotowej umowie zawarte jest pouczenie o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. (tabela 6 umowy). Z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. nie wynika, że kredytodawca ma obowiązek dokonać w umowie kredytu rozbicia rat na takie pozycje jak kapitał, odsetki, prowizja.

Sąd nie podziela stanowiska powoda o niedopuszczalności zastrzegania w umowach kredytu konsumenckiego odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Żaden przepis ustawy nie wyłącza pobierania takich odsetek. Zgodnie z art. 359 § 1 k.c., odsetki należą od się sumy pieniężnej, stanowiącej przedmiot świadczenia przysługującego wierzycielowi (świadczenia głównego). Odsetki są świadczeniem ubocznym, związanym z korzystaniem z cudzego kapitału, przy czym obowiązek ich zapłaty musi wynikać z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli zatem strony w umowie kredytu przewidziały odsetki od kwot przeznaczonych na sfinansowanie potrzeb kredytobiorcy, to mieszczą się one w pojęciu odsetek, o których mowa w art. 359 § 1 k.c.

Nie ma podstawy prawnej do ograniczania możliwości naliczania odsetek tylko do kapitału kredytu pozostawionego kredytobiorcy do rozdysponowania na cele nieobejmujące samego sfinansowania kredytu, czyli służącego wyłącznie realizacji zamierzeń, które skłoniły konsumenta do zaciągnięcia kredytu. Gdy uzyskanie kredytu łączy się z poniesieniem dodatkowych kosztów, takich jak prowizje, opłaty przygotowawcze itp., a jednocześnie kredytobiorca nie pokrywa ich z własnych środków, niezależnie od tego z jakich względów, to również takie sumy mogą zostać udostępnione przez kredytodawcę, czyli skredytowane. W takiej sytuacji kredytobiorca także korzysta z cudzego kapitału, a kredytodawca jest uprawniony do pobrania z tego tytułu odsetek, jeżeli obie strony zgodnie wyrażą taką wolę w umowie. Jest to rozwiązanie rozsądne, uzasadnione ekonomicznie, mieszczące się w istocie stosunku zobowiązaniowego i nienaruszające zasady swobody umów (art. 353 § 1 k.c. i art. 353 ¹k.c.). Jednocześnie należy zauważyć, że podmiot poszukujący zewnętrznego źródła finansowania przedsięwzięć z reguły nie ma środków na urzeczywistnienie tych projektów ani na poniesienie ciężarów finansowych związanych z udzieleniem kredytu. Zmuszenie kredytobiorców do uiszczania tych kosztów jedynie z funduszy pozostających do ich dyspozycji pozbawiłoby część konsumentów możliwości zaciągnięcia kredytu w ogóle lub też znacząco by ją utrudniało.

Kredytodawca ma jednak w tym wypadku – gdy strony tak postanowiły w umowie – prawo do naliczania odsetek od sum wyłożonych (skredytowanych) przez niego na koszty kredytu, z których odnosi pożytek kredytobiorca (art. 359 § 1 k.c.). Omawianej możliwości poddania oprocentowaniu kredytowanych kosztów kredytu (np. prowizji) nie wykluczają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, ani implementowanej w nich dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L 133 z 22 maja 2008 roku; dalej także jako dyrektywa). Z norm tych aktów prawnych nie wynika, aby odsetki mogły być pobierane tylko od kwoty udostępnionej konsumentowi na jego własne cele (niezwiązane ze sfinansowaniem udzielenia kredytu), czyli wyłącznie od całkowitej kwoty kredytu.

Mając na względzie poczynione rozważania, Sąd uznał, iż postanowienia umowy pożyczki zawartej przez strony, w tym w szczególności w zakresie kwestionowanych przez powódkę zapisów dotyczących wynagrodzenia prowizyjnego, nie mają niedozwolonego charakteru i wiążą powoda jako konsumenta.

Jednocześnie na wypadek uznania przez Sąd, że umowa pożyczki łącząca strony nie zawiera abuzywnych postanowień, strona powodowa wskazała ewentualną podstawę odpadnięcia podstawy prawnej do pobrania prowizji, tj. art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, zarzucając naruszenie przez pozwany bank obowiązków informacyjnych, wynikających z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8 i 10 tejże ustawy.

Zatem wobec nie podzielenia przez Sąd stanowiska strony powodowej co do abuzywności postanowień umownych, konieczne było rozważenie zgłoszonej drugiej ewentualnej podstawy, która jednak również na uwzględnienie nie zasługiwała.

Zgodnie ze stanowiskiem powódki, skorzystała ona z uprawnienia prawnokształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w wyniku którego to oświadczenia pozwany utracił prawo do pobrania z tytułu umowy kredytu świadczeń innych aniżeli sam tylko zwrot pożyczonego kapitału. Tym samym, świadczenie w zakresie przenoszącym kapitał ma w ocenie powódki charakter świadczenia nienależnego, które powinno podlegać zwrotowi.

Jak wskazano powyżej, zawarta pomiędzy stronami w dniu 11 października 2022 roku umowa ma charakter umowy o kredyt konsumencki.

Konsekwencją powyższego jest zastosowanie w niniejszej sprawie regulacji ochronnych wynikających z postanowień przytoczonej ustawy. Ustawa ta stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2008/48 z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz.UE „L” z 2008 r., nr 136, s. 66 ze zm., dalej: dyrektywa 2008/48). Jak stanowi motyw 7. dyrektywy, w celu ułatwienia powstawania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich należy ustanowić zharmonizowane wspólnotowe ramy w wielu kluczowych obszarach. W związku ze stałym rozwojem rynku kredytów konsumenckich i rosnącą mobilnością obywateli europejskich wybiegające w przyszłość przepisy prawne Wspólnoty, które można będzie dostosować do przyszłych form kredytowania i które umożliwią państwom członkowskim zachowanie odpowiedniego poziomu elastyczności przy wprowadzaniu ich w życie, powinny pomóc w ustanowieniu nowoczesnego systemu przepisów dotyczących kredytów konsumenckich. Jednym z podstawowych celów dyrektywy jest zapewnienie zaufania konsumentów do rynku usług kredytowych. W celu zapewnienia zaufania konsumentów ważne jest, by rynek ten oferował wystarczający poziom ochrony konsumentów. W związku z tym należy umożliwić, aby swobodny przepływ ofert kredytowych odbywał się na optymalnych warunkach, zarówno dla tych, którzy kredyty oferują, jak i dla tych, którym są one potrzebne, przy właściwym uwzględnieniu specyficznych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich (motyw 8.) W celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań, które konsument może zabrać ze sobą i je rozważyć. W celu zapewnienia możliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób. Ponieważ wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania może na tym etapie być przedstawiona jedynie w formie przykładu, taki przykład powinien być reprezentatywny. Dlatego powinien on, na przykład, odnosić się do średniego okresu kredytowania i całkowitej kwoty kredytu przyznanego na podstawie danego rodzaju rozważanej umowy o kredyt i – jeśli znajduje to zastosowanie – do nabywanych towarów. Przy określaniu reprezentatywnego przykładu powinna zostać również uwzględniona częstotliwość występowania określonych rodzajów umów o kredyt na konkretnym rynku. W odniesieniu do stopy oprocentowania, częstotliwości rat i kapitalizacji odsetek kredytodawcy powinni przyjmować zwykle stosowaną przez siebie metodę obliczeniową dla odnośnego kredytu konsumenckiego (motyw 19.).

Jedną z regulacji mających zapewnić realizację celu budowania zaufania konsumenta do usług kredytowych oraz porównywalności ofert kredytowych jest regulacja art. 30 u.k.k., przewidująca wymogi informacyjne, które spełniać powinna umowa o kredyt konsumencki. Umowa ta powinna określać: 1) imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) oraz adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego; 2) rodzaj kredytu; 3) czas obowiązywania umowy; 4) całkowitą kwotę kredytu; 5) terminy i sposób wypłaty kredytu; 6) stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy; 7) rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; 8) zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania; 9) zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu; 10) informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; 10a) numer rachunku płatniczego do spłaty kredytu, jeżeli umowa przewiduje samodzielną spłatę rat kredytu przez konsumenta; 11) roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu; 12) skutki braku płatności; 13) informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią; 14) sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje; 15) termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym; 16) prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem; 17) informację o prawie kredytodawcy do otrzymania prowizji za spłatę kredytu przed terminem i o sposobie jej ustalania, o ile takie prawo zastrzeżono w umowie; 18) informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1; 19) warunki rozwiązania umowy; 20) informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; 21) wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów.

W niniejszej sprawie, powódka zarzuciła naruszenie przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. oraz art. 30 ust. 1 pkt 10 .

Jak stanowi art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Przedmiotowa regulacja kreuje jednostronne uprawnienie konsumenta do istotnej zmiany treści łączącego strony. Tym samym, uwzględnienie któregokolwiek z zarzutów wskazanych w pozwie skutkować musi przyjęciem za trafne stanowiska powoda, że posiadał on uprawnienie do skorzystania z sankcji.

W pierwszej kolejności nie sposób w ocenie Sądu zgodzić się z twierdzeniem pozwanego, iż termin wynikający z art. 45 u.k.k. powinien liczony być od dnia podpisania umowy kredytu i wypłaty środków na rzecz kredytobiorcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ukształtowane już zapatrywanie sądów powszechnych, że terminu przewidzianego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie sposób utożsamiać z datą wykonania umowy przez bank, a należy go interpretować zgodnie z zasadą ochrony konsumenta i rozumieć jako wykonanie umowy przez wszystkie strony stosunku prawnego (tak np. wyrok SO w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., XXVII Ca 988/24, wyrok SO w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r., V Ca 1495/23, wyrok SO w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., V Ca 1279/23 i inne). Z treści omawianego przepisu nie wynika bowiem, że termin ten zaczyna biec po wykonaniu umowy przez jedną ze stroną (i którą) – tym samym, umowa ta celem jej „wykonania” obejmuje (z uwagi na fakt, że jest umową dwustronnie zobowiązującą) wykonanie obowiązków z niej wynikających przez obie strony.

Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa zatem po upływie roku od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć wypełnienie wszystkich obowiązków przez obie strony umowy powstałe również na podstawie ustawy, wykonane dobrowolnie jak i przymusowo. Jest to termin zawity prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę (uzyskania środków przez konsumenta), bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron. W niniejszej sprawie umowa została zawarta na czas określony do dnia 12 października 2027 roku i nie została wykonana do dnia dzisiejszego. Powódka doręczyła pozwanemu oświadczenie o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego w dniu 14 marca 2024 roku. Skoro pożyczka nie została spłacona w całości, to termin do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie zaczął jeszcze biec, a tym samym, oświadczenie zostało złożone przed upływem terminu określonego w art. 45 ust. 5 u.k.k.

Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu nie doszło w przedmiotowym stanie faktycznym do naruszenia zarzucanych przez powoda obowiązków informacyjnych.

Powódka zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k. poprzez zastosowanie umownej stopy oprocentowania z naruszeniem jej ustawowej definicji wyrażonej w art. 5 pkt 10 ustawy oraz w art. 3 lit j. j) dyrektywy PE i Rady 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki, tj. wobec prowizji, która nie została wypłacona konsumentowi, lecz pobrana w chwili zawierania umowy kredytowej, co doprowadziło do błędnego określenia faktycznie zastosowanej stopy oprocentowania.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k.

Zgodnie z art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Wypłacona kwota wskazana została kwotowo oraz następnie zdefiniowana w tabeli 3 umowy, gdzie wskazano, iż jest to suma wszystkich środków pieniężnych wypłaconych na podstawie umowy, razem z kredytowanym kosztem prowizji. Pozwany bank nie utajniał informacji odnoszących się do tego, że koszty kredytu powiększane są o odsetki naliczane przez cały czas trwania mowy i poinformował kredytobiorcę, iż prowizja za udzielenie kredytu podlega oprocentowaniu.

Powód zarzucił również naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. poprzez nieprawidłowe określenie RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, gdyż w ramach całkowitego kosztu kredytu, będącego podstawą wyliczenia stawki RRSO, ujęła odsetki umowne od kredytowanej prowizji.

Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Przez rzeczywistą roczną stopę oprocentowania należy rozumieć całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt. 12 u.k.k.). Całkowitą kwotą do zapłaty przez konsumenta jest suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt. 8 u.k.k.). W umowie jako RRSO wskazano 16,41 %, wraz z założeniami przyjętymi do jej wyliczenia oraz całkowitą kwotę do zapłaty – 56 270,23 zł (tabela 4).

Istota argumentacji powoda sprowadza się w tym wypadku do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, co powodowało zawyżenie kosztów kredytu, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty – co ocenić należy jako stanowisko błędne. W tym miejscu koniecznym pozostaje odesłanie do rozważań poczynionych w pierwszej części niniejszego uzasadnienia, w których odnoszono się już do możliwości pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu.

Podkreślenia wymaga nadto, iż sposób ukształtowania postanowienia umownego w zakresie odsetek nie ma jednak bezpośredniego przełożenia na obowiązki informacyjne kredytodawcy. Nawet bowiem, jeśli w toku kontroli postanowienia umowy, regulacja ta okazałaby się mieć charakter niedozwolony, nie sposób wywieść z tego, że kredytodawca naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Obowiązku tego nie sposób bowiem traktować w ten sposób, że pozostaje on niewypełniony każdorazowo, gdy którekolwiek z postanowień umowy, dotyczące kwot lub kosztów zawartych w umowie, a mających wpływ na RRSO, okaże się mieć niedozwolony charakter. Takie rozumienie obowiązku wskazania RRSO jawi się bowiem jako systemowo niespójne.

Przepis art. 385 ¹ § 1 k.c. przewiduje jako skutek zawarcia w umowie niedozwolonych postanowień sankcję w postaci braku związania nimi konsumenta. Skutek ten wywodzi się zresztą wprost z treści art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13. Skutkiem zaistnienia w umowie postanowień abuzywnych nie jest natomiast przyjęcie sankcji kredytu darmowego (art. 45 u.k.k.). Sankcja kredytu darmowego – w zakresie, w którym odnosi się do art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. – dotyczy sytuacji, w której w umowie nie doszło do określenia RRSO lub doszło do jego określenia z naruszeniem reguł określania RRSO zawartych w u.k.k. Nie odnosi się natomiast do sytuacji, w której kredytodawca określił RRSO w oparciu o zawarte w umowie parametry, przy czym jeden z tych parametrów został określony na poziomie innym niż byłby, gdyby umowa nie zawierała postanowień abuzywnych. Takie rozumienie obowiązku stanowi wadliwe odzwierciedlenie relacji pomiędzy postanowieniami dyrektywy 2008/48 i dyrektywy 93/13 i nie wynika w żaden sposób z celu wskazanych dyrektyw.

Należy również w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok wydany przez Trybunał Sprawiedliwości dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23, w którym to wskazane zostało, że obliczenia RRSO dokonuje się przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie i w określonych w niej terminach, zaś obowiązek podania RRSO jest spełniony, jeżeli RRSO wskazane w danej umowie odpowiada RRSO obliczonemu zgodnie z ustalonym wzorem matematycznym na podstawie całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okazałyby się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta. A zatem, okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano RRSO, które okazuje się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.

Tym samym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 8 u.k.k. strona powodowa upatrywała w niepoinformowaniu konsumenta o ujęciu w racie odsetkowo – kapitałowej kredytowanych kosztów kredytu i naliczonych od nich odsetkach umownych, a także jaki jest stosunek spłat: całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztów kredytu i odsetek w ratach kredytu.

Sąd nie podzielił stanowiska strony powodowej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k., umowa kredytu powinna określać zasady i termin spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. Jak wskazywano już powyżej, prawo to sprowadza się do tego, że przez cały czas obowiązywania umowy zawartej na czas określony, konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłaty. W przedmiotowej umowie zawarte jest pouczenie o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. (tabela 6, wiersz 2 umowy).
Z przepisu art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. nie wynika, że kredytodawca ma obowiązek dokonać w umowie kredytu rozbicia rat na takie pozycje jak kapitał, odsetki, prowizja. Zasady i terminy spłaty kredytu oraz kolejność zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy, zawarte zostały zaś w tabeli 5 umowy.

Powód zarzucił nadto naruszenie przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez zatajenie przed Powódką, że kosztem kredytu konsumenckiego są również odsetki od kredytowanej prowizji, wyliczone przez cały okres umowy kredytowej.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa kredytu powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

Zdaniem Sądu, Bank zadośćuczynił wszystkim wymogom informacyjnym w tym zakresie, a jego działanie nie nosiło znamion naruszenia. Z tabeli 2 i 3 umowy wyraźnie wynika, że na pożyczkę udzielaną kredytobiorcy przez bank składa się zarówno całkowita kwota pożyczki w wysokości 39 152 zł, jak i kwota przeznaczona na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki w wysokości 2 060,63 zł.

Zaznaczenia nadto wymaga, że badanie spełnienia przesłanek do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie powinno polegać na drobiazgowym poszukiwaniu „pod lupą” jakiegokolwiek odstępstwa od wymogów z art. 30 u.k.k., gdyż takie zastosowanie prawnokształtującego uprawnienia z art. 45 ust. 1 u.k.k. pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym jego przeznaczeniem. Celem sankcji kredytu darmowego jest zapobieżenie sytuacji, w której – z uwagi na naruszenie obowiązków informacyjnych – konsument nie ma możliwości pełnego zorientowania się w swojej sytuacji prawnej i parametrach kredytu, nie zaś możliwość skorzystania z darmowego kredytu w przypadku dowolnego, choćby drobnego i niemającego żadnego wpływu na decyzję konsumenta naruszenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy naruszenia przez stronę pozwaną obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 u.k.k., które skutkowałyby możliwością skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

W tym stanie rzeczy, wziąwszy pod uwagę, że nie powstało po stronie pozwanej zobowiązanie do zwrotu pobranych świadczeń, albowiem nie miały one bowiem charakteru świadczenia nienależnego, powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, zawarte w pkt 2 wyroku, oparte zostało na treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Strona pozwana wygrała niniejszą sprawę w całości, a tym samym należne jej były poniesione koszty procesu w łącznej wysokości 287 złotych. Na koszty te złożyły się zaś kwota 270 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz kwota 17 złotych tytułem uiszczonej przez pozwanego opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Od wskazanych powyżej kosztów – na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. – należne pozwanemu były również odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczane od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Mając na względzie powyższe rozważania, orzeczono jak w pkt 1 i 2 wyroku.

sędzia Anna Lisowska