Zarządzenie z 5 lutego 2026, sygn. I C 267/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 20 stycznia 2026 roku

Pozwem wniesionym w dniu 15 kwietnia 2025 powód (...) w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej A. S. kwoty 3.485,24 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 10 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zarządzeniem z dnia 08 lipca 2025 roku, doręczonym skutecznie pełnomocnikowi powoda w dniu 14 lipca 2025 roku - co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru (k. 38) - został powiadomiony, że korespondencja zawierająca odpis pozwu wraz z załącznikami wysłana na adres pozwanej wskazany w pozwie nie została przez nią podjęta i w związku z tym zobowiązano pełnomocnika powoda do doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika sądowego w trybie art. 139 ¹ kpc (bez otwierania koperty adresowanej do pozwanej) - w terminie dwóch miesięcy, pod rygorem zawieszenia postępowania.

Pismem procesowym z dnia 18 lipca 2025 roku (data nadania w placówce pocztowej dnia 23 lipca 2025 roku) powód wskazał, że zlecił komornikowi sądowemu dokonanie czynności zmierzających do doręczenia korespondencji sądowej, wyjaśniając przy tym, iż nie dysponuje środkami prawnymi umożliwiającymi wykonanie czynności doręczenia korespondencji w określonym ustawowo terminie. Zważył, że w praktyce organ egzekucyjny w ustawowym czternastodniowym terminie nie podejmuje czynności doręczenia, a przedsiębrana czynność skupia się wyłącznie na wezwaniu powoda do zapłaty zaliczki i opłaty za doręczenie korespondencji, w konsekwencji czego kryterium ustawowe w zakresie terminu określonego w art. 139 ¹ § 2 kpc jest - wobec okoliczności faktycznych i prawnych - niemożliwe do wykonania.

Postanowieniem z dnia 30 września 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujście zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc, ponieważ powód nie doręczył pozwanej w ustawowym terminie korespondencji za pośrednictwem komornika sądowego (k. 41).

Pismem procesowym z dnia 24 września 2025 roku (data nadania w placówce pocztowej dnia 29 września 2025 roku) (k. 44) powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i kontynuowanie sprawy oraz - z odwołaniem do § 96 ust. 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin Urzędowania Sądów Powszechnych z dnia 08 listopada 2022 roku (Dz.U. z 2022r., poz. 2514) - o przygotowanie uwzględniającej nowy adres pozwanej korespondencji sądowej do doręczenia przez komornika sądowego. Nadto wniósł o zobowiązanie go - na podstawie art. 208 kpc w związku z art. 139 ¹ § 2 kpc - do doręczenia korespondencji sądowej zaadresowanej pod nowy adres zamieszkania pozwanej za pośrednictwem komornika oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 183,65 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania prowadzonego przez komornika sądowego w przedmiocie doręczenia oraz poszukiwania adresu pozwanej. Wyjaśnił, że w toku postępowania ustalił nowy adres pozwanej, a w związku z tym, że wykonał już poprzednie zobowiązanie doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika, niezbędne jest wydanie ponownego zobowiązania do doręczenia korespondencji pozwanej pod ustalony adres. Uznał, że z uwagi na zmianę adresu pozwanej, Sąd zobowiązany jest do przekazania powodowi wraz z powyższym zobowiązaniem korespondencji sądowej zaadresowanej w prawidłowy sposób, tj. z uwzględnieniem aktualnego adresu pozwanej.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu oddalił wniosek powoda o podjęcie zawieszonego postępowania (k. 54) wobec nie złożenia przez powoda do akt sprawy potwierdzenia doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika, jak też nie zwrócenia korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, podczas gdy po ustaleniu nowego adresu pozwanej powód sam winien zlecić doręczenie pism sądowych pozwanej, w konsekwencji czego komornik dokonując doręczenia w sposób wskazany w art. 3a ustawy o komornikach sądowych ustaliłby czy pozwana istotnie zamieszkuje pod adresem wskazanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy Urząd Skarbowy, podczas gdy powód nie zlecił dokonania takich czynności i w konsekwencji nie ma żadnej pewności, że adres zameldowania ustalony przez komornika sądowego z rejestru bazy danych ZUS, Urzędu Skarbowego i Prezydenta Miasta Ś. jest rzeczywistym adresem zamieszkania pozwanej.

Sąd zważył, co następuje:

Postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 kpc.

Zgodnie z art. 139 ¹ § 1 i § 2 kpc w przypadku, gdy pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie ma zastosowania art. 139 ¹ § 2–3 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca korespondencję wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie.

Przywołany przepis art. 139 ¹ § 2 kpc w aktualnym brzmieniu nie przewiduje już wariantu polegającego na tym, że powód zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego, a ustawodawca redagując przepis posłużył się spójnikiem „albo” określającym alternatywę o charakterze rozłącznym, która konieczność wybrania jednego z przewidzianych wariantów (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 09 września 2008 roku, sygn. akt. III CZP 31/08).

Oznacza to, że w przypadku, gdy komornik sądowy ustali w toku czynności nowy adres pozwanego, to powód od razu powinien zlecić doręczenie odpisu pisma na tak ustalony adres komornikowi sądowemu i przedłożyć Sądowi potwierdzenie dokonania owego doręczenia, zaś w sytuacji powzięcia od komornika informacji, że wskazany w pozwie adres pozwanego jest nieprawidłowy - adresat nie zamieszkuje pod wskazanym w pozwie adresem - strona powodowa powinna wystąpić do komornika z wnioskiem o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata, a w którym to celu komornik może żądać niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 1 ¹ pkt 3-6 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, jak również korzystać z informacji posiadanych z urzędu, jeżeli aktualny adres zamieszkania adresata jest mu znany (art. 3b ustawy z dnia 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych (Dz.U. z 2024r., poz. 1458), a po ustaleniu nowego adresu sama zlecić doręczenie pism sądowych pozwanemu. W sytuacji bowiem ustalenia nowego adresu pozwanego doręczenia, o którym stanowi przepis art. 3 ust. 4 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych, komornik powinien dokonać w sposób wskazany w art. 3a tej ustawy, a zatem winno ono zostać dokonane w terminie 14 dni od dnia otrzymania zlecenia, a w przypadku gdy próba doręczenia okaże się bezskuteczna - a zgodnie z ustaleniami komornika adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem - komornik zwraca pismo podmiotowi zlecającemu doręczenie informując go o dokonanych ustaleniach.

Tymczasem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym nie złożył do akt sprawy potwierdzenia doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika, jak też nie zwrócił korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie.

Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że choć postanowieniem z dnia 15 września 2025 roku (k. 45-50) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Świnoujściu zakończył postępowanie o doręczenie korespondencji i ustalenie adresu pozwanej A. S., wskazując, że podjęta w dniu 11 sierpnia 2025 roku próba doręczenia korespondencji pod adresem ul. (...), (...)-(...) Ś. okazała się nieudana, a z danych pozyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (k. 47), danych pozyskanych w odpowiedzi Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na wniosek (...) (k. 48), a także udostępnionych danych jednostkowych z rejestru PESEL (k. 49), a wreszcie z odpowiedzi udzielonej na żądanie komornika przez (...) Bank (...) S.A. w K. wynikało, że aktualnym adresem zamieszkania - czy też zameldowania tudzież adresem korespondencyjnym - pozwanej jest (...) O. (...), to jednak powód nie podjął próby doręczenia pozwanej korespondencji sądowej pod tym adresem.

Zamiast tego powód pismem z dnia 24 września 2025 roku (k. 44) wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i kontynuowanie sprawy oraz - z odwołaniem do § 96 ust. 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin Urzędowania Sądów Powszechnych z dnia 08 listopada 2022 roku (Dz.U. z 2022r., poz. 2514) - o przygotowanie uwzględniającej nowy adres pozwanej korespondencji sądowej do doręczenia przez komornika sądowego, a nadto o zobowiązanie go, na podstawie art. 208 kpc w związku z art. 139 ¹ § 2 kpc, do doręczenia korespondencji sądowej zaadresowanej pod nowy adres zamieszkania pozwanej za pośrednictwem komornika i o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 183,65 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania prowadzonego przez komornika sądowego w przedmiocie doręczenia oraz poszukiwania adresu pozwanej. Stanął przy tym na stanowisku, jakoby uprzednie wykonanie zobowiązania w zakresie doręczenia korespondencji pozwanej za pośrednictwem komornika skutkowało koniecznością wydania przez Sąd ponownego zobowiązania w tym przedmiocie oraz przekazania mu wraz z powyższym zobowiązaniem korespondencji sądowej zaadresowanej na aktualny adres pozwanej.

Stanowisko to nie zasługiwało na aprobatę.

Nie ulega wątpliwości, że celem art. 139 ¹ kpc nie jest obciążenie Sądu obowiązkiem wielokrotnego przygotowywania i doręczania tej samej korespondencji powodowi przy każdorazowym ustaleniu nowego adresu pozwanego, lecz przeniesienie na stronę powodową ciężaru skutecznego doręczenia pisma. Przepis ten nie ustanawia zatem mechanizmu cyklicznego ani nie czyni z sądu technicznego pośrednika w doręczeniach, co oznacza, że zobowiązanie Sądu do doręczenia powodowi korespondencji na podstawie art. 139 ¹ kpc ma charakter funkcjonalny i jednorazowy, a nie powtarzalny przy każdej kolejnej próbie ustalenia adresu pozwanego. Wykładnia przeciwna prowadziłaby do nadmiernego formalizmu oraz pozostawałaby w sprzeczności nie tylko z ratio legis art. 139 ¹ kpc, ale również z zasadą sprawności postępowania. Dysponując zatem doręczoną uprzednio przez Sąd korespondencją kierowaną do pozwanej - którą to powód przesłał do Sądu wraz z pismem z dnia 24 września 2025 roku - powód winien był podjąć próbę jej doręczenia pod ustalonym w toku postępowania adresem, uprzednio samodzielnie przygotowując ją do tego doręczenia, chociażby poprzez zapakowanie jej w kolejną właściwie zaadresowaną kopertę.

Mając na względzie powyższe wskazać należy, że choć sformułowanie art. 182 § 1 kpc może wskazywać, że dla zapobieżenia umorzeniu postępowania zawieszonego na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc wystarczy samo zgłoszenie wniosku o jego podjęcie przed upływem trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, to jednak tego rodzaju werbalna i formalistyczna wykładnia nie odpowiada intencji ustawodawcy i celowi instytucji procesowej z art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Z treści przepisów art. 180 kpc i art. 181 kpc wynika, że podjęcie postępowania, zarówno z urzędu jak i na wniosek, następuje zawsze na podstawie postanowienia sądu wtedy, gdy ustanie przyczyna zawieszenia postępowania.

Skoro zaś powód nie wskazał - w sposób przewidziany aktualnymi regulacjami Kodeksu postępowania cywilnego - adresu pozwanej, pod którym możliwe jest doręczenie jej odpisu pozwu wraz z załącznikami, to nie można uznać, że ustała przyczyna zawieszenia postępowania, co implikowało oddalenie wniosku powoda o podjęcie postępowania w sprawie, a o czym orzeczono postanowieniem z dnia 11 grudnia 2025 roku. Podkreślić przy tym należy, że samo złożenie - bezzasadnego - wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jest procesowo jałowe, jeśli wniosek taki podlega oddaleniu, gdyż przyczyna zawieszenia postępowania, udaremniająca jego dalszy bieg, nie zostaje usunięta, a w związku z czym postępowanie wciąż nie może się toczyć.

Jak zaś stanowi przepis art. 182 § 1 pkt 1 kpc Sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6 kpc, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania.

W przedmiotowej sprawie powód, w terminie 3 miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania, nie złożył skutecznie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, dlatego też na mocy art. 182 § 1 pkt 1 kpc, Sąd umorzył postępowanie, o czym orzekł jak w sentencji postanowienia.

SSR Agnieszka Trytek - Błaszak

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

4.  (...)

Dnia 05 lutego 2026 roku

SSR Agnieszka Trytek - Błaszak